Саясат таануучу Марс Сариев. Архив

Сариев: Кыргызстандагы партияларда туруктуулук жок

55
(жаңыланган 13:40 27.02.2020)
Саясат таануучу Марс Сариев саясий партияларды мамлекеттик колдоого алууга өлкөнүн экномикалык абалы туура келбей турганын айтты.
Сариев: Кыргызстандагы партияларда туруктуулук жок

Саясий партияларды мамлекет тарабынан каржылоо өнүккөн өлкөлөрдүн тажрыйбасында кездешет. Бирок Кыргызстандагы партияларда туруктуулук жок. Ошондуктан аларга өлкө казынасынан кандайдыр бир каражаттын бөлүнүүсү сапатын жакшыртып жибербейт. Мындай пикирин Марс Сариев Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, каржылоо мамлекет тарабынан жүргүзүлсө, "ким төлөсө, ошонун ырын ырдайт" деген саясат жүрүп, демократия түшүнүгү жоголот.

"Саясий партиялар жөнүндө" мыйзамына өзгөртүүлөрдү сунуштап жатышканын шайлоонун алдындагы пропаганда катары кабылдап жатам. Бийликке ыктаган партия шайлоодон өтсө, өкмөт тарабынан каржылоо болот деген түшүнүк жаралууда. Анткен менен өлкөдөгү партияларда туруктуулук жок. Социалдык болобу, либералдык болобу, туруктуу көз карашы, сунушталган конкреттүү программасы, анын кызыкчылыгын коргоо, ошол программа менен жылдар бою иш алып баруу деген жок. Ошондуктан мамлекет тарабынан каржылоого алына турган болсо, бийликтин саясатын жүргүзүп калышат. Бул партияларды өнүгүүгө жетелебей эле тескерисинче чектеп, парламенттик системага терс таасирин тийгизет", — деди Сариев.

Ошондой эле эксперт бул сунушту колдобой турганын белгилеп, демилгенин өтүшү арсар экенин кошумчалады.

Эске сала кетсек, Жогорку Кеңештин депутаттары Айнуру Алтыбаева, Мирлан Бакиров, Нурбек Алимбековдор "Саясий партиялар жөнүндө" мыйзамына өзгөртүүлөрдү сунуштап, ага ылайык, шайлоодо эки пайыздан көп добуш алган партиялар мамлекет тарабынан колдоого алынышы керектигин айтышкан. Кийинчерээк Мирлан Бакиров Sputnik Кыргызстан радиосунун эфирине келип, өзүнүн жеке пикиринде эки пайызды беш пайызга чейин көтөрүүнү жана бюджеттен эмес, шайлоого катышып жаткан партиялардын күрөө катары койгон акчасын ошол беш пайыздан көп добуш алган партиялар ортосунда бөлүштүрүп берүүнү мыйзам долбоорунун экинчи окуусунда сунуштай тургандыгын белгилеген.

55
Белгилер:
саясый партия, мыйзам, шайлоо, Марс Сариев
Саламаттык сактоо министрлигинин башкы кардиологу Акбай Сарыбаев

Сарыбаев: жүрөк оорусунун пайда болушуна көбүнчө атеросклероз себепкер

111
(жаңыланган 11:45 29.09.2020)
Саламаттык сактоо министрлигинин башкы кардиологу Акбай Сарыбаев жүрөк ооруларынын пайда болушуна 90 пайыз кан тамырдын атеросклероз оорусу себепкер экенин айтты.
Сарыбаев: жүрөк оорусунун пайда болушуна көбүнчө атеросклероз себепкер

Республикада жүрөк-кан тамыр оорулары орчундуу илдеттердин сап башында. Кыргызстандагы жалпы өлүмдүн дээрлик 52 пайызы ушул илдеттин кесепетинен болуп жатат. Бул тууралуу Акбай Сарыбаев Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

COVID пандемиясынан кийин жүрөк оорулуулар көбөйүшү мүмкүн

Анын айтымында, ар бир адам кан басымын, салмагын, боюнун узундугун, канындагы холестеринди, канттын көлөмүн билип, аны көзөмөлдөп турушу керек.

