Айыл, суу чарба жана аймактарды өнүктүрүү министрлигинин Жайыт жана асыл тукум мал чарба департаментинин адиси Наралы Кедейбаев

Кедейбаев: илимде малдын тегин териштириш үчүн "ата-энеси" деп айтылат

1491
Айыл, суу чарба жана аймактарды өнүктүрүү министрлигинин Жайыт жана асыл тукум мал чарба департаментинин адиси Наралы Кедейбаев "малдын атасы", "апасы" деген терминдерге түшүндүрмө берди.

Малдын асыл тукумдуулугун тастыкташ үчүн анын тегин аныкташ керек болот. Мындай учурда биз анын "атасы", "апасы" деп колдонобуз. Бул тууралуу Наралы Кедейбаев Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.

Кедейбаев: илимде малдын тегин териштириш үчүн "ата-энеси" деп айтылат

Анын айтымында, асыл тукум малга берилүүчү карточкаларга малдын "ата-тегинин" төрт мууну жазылышы керек.

"Республикада асыл тукум малды жайылтуу иш-аракети колго алынып жатканына аз эле убакыт болду. Ушул максатта элге берилүүчү мындай жандыктарга документ жасалат. Анда малдын асыл тукумун аныкташ үчүн анын "атасы" бул породадан, "энеси" тиги породадан деп көрсөтүшүбүз керек. Ал тургай энеси, энесинин энеси деп, башкача айтканда, төрт муунун жазууга милдеттүүбүз. Илим бизден ушуну талап кылат. Мурда бул иш кагаздары орус тилинде жүргүзүлчү. Ал жакта деле "мать коровы", "отец коровы" деп эле жазылып турат. Биз мыйзам долбоорун сунуштаганыбызда ушул терминдерди сөзмө-сөз түз которгонбуз. Муну Айыл чарба министрлигинин адистери эле которушкан, тилчилер катышкан эмес. Эгер биз туура эмес которгон болсок, тиешелүү органдар катабызды далилдүү оңдоп койсо биз кубанычта гана болобуз. Бирок, тилекке каршы, мыйзам долбоору өкмөттүн сайтында коомдук талкууда бир ай илинип турду, эч ким эч кандай пикир билдирген эмес, — деди Кедейбаев.

Ал ошондой эле документте малдын жашы "музоо", "торпок", "кунаажын" деп, кыргызча аталыш менен эле жазылганын кошумчалады.

1491
Белгилер:
мал, котормо, аталыш
Тема боюнча
Мамытов: көргөзмөгө төө куштар алып келинет
Белгилүү актёр, теле алып баруучу, Эл аралык Чынгыз Айтматов жана Жолдубай Кайыпов атындагы сыйлыктарынын лауреаты Нурдөөлөт Копоев

Копоев: актёрлук кесипти ызадан, таарынычтан улам тандагам

102
Белгилүү актёр, теле алып баруучу, Эл аралык Чынгыз Айтматов жана Жолдубай Кайыпов атындагы сыйлыктарынын лауреаты Нурдөөлөт Копоев быйыл чыгармачылыгына 20 жыл толгонун айтты.

Актёр катары "Апамдын махабаты", "Чиркин өмүр" тасмалары аркылуу элге таанылдым. Бир топ фильмдерде эпизоддук ролдорум бар. Кино жааты аксап калганы менен театрдагы, үн коштоо жаатындагы ишим түзүк эле. Кээде актёрлук кесибим калып калды, алып баруучу болбой эле койбой деп өкүнүп кетем. Бул тууралуу Нурдөөлөт Копоев Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып айтып берди.

Копоев: актёрлук кесипти ызадан, таарынычтан улам тандагам

Ал актёрлукту ызадан, таарынычтан улам тандаганын белгиледи.

"Нарындын Ат-Башы жергесинин Кара-Булуң айылынан болом. Көп балалуу үй-бүлөнүн он үчүнчү баласымын. Көпчүлүгү ата-энемдин жолун жолдоп кол өнөрчүлүк менен алектенишет. Убагында атам эки чоң айылды тейлечү. Кесиби уста болгондуктан күнү-түнү эле балка кармап отурчу. Ошентип атамдын артында Төлөмүш Океев тарткан "Устанын өз бактысы" деген фильми, бир топ журналисттердин телеберүүлөрү калды. Мурун "эмне үчүн актёрлукту тандадың?" деп сурашса эле кыялым болчу дей берчүмүн. Кийин ойлоп көрсөм бул кесипти ызадан, таарынычтан улам тандаптырмын. Бир жолу 7-класс кезимде тартуу тобу устаканада атам менен иним Бакдөөлөттү тартышты. Мен да тартылгым келип, аралашайын десем урушуп чыгарып жиберишкен эле. Окууну бүткөндө эжем борборго, Дүйшөн Байдөбөтовго алып келди. Ошентип драма театрда окуп калдым. Москвага окууга сынак башталды. Щепкин атындагы жогорку театралдык окуу жайда окуп келгендер Козунов деген жетекчиге ким жакса, дароо белги берет дешти. Сынакка кирсем эле ал киши тишимди мактаса эле ого бетер жылмайып күлө бердим. Канча бир тууган экенимди сураганынан 16 десем албай койбосун деп "үч бир туугандын ортончусумун" деп койдум. Себеби ал киши кыргыздын менталитетин жакшы түшүнүп, кичүү бала үйдө ата-энесин карап каларын билчү эле. Биринчи турда эле Козунов "увидимся там" деген жообун айтты. Ошентип Москвада төрт жыл билим алып келдим", — деди Копоев.

Актёр Щепкинди бүтүп келген 20дай улан-кыздын ичинен 2-3 эле бала кесибин улантып кеткенин кошумчалады.

