Айыл чарба министрлигинин айыл чарба өсүмдүктөрүн экспертизалоо департаментинин башкы агроном-биологу Бермет Иманбаева

Иманбаева: өсүмдүктөрдүн генетикалык банкында үрөндүн 2461 үлгүсү бар

59
Айыл чарба министрлигинин айыл чарба өсүмдүктөрүн экспертизалоо департаментинин башкы агроном-биологу Бермет Иманбаева өсүмдүктөрдүн үлгүсүн сактаган генетикалык банктагы үрөндөр тууралуу маалымат берди.

Өсүмдүктөрдүн генетикалык банкында үрөндүн 2461 үлгүсү сакталууда. Бул тууралуу Бермет Иманбаева Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.

Иманбаева: өсүмдүктөрдүн генетикалык банкында үрөндүн 2461 үлгүсү бар

Анын айтымында, генетикалык банк үрөн сактоо максатында 2010-жылы түзүлгөн.

"Бүгүнкү күндө антропогендик таасир абдан күч болууда. Мындай абалда көптөгөн үрөндүк материалдар жоголуу коркунучуна кептелет. Ошондуктан дүйнө жүзү боюнча генетикалык банктар түзүлүп, иш жүргүзүүдө. Өлкөдө өсүмдүктөрдүн генетикалык банкы 2010-жылдан бери иштеп жатат. Анда республикада өстүрүлгөн айыл чарба өсүмдүктөрү, алардын жапайы түрлөрү жана чет жактан алып келинген үрөндөр узак убакытка сакталат. Учурда жалпы үрөндүн 2461 үлгүсү болсо, анын ичинен 249 талаа коллекциясы болуп эсептелет. Учурда изилдөө, сактоо максатында башка мамлекеттер менен үрөн үлгүсүн алмашып жатабыз. Айыл чарбанын эң негизи үрөн болуп саналат. Мына ошол үчүн элди үрөн менен камсыздап, изилдөөлөрдүн натыйжасында жаңы сорттор чыгарылууда. Генетикалык банкта 500-600 грамм үлгү сакталып, дыйкандарга көбөйтүү үчүн берилет. Анткени аталган банктын негизги милдети — сортту сактап, мүмкүнчүлүккө жараша көбөйтүүгө шарт түзүү. Сорттун жаралуусу үчүн ондогон жылдар керектелет. Ошондуктан аны сактап калуу чоң жоопкерчилик жана милдет", — деди Иманбаева.

Ошондой эле ал учурунда генетикалык банк жок болгондуктан үрөн үлгүлөрү Россияда сакталганын кошумчалады.

Подкасттын толук вариантын видеодон көрүңүз:

59
Белгилер:
үрөн, өсүмдүктөр, дыйкан
Тема боюнча
Кыргызстанда сактоодогу үрөндөрдүн коллекциялары жаңыртылат
Коомдук активист Хабиб Арзыкулов

Арзыкулов: онкологиялык ооруга кабылган балдарга ар бир адам жардам бере алат

29
Коомдук активист Хабиб Арзыкулов ар бир адам кайрымдуулукка катышып, колунан келген жардамын берүүгө дарамети жетерин айтты.

Бүгүн, 30-ноябрда, онкологиялык илдетке кабылган балдарга жардам берүү максатында уюштурулган радиомарафондун маанилүүлүгү чоң. Мындай пикирин Хабиб Арзыкулов Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Арзыкулов: онкологиялык ооруга кабылган балдарга ар бир адам жардам бере алат

Анын айтымында, кайрымдуулук иш-чараларын уюштуруу боюнча мамлекеттик ачык система болсо жарандар ишенимдүү түрдө жардам бермек.

