Кийиз дүйнө — көчмөн руху долбоорунун жетекчиси Айдай Асангулова. Архив

Асангулова: алгач элечекти туура орогон апа таба албай убара болгонбуз

105
(жаңыланган 19:26 19.02.2018)
"Кийиз дүйнө — көчмөн руху" долбоорунун жетекчиси Айдай Асангулова ушундан улам элечек менен иштеп калганын айтты
Асангулова: алгач элечекти туура орогон апа таба албай убара болгонбуз

Алгач элечекти туура орогон апа таба албай убара болгонбуз. Бул тууралуу Айдай Асангулова Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, бүгүнкү күндө элечекке жетиштүү көңүл бурула баштады.

"2012-жылы Ысык-Көлдө "Кийиз дүйнө" фестивалын өткөргөнбүз. Ошондо апаларга элечек кийгизебиз деп пландадык. Элден элечек таппай, анан Асел Калканова эжекебиз барып элечек ороп берген. Биз алты элечек ородук деп сүйүнүп жатсак эле калыстар элечекти жаратпай койду. Ошондо чын эле элечекти ороо маселеси бар экенин туюп, элечек менен иштеп калдык. Андан бери элечектин 13 түрүн таптык. Ар бир элечектин артында апалар турат", — деди Асангулова.

Ал элечек чоң көрүнгөнү менен кийип жүргөн адамга оорчулук жаратпай турганын кошумчалады.

105
Белгилер:
элечек, Айдай Асангулова
Тема боюнча
Асангулова: изилдөөлөрдүн арты менен элечектин 13 түрү табылды
Врач-эндокринолог Гүлжамал Турсункулова

Турсункулова: коомдун стресс гормону тууралуу кенен маалыматы жок

36
Врач-эндокринолог Гүлжамал Турсункулова стресс гормонунун ден соолукка тийгизе турган зыяны тууралуу айтып берди.
Турсункулова: коомдун стресс гормону тууралуу кенен маалыматы жок

Кортизол же болбосо стресс гормону тууралуу биздин коомчулуктун жетишерлик маалыматы жок. Мындай пикирин Гүлжамал Турсункулова Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, стресс гормонуна олуттуу көңүл бурбай жүрө берген учурда иммунитет түшүп кетет.

"Стресс гормону аты айтып тургандай эле адам стресске кабылган учурда пайда болот. Муну медицина тили менен кортизол деп атайбыз. Кортизол демейдеги жашоосунда таңкы алтыдан баштап пайда болуп, түнкү 22.00дөн тарта даражасы нөлгө чейин түшүп калат. Бул адам уктап жатканда стресс болбойт дегенди түшүндүрөт. Бирок кээ бир кишилер "түнү менен уктабай чыктым, ойлонуп чыктым" дешет. Азыр бардык адамдар, ал тургай медицина кызматкерлери да стресс абалда. Эгер адам уйкуга кетпей ар нерсени ойлонуп, элестетип, ыйлап отурса, тескерисинче, түн экенине карабай анда кортизол көбөйүп кетет. Кортизолдун көтөрүлүшү иммунитетти түшүрүп кооптуулук жаратат. Ал эми иммунитет түшкөн учурда адам алсыз болуп, ар кандай ооруларга туруштук бере албай калат эмеспи. Көңүл бурбай жүрө берсе өнөкөт стресстик абалга өтүшүп кетиши ыктымал. Тилекке каршы, бул гормон тууралуу биздин коомчулук көп биле бербейт, билүүгө дилгирленгендер деле аз", — деди Турсункулова.

Дарыгер өзүнүн иш тажрыйбасында ушул убакка чейин бир дагы адам стресс гормонун текшертүүгө же бул тууралуу маалымат алууга кайрылбаганын кошумчалады.