"Инсульт, инфаркт, жүрөктүн алсыздыгы  — калк арасында көп кездешкен илдеттер. Бул оорулардын пайда болушуна 90 пайыз кан тамырдын атеросклероз оорусу себепкер. Атеросклероз — бул артериялык кан тамырларынын биринин май менен бүтөлүп, кандын сызылып аз өтүп, бара-бара кан тамырдын ичкериши. Мындай учурда кайсы орган болбосун кан жетишпегендиктен ооруй баштайт. Эгер жүрөк болсо инфаркт, мээ болсо инсульт болот. Ал эми атеросклероздун пайда болушунун үч башкы себеби бар. Биздин өлкөдө биринчи орунда жогорку кан басым же гипертония, экинчиде тамеки чегүү, үчүнчүсү канда холестериндин көп болушу. Мындан кийинки факторлор ашыкча салмак, аз кыймылдоо, кант диабети, стресс жана спирт ичимдиктерин ичүү. Статистиканы алып карасак, Кыргызстанда 21 жаштан өйдө адамдардын 47,8 пайызы гипертония менен жабыркайт. Ошону менен бирге бизде 18 жаштан баштап ар бир төртүнчү адам тамеки чегет. Элдин 26 пайызында ашыкча салмак маселеси бар. 30 пайыздан ашыгы ичимдикти көп ичет жана 80 пайызы аз кыйлмылдайт. Ушуну баары жүрөк-кан тамыр ооруларына алып келет", — деди Сарыбаев.

Кардиолог туура тамактануу, көп кыймылдоо жана ден соолуктун абалын көзөмөлдөп туруу жүрөк ооруларын алдын аларын кошумчалады.

111
Белгилер:
кардиолог, жүрөк, Акбай Сарыбаев
Тема боюнча
Инсульттун көпчүлүк биле бербеген алгачкы белгилери айтылды
Россиядагы кыргыз элчилигинин консулдук бөлүмүнүн юристи Мурзапаяз Карагулов

Карагулов: миграциялык карталар электрондошсо мигранттарга ыңгайлуу болот

20
Россиядагы кыргыз элчилигинин консулдук бөлүмүнүн юристи Мурзапаяз Карагулов Россия миграциялык карталарды электрондоштурса эмгек мигранттарына тийгизе турган таасири тууралуу айтып берди.
Карагулов: миграциялык карталар электрондошсо мигранттарга ыңгайлуу болот

Россия миграциялык карталарды электрондоштурууну пландап жатат. Мындан чочулоонун кажети жок, тескерисинче, эмгек мигранттары үчүн ыңгайлуу шарт түзүлөт. Бул тууралуу Мурзапаяз Карагулов Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, мигранттар аталган документти жоготуп алып түйшүк тарткан учурлар көп эле кездешет.

Боронов РФте көпүрө урап жабыркаган мекендештерге жардам берүүнү тапшырды

"Россиянын аймагына киргенде чек ара кызматкерлери паспортуң аркылуу камерадан өткөрүп, колуңа миграциялык кагаз берет. Муну жоготуп алып Федералдык миграциялык кызматка (ФМС) кайрылып, убара тартып калыбына келтирген учурлар көп. Андыктан миграциялык карталар электрондошсо, эмгек мигранттарынын өздөрүнө эле ыңгайлуу болмок. Анткени дагы бир көйгөй, биздин жарандар көп учурда Кыргызстандын ички паспорту (ID-карт) менен келип, миграциялык картасын да жоготуп алган жагдайлар кездешет. Андыктан чет элге чыгуучу паспорт менен учууга кеңеш берип кетмекчимин. Ошондо мөөр басылып, кайсы күнү чек араны кесип өткөнү так билинет. Миграциялык картасын жоготуп алган учурда да бул мөөр далил болуп бере алат. Аталган документти электрондоштуруу мына ушундай түйшүктөн арылтат ", — деди Карагулов.

Ал кыргызстандыктарды Россияга чыгып жатканда бул жактын эмгек мигранттарына тиешелүү маалыматтар менен таанышып алуусу зарыл экенин кошумчалады.

20
Белгилер:
миграция, Россия, Кыргызстан
Тема боюнча
Россиядагы мигранттар тууралуу жаңы мыйзам эмне берет. Талдоо
Тоолуу Карабахтагы Тертер шаары

Карабахтагы абалдын курчушу Кавказдагы чырга Россияны аралаштыруу аракетиндей...

26
(жаңыланган 22:30 29.09.2020)
Тоолуу Карабахтагы куралдуу тирештин курчушу, Баку менен Еревандын ортосундагы көп жылдан берки саясий тиреш бүгүн үчүнчү күчтөр тарабынан кара ниеттерин ишке ашыруучу курал катары пайдаланылууда.

Беларусь, Сирия, "Түндүк агым – 2" долбоору жана геосаясий тирештердин башка жерлеринен күч жана каражаттарын алагды кылуу максатында Россияны Кавказдагы чоң согушка тартууга аракет жүрүп жаткандай. Карабахтагы абал жаатында аскерий баяндамачы Александр Хроленконун макаласынан окуңуздар.

Жаңжалдын түздөн-түз катышуучулары – Баку жана Ереван билип туруп же аргасыз Москваны ыңгайсыз абалда калтырып, КМШ жана ЖККУнун коопсуздук тутумун кыйратууда.