"Мен кайрымдуулук чөйрөсүндө 15 жылдан бери жүрөм. Өлкөдөгү социалдык көйгөйлөрдүн чечилишинде кайрымдуулук акцияларынын мааниси чоң. Тилекке каршы, мындай маселелердин 40 пайызы кайдыгер карабаган жарандар тарабынан акча чогултулуп чечилет. Демек, бардык проблеманы мамлекет чече албайт. Онкологиялык илдетке чалдыгып калган адамдардын 80 пайызы жарык дүйнө менен кош айтышат. Анткени убагында дартты жеңүү үчүн күрөшпөйт. Адам өмүрү баарынан кымбат болгондуктан мамлекет бул маселеге дыкат көңүл бурушу керек. Оор көйгөйдүн балдар арасында жолугуп жатышына түрдүү себептер бар. Аларга колдоо көрсөтүү максатында колдон келген жардамды беришибиз керек", — деди Арзыкулов.

Ошондой эле адис кайрымдуулук кылган ишкерлерге мамлекет тарабынан жеңилдик берилсе көп социалдык маселелер чечилерин белгиледи.

Белгилей кетсек, Sputnik Кыргызстан радиосу онкологиялык илдетке кабылган балдарга жардам берүү максатында башталган алгачкы ири радиомарафонго катышууда. Чогулган каражат долбоордун алкагында оорулууларга жана аларды дарылап жаткан дарыгерлерге жумшалмакчы.

29
Белгилер:
марафон, акция, онкологиялык оорулар, кайрымдуулук
Тема боюнча
Окумуштуулар түндө байкалчу рактын симптомдорун аныктады
Профайлер-верификатор, күч түзүмдөрүнүн мурдагы кызматкери Арсланбек Камчыбеков

Камчыбеков: полиграф, профайлер боюнча адис жетиштүү, жабдуу тартыш

23
Профайлер-верификатор, күч түзүмдөрүнүн мурдагы кызматкери Арсланбек Камчыбеков коррупцияны ооздуктоодо полиграфтан өтүү аны менен болгон күрөштүн бир бөлүгү гана болушу керектигин айтты.

Калк арасында полиграфты калпты аныктоочу аппарат деп түшүнүшөт. Бул туура эмес, ал болгону адам алдап жатканда коштоочу сезимдердин бар-жогун ачыктап берет. Бул тууралуу Арсланбек Камчыбеков Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.

Камчыбеков: полиграф, профайлер боюнча адис жетиштүү, жабдуу тартыш

Анын айтымында, полиграфты мамлекеттик кызматкерлерди текшерүү учурунда колдонуу боюнча мыйзам 2010-жылы эле кабыл алынган.

"Полиграф деген грек тилинен түз которгондо "көп нерсени сүрөттөп, чечмелеп берүү" дегенди түшүндүрөт. Ал адам калп айтып жатканын жалганды ээрчиген эмоцияларды аныктоо менен ачыктап берет. Аны колдонууда полиграфологдон көп нерсе көз каранды. Текшерилип жаткан адамга белгиленген суроолор берилет, жооп берип жаткан адамдын ошол убактагы физиологиялык, башкача айтканда, кан басымы, жүрөгүнүн согушу, дем алуунун өзгөчөлүгү, көзгө көрүнбөгөн кыймыл-аракеттеринин баарын компьютер жазып турат. Мына ошолорду өз кесибинин алкагында полиграфолог чечмелеп берет. Профайлинг болсо жабдыксыз, адам тарабынан жасалуучу методика. 1960-жылдары Израилдин атайын кызматы тарабынан иштелип чыккан. Профайлерлер мимикадан, колдун кыймылынан адамдын калп же чын айтып жатканын аныктайт. Профайлинг методу 2016-жылдан тарта "Манас" жана "Ош" эл аралык аэропортторунда коопсуздукту камсыздоо максатында колдонулуп жатат. 190 адис окутуудан өткөн. Андыктан учурда адис эмес, полиграфтык жабдуулар тартыштыгы бар. Өлкөдө бул ыкмаларды кадр маселесинде, коррупцияны жоюуда колдонсо жакшы болмок. Бирок бул негизги аракет эмес, комплекстүү иш-чаралардын бир бутагы болуп калышы шарт", — деди Камчыбеков.