36
Белгилер:
гормон, стресс, иммунитет
Тема боюнча
Турсункулова: стресс иммунитетти түшүрөт, аны көтөрүүнүн жолу бар
Юстиция министрлигинин Пробация департаментинин Мониторинг жана эсеп башкармалыгынын башчысы Руслан Романов

Романов: пробация кардарынын эркиндигин чектөө эрежелери бар

5
Юстиция министрлигинин Пробация департаментинин Мониторинг жана эсеп башкармалыгынын башчысы Руслан Романов пробация кардары бир нече ишти аткарууга милдеттендирилерин айтты.
Романов: пробация кардарынын эркиндигин чектөө эрежелери бар

Пробация кардарынын эркиндигин чектөөдө негизги жети жана кошумча 10го чукул эреже бар. Бул тууралуу Руслан Романов Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, сот жообуна тартылып пробация кардары болуп эсептелген адамдын эркиндиги кызматкерлердин көзөмөлүндө болот.

"Пробация кардарына аталган институт көмөк көрсөтүп эле тим болбостон бир топ милдеттерди да бекитет. Алардын негизгиси болуп пробация органдарынын уруксатысыз өлкөдөн чыкпоого, сот өкүмү чыккандан кийин 10 күн жашаган дареги боюнча пробация органына каттоого турууга, алардын белгилеген убактыларында барып турууга милдеттендирилет. Ошондой эле жашаган, иштеген же окуган дареги алмашса дароо билдирип, сот өкүм кылган милдеттерди өз убагында аткарып жана аны кабарлап туруусу шарт. Мындан сырткары, алкоголдук, психотроптук же баңгизаттарын колдонбоосу, эгер карамагына алган улгайган адам же жаш балдар болсо, аларды багуусу, сот тарабынан бекитилген убакыттан башка учурда көчөдө жүрбөөсү, кылмыш учурунда келтирилген чыгым соттун өкүмүндө көрсөтүлгөн болсо аны берилген мөөнөттө калыбына келтирүүсү керек", — деди Романов.

Ал мындай эрежелер жашы жете электерге да колдонуларын кошумчалады.

5
Белгилер:
чектөө, эркиндик, пробация, Руслан Романов
Тема боюнча
Романов: пробация кардары ээлеген кызматынан бошотулат
Эл артисти Гүлсара Ажыбекова

Эл артисти Гүлсара Ажыбекова: соодага аралашууну чечтик, тозок ошондо башталды

0
(жаңыланган 17:31 05.07.2020)
1974-жылы тартылган Төлөмүш Океевдин "Кызыл алма" тасмасында Сабиранын ролу менен көпчүлүктүн оозуна алынган Гүлсара Ажыбекованын 70 жылдык юбилейи быйыл мамлекеттик деңгээлде белгиленет.

Театр жана кино актрисасы алдыдагы мааракелик датага утурлай басып өткөн жолу, чыгармачылыгы жана замандаштары тууралуу Sputnik Кыргызстан агенттигине маек курду.

— Мааракеге даярданып жатасызбы? Кандай сезимдер болуп жатат?

— 101 жашка чыгып каза болгон орус актёру Владимир Зельдиндин "юбилей табияттын кыяматы" деген таризде айтканы бар (күлүп). Анын сыңары, бул датаны басып өткөн жолуңдун, чыгармачылыгыңдын тарыхы, жасаган ишиңдин кандайдыр бир жыйынтыгы деп билем.

— Алгачкы роль эстен кетпесе керек...

— Кыргыз улуттук академиялык драмалык театрынын сахнасында Токтоболот Абдумомуновдун "Ашырбай" спектаклиндеги Ашырбайдын карындашы, баласы найзанын учуна кетип нес болгон Асылкандын образын жараткам. Ролду аткаруу мен үчүн түйшүк жараткан. Сахнага чачым жайылып, канжалаган, тытылган кийим менен ымыркайды уктатып жаткан элес калтырып чыккам. Массовкадагы артисттер, көрүүчүлөр карап жатканын сезип турдум. Залдын ичинде ашык добуш жок, жымжырт болуп турат. Кыңылдап баланы уктатып, катуу сүйлөй баштаганда качкым келет. Бул учурлар унутулгус, кандайдыр бир өзгөчө көз ирмемдер. Ошол эки-үч мүнөттүк учурду кийин Москвадан келген сынчылар көпкө кеп кылып талкуулашкан. Ал ролумду эч унутпайм.

Народная артистка Гулсара Ажибекова
© Фото / из личного архива Гулсары Ажибековой
Эл артисти Гүлсара Ажыбекова

— Актрисалык кесипти да жөн жерден тандап алган жоксуз да, ээ?

