Фольклорчу-этногрaф, жазуучу-публицист, филология илиминин кaндидaты, тaрыx илиминин доктору Сулайман Кайыпов

Кайыпов: Түркияда акындар эриндеринин ортосуна ийне коюп алып айтышат

291
(жаңыланган 16:30 05.07.2021)
Фольклорчу-этногрaф, жазуучу-публицист, филология илиминин кaндидaты, тaрыx илиминин доктору Сулайман Кайыпов төкмөлүк өнөрдүн тарыхынан кеп салды.

Айтыш кыргыз-казакта эле бар деген туура эмес. Анткени көп улуттарда буга окшош өнөрлөр бар. Бул тууралуу Сулайман Кайыпов Sputnik Кыргызстан радиосунда билдирди.

Кайыпов: Түркияда акындар эриндеринин ортосуна ийне коюп алып айтышат

Анын айтымында, жазуу келгенде көп улуттарда бул өнөр жоголуп кеткен.

"Тарыхта алгач адамдарда топ-топ болуп ырдоо маданияты калыптанган. Анын ичинен таланты барлар жеке ырдоого бөлүнүшкөн. Бара-бара уйкаштык, обону менен ырдоону өздөштүрүп, кийин талантын, дараметин сыноо үчүн бири-бири менен айтыша баштаган. Учурда элдик жана акындар айтышы деп бөлүнөт. Элдик дегени топко бөлүнүп алып айтышуу болсо, акындар айтышы азыр биз күбө болуп жаткан айтыштар. Бул бардык элдерде болгон, айрымдарында азыр деле кездешет. Кийин жазманын пайда болушу менен көптөгөн улуттар бул өнөрдү жоготуп алышкан. Ал эми кыргыздарда жазмалыкты жоготуп алганда, фольклор өнүгүп, 19-кылымда төкмөлүк өнүгүп, жогорку чегине жеткен. 20-кылымдын башында кайрадан жазууга ээ болуп, ошол оозеки сакталып калгандарды жазып, изилдөөгө мүмкүндүк түзүлдү. Андыктан учурда коомчулуктагы айтыш өнөрү кыргыз менен казакка эле таандык деген пикир туура эмес. Ошол эле Сергей Есенин, Владимир Маяковскийлер төгүп жиберген учурлары бар. Азыр деле Түркияда акындарды "ашык" деп коёт. Алар атайын акындар рестораны деген бар, ошолордо айтышып, алым сабак ырдайт. Эрзурум, карс акындарында айтыш ушунчалык өнүккөн. Буга бир мисал келтире кетейин. Аларда "леп деймез" делет, которгондо эрин тийбес дегенди түшүндүрөт. Барпынын "эки илебиң кызыл гүл" дегени ошол эриниң кызыл деген мааниде. Ошол "леп деймез" ыкмасына ылайык, эки эринди тийгизбей ырдап, б, м, п деген сыяктуу тыбыштарды колдонбой ырдашат. Эки эрин тийип кетпеш үчүн эки эриндин ортосуна ийне коюп алышат. Демек, азербайжан, өзбек, түрк жана башка улуттарда деле төкмөлүк бар", — деди Кайыпов.

Окумуштуу төкмөлүк өнөр түбөлүк сакталбай турганын кошумчалады.

Толук вариантын төмөнкү видеодон көрүңүздөр:

291
Белгилер:
айтыш, өнөр, тарых, Сулайман Кайыпов
Тема боюнча
Төкмө акын Идрис Айитбаев: сындап ырдаганым үчүн сес көрсөткөн "чоңдор" болгон
Айыл, суу чарба жана аймактарды өнүктүрүү министрлигинин бөлүм башчысы Жигитали Жумалиев. Архив

Жумалиев: мамлекет дыйкандардан бир нече миң тонна буудайды 30 сомдон сатып алат

34
(жаңыланган 13:53 05.08.2021)
Айыл, суу чарба жана аймактарды өнүктүрүү министрлигинин бөлүм башчысы Жигитали Жумалиев азык-түлүк коопсуздугунун алдын алуу максатында быйыл дыйкандардан 20 тоннадай буудай сатып алынарын билдирди.

Мамлекеттик азык-түлүк кампасына дыйкандардан 20 тоннадай буудай сатып алынат. Алгачкы коюлган баасы 24 сом 80 тыйын болчу. Биз Антимонополиялык жөнгө салуу агенттигине бааны 30 сомго чыгарып берүү боюнча кайрылдык. Бул тууралуу Жигитали Жумалиев Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.

Жумалиев: мамлекет дыйкандардан бир нече миң тонна буудайды 30 сомдон сатып алат

Анын айтымында, быйыл күздүк айдоодо буудайды 50 миң гектардай көбүрөк себүү пландалган.

"Советтер Союзу учурунда эле кылкандуу дан эгиндердин жаздыкка караганда күздүгү көбүрөк себилчү. Биз кайрадан ушул схемага өтүшүбүз керек. Анткени күздө себилген дан суукка, шамалга туруктуу келип, түшүмдү да 20-30 пайызга көп берет. Бирок бул жерде себилчү үрөндүн сапаты маанилүү. Андыктан биз учурда Казакстан менен 500 тонна атайын багыттагы үрөн алуу боюнча сүйлөшүп жатабыз. Ошондой эле Өзбекстандан да 1000 тонна үрөн алуу келишими президенттин сапарында жетишилген болчу. Өзбек тарап 50 пайызын насыяга берип, түшүм жыйналганда алууга макул болгон. Мындан сырткары, Россиядан да 2000 тонна тандалган сорттогу буудайды алууга макулдашып жатабыз. Россия өкмөтүнө үрөндүн 70 пайызын түшүмдүн эсебинен берүү сунушталууда", — деди Жумалиев.

