Оорулардын алдын алуу жана санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаментинин Жугуштуу, паразитардык оорулардын жана эпидемиологиялык көзөмөлдөө башкармалыгынын эпидемиологу Айнура Мамбеталиева

Мамбеталиева: Кыргызстанда менингит илдети менен 9 адам катталды

33
(жаңыланган 10:27 07.10.2021)
Оорулардын алдын алуу жана санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаментинин Жугуштуу, паразитардык оорулардын жана эпидемиологиялык көзөмөлдөө башкармалыгынын эпидемиологу Айнура Мамбеталиева Кыргызстанда учурда менингит илдети менен тогуз адам катталганын айтты.

Менингит баш мээнин чел кабыгынын сезгениши. Анын бактериялык жана вирустук деген эки түрү бар. Бактериялык менингиттин козгогучтары пневмококк, менингококк, стрептококк болуп эсептелет. Ал эми вирустук менингит кандайдыр бир инфекциялык оорулардан улам пайда болот. Отит, гайморит, кургак учук күчөп кеткенде баш мээнин чел кабыгы сезгенет. Бул тууралуу Айнура Мамбеталиева Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Мамбеталиева: Кыргызстанда менингит илдети менен 9 адам катталды

Анын айтымында, менингит менен ооругандардын 70 пайызы 14 жашка чейинки балдар.

"2021-жылдын башынан тарта ушул убакка чейин Кыргызстанда менингит илдети менен тогуз адам катталды. Бул былтыркы жылга салыштырмалуу эки эсеге аз. Өткөн жылы бул учурда илдет 18 кишиден аныкталган эле. Менингит менен төрт киши Чүй облусунан, калгандары Нарын, Ысык-Көл жана Ош облусунда катталды. Менингит оорусу 2013-жылы күч ала баштаган. Ал эми 2015-жылы ооругандардын саны жогорку чекке жетип, ошол маалда өлкө аймагында 394 оорулуу бар болчу. 2016-жылдан баштап бейтаптардын саны кескин азайды. Себеби менингит оорусу ар бир 10-15 жылда баш көтөрүп турат. Биз келерки 2025-жылдары ооругандардын саны көтөрүлүп, 2029-жылы бейтаптардын саны жогорку көрсөткүчкө жетет деп божомолдоп жатабыз. Менингит илдетинин негизги көбөйгөн учуру кыш-жаз мезгилине туура келет. Мезгилдик ооруга климаттык шарттар, температуранын кескин өзгөрүшү, жогорку нымдуулук сыяктуу факторлор таасир этет. Менингитти өз учурунда дарылабаса өлүмгө кептей турган оору. Өзгөчө менингококцемияда денеге кызыл тактар чыгып, алар биригип көк түстө болуп калат. Мындай учурда бейтапты сактап калууга медицинанын күчү жетпейт," — деди Мамбеталиева.

Эпидемиолог менингитте адамдын башы ооруп, кусуп, эсин жоготуп, дене табы 40-41 градуска көтөрүлгөндөн тышкары желке тырышып, адамдын ээги көкүрөккө жетпей каларын кошумчалады.

33
Белгилер:
Айнура Мамбеталиева, менингит, мээ, оору
Тема боюнча
Дарыгер смартфон аркылуу кандай кооптуу оорулар жугарын айтып берди
Кыргызтелеком ачык акционердик коомунун директорлор кеңешинин мүчөсү Канатбек Аскаров

Аскаров: "Кыргызтелеком" социалдык долбоорлорду тесттик режимде ишке киргизди

26
"Кыргызтелеком" ачык акционердик коомунун директорлор кеңешинин мүчөсү Канатбек Аскаров аталган мекеме бир катар социалдык долбоорлорду тесттик режимде ишке киргизгенин айтты.

"Кыргыз телеком" ААК "Телемедицина", "Коопсуз мектеп" жана "Жеткиликтүү санариптик дүйнө" социалдык долбоорлорду ишке киргизип жатат. Мунун артында мамлекеттик кызматтарды санариптештирип, калк үчүн жеткиликтүүлүктү камсыздайбыз. Бул тууралуу Канатбек Аскаров Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Аскаров: "Кыргызтелеком" социалдык долбоорлорду тесттик режимде ишке киргизди

Анын айтымында, "Кыргызтелеком" санариптештирүүнүн алкагында коопсуз мектеп, көчө, айыл, аймак жана республика статусуна жетүүнү көздөп жатат.

"Ишкана Кыргызстанда "Телемедицина" долбоорун ишке киргизүү боюнча техникалык өнөктөш болуу демилгесин көтөрдү. Мында оорукана акысыз интернет менен камсыз болуп, видео байланыш уюштуруу үчүн зарыл болгон жабдуулар сатып алынат. Дарыгерлер видео чалуу аркылуу кеп-кеңеш берип, илдетти аныктоо, дарылоо жана алдын алуу максатында башка мекемелердеги кесиптештери менен кеңешип, изилдөө жүргүзүүгө жана баа берүүгө зарыл болгон маалыматтар менен алмаша алат. Ал эми "Коопсуз мектеп" социалдык долбоорунда мектеп интернетке туташтырылып, видео байкоо жүргүзүүчү камералар орнотулат. Мобилдик тиркеменин жардамы менен мугалимдер, мектептин администрациясы, ата-энелер балдар сабактан кийинки бош учурда кантип убакыт өткөрүп, эмне менен алек экендигин онлайн көрүшөт. Бул долбоор окуу жайларга комплекстүү кызмат көрсөтүүнү камсыздоого багытталган жана аны ишке ашырууда артыкчылык Кыргызстандын алыскы аймактардагы окуу жайларына берилет. Андан тышкары "Жеткиликтүү санариптик дүйнө" долбоорунун алкагында "Кыргызтелеком" ААК айыл өкмөтүнүн имаратында Wi-Fi роутер орнотуп, акысыз интернет менен камсыздайт. Айылдын жашоочулары сейилдөө паркында интернет-байланышын эркин пайдаланып, жакындарына интернет аркылуу чалуу, дарыгерлерге кабыл алууга онлайн катталуу мүмкүнчүлүгүн алышат. Ал эми балдар коомдук статусуна карабастан, өнүгүү жана кошумча билим алуу үчүн интернет ресурстарын колдоно алышат", – деди Аскаров.

