Тарыхчы, топонимист, картограф Темиркул Эшенгулов

Топонимист: Каракол кенен, жазы, жайык жер дегенди билдирет

(жаңыланган 12:36 04.04.2021)
Тарыхчы, топонимист, картограф Темиркул Эшенгулов Каракол шаарына дарыянын аталышы ыйгарылганын айтты.
Топонимист: Каракол — кенен, жазы, жайык жер дегенди билдирет

Каракол деген сөз "кара" түстү, анан "кол" адамдын колун түшүндүрбөйт. "Кара", "кол" бул эки сөз тең кенен, жазы, жайылып жаткан өрөөн, жер дегенди билдирет. Мисалы, кара жер деп адабий чыгармалардан окуп калабыз. Бул анын өңүн эмес, чоңдугун, чалкып жаткан кенендигин туюнтат. Маалыматты Темиркул Эшенгулов Sputnik Кыргызстан радиосунун "Жер тааны" рубрикасында маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, Каракол шаары ушундай аталыш менен 1869-жылы негизделген.

"Каракол шаары алгач форпост катары негизделген. Башкача айтканда, Кытайдан чыккан соодагерлер ушул жерден келип соода-сатыгын жүргүзүп, товар алмашуу жүргүзө турган аймак болгон. Шаарда көбүнесе чек арачы аскерлер жашап турган. Бул шаарда соңку саякатына даярданып жатып, 1888-жылы атактуу саякатчы Н.М. Пржевальский оорудан улам көз жумган. 1899-жылы саякатчынын юбилейинин урматына шаарга аты берилген. 1921-жылы шаар кайрадан тарыхый аты менен Каракол деп аталган. 1939-жылы Пржевальскийдин 100 жылдыгынын урматына ысымы сөөгү коюлган жерге ыйгарылган. Ошондон тарта 1992-жылга дейре саякатчынын атын алып жүргөн. Эгемендүүлүктү алган соң жер-сууларга тарыхый аталыштарын ыйгаруу саясатынын арты менен кайрадан Каракол болуп калды. Шаардын көчөлөрү түз, бак-дарактар мыкты отургузулган, архитектурасы кооз. Сырткы келбетине дыкат көңүл бурулуп салынган калаа. Аты да анын географиялык абалын сүрөттөп турат", — деди Эшенгулов.

Топонимист алгачкы метеостанция ушул шаарда 1881-жылы түзүлгөнүн жана жалпы элдик китепкана да алгач ушул жерде ачылганын кошумчалады.

Белгилер:
тарых, Каракол, жер, Темиркул Эшенгулов
Тема боюнча
Эшенгулов: Соң-Көл — келип чыгышы боюнча тектоникалык көл
Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын төрагасы, филология илимдеринин доктору, профессор Сыртбай Мусаев

Мусаев: мамлекеттүүлүктүн түптөлүшүндө Тыныстановдун ар тараптуу эмгеги бар

Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын төрагасы, филология илимдеринин доктору, профессор Сыртбай Мусаев Касым Тыныстановдун 120 жылдыгына карата беш айлык өтүп жатканын айтты.

Касым Тыныстановду илимий, саясий, маданий жана коомдук интеллигенциянын өкүлү деп таанышыбыз керек. Анткени ар тараптуу инсан болгон. Мындай пикирин Сыртбай Мусаев Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.

Мусаев: мамлекеттүүлүктүн түптөлүшүндө Тыныстановдун ар тараптуу эмгеги бар

Анын айтымында, Тыныстановдун 120 жылдыгынын алкагында өткөрүлүп жаткан иш-чарага бардык каалоочулар катыша алат.

"1920-жылдардагы кыргыздын интеллигенциясынын өкүлдөрү катары Ишеналы Арабаев баштаган Жусуп Абдрахманов, Абдыкерим Сыдыков, Абдыкадыр Орозбеков, Касым Тыныстановду айтсак болот. Мисалы, Жусуп Абдрахмановду "20-жылдардагы кыргыз интеллигенциясынын арстаны" деп келебиз. Ооба, туура, ал киши саясий багыттагы жасаган иштеринен улам ушундай баага татыктуу. Бирок Касым Тыныстанов булардан айырмаланып ар тараптуу адам болгон. Биринчи кезекте аны окумуштуу катары таанысак болот. Саясий, маданий, коомдук ишмердүүлүктү аркалап, өз колу менен зор эмгектерди жасаган жаратман болгон. Ушул жана башка инсандардын эмгегин баалап, кийинки муундарга жайылтуу биздин парзыбыз. Ушундай максатта Касым Тыныстановдун 120 жылдык мааракесинин урматына биздин мекеме атайын конкурс уюштурууда. Анда жогорку, орто жана башталгыч кесиптик окуу жайлар жыйын, тегерек стол, кереге кеңеш, конференция сыяктуу иш-чараларды, сынактарды өткөрүүсү шарт", — деди Мусаев.

Ал кыргыз интеллигенциясынын жасап кеткен иштерин жаштарга жеткирүү үчүн билим берүү программаларына кошулушу зарылдыгын белгиледи.

