Жашыл технологиялар жаатында серепчи Бакыт Аскарбеков

Аскарбеков: күндөн энергия алган станцияны ар ким орнотуп алса болот

160
(жаңыланган 15:42 16.08.2021)
Жашыл технологиялар жаатында серепчи Бакыт Аскарбеков күндөн энергия алуучу станцияны орнотуу жол-жоболору тууралуу айтып берди.

Орто үйлөр үчүн күндөн энергия алуучу станцияны 3-3,6 миң долларга орнотсо болот. Бул тууралуу Бакыт Аскарбеков Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.

Аскарбеков: күндөн энергия алган станцияны ар ким орнотуп алса болот

Анын айтымында, күндөн энергия алуучу панелдер менен кошо аккумулятор дагы орнотуу зарыл.

"Күндөн энергия алуучу станциялар колдонуучуларга энергетикалык көз карандысыздыкты берет. Ал эми бир түтүнгө жетишсиз энергия иштеп чыккан станция болсо, анда муктаждыкка жараша кадимки электр энергиясынан да алып иштете бергенге мүмкүнчүлүк түзгөн технологиялар дагы бар. Мындан тышкары, аккумуляторлорду орнотуп алса, электр энергияны топтоп, күндүн нуру жок учурда колдонууга мүмкүндүк берет. Буларды кубаттуулугу, сапаты жана наркына карап тандап алса болот. Маселен, чакан үй-бүлө күнүнө орто эсеп менен 3-5 кВт саат электр энергиясын колдонот. Ал жарык, муздаткыч, телевизор, сигнализацияга дейре иштетүүгө жетет. Үч кВт саатка болжол менен 10 панель күнгөй тарапка орнотулат. Учурда Кыргызстандагы бир кВт саат электр энергия чыгарган станциянын баасы орточо эсеп менен 1-1,2 миң доллар. Ошондо орто үйгө болжол менен үч кВт сааттык станция орнотулса, 3-3,6 миң доллардын тегереги болот. Анан муну баасы аккумулятордун саны, кубаттуулугуна жараша өсөт", — деди Аскарбеков.

Ошондой эле ал күндүн нурунан алынган энергия жарандардын колдонуусунан ашса, сатууга дагы мүмкүнчүлүк түзүлө турганын кошумчалады.

160
Белгилер:
Бакыт Аскарбеков, электр энергиясы, күн, станция
Тема боюнча
Коконбаева: күн нурунан энергия алган үч станция куруу аракети көрүлүүдө
Көйкашка коомдук бирикмесинин мүчөсү, манасчы Нурбек Талантбеков

Талантбеков: Тибетте мантыны "Манас" эпосунда кездешкен сөз менен аташат

255
"Көйкашка" коомдук бирикмесинин мүчөсү, манасчы Нурбек Талантбеков "Манас" эпосунда кездешкен тамактын аталышын түшүндүрүп берди.

Ачыткысыз, тузу жок, бууга бышырылган нан "момо" делет. Бул тууралуу Нурбек Талантбеков Sputnik Кыргызстан радиосунун "Көөнө сөз" рубрикасында билдирди.

Талантбеков: Тибетте мантыны "Манас" эпосунда кездешкен сөз менен аташат

Анын айтымында, бул сөз эпостун көп жеринде кездешет.

"Манас эпосунда кездешкен "момо" деген сөздү чечмелейбиз. Бул сөз эпосто кездешкени менен күнүмдүк турмушта колдонулбайт. Кытай тилинде ачыткысыз, тузсуз бууга бышырылган нан "момо" делет. Саякбай Каралаевдин вариантында Алооке Манастын кабарын угуп Бээжинди көздөй качып, Күчөр шаарына барып жайгашкан. Ошол жерге жайгашкан ордосунда ашпозчулар хандарга момо токоч беришкени айтылган", — деди Талантбеков.

Ошондой эле Тибетте "момо" сөзү кадимки мантыга окшогон тамакты түшүндүрө турганын кошумчалады.