Ал аталган долбоорлор сынамык негизде Чүй облусунун Сокулук районунун Фрунзе айыл өкмөтүндө иштеп жатканын кошумчалады.

Подкасттын толук вариантын төмөнкү видеодон көрүңүз:

26
Белгилер:
Кыргызтелеком, долбоор
Тема боюнча
"Кыргызтелеком" интернетти 3,5 эсе арзан сатып ала баштады
Бишкек шаарынын мэриясынын Дене тарбия жана спорт башкармалыгынын башчысы Нурлан Токоноев

Токоноев: өспүрүмдөрдүн дене тарбиясына көңүл бурулушу абзел

26
(жаңыланган 14:48 23.10.2021)
Бишкек шаарынын мэриясынын Дене тарбия жана спорт башкармалыгынын башчысы Нурлан Токоноев өспүрүмдөрдүн дене тарбиясына убагында көңүл бурулушу керектигин айтты.

Мектептердеги дене тарбия мугалимдеринин педагогикалык жана спорттук билиминин сөзсүз болушу көзөмөлгө алынат. Бул тууралуу Нурлан Токоноев Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Токоноев: өспүрүмдөрдүн дене тарбиясына көңүл бурулушу абзел

Анын айтымында, мектеп окуучулардын дене тарбия боюнча негизги усулдарды алуусу мугалимдерге байланыштуу.

"Дене тарбия жана спорт башкармалыгы бизге тиешелүү жоболорду мэриянын юристтери, кадр кызматы менен тыгыз иштеп, спорттук мекемелердин башкаруучуларын тандоодо талаптарын күчөтүүнү карап жатабыз. Аларды сөзсүз педагогикалык же Мамлекеттик дене тарбия жана спорт академиясынын диплому менен кабыл алууну сунуштайбыз. Мамлекеттик кадр кызматы менен тыгыз байланышта болуп, жаңы жылдан баштап бардык спорттук мекемелердеги мугалимдерди аттестациядан өткөрөбүз. Алардын кесипкөйлүүлүгү, тажрыйбасы балдарга тарбия берүүдө маанилүү ролду ойнойт", — деди Токоноев.

Ошондой эле адис ата-энелер балдардын дене тарбиясына көңүл бурушу абдан маанилүү экендигин кошумчалады.

26
Белгилер:
спорт, мэрия, педагогика, аттестация
Тема боюнча
Машыгууларды кантип таштап салбаш керек? Спорттук психологдун кеңеши
Кыргыз эл жазуучусу, Кыргыз Эл Баатыры Төлөгөн Касымбековдун китептери. Архивдик сүрөт

Бишкекте Төлөгөн Касымбековдун 90 жылдыгы белгиленет

9
Атактуу жазуучу Төлөгөн Касымбеков тирүү болсо быйыл токсон жашка чыкмак. Ал он жыл мурда дүйнө салган.

БИШКЕК, 24-окт. — Sputnik. Кыргыз эл жазуучусу, Кыргыз Эл Баатыры Төлөгөн Касымбековдун 90 жылдыгы белгиленерин Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги кабарлады.

Эскерүү иш-чарасы 25-октябрь күнү Токтогул Сатылганов атындагы улуттук филармонияда өтөт.

Төлөгөн Касымбеков Аксы районунун Ак-Жол кыштагында 1931-жылы 15-январда туулган. Орто билимге ээ болгон соң эки жыл баштапкы мектептерде мугалим, Кичи-Ак-Жол айылдык кеңешинде жооптуу катчы болуп иштеген.

Касымбеков Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин 1957-жылы аяктаган. 1960-жылы "Ала-Тоо" журналында бөлүм башчы болуп ишке кирет. Журналда иштеген 13 жыл ичинде башкы редакторлукка чейин жетет. Андан соң 1973-жылы Кыргыз ССР Министрлер Советинин басма, полиграфия жана китеп соода боюнча мамлекеттик комитетинде башкы редактор болуп эмгектенген.

Кыргыз адабиятындагы салмактуу чыгармалардын бири, "Сынган кылыч" тарыхый романын 40 жашында жазган. Советтер Союзунун бардык элинин тилине которулган роман 1980-жылы англис тилинде да чыккан.

Жазуучу 1990-жылы Жогорку Кеңешке депутат болуп шайланып, легендарлуу парламенттин мүчөсү болгон. Эл өкүлү болуп турган кезде тил, маданият жана билим боюнча, улуттар аралык парламенттик комиссиянын жетекчилигин аркалаган.

1986-жылы Кыргыз эл жазуучусу наамын алган, 2006-жылы мамлекеттик Токтогул сыйлыгынын лауреаты болуп, ошол эле жылы Кыргыз Эл Баатыры наамы ыйгарылган.

Төлөгөн Касымбеков 2011-жылы 17-июнда 80 жашында инсульт алып көз жумган.

9
Белгилер:
Төлөгөн Касымбеков, жазуучу, эскерүү
Тема боюнча
"Сынган кылыч", Төлөгөн Касымбеков — аудио китеп