Ал министрлер кабинетинен кылкандуу дан эгиндери жана май чыгаруучу өсүмдүктөрдүн үрөнүн алууга акча каражаты каралып жатканын кошумчалады.

34
Белгилер:
Жигитали Жумалиев, Буудай, насыя
Тема боюнча
Жумалиев: дыйкан, фермерлерди камсыздандыруу пландалууда
Полковник, башкы күжүрмөн даярдоо башкармалыгынын орун басары Эркин Касымов

Касымов: кыргыз танкисттери 23 өлкө катышкан мелдешке барат

41
Полковник, башкы күжүрмөн даярдоо башкармалыгынын орун басары Эркин Касымов кыргыз аскерлери "Танк биатлону — 2021" эл аралык таймашына январь айынан бери даярдык көрүп жаткандыктарын айтты.

Танкисттерди тандоо үч этапта жүрөт. Биринчи кезекте ар бир аскер бөлүгүндө командирлер мыкты танкисттердин тизмесин күжүрмөн даярдоо башкармалыгына жөнөтөт. Экинчи этапта алардын техниканы башкара билүүсү, дене тарбиялык даярдыгы, жалпы жөндөмү текшерилет. Сыноодон соң мыктылары калып, акыркы баскычта Коргоо министрлигинин "Эдельвейс" окуу борборунун базасында мелдешке даярдык башталат. Бул тууралуу Эркин Касымов Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Касымов: кыргыз танкисттери 23 өлкө катышкан мелдешке барат

Анын айтымында, кыргыз танкисттери конкурстун талаптарына ылайык, үч ай танк биатлонуна даярдык көрүшөт.

"2013-жылы Россия Федерациясынын коргоо министри Сергей Шойгу Жамааттык коопсуздук келишим уюмуна мүчө-мамлекеттердин аскер кызматкерлеринин арасында танк биатлону эл аралык мелдешин уюштурууну сунуштаган. Бул сунуш колдоо таап, биринчи жылдары Россия, Беларусь, Армения жана Казакстандан танкисттер катышкан. Иш-чарага улам кызыгуу күчөп, 2014-жылы конкурска 12 өлкөнүн командасы, анын ичинен чоң мамлекеттерден Индия менен Кытай кошулду. 2016-жылы Иран келди. Кытай дароо өздөрү чыгарган танкалар менен таймашка чыкты. Бул жерде бир гана танкисттер эмес, өнүккөн өлкөлөрдүн техниканы иштеп чыккан инженер, конструкторлорунун да мелдеши болуп, алар техникаларын сынашат. Бул аркылуу алар башка мамлекеттерге жарнамалап алат. 2017-жылы 20 мамлекеттин командасы ат салышты. Ал эми 2018-жылы таймашчулардын катарына Сирия, Вьетнам, Мьянма кирди. Ошентип учурда 23 мамлекеттин танкисттери катышып, аскердик олимпиадага окшоп калды. Биздин аскер кызматкерлери бул мелдештерге чейин эле пландык машыгууларды жүргүзүп турчу. Танк биатлонуна биздин куралдуу күчтөрдүн танкисттери 2014-жылдан бери катышат. Команда алдыңкы орундарды ала албаса дагы татыктуу 5-6-орунду камсыздап, биринчи ондукка кирип келет", – деди Касымов.

Полковник "Танк биатлону — 2021" Россиядагы армия оюндарынын эл аралык таймашынын алкагында 24-августтан 4-сентябрга чейин өтөрүн кошумчалады.

41
Белгилер:
танк биатлону, мелдеш, Аскер, Эркин Касымов
Тема боюнча
Кыргызстандын аскерлери "Танк биатлону" эл аралык мелдешине даярданууда. Сүрөт
Арсланбаб жаңгак багы. Архив

Жума күнгө карата аба ырайы

0
5-августтан 8-августка чейин республиканын тоолуу жана тоо этектериндеги райондорунда  аба ырайы өзгөрүлүп турат. Күтүлүп жаткан нөшөрлүү жаан-чачынга байланыштуу сел жүрүшү мүмкүн.

БИШКЕК, 5-авг. — Sputnik. 6-августка караган түнү жаан-чачын жаабайт. Күндүз тоолуу райондордо өткүн өтүп, күн күркүрөйт, дыйканчылык аймактарда жаан-чачын болбойт. Мындай маалыматты Кыргызгидромет таратты.

Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетип турат.

Абанын температурасы Чүйдө +30...+35, Талас аймагында +29...+34, Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында +32...+37, Ысык-Көл жана Нарын өрөөндөрүндө +22...+27 градус болот.

Синоптиктер борбор калаада күндүн табы +33...+35, Ош шаарында +34...+36, Чолпон-Атада +25...27 градуска чыгарын айтышты.

0
Белгилер:
аба ырайы, Кыргызстан
Тема боюнча
Шашылыш билдирүү! ӨКМ сел жүрүшү мүмкүн экенин эскертет