Билим берүү жаатында эксперт Кеңешбек Сайназаров. Архив

Эксперт: билим берүү боюнча беш жылдык программада жакшы иштер мерчемделген

246
(жаңыланган 14:46 15.11.2021)
Билим берүү жаатында эксперт Кеңешбек Сайназаров беш жылдык программада билим берүү тармагын жакшырта турган бир нече иштерди атап өттү.

2026-жылга чейинки улуттук өнүктүрүү программасынын билим берүү багыты боюнча бир топ жакшы иштер мерчемделген. Бул тууралуу Кеңешбек Сайназаров Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.

Эксперт: билим берүү боюнча беш жылдык программада жакшы иштер мерчемделген

Анын айтымында, программада билим берүү стандарттарына өзгөртүүлөр киргизилген эмес.

"Программада мугалимдерди турак жай менен камсыздоо үчүн программаларды иштеп чыгуу каралган. Мындан тышкары өлкөдө мектепке чейинки билим берүү ушул мезгилге дейре 24 пайызды түзсө, учурда 52 пайызга көтөрүлдү. Буга салыктардын алып салынышы түрткү болду. Аны мектептерге ылайыктоо пландалган. Жеке менчик билим берүү жайларында салыктык жана башка жеңилдиктер берилсе, билим берүүнүн өнүгүүсүнө оң таасирин тийгизет. Учурда айрым мектептер үч нөөмөт менен окуп келүүдө. Ошондой эле өлкөдө чоң имараты бар, бирок аз окуучу барган жагдайлар кездешкен. Ошондуктан "карлик" мектептерди салууну токтотуу каралган. Эми бир типтүү билим жайларын куруу колго алынып, окуучуларды транспорт менен камсыздоо мерчемделген. Бул мектептердеги орун жетишсиздигин азайтууга көмөк берет. Мунун баарын билим берүү тармагын жакшыртууга багытталган кадамдар катары кароого болот. Ошол эле учурда аталган жааттагы каржылоо системасын жөнгө салуу зарыл", — деди Сайназаров.

Эксперт ваучердик системаны киргизүү жакшы натыйжаларды бере турганын да кошумчалады.

246
Белгилер:
Кеңешбек Сайназаров, билим берүү, реформа, каражат
Тема боюнча
Алымбеков: "Келечек жаратмандары" бүтүрүүчү класстарга ылайыкталган
Улуттук илимдер академиясынын Саясий изилдөөлөр жана экспертиза борборунун директору, академик Чолпонкул Арабаев

Арабаев: шайлоонун жыйынтыгы боюнча талаштарга кол менен саноо чекит коет

95
(жаңыланган 14:01 29.11.2021)
Улуттук илимдер академиясынын Саясий изилдөөлөр жана экспертиза борборунун директору, академик Чолпонкул Арабаев шайлоо салыштырмалуу таза өткөнүн белгиледи.

Шайлоонун алдын ала жыйынтыгы боюнча талаштарга кол менен саноо чекит коюшу керек. Мындай пикирин Чолпонкул Арабаев Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.

Арабаев: шайлоонун жыйынтыгы боюнча талаштарга кол менен саноо чекит коет

Анын айтымында, шек жараткан участкаларда кол менен саноого байкоочулар, партиялардын өкүлдөрү катышуусу зарыл.

"Шайлоонун табияты ушундай болот экен. Кандай гана болбосун, натыйжасы талаш жаратып келет. Соңку учурда бул өнөктүк көйгөй жараткан процесске айланып бара жаткандай түр калтырат. Анткен менен кечээки шайлоо мурдагыларга салыштырмалуу таза өттү десек болот. Себеби административдик ресурсту колдонууга бөгөт коюлуп, татыктууларды тандоого мүмкүндүк жаралды. Ошентсе дагы мандатка жетпей калган партиянын өкүлдөрү ар кандай чакырыктарды жасап, пикир билдирүүдө. Негизи шайлоодон жеңгенди да, татыктуу жеңилгенди дагы билиш керек. Техникалык мүчүлүштүктөрдөн улам алдын ала жыйынтыгы талаш жаратууда. Муну чечүүнүн жалгыз жолу — кол менен саноо. Партиялардын жана бир мандаттуу округдан катышкан талапкерлердин өкүлдөрү шайлоо участкаларында отурду. Ошолордун катышуусу менен бардык бюллетендерди кол менен саноо зарыл. Ошондо гана шайлоонун алдын ала жыйынтыгы боюнча талаштарга чекит коюлушу керек", — деди Арабаев.

Ошондой эле ал саясатчылардын билдирүүлөрү коомдо ажырым жаратпашы керектигин кошумчалады.