255
Белгилер:
Нурбек Талантбеков, көөнө сөз, Манас эпосу, эне тил, Кыргызстан
Тема боюнча
Талантбеков: "Манаста" фонтанды түшүндүргөн көөнө сөз бар
Экономика жана коммерция министрлигинин экономикалык өнүгүү башкармалыгынын башкы адиси Кубан Айдаралиев

Айдаралиев: алты жылда спирт ичимдиктерин өндүрүү алты эсе кыскарган

26
Экономика жана коммерция министрлигинин экономикалык өнүгүү башкармалыгынын башкы адиси Кубан Айдаралиев көмүскө экономиканын так көрсөткүчүн аныктоо мүмкүн эместигин белгиледи.

Бюджетти 2022-жылда 280 миллиард, 2023-жылы 400 миллиардга жеткирүү жолдорунун бири — көмүскө экономиканы ачыкка чыгаруу. Бул тууралуу Кубан Айдаралиев Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.

Айдаралиев: алты жылда спирт ичимдиктерин өндүрүү алты эсе кыскарган

Анын айтымында, көмүскө экономиканын көлөмү ар кандай булактарга ылайык 23-44 пайыздын тегерегинде.

"Көмүскө экономиканын үлүшү боюнча маалыматтар салыштырмалуу көрсөткүч. Аныктоонун ар кандай механизмдери, ыкмалары болгону менен көмүскө ишкердик көрүнбөй, жашырынып иш алып барат. Мындан тышкары, легалдуу эмес ишкердик деген түшүнүк бар. Ал расмий каттоодон өтүп, салыгын төлөгөнү менен киреше булактарын азайтып көрсөтөт. Министрлер кабинетинин төрагасы бюджетти 2022-жылда 280 миллиард, 2023-жылы 400 миллиардга жеткирүү планын Жогорку Кеңеште айтты. Ага жетүү жолдорунун бири — бул көмүскө экономиканы ачыкка чыгаруу. Мисалы, 2013-жылы 3 миллион 157 миң деколитр спирт продукциясы өндүрүлсө, 2019-жылы бул көрсөткүч 499 миң деколитрге түшүп, алты эсе кыскарган. Тамекини керектөө 2017-2019-жылдар аралыгында 6 миллиард 587 миң даанадан 3 миллиард 752 миңге түшүп кеткен. Албетте, арак, чылымды колдонуунун азайышын колдойбуз, бирок мынчалык азайып кеткен жок да. Унду ички колдонуу 2014-жылы 498 миң тоннадан 2019-жылы 235 миң тоннага чейин төмөндөгөн. Бул көмүскө экономиканын үлүшүнүн өсүп жатканы менен гана түшүндүрүлөт. Анткени керектөө дээрлик азайган жок, калктын саны өсүүдө. Мындай көрүнүш бардык тармакта кездешет, күрөштү күчөтүшүбүз керек. Ошондо бюджетти кошумча кирешелер менен толуктай алабыз. Дагы көңүл бөлө турган жагдай, план айтылганда көпчүлүгү 2020-жылы бажы, салыктан 107 миллиард сом, 2021-жылдын тогуз айында 108 миллиард сом чогултса, кантип 280 миллиардга жеткирилет деген суроо коюлууда. Финансы чөйрөсүндө иштегендер бул жерде консолидацияланган бюджет тууралуу сөз болуп жатканын түшүнөт. Жалпы республикалык, жергиликтүү бюджет, фонддордун төлөмдөрү, салыктык эмес төлөмдөр жана гранттар биригип консолидацияланган бюджетти түзөт", — деди Айдаралиев.

Ошондой эле ал салык, бажы органдарына төлөмдөрдү көтөрүү тапшырмасы коюлуп жатканын кошумчалады.

Подкастты толугу менен видеодон көрө аласыз:

26
Белгилер:
экономика, бюджет, салык, Кубан Айдаралиев
Тема боюнча
Кыргызстанга кайсы өлкөлөрдөн автоунаанын импорту кыскарды. Тизме
Беларусь аскер кызматкерлери

НАТОнун "баш оорусу": Беларусь моюн сунгусу жок

0
(жаңыланган 22:04 24.10.2021)
Беларусь Россия менен союздаштыкты бекемдөөдө. Буга жаңы пландар, биргелешкен машыгуулар, аскердик жана аскердик-техникалык өз ара аракеттешүү, күчтөрдү жана башкаруу органдарын даярдоо масштабын кеңейтүү чаралары далил.