Тоолуу Карабах: Азербайжан менен Армения согушту токтотуп, кепке келеби. Видео

Кавказда жеке кызыкчылыктары бар бир катар батыш өлкөлөрүнүн "күчтөрүнүн тышкы проекциясына" байланышкан геосаясий тобокелдиктер да бар. Тоолуу Карабахтын көйгөйлөрү согуш жолу менен чечилбейт. Жөнгө салуунун бул постулатына жаңжалдашкан эки тарап тең – Азербайжан жана Армения (сүйлөшүүлөрдүн тарабы болуп саналбаган, жарыяланбаган Тоолуу Карабах Республикасынын кызыкчылыктарын коргогон жак) да макул. Ошондой эле ОБСЕнин үч өлкө – Россия, АКШ жана Франция тең төрагалык кылган Минск тобуна да бул белгилүү.

Сүйлөшүү процесси жай жана татаал өтүүдө, бирок 27-сентябрда оор артиллерия, танк, ракеталык комплекс жана сокку уруучу авиацияны колдонуу менен активдүү согуштук аракеттерге өтүү үчүн объективдүү себептер жок эле.

Душмандын талкаланган танктарынын тасмасын чагылдыруу жаатындагы Армения менен Азербайжандын аскердик мекемелеринин "мелдеши", эки тараптын жоготуулары туурасындагы коркунучтуу статистикага Россия катуу кейип, армениялык жана азербайжандык элге чын дилден көңүл айтат.

Согуштук аракеттер объективдүү түрдө жаңдалдашкан тараптардын эч бирине пайдасыз. Дагы күчөй бере турган болсо, аягы эч күтүлбөгөндөй кесепеттерге алып келиши ыктымал. Чет өлкөлүк тынчтык орнотуучулар киргизилип (коопсуз аймактар түзүлүп) же абал кескин курчуп кетсе, Түштүк Кавказда ЖККУ өлкөлөрүнүн (эң оболу Россиянын) жана НАТОнун (Түркия кыйытып жаткандай) катышуусунда кеңири масштабдагы согуш тутанып кетиши мүмкүн. Эске салсак, азербайжан-армяндар аралаш жайгашкан калктуу аймакта жаңжал 1988-жылы чыккан. Ошол убакта Тоолуу Карабах автономдук облусу Азербайжан ССРинин курамынан чыкканын жарыялаган.

Биринчи баскычта тынчтык орнотуучулардын ролун СССР ИИМ Ички күчтөрү аткарган. Алар үч жыл аралыгында активдүү куралдуу тирешти басып тура алган.

Советтер Союзу ыдыраган соң жана Ички күчтөр чыгарылгандан кийин салгылаш дагы күч алып, 1994-жылы Азербайжан Тоолуу Карабахтын басымдуу бөлүгүн жана ага чектеш жети райондун көзөмөлүн колдон чыгарган.

Жаңжалды тынч жөнгө салуу боюнча сүйлөшүүлөр 1992-жылдан тарта ОБСЕнин Минск тобунун алкагында жүрүп, ал эми аймакта куралдуу тиреш улам тутанып, кайра басылып келген.

Кыргызстан Азербайжан менен Армениянын жаңжалы боюнча позициясын билдирди

Координаттардын жаңы тутуму

Тоолуу Карабахтагы согуштук аракеттердин жүрүшүнөн бири-бирине коошпогон маалыматтар түшүүдө. Азербайжан менен Армения жаңжалдын ырбап кетишине бири-бирин айыптап, куралдуу чагымчылыктарга гана жооп берип жатышканын айтышат. Мындан улам Азербайжанда дүйшөмбү күнү жарым-жартылай мобилизация жарыяланды. Президент Ильхам Алиев республиканын бир катар калааларында жана аймактарына аскердик абал киргизген. Арменияда андан бир күн оболу жалпы мобилизация жана аскердик абал жарыяланган.

Азербайжан бийлигинин маалыматы боюнча, 27-сентябрда армениялык күчтөр "коопсуздук кемери" деп аталган жети айылды калтырышкан (совет убагында Азербайжан ССРинин бул аймагы Тоолуу Карабах автономдук облусуна караган эмес. 1990-жылдардын башында армениялык күчтөрдүн көзөмөлүндө калган).

28-сентябрдын таңында таанылбаган Тоолуу Карабахтын президенти Араик Арутюнян: "Биз позициябызды жоготтук, дагы жоготушубуз мүмкүн, бирок биз кайрадан позициябызга ээ болобуз" деди. Позициялык салгылаштар уланууда. Тараптардын эч биринин жапырт артыкчылыгы байкалбайт.