— Бул бала кезден калыптанган кыялым десем болот. Жайында Клара эжем экөөбүз (акрисанын бир тууган эжеси Клара Ажыбекова — ред.) Ат-Башынын Босого, Сары-Тал, Таш-Кыя, Көк-Жайык жайлоолорун жайлаган чоң атам менен чоң энеме барчубуз. Ар кайсы костюмдарды кийип алып, аларга ырдап, бийлеп концерт бере берчүбүз. Кийин ыраматылык Төлөмүш Океев "Кожожаш" тасмасын ошол жерлерден тарткан. Карагай, арча, өзгөчө гүлдөр, куштардын сайраганын уксаң тим эле укмуш, жомоктогудай сезилер эле. Ошол арчаларга минип алып ойночубуз. Суурдун балдары боз үйлөрдүн жанында күчүктөр менен алышып жүрүшчү. Керемет убак болчу.

Ат минген Ажыбекова, Бейшеналиев, Кутманалиев. Залкарлардын таберик сүрөтү

Ушундай күндөрдүн биринде кошуна Талды-Суу деген айылга артисттер келди деп чуу түшүп калышты. Биз дагы жуунуп-таранып жүк ташуучу машина менен барып, кырга отуруп күтүп калдык. "Аршин мал алан" деген спектакль алып келишиптир. Асек Жумабаев баш болгон артисттер экен. Алар гримденип, кооз костюмдарын кийип чыгып, жарык берилгенде өзгөчө сезимдерге бөлөнүп, абдан суктангам. Ал кезде телевизор жок, артисттерди бат-бат көрүүгө мүмкүнчүлүк аз болчу да.

Народная артистка Гулсара Ажибекова
© Фото / из личного архива Гулсары Ажибековой
Эл артисти Гүлсара Ажыбекова

Тагдырдын буйругу болсо керек. Фрунзе шаарында өсүп, мектепти ушул жактан окугам. Мурда Краснооктябрская деп аталчу, азыркы Тыныстанов көчөсүндө турчубуз. Жоро-жолдошторумдун көпчүлүгү орустар. Лариса Незовцова деген курбу кызым бар эле. Ал пионерлер сарайына барып, балетке кызыгып жүрчү. Аны менен опера театрына барып, спектаклдерди көрчүбүз. Анткени Ларисанын апасы опера театрында эсепчи болуп иштечү. Бир жолу "Лебединое озеро" спектаклинде Бүбүсара Бейшеналиеванын бийлеп жатканын көрүп, сыйкырдуу дүйнөгө кабылып калгандай болдум. Анан эле антракт учурунда Ларисанын апасына баралы деп сахнаны артына өтүп бара жатсак бирөө кышылдап-бышылдап жатыптыр. Жүрөгүм шуу дейт түштү. Карасам эле бутун "шалп, шалп" деп сүйрөп сөлөкөт өттү. Анан эле Лариса келип: "Это Бибисара, видела это Бибисара", - деп калды. Көрсө, ошол Бүбүсара Бейшеналиева экен. Бутун араң сүйрөп, көкүрөгү бүт суу. Экинчи акт башталганда карасам Бүбүсара сахнада жепжеңил болуп учуп жүргөндөй элес калтырат. Таптакыр башка көрүнүш. Мына артисттердин эмгеги. Эженин ооруп жүргөн учуру экен. Балалык менен көп нерсени аңдай албай калыптырмын, бирок жүрөгүмдөн өчпөй калды. Ошондон өзгөчө таасирленгем.