Ал профайлинг жана полиграф кызматы учурда 70тен ашуун мамлекетте кадр маселесинде, банк кызматтарында жана коопсуздукту сактоо үчүн колдонулуп келерин кошумчалады.

23
Белгилер:
Арсланбек Камчыбеков, коопсуздук
Тема боюнча
Камчыбеков: детектор аппараты калпты аныктай албайт
Бишкектин Биринчи май районуна караштуу Эне жана баланы коргоо боюнча бириктирилген үй-бүлөлүк медицина борборунун директорунун орун басары Диляра Искакова

Кыргызстандагы вакциналар "омикронго" каршы эффективдүүбү? Адистин жообу

3
(жаңыланган 18:58 30.11.2021)
Буга чейин Кыргызстандын министрлер кабинети COVID-19дун "омикрон" деген жаңы штаммы боюнча Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму менен шашылыш консультациялык жолугушуу өткөргөн.

БИШКЕК, 30-ноя. — Sputnik. Коронавируска каршы вакциналар "омикрон" деп аталган жаңы штаммга каршы эффективдүү. Бул тууралуу Sputnik Кыргызстандын маалымат борборунда өткөн "Дүйнөгө коркунуч жараткан штамм-супермутанттан Кыргызстан кантип коргонот?" аталышындагы брифингдин катышуучулары билдирди.

Бишкектин Биринчи май районуна караштуу Эне жана баланы коргоо боюнча бириктирилген үй-бүлөлүк медицина борборунун директорунун орун басары Диляра Искакова Кыргызстанда коронавируска каршы бир нече вакцина бар экенин эске салды.

"Бул препараттардын бардыгы коронавируска каршы эффективдүү жана оорунун оор өтүшүн алдын алат. Бул боюнча көптөгөн маалымат булактары дагы жазып чыкты. Биздин инфекциялык ооруканага вакцина албагандар же препараттын бир эле дозасы менен эмделгендер оор абалда түшүп жатат. "Омикрон" — вирустун жаңы тиби. Бирок биз маалымат булактардан карасак, вакцина алгандар аны менен оорубай турганы боюнча жазылыптыр. Вирус мутация болгон күндө дагы ага каршы иммунитет бар. Профилактика үчүн эмдөөдөн өтүү керек", — деди Искакова.

Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун Кыргызстандагы кеңсесинин өкүлү Акбар Эсенгулов бул вирустун жаңы варианты иммундук жооптон "кача алат" деген божомолдор болгону менен вакцинациялоо темпин күчөтүү керек деген ДССУнун сунушун эске салды.

Сотрудник офиса Всемирной организации здравоохранения по чрезвычайным ситуациям в Кыргызстане Акбар Эсенгулов на брифинге в пресс-центре Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун Кыргызстандагы кеңсесинин өкүлү Акбар Эсенгулов

Ал эми Саламаттык сактоо министрлигинин коомдук саламаттык сактоо бөлүмүнүн башкы адиси Бактыгүл Исмаилова дагы жарандарды эмдөөдөн өтүүгө чакырды. Ал ооруну алдын алуунун эң эффективдүү жолу вакцина экенин белгиледи.

Эске салсак, буга чейин Кыргызстандын министрлер кабинети COVID-19дун "омикрон" деп аталган жаңы штаммы боюнча Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму менен шашылыш консультациялык жолугушуу өткөргөн. Вирус ДССУнун коркунуч жараткан тизмесине кирет. Саламаттык сактоо жана Тышкы иштер министрликтерине вирустун жаңы мутациясынын Кыргызстандын аймагында жайылып кетпеши үчүн чара көрүү тапшырмасы берилген.

3
Белгилер:
Кыргызстан, коронавирус, 'омикрон' штаммы, вирус, жаңы штамм, мутация
Тема:
Кыргызстандагы коронавирус
Тема боюнча
ДССУнун Кыргызстандагы өкүлү "омикрон" штаммы тууралуу эмне белгилүү экенин айтты
Казакстан өлкөгө кирүү эрежесин катаалдаштырып, чектөө киргизет