Подкасттын толук вариантын төмөнкү видеодон көрүңүз:

102
Белгилер:
алып баруучу, актер, чыгармачылык
Тема боюнча
Композ, Жаздык 66 жашта. Актер, режиссер Мурат Мамбетов жараткан образдар
Эл аралык ишкердик кеңеш ассоциациясынын укуктук эксперти Жанабил Давлетбаев

Давлетбаев: Салык кодексинин жаңы редакциясы боюнча талаштуу жерлер бар

43
"Эл аралык ишкердик кеңеш" ассоциациясынын укуктук эксперти Жанабил Давлетбаев Салык кодексинин жаңы редакциясын иштеп чыккан топко бир катар сунуштар берилгенин белгиледи.

Салык кодексинин жаңы редакциясы иштелип жатканда берилген айрым сунуштар боюнча бирдиктүү чечимге келе элекпиз. Бул тууралуу Жанабил Давлетбаев Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.

Давлетбаев: Салык кодексинин жаңы редакциясы боюнча талаштуу жерлер бар

Анын айтымында, Салык кызматынын ыйгарым укуктарынын кеңейиши ишкерлерге коркунуч жаратып калышы ыктымал.

"Салык кодексинин жаңы редакциясы иштелип чыгып жатканда ишкерлер тарабынан бир катар сунуштар берилген. Алардын көпчүлүгү чечилгени менен айрым маселелер боюнча талаштар калууда. Мисалы, Салык кызматы алгачкы тергөө иштерине аралашып жатат. Аталган кызматка салык чогултуудан тышкары функциялардын берилиши кызыкчылыктардын кагылышын шарттайт. Ишкерлерди камакка алуу жана башка коркунучтар жаралышы ыктымал. Ошондуктан экономикалык кылмыштарды иликтөө башка бир көз карандысыз органга өтүшү керек. Мындан тышкары, жалпы салык жана салык эмес төлөмдөрдөн түшкөн каражаттын үч пайызын салык органдары өзүнө ала алат деген норма бар. Бул дагы айрым кооптуулуктарды жаратып коюшу ыктымал. Салык кызматкерлери үч пайызды алыш үчүн жеке кызыкчылыктары пайда болушу мүмкүн. Ошондой эле салык органдарына банктык маалыматты соттун чечими жок алууга мүмкүндүк берилүүдө. Бул банктык сырдын ачыкталуусу боюнча коркунучтарды жаратат. Google, Facebook, Netflix сыяктуу эл аралык компаниялардан салык алуу боюнча так жазылбай калган. Бул компаниялардан салык алуу туура, бирок ал салыкты колдонуучулар төлөп калбагандай болушу зарыл", — деди Давлетбаев.

Ошондой эле ал накталай эмес төлөмдөр боюнча жеңилдиктерди 2023-жылга чейин эмес, мөөнөтсүз калтыруу сунушталганын кошумчалады.

Подкастты толугу менен видеодон көрө аласыз:

43
Белгилер:
салык, экономика, ишкер
Тема боюнча
Мамлекеттик салык кызматына Алтынбек Абдувапов төрага болду
Акылбек Жапаровго Яндекс, Facebook компанияларына салык төлөтүүнү сунушташты
Түгөйлөр. Архивдик сүрөт

Германияда бойго бүтүүдөн коргоочу инновациялык аппарат ойлоп табышты

0
Аппаратты эркектин жыныстык органына жакын алып келип, бир аз убакытка иштетип кармап туруу керек. Андан чыккан ультраүндүү толкундар бел суунун активдүүлүгүн эки айга чейин токтотуп коёт.

БИШКЕК, 22-окт. – Sputnik. Германиялык дизайнер Ребекка Вайс адистер менен биргеликте эркектин уругунун активдүүлүгүн басаңдатып, бойго бүтүүдөн сактай турган аппарат ойлоп тапты. Бул тууралуу National Geographic Россия басылмасы жазды.

Жаңы аппарат эркектин уругунун активдүүлүгүн ультраүндүү толкундар менен басаңдатып коёт.

"Аппаратты эркектин жыныстык органына жакын алып келип, бир аз убакытка иштетип кармап туруу керек. Бул процедураны эки апта бою кайталоо зарыл. Андан чыккан ультраүндүү толкундар бел суунун активдүүлүгүн эки айга чейин токтотуп коёт. Тагыраак айтканда, урук энелик бездер менен биригип жаңы жашоо жарата албай калат. Бирок анын ден соолукка зыяны жок", — деди Вайс.

Аппаратты иштеп чыккандар алардын табылгасы үй-бүлөнү пландоодо көптөр күткөн жакшы жардамчы болот деп эсептейт.

"Азыркы бойго бүтүп калуудан коргоочу каражаттар бардык эле түгөйлөргө жага бербейт. Ден соолукка дагы залакасын тийгизиши мүмкүн. Мисалы, мага бул идея өзүм жатын моюнчасынын рагына кабылгандан кийин келди. Көп жылдар бою сактануу үчүн гормоналдык дары-дармектерди ичип жүрүп, кийин дартка чалдыктым", — деди адис.

Негизинен ушул сыяктуу аппарат буга чейин жаныбарларга колдонулуп келген, дизайнер аны адамга ылайыктап жасап чыккан. Бирок аны расмий түрдө сатыкка алып чыгуу үчүн клиникалык сыноодон өткөрүү керек.

Баса, идеянын автору бул табылгасы үчүн мыкты инженердик долбоорлорго ыйгарыла турган Жеймс Дайсон атындагы эл аралык сылыкка ээ болду.

0
Белгилер:
Германия, аял, эркек, ден соолук, тукум
Тема боюнча
Окумуштуулар аялдар төрөттөн кийин канча жылга картая турганын айтты