Топудай кыргыздын башына тоодой кайгы үйүлбөсө дейм. Сейдакматова менен дил маек

Ошол жылы 10-классты бүтүп жатканымда Москвадан комиссия келди. ГИТИСтин ректору Матвей Горбунов, биздин корифейлер Муратбек Рыскулов, Бакен Кыдыкеева, Даркүл Күйүковалар кабыл алуу комиссиясында экен. Жанталашып мектептеги экзамендерди берип, буга да даярданып жүрүп, Дүйшөн Байдөбөтов, Муканбет Токтобаев, Гүлайым Каниметова, Назира Мамбетова, Турган Бообекова, Жамиля Сыдыкбаева, Рашбек Асанов, Шаршен Дүйшөнкуловдор менен курсташ болдум. Баарыбыз Москвадан окуп келдик. Көбү кийин Жалал-Абад театрын ачабыз деп кетишти. Шартка байланыштуу мен, анан Мария Курманалиева академиялык театрда калдык. Ал жерде режиссёр Абдыашым Көбөгөнов, Насыр Кытаев, Советбек Жумадылов, Алиман Жангорозова, Гүлшара Дулатова, ал тургай Ашыралы Боталиев менен иштешип калдым. Гүлшара Дулатова, Бакен Кыдыкеевалар менен бир топ жыл курбу катары катышып калдык. Бакен эженин эң биринчи режиссёр катары койгон Алыкул Осмоновдун "Махабат" спектаклинде башкы ролду мен ойногом. Даркүл Күйүкова менен Бартольд Брехтин "Өлөрман эне" пьесасында чогуу иштештик. Даркүл эже өлөрман эненин, мен дудук кыз Катриндин образын жараттым.

Народная артистка Гулсара Ажибекова
© Фото / из личного архива Гулсары Ажибековой
Эл артисти Гүлсара Ажыбекова

— Актрисалык дебютуңуз Абдымомуновдун "Ашырбайындагы" Асылкандын ролу болгону менен дал ушул Брехтин "Өлөрман эне" спектаклиндеги Катриндин ролу эмнегедир сизге жакындай сезиле берет. Чынында кайсы ролуңузду өзгөчө аздектейсиз?

— Туура. Катриндин образы мага абдан жакын. Комедия-гротеск деп коет, апыртып-ашыртып, фантазиялар күчтүү берилген. Артисттин ичинде кандайдыр бир "тентектик" болушу шарт. Ошол нерсе "Өлөрман энеде" бар. Мен мындай ролдорду жакшы көрөм. Бирок менде драмалык сезим көбүрөөк го. Ошол жанрды жакшы көрөм. Жүрөктүн толтосунан чыккан, каармандын ойлогону ишке ашпай, кээ бир учурда максаттары тирешип калганы мени өзүнө тартат. Бирок чыгармачылык жол каалайбызбы-каалабайбызбы, жан дүйнөдө изин калтырат экен.

— Сизди көпчүлүк 1974-жылы тартылган "Кызыл алма" тасмасындагы Сабиранын ролу аркылуу таанып калды окшойт. Фильмди тартуу учурунда кызыктуу окуя көп эле болсо керек...

— Театрдан бир нече ролду ойногондон кийин Төлөмүш Океевдин "Кызыл алма" тасмасы тартыла турганы белгилүү болду. Мени кинопробага чакырып калышты. Анан ал жакта Таттыбүбү Турсунбаева, Наталья Аринбасаровалар сыналып жатканын уктум. Анан мени жөн эле планга кошуп коюш үчүн чакырды окшойт деп ойлонуп бардым. Эски киностудиянын алдына Константин Орозалиев, Төлөмүш Океев, Керим Орозалиевдер келишти. Ошол жерден Сүймөнкул Чокморовду пробага тартып алышты. Аткарчусун аткарып бердим, бирок атактуу актрисалар тартылганы жатса, мени ролго алат деп ойлогон эмесмин. Кийин мага өттүңүз деп сүйүнчүлөп калышты.

Кинодогу төрөтканадагы эпизод № 1 төрөтканадан тартылган. Ал жерде артисттер жок. Кадимки төрөгөнү барган аялдар. Алар кино тартылып жатканын деле билишкен эмес. Мен алардын арасына халат кийип, тымпыйып отурдум. Ошол жердеги аялдардын реакциясы, мындайча айтканда, чыныгы эмоциялар. Тартылгандан кийин абдан кубанып, ылдый жактан сүйүнүп жүргөнүмдү көрүп аялдар "бул неге күлүп жатат, жана эле ыйлап жатпады беле" деген таризде таң калып эле калышты. Андан кийин аларга түшүндүрүшкөн окшойт.

Народная артистка Гулсара Ажибекова
© Фото / из личного архива Гулсары Ажибековой
Эл артисти Гүлсара Ажыбекова

— Чыгармачылыктын ачуу-таттуусун айтып берсеңиз.