БУУнун Коопсуздук кеңеши Карабахтагы абалды талкуулай турганы айтылды

Согуштук кубаттуулуктагы залптык октун реактивдүү тутумун жана "Искендерлерди", сокку уруучу авиация жана учкучсуздарды пайдалануу менен Баку да, Ереван да бирдей даражада "тарыхий акыйкаттыкты калыбына келтирүүгө" даяр. Согуштук аракеттердин ар күнү жаңы курмандыктарга жана кыйроолорго алып келет.

Түзүлгөн кырдаалда 27-сентябрда ким биринчи болуп оор артиллерия жана танктан ок атканы, согуш талаасындагы ыкчам искусство жаатында ким үстөмдүк кылары эми принципиалдуу маселе эмес. Башкысы – Тоолуу Карабахтын чек арасындагы тирешти токтотуу, сүйлөшүүлөргө кайтуу, адамдардын өмүрлөрүн сактоо. Союздук милдеттенмелер жөнүндө да унуткарбоо абзел.

Эгер Баку жана Ереван өздөрүн Москванын союздашы катары эсептешет. Алар россиялык позицияны эске алып, өз ара мамиленин азыркы тутумун жана регионалдык коопсуздук системасын кыйратуунун кесепеттерин боолголоого тийиш.

Карама-каршылыктардын татаал комплексин, куралдуу тирештин тараптарынын салмактуу аргументтери жана себептерин эске алган күндө да Россияга Кавказдагы согуштун зарылдыгы жок. РФ Тышкы иштер министрлиги Тоолуу Карабах жаңжалынын тараптары "атышууну тезинен токтотууга" чакырды. Эки жак тең эстерине келип, аймакта коалициялык топтун катышуусундагы кеңири масштабдуу согуштук эскалацияга жеткиришпейт деп үмүттөнөм. Анан калса, Карабах жагдайына эл аралык реакция жалпысынан конструктивдүү. Европа биримдигинин өлкөлөрү, АКШ, Иран тынчсызданып, ортомчулук кызматтарын сунушташат. Күч колдонулган сценарийдин өнүгүшүн Түркия президенти Режеп Тайип Эрдоган гана, бирок сөз жүзүндө гана колдоодо.

Ал түгүл согушчул Анкара да Түштүк Кавказдагы кооптуу оюнда жогото турганы бар. Арменияга чабуул жасалса, ЖККУнун жообунан, башкача айтканда, Россия менен согуштан кача алышпайт (бул Кипр менен Греция эмес). Дегеле, кан күйгөн оттун негизги буюртмачысы жана демилгечиси ким?

ЖККУ Карабахтагы абал боюнча тынчсыздануусун айтты. Башкы катчынын билдирүүсү

Таң каларлык кыраакылык

Окуяларды жана Вашингтондун аларга расмий реакциясына алдын ала көрөгөчтүк кылуу менен АКШнын Азербайжан жана Армениядагы дипломатиялык өкүлчүлүктөрү 25-сентябрда өз жарандарын жагдайдын курчуп баратканы тууралуу эскерткен.

Армениядагы АКШ элчилиги Тоолуу Карабахты, Дилижан улуттук паркынан түндүккө карай аймактарга, Тавуш облусундагы Грузия чек арасына чейин барбоону өтүнгөн.

Ошол эле күнү Азербайжандагы АКШ элчилиги өз жарандарын Абшерон жарым аралынан тышка чыкпоого чакырып, армян-азербайжан чек араларындагы тилкелердеги абалдын курчушуна байланыштырган. Балким, бул – жөн гана дал келүү эмес, татаал саясий-аскердик комбинациясынын кесепети.

Карабах чыры: Түркия Азербайжанга жан үрөсө, РФ эч кимди кийлигишпөөгө чакырды

Кошмо Штаттардын Россия чек араларындагы экономикалык жана аскердик чөйрөдө үстөмдүк кылуу далалатына Кавказ жана башка аймактардагы орто интенсивдүүлүктөгү пландалган куралдуу жаңжалдардын түрмөгү кыйла шайкеш келет.

КМШ өлкөлөрүнүн тургундарына алар жан тартпайт, ал эми россиялык ресурстар кепилденген түрдө согуш коркунучун жоюуга багытталган. Башкача айтканда, Москванын дүйнөнүн бөлөк бөлүктөрүндө Вашингтон менен атаандашууга күчү жана каражаты азая түшөт. Тоолуу Карабах жаңжалынын күчөшү Россияга көйгөй жаратып, ал эми АКШнын улуттук кызыкчылыктарына толук төп келүүдө.

26
Белгилер:
Чыр-чатак, согуш, Россия, Азербайжан, Армения, Тоолуу Карабах
Тема боюнча
Арменияда эркектерге өлкөдөн чыгууга чектөө коюлду