Подкасттын толук вариантын видеодон көрүңүз:

95
Белгилер:
Чолпонкул Арабаев, шайлоо, саясат, жыйынтык
Тема:
2021-жылкы парламенттик шайлоонун жыйынтыгы
Тема боюнча
БШК добуштарды кол менен эсептей баштады
Көөнө сөз рубрикасы

Талантбеков: күйкөнүн алгырын же куштун балтыр жүнүн "таканак" десе болот

124
"Көйкашка" коомдук бирикмесинин мүчөсү, манасчы Нурбек Талантбеков "Манас" эпосунда кездешкен көөнө сөздөрдүн бирин чечмелеп берди.

Таканак деген — алгыр куштун балтыр жүнү. Дагы бир маанисинде күйкөнүн алгыры катары айтылат. Бул тууралуу Нурбек Талантбеков Sputnik Кыргызстан радиосунун "Көөнө сөз" рубрикасында билдирди.

Талантбеков: күйкөнүн алгырын же куштун балтыр жүнүн "таканак" десе болот

Анын айтымында, эпостогу көөнө сөздөрдү колдонуу менен сөз байлыкты кеңейтүүгө болот.

Манасчи, член общественного объединения Көйкашка Нурбек Талантбеков
© Sputnik / Эркин Садыков
"Көйкашка" коомдук бирикмесинин мүчөсү, манасчы Нурбек Талантбеков
"Манас" эпосунда көп кездешкен "таканак" деген сөз бар. Жакып, Чыйырды түш көргөндөгүсүндө "салоорлору сары алтын, таканак жүнү дагы алтын. Чырымтал жүнү чылк алтын" деп келип, аягында "алтымыш кулач жибек боо, үпкөлөп жүрүп багыпмын" деген саптар менен сүрөттөлөт. Бул жерде "таканак" деп алгыр куштун балтырына өскөн жүнү айтылууда. Бул сөздүн дагы бир маанисинде күйкөнүн кырааны катары белгиленет. Учурда салбуурун калкка кеңири тарап, кулачын жаюуда. Анын алкагында мүнүшкөрлүктө куштун балтырындагы жүнү дебестен "таканак" дегенди колдонууга болот", — деди Талантбеков.

Манасчы куштун төшү, канаты жана башка бөлүктөрүндөгү жүндөрүнүн аталышы бар экенин кошумчалады.

124
Белгилер:
Нурбек Талантбеков, көөнө сөз, Манас эпосу, эне тил, Кыргызстан
Тема боюнча
Талантбеков: Тибетте мантыны "Манас" эпосунда кездешкен сөз менен аташат
Баласына китеп окуп жаткан адам. Архив

Балага жыныстык тарбия берүүдөн уялбаш үчүн ата-эне кантип даярданышы керек

0
Психолог бала өзү төшөк маселесине байланыштуу суроо берген учурда жооп берүүдөн качпаш керектигин айтат. Ал үчүн ата-эне бири-бири менен сүйлөшүп, даярданып алганы жакшы.

БИШКЕК, 30-ноя. — Sputnik. Балага жыныстык тарбия берүү үчүн ата-эне өзү кандай даярдыктан өтүшү керектигин РИА Новости агенттигине Россиянын сексологиялык илимий коомунун мүчөсү, психолог Татьяна Селезнева айтып берди.

Алгач адис бала кайсы курактан баштап жыныстык тарбияга даяр болорун түшүндүрдү.

"Ар бир бала дүйнө таанымына жараша ар кайсы куракта "жетилет". Негизги 15-16 жашка чейин акырындык менен маалымат алып алганы туура. Мисалы, жыныстык органдар, алардын функциялары, бойго бүтүп калуу жана венерологиялык оорулардан сактануу жолдорун билиши керек. Качан гана уул-кыздар 16дан ашканда секс тууралуу, болгондо дагы анын жалаң негитивдүү жактарын айта баштаган туура эмес", — деди Селезнева.

Психолог "төшөк мамилеси тууралуу балага туура түшүндүрүп берсе келечеги жакшы болорун" кошумчалады.

Ошондой эле ал ата-энелер өздөрү диалог баштоодон уялбаш үчүн кантип даярданышы керектигин айтып берди.

"Алгач ата-эне бири-бири менен сүйлөшүп, даярданып алганы жакшы. Учурда жыныстык тарбия тууралуу балдар үчүн китептер өтө көп. Ошолорду алып окуп койсо балдар гана эмес, чоңдор дагы көп нерселерди биле алышат", — деди адис.

Сөзүнүн соңунда психолог бала өзү төшөк маселесине байланыштуу суроо берген учурда жооп берүүдөн эч качан качпаш керектигин айтат.

0
Белгилер:
бала, тарбия, психология, ата-эне, жыныс
Тема боюнча
Атаны балдардын тарбиясына кантип аралаштырса болот? Педагогдун кеңеши
Баланы жоопкерчиликке кантип үйрөтсө болот? Адистин кеңеши