Тарыхчы топонимист, картограф Темиркул Эшенгулов. Архив

Эшенгулов: Баткен шамалдуу жер, шаар дегенди түшүндүрөт

45
(жаңыланган 13:13 18.04.2021)
Тарыхчы топонимист, картограф Темиркул Эшенгулов Баткен аталышынын келип чыккан тарыхын чечмеледи.

Баткен деген жер атынын маанисин түшүнүү үчүн анын аягына уланган "кен" мүчөсүнө көңүл бурушубуз керек. Бул тууралуу Темиркул Эшенгулов Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.

Эшенгулов: Баткен — шамалдуу жер, шаар дегенди түшүндүрөт

Анын айтымында, "кент" деген сөз байыркы түрк тилдеринде шаар, калктуу пункт дегенди түшүндүргөн.

"Кент термини азыркы Өзбекстан, Тажикстан, Казакстан жана Кавказ өлкөлөрүндөгү жер аталыштарында көп кездешет. Бул "шаар", "эл жашаган жер" дегенди түшүндүргөн байыркы түрк тилиндеги сөз. Кийинчерээк фарси тилине сиңип кеткен. Мисалы, Ташкент, Самарканд, Газалкент, Паркент, Пишкент деген жер аталыштары бар. Мунун баары тарыхта мурда шаар аталган жерлер болгонун билдирет. Ал эми Баткенди ала турган болсок, тажикче шамалды "бот, вот" деп аташат. Ага "кент" мүчөсү тилге ылайыкташып "кен" болуп уланып, Баткен деген жер аты келип чыгууда. Демек, бул "шамалдуу шаар", "калк жашаган шамалдуу аймак" дегенди түшүндүрөт", — деди Эшенгулов.

Топонимист Баткен облусунда шамал башка аймактарга караганда катуу согору илимде да аныкталгандыгын кошумчалады.

45
Белгилер:
илим, аталыш, Баткен, Темиркул Эшенгулов
Тема боюнча
Топонимист: Кулун көлү өлкөдөгү тоодо жайгашкан көлдөрдүн эң чоңу
Мотор майларын чет өлкөдөн ташып ишкерлик кылган Нурлан Кадыралиев

Кадыралиев: туура эмес тандалган мотор майы көп чыгымга учуратат

93
(жаңыланган 14:33 20.06.2021)
Мотор майларын чет өлкөдөн ташып ишкерлик кылган Нурлан Кадыралиев туура эмес тандалган мотор майы унааны мөөнөтүнөн мурда жарактан чыгарып, көп чыгымга алып келерин айтты.

Автоунаадан бөлүнүп чыккан кара түтүндүн экологияга тийгизген терс таасири абдан жогору. Анын негизги себеби сапатсыз мотор майларынын тандалышынан келип чыгат. Мындай пикирин Нурлан Кадыралиев Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Кадыралиев: туура эмес тандалган мотор майы көп чыгымга учуратат

Анын айтымында, Кыргызстанда 2000-2010-жылдарда чыгарылган унаалар көп болгондуктан 5W-40 синтетикалык мотор майын куюу сунушталат.

"Мен 2004-жылдан бери мотор майларын чет өлкөдөн Кыргызстанга ташып ишкерлик кылам. Элде туура маалымат жок болгондуктан көп көйгөй жаралып келет. Мисалы, туура эмес тандалган мотор майы автоунааны мөөнөтүнөн мурда жарактан чыгарып, көп чыгымга учуратат, мотор эрте бузулат. Кыргызстанда 2000-жылдан кийин чыгарылган машиналар көп. Анын жылына, техникалык мүнөзүнө карап май куюш керек. Айдоочулар көп учурда ушул этапта жаңылышат. Алсак, кыймылдаткыч майы жарым синтетикалык жана синтетикалык деп бөлүнөт. 2000-жылга чейинки автокөлүктөргө негизинен жарым синтекалык мотор майын колдонушат. Ал ысык, суукка чыдамдуулугу начар. 20 градус ысыкта май суюлуп кетет. Ага жараша унаанын кетирген чыгымы эселеп көбөйө баштайт. Мисалы, бизде 2000-2010-жылдарда чыгарылган унаалар көп болгондуктан 5W-40 синтетикалык мотор майын куюуну сунуштайм. Анткени климаттык ар түрдүү шартта реакция бербейт", — деди Кадыралиев.