Узаган жумада Беларусь Республикасы жана Россия Федерациясынын коргоо министрлеринин коллегиясы өтүп, 2022-жылга карата кызматташуунун – биргелешкен 139 иш-чаранын пландары бекитилди. Аларда Беларусь жана Россиянын аскердик багыттагы бириккен тутумдарын, эки өлкөнүн күчтөрүнүн чөлкөмдүк топторун өнүктүрүү, ошондой эле радиациялык, химиялык жана биологиялык коргоо, радиоэлектрондук күрөш, топогеодезиялык жана навигациялык камсыздоо тармактарындагы кызматташуу камтылган. Эки союздаш мамлекеттин ортосундагы алакалар жана ушул багыттагы кызматташууларын аскерий баяндамачы Александр Хроленко талдаган.

Минск жана Москва 2023-жылы "Союз калканы" биргелешкен стратегиялык окууларды өткөрүүгө макулдашып, Беларусь Республикасынын аймагында РФтин аскердик объектилерин (Барановичи шаарында ракеталык кол салуунун алдын алуу тутумдар түйүнү жана Вилейка калаасындагы РФ Аба-деңиз флотунун радиостанциясы) жайгаштыруу жөнүндө келишимди узартышты.

Өлкөлөр союздаш мамлекеттердин коргоо тармагындагы аракеттердин биримдигин, милдеттерди аткарууга умтулууну тастыкташты. Батыш өлкөлөрү тарабынан коопсуздук коркунучу, саясий жана экономикалык кысымы аталган Россия менен Беларусту жакын арада союздаш мамлекеттин жаңы аскердик доктринасын кабыл алууга аргасыз кылууда. Беларусь жана Польша, Беларусь - Литва чек араларында кооптуу чыңалуу бар.

Мурда Варшава беларустук чек арачылар польшалык жоокерлерди аткылаганын кабарлаган. Эске салсак, анда жабыр тарткандар болгон эмес. Беларустун "баш ийбестигине" Минскинин Москва менен аскердик кызматташуусуна жамааттык Батыштын кыжыры кайнап келет. Лексингтон институтунун (АКШнын мамлекеттик саясат аналитикалык борбору) улук талдоочусу Сара Уайт: "Беларустун саясий тутуму, экономикасы жана Куралдуу күчтөрүнүн бардык деңгээлдериндеги Россиянын орду НАТОнун батыш фронтун кескин түрдө артка түртөт. Анан да эгер Россия жана Беларусь бир саясий түзүмгө бириксе, НАТОнун аталган фронттун чегиндеги мамлекеттерине тобокелдигин болжоо да мүмкүн эмес" - дегени бар. Кандай тобокелдик болушу мүмкүн экени түшүнүксүз, бирок НАТОго чыгыш европалык өлкөлөрдүн мүчөлүгү, аталган альянстын 1991-жылдан берки абалы сымал эле рационалдуу негизге ээ эмес.

Кимдин ким экени...

РФ коргоо министри Сергей Шойгу 20-октябрда россиялык-беларустук аскердик коллегияда кабыл алынган чечимдер союздаш мамлекеттин коопсуздугун 2024-жылга дейре бекемдөөнү өбөлгөлөй турганын билдирди.

Беларусь жана Россия эч кимге кооптуулук туудурбайт, жамааттык Батыштын саясий, экономикалык жана аскердик кысымына гана жооп кайтарат. РФтин Брюсселден Вашингтонго чейинки мейкиндиктеги агрессорлорго асимметриялык өч алууга кепилдигин туюндурган Аскердик доктринасын Пентагон жана НАТОдогулар көңүлгө түйүп алганы дурус. Кошмо Штаттардын аскердик-саясий эркинен көз каранды болгон европалык 28 өлкөнүн жетекчилери бул механизмдин бар-жогуна ишенип же ишенбей кое алышар, бирок аскер жетекчилери жооп иретиндеги өзөктүк соккунун натыйжалуулугу жана сапатын иш жүзүндө сынабай эле койгону оң.