Белгилер:
маараке, конкурс, Касым Тыныстанов
Тема боюнча
Касым Тыныстановдун 120 жылдыгына карата беш айлык жүрүүдө. Шарттары
Улуттук илимдер академиясынын президенти, академик Мурат Жуматаев

Жуматаев: Кыргызстандын илимий даражалары эми ЕАЭБде таанылышы мүмкүн

Улуттук илимдер академиясынын президенти, академик Мурат Жуматаев ЕАЭБге мүчө-мамлекеттердин илимий даражалары уюм ичинде бирдей таанылуусу зарыл экенин айтты.

ЕАЭБдин алкагында илимди интеграциялоого даяр турушубуз керек. Анткени Кыргызстандан башка уюмга мүчө-өлкөлөрдө илим кызматкерлеринин маянасы көбүрөөк болгондуктан, жогорку квалификациялуу адистердин өлкөдөн чыгып кетүү коркунучу жаралышы ыктымал. Бул тууралуу Мурат Жуматаев Sputnik Кыргызстан радиосуна маек берип жатып билдирди.

Жуматаев: Кыргызстандын илимий даражалары эми ЕАЭБде таанылышы мүмкүн

Анын айтымында, биримдиктин алкагында экономиканы эле эмес, илимди дагы интеграциялоо зарыл.

"Евразия экономикалык биримдигине мүчө-өлкөлөрдө илимий даражалардын эки тараптуу таанылуусу боюнча келишим марттын этегинде ЕЭК тарабынан жактырылды. Эми ал кабыл алынуусу шарт. Аталган уюмдун алкагында экономикалык көптөгөн долбоорлор, программалар каралууда. Бирок айрым тоскоолдуктардан улам кээ бирин ишке ашыруу татаал болуп жатат. Ошондуктан ЕЭКтин алдында илимий-техникалык кеңеш түзүлгөн. Ал ЕАЭБде кабыл алынган мыйзамдарды илимий жактан талдайт. Натыйжасын чыгарып бергенден кийин гана сунуштар ишке ашырылат. Бул экономиканы эле алдыга коюп, илим, билим жаатын көңүлдөн тыш калтырууга болбостугун билдирет. Чынында илимди интеграциялоо зарылдыгы бар, тобокелчиликтер да жок эмес. Мисалы, жогорку квалификациялуу адистердин жакшы айлык төлөгөн өлкөлөргө агылуу коркунучу бар. Ошол эле учурда илимий даражалардын ЕАЭБге мүчө-өлкөлөрдө таанылуусу жаш окумуштуулардын мүмкүнчүлүгүн кеңейтет. Ошондуктан биз тобокелчиликтерден коркпостон, тескерисинче, ага даяр турушубуз керек. Сыртка чыгып кеткен адистердин ордун толуктоо менен бул кыйнчылыктан чыгып кетүүгө болот. Ал үчүн өлкөдөгү билим берүүнү жакшыртып, илимдин техникалык базасын чыңдоо зарыл", — деди Жуматаев.

Окумуштуу уюмдун алкагында илимий потенциалды теңдөө аракеттери жүргүзүлүшү керектигин кошумчалады.

Белгилер:
комиссия, экономика, айлык, интеграция, илим, Евразиялык экономикалык биримдик, Мурат Жуматаев
Тема боюнча
Быйылкы жазда ЕАЭБдин алкагында маанилүү иш-чаралар өтөт
Дүкөндөгү кумшкекер. Архив

ЕЭК Кыргызстанга шекерди бажы алымысыз алып келип турууга уруксат берди

(жаңыланган 23:58 22.04.2021)
Тарифтик жеңилдик 15-майдан 30-сентябрга чейин болот. Натыйжада Кыргызстанга 40 миң тоннадан ашык кумшекер бажы алымы жок келет.

БИШКЕК, 22-апр. — Sputnik. Евразия экономикалык комиссиясынын кеңеши ЕАЭБ аймагына шекерди импорттоодо бажы алымды убактылуу алып турууну чечти. Бул тууралуу ЕЭКтин маалымат кызматы кабарлады.

Мындай чечим комиссиянын кеңешинин жыйынында кабыл алынган.

Тарифтик жеңилдик 2021-жылдын 15-майынан 30-сентябрына чейин болот. Арменияга 22,4 миң тонна, Казакстанга 134,4 миң тонна, Кыргызстанга 40 миң тонна, Россияга 350 тоннадан ашык эмес өлчөмдө ташылып келген кумшекер бажы алымынан бошотулат.

ЕЭК белгилегендей, комиссиянын кеңешинин чечими расмий жарыялангандан тартып 10 календардык күндө күчүнө кирет.

Эске сала кетсек, азыр ЕАЭБге кирбеген өлкөлөргө шекер ташуунун  бажы алымы тоннасына 340 долларды түзөт.

Белгилер:
импорт, Кумшекер, бажы, чечим, комиссия, ЕЭК, Евразиялык экономикалык биримдик
Тема:
ЕАЭБдеги Кыргызстан
Тема боюнча
Бишкекте азык-түлүк жарманкеси өтөт. Даректери
Кумшекер бир айда 7,2 пайызга кымбаттады. Жер-жерлердеги баалар