Ошондой эле адис айдоочулар көп учурда акча аяп, сапатсыз мотор майын колдонуу менен чыгаша болорун кошумчалады.

93
Белгилер:
Нурлан Кадыралиев, автоунаа, май, мотор
Тема боюнча
Ысыкта жолдо калбайын десеңиз... Автоунаа өчүп калбаш үчүн эмне кылуу керек
Side attack drift team эл аралык дрифт командасынын капитаны Дайыр Казыбаев

Казыбаев: кышында Сочиге барып дрифт боюнча мелдешке катышабыз

15
Side attack drift team эл аралык дрифт командасынын капитаны Дайыр Казыбаев Кыргызстанга автоспорттун бул түрү 2000-жылдардын башында келгенин айтты.

Дрифт – бул автоспорттун бир түрү. Азыр дүйнө жүзүндө өнүгүп келе жатат. Мында көрүүчү унаанын жана айдоочунун техниканы башкаруу мүмкүнчүлүгүн көрө алат. Бул тууралуу Дайыр Казыбаев Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Казыбаев: кышында Сочиге барып дрифт боюнча мелдешке катышабыз

Анын айтымында, учурда өлкөдө дрифт менен профессионалдуу түрдө 25 бала алектенет.

"Дрифт бул трассадагы траекторияга карата бурулуштардан айланып өтүү техникасы десек болот. Мелдештер кургак асфальтта, бурулуштары көп трассаларда өтөт. Мында көбүнчө арткы дөңгөлөгү тарткан унаалар колдонулат. Негизи жөнөкөй автосүйүүчүлөр унааны 2000 долларга жасап алып катышса болот, ал эми профессионалдар 10 миң долларга чейин сарпташат. Башында автосүйүүчүлөр автослалом (фигуралык айдоо), джимхана (убакытка айдоо) түрлөрү боюнча машыгып келишкен. Кийин пилоттор, автоунаалар да даяр болуп, чыныгы дрифт менен алектене баштадык. Азыр биздин төрт кишиден турган (Дайыр Казыбаев, Акылбек Өмүракунов, Тимур Губаев, Алексей Вокурин) Side attack drift team эл аралык профессионалдуу дрифт командабыз бар. Ар бир пилот автоспорт федерациясы тарабынан берилген сертификатка ээ. Бул эл аралык жарыштарга катышууга мүмкүнчүлүк берет. Ошону менен бирге Кыргызстанда да дрифт мелдештерин уюштуруудабыз. Учурда көптөгөн адамдардын колдоосунда аэропорттун жака белинде автодром салынып жатат. Быйыл ачылышы болот", — деди Казыбаев.

Кышында дрифт боюнча команда Сочиге барып мелдешке катышары кошумчаланды.

15
Белгилер:
жарыш, унаа, дрифт
Тема боюнча
Вильнюста жашаган автоспортчу Данас Азикеев: "Литвадагы күлүк кыргыз" дешет
Бишкектеги Чыңгыз Айтматов көчөсүндө жайгашкан көп кабаттуу үйлөр. Архивдик сүрөт

Дүйшөмбүгө карата аба ырайы

0
(жаңыланган 21:04 20.06.2021)
21-июнга караган түнү республиканын тоолуу райондорунда өткүн өтүп, күн күркүрөшү, бийик тоолуу райондордо кар жаашы күтүлөт. Баткен, Талас облустарында жана өлкөнүн дыйканчылык аймактарында күн ачык болот.

БИШКЕК, 20-июн. — Sputnik. Дүйшөмбүдө тоо этектеринде жана тоолуу райондордо өткүн өтүп, күн күркүрөшү, бийик тоолуу райондордо кар жаашы ыктымал. Өрөөндөрдө жана дыйканчылык аймактарда жаан-чачын болбойт. Бул тууралуу Кыргызгидромет маалымдады.

Маалыматка ылайык, батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрден 15-20 метрге чейин жетет.

Абанын температурасы Чүй өрөөнүндө +26...+31, Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарында +28...+33, Талас жергесинде +31...+36, Ысык-Көлдө +19...+24, Нарын аймагында +18...+23 градус болору айтылды.

Термометрдин көрсөткүчү Бишкекте +29...+31, Ош калаасында +33...+35, ал эми Чолпон-Ата шаарында +20…+22 градуска чейин жетет.

0
Белгилер:
аба ырайы, Кыргызстан, июнь
Тема боюнча
Маал-маалы менен өткүн өтүп турат. Бир жумага карата аба ырайы