Чыгыш Европада андай аскердик авантюраларды пландоонун өзү франциялык президент Эммануэль Макрон эки ирет диагноз койгондой НАТО "акылдан тайганы" болмок.

Негизги көйгөй миграция эмес

Балтика өлкөлөрү жана Польшанын аскердик бөлүктөрү НАТОнун контингентинин курамында Ирак жана Афганистандагы тынчтык жана калыптанып калган жашоо образын бузууга катышканы унутула элек. Бүгүн аталган ушул эки мамлекеттен агылган көч Прибалтикага жетип калды. Аларды азыр зым менен тосулган дубалдар да, куралчан чек арачылар да токтото албайт. Варшава менен Вильнюс азыркы окуялардын маңызын түшүнгүсү да жок. Жоопкерчиликти алар Минск менен Москванын "гибриддик агрессиясына" жүктөөгө тырышууда.

Польшанын бийликтеги "Укук жана адилеттүүлүк" партиясынын лидери Ярослав Качиньский 19-октябрда өлкөсүнө каршы "көп тепкичтүү гибриддик согуш" жүргүзүүдө деп Россияны айыптады. Айтымында, бул ири держава дароо эки фронтто, атап айтканда, Беларусь Республикасы менен чектешкен жерде жана Варшавада мигранттарды колдоп чыккан оппозицияны пайдалануу менен Польшага каршы иш жүргүзүп жаткан имиш.

Былтыркы жылдын аягында Польшада стратегиялык командалык-штабдык окуулар өткөн. НАТОнун стратегдеги америкалык Abrams танкалары, HIMARS залптык ок тутумдары, Patriot зениттик-ракеталык комплекстери жана ал тургай F-35 истребителдеринин коштоосундагы "чыгыштагы душман" менен согуштун сценарийин түзүп чыккан. Баса, аталган истребителдер Польшанын колуна 2026-жылдан эрте тийбей турганы анык.

Альянс аскердик инфраструктураны бекемдеп, ошол эле убакта батыш багытында аскердик-саясий кырдаалды курчутууда. НАТОнун коргоо министрлери 21-октябрда "эки деңиз ортосундагы согуш" (Балтика жана Кара деңиз) Россияга каршы стратегиясын макулдашууга чогулганы маалым.

Россия менен альянстын алакасы Брюсселдин демилгеси менен үзүлдү. Пентагондун башчысы жеке өзү Тбилиси, Киев, Бухарестте сателиттердин аскердик духун көтөрүүдө. Батыш аналитиктери бул окуялардын ырааттуулугунан "согушка даярдыкты" баамдап, "эки дөө урушса, ортосунда чымын өлөт" дегендей, АКШ менен РФтин тирешинде чыгыш европалык өлкөлөрдүн жабыр тартарын, кокус куралдуу чоң жаңжал тутанып кете турган болсо, эң оболу НАТОнун чечим кабыл алуучу борборлору жок кылынарын болжошот. Америкалык эксперттер жогорку технологиялык куралдануу жаатында Россия Кошмо Штаттарды караандатпай турганын, Үчүнчү дүйнөлүк согушта утуларын боолголошот.

Вашингтондогу Heritage Foundation аналитикалык борбору АКШнын Аба-аскердик жана Космостук күчтөрүнүн бардык багыттагы дарамети жана согуштук мүмкүнчүлүктөрүн "маргиналдуу" жана "чабал" деп белгилегенинен кабардарбыз. Москвада өткөн Беларусь жана Россиянын күч органдарынын биргелешкен коллегиясы союздаш мамлекеттин коргоо дараметин жогорулатуу, Пентагон менен НАТО аларга чектеш Балтика, Польша жана Украина аймагынан сокку ура турган болсо мизи катуу кайтарыларын дагы бир ирет эскерткендей болду.

Аскерий баяндамачы Александр Хроленконун Telegram каналына жазылыңыздар.

0
Белгилер:
Беларусь, Россия, НАТО, альянс, Аскер, күч, биригүү, машыгуу, техника
Тема боюнча
НАТОнун Steadfast Noon 2021 машыгуусунун сырлары. Максаты эмне?
Дүйнөнү селт эттирип... Украина НАТОго кирсе эмне болот?