Биздин кесипте кызганыч деген сапат көп кездешет. Артисттер жаш баладай тентек, таарынчаак болушат. Ошол бала кыял артисттердин тилинин ачуусу шумдук, чагып алат. Байлык, бийлик эмес, роль талашат. Мени бирөө көрүп, таанып калса экен деген атаандаштык. Чыгармачылыкта, өзгөчө кинодо чалгынга чыккандай болосуң. Ошонун оош-кыйышына көнүп, ишти жөндөп кетүү зарыл. Бири-бириңе колдоо көрсөтүп, чогуу жүргөн кесиптештериң бир туугандай болуп калат. Анан эле ошолор сага жамандык жасап кетсе, абдан жаман болосуң. Ишенимиң өчүп, көңүлүң чөгөт, ушундай стресске түшөсүң.

Бий үчүн жаралган... Балет ханышасы Бүбүсара Бейшеналиева тууралуу 7 факты

Кийин бир топ коомдук иштерге аралашып жүрдүм. Анан жаңы заман башталганда бизнеске баш урууга мажбур болдум. Коммерция тургай, бухгалтерия тууралуу түшүнүк жок. Ошол учурда элдин баары үйдөгү эски буюмдарын алып чыгып сата башташты. "Сникерс", "Марс" деген шоколаддар жаңы чыгып аткан, бир күнү кызым ошондой алып бер деп калды. Наркы беш рубль болчу. Кийинки күнү дагы сураганда эмкисинде алып бере албай калсам эмне болот деп ойлоно баштадым. Түнү менен уктабай чыктым. Анан коммерцияга аралашууну чечип бизнеске кириштик. Тозок ошондо башталды. Бир баскан жолду миң басып, милиционерлерди, санэпидем кызматкерлерин багып калдык. Айтор ошентип, көргүлүктү көрдүм. Ошого карабастан менин жүрөгүм театрда эле. Болгону балдарым ачка болбосун, эч нерседен кем болбосун деген ой менен соода кылып жүрдүм. Эл артисти "Ош" базарга барып товар сатып алып, кайра өткөрүп жүргөнүн элестетип көрсөңүз. Бул тозок да өзүнчө. Мына ошондон өтүүгө туура келди. Бирок өкүнбөйм. Анткени балдарым билим алды, өз жашоосун тапты. Башкача айтканда, ошол доорго жараша иш кылдык. Бирок азыр эленип отуруп, турмуш жакшырып калды.

Народная артистка Гулсара Ажибекова
© Фото / Ажара Шабданова
Эл артисти Гүлсара Ажыбекова

— Ооба, учурдагы чыгармачыл адамдар базар экономикасына ыңгайлашып, мындайча айтканда, өз киндигин өзү кесип калышты. Продюсер жалдап, алар элге таанытып дегендей. Анан бул тармакта тажрыйбалуу киши катары учурдагы чыгармачыл адамдарга кандай кеңештериңизди бересиз?

— Ар бир заман, учур өзүнүн шарттарын түзүп берет. Биз эч качан жогорудан туруп бирөөгө сын айта албайбыз. Кесипкөй катары эч качан ойлогон оюңардан кайтпагыла дээр элем. Аны ишке ашырууга умтулуп, болгон аракетиңерди жасагыла демекчимин. Бардык нерсе чыгармачыл адамдын колунда эмес. Чөйрөдөн, каражаттан дагы көз каранды болуп калат. Азыркы актер, актрисаларды колдойм, аларды жакшы көрөм, ишенем. Албетте, азыр сын айткандар көп. Бирок учурдагы чыгармачыл инсандар ушул тапта мүмкүн болгондун баарын жасап жатышат.

Элибиз уникалдуу, акылман. Башкысы, азыркы мүшкүлдөн аман-эсен өтүп, ден соолугубуз чың болсун!

0
Белгилер:
юбилей, кино, театр, Гүлсара Ажыбекова
Тема боюнча
Сейдакматова: карылыктын өзүнүн жакшы жактары бар экен. Видео маек
Сүймөнкулдун "оюнан кетпеген" Таттыбүбү. "Кызыл алмадагы" таберик сүрөт
Балыкчынын шамалында тамеки тиштеген Аринбасарова. "Уландагы" таберик сүрөт