Кишилер Нью-Йорктогу мобилдик тамак-аш банктан гуманитардык жардамды алып жатышат. Архив

Батыш Россиянын айынан ачка калабы? Айыптоолорго жооп

528
(жаңыланган 13:33 30.04.2020)
Чет элдик маалымат каражаттарынын качан болбосун, эмнеге болбосун Россияны айыптап калуу амалы кылым ашырган жаман адатка айланган. Бул маселенин тегерегинде серепчи Иван Данилов ой жүгүртүп көргөн.

Коронавирустун жайылышына Батыштын Россияны эмес Кытайды күнөөлөшү да таң калтырбай койбойт, анткени бул сейрек кездешчү жагдайлардан. Бирок батыштык өнөктөштөр ошол адатынан кайткысы жок. Ал жактагы маалымат булактарында Россия өз кадамдары менен глобалдык азык-түлүк коопсуздугуна доо келтирүүдө деп айыптаган макалалар жарык көрө баштады.

Мисалы, белдүү америкалык басылмалардын бири Bloomberg жаңыдан жарык көргөн макаласында Россия өкмөтү тарабынан, аны менен катар Казакстан жана Вьетнам бийлиги көрүп жаткан чаралар "коңшуңду ачарчылык менен алсырат" деген тейдеги стратегия катары сүрөттөлүп, жаман ниетте чечмеленүүдө. Көрсө, бул ирет да Россия дүйнөлүк медиалык-каржылык коомчулугунун өкүлдөрүнүн алдында жазганы бар экен. РФ өкмөтү коронавирус каатчылыгында данды экспорттоону чектеген. Азыркы шартта азык-түлүк рыногунда бааны туруктуу кармоо үчүн бул кыйла эле түшүнүктүү себеп эмеспи. Бул уникалдуу жол болбосо да, ошол эле америкалык журналисттер белгилегендей, азык-түлүк улутчулдугу (чет элдик сатып алуучулардын алдында өз керектөөчүлөрүнө артыкчылык берүү) — адатта тамак-аш экспорттоочу өлкөлөр арасында кеңири таралган практика. Эпидемия маалында биринчилерден болуп бул багытта экспортту чектеген биринчи өлкө Вьетнам болду окшойт.

Айыптоолор эпидемия убагында дүйнөлүк рынокко азык-түлүк экспортун чектөө ачарчылыкка кептейт деген таризде. Айрыкча мындай чектөөлөрдөн улам баасы асмандаган азык-түлүктү сатып алууга дарманы жок жакыр өлкөлөрдүн тургундары мунун азабын тартпай койбойт. Кептин баары баягы эле АКШ менен Евробиримдиктин айыптап жатканында. Карантиндик чектөөлөрдөн улам убактылуу бош калган рынокко өз продукцияларын кымбат баада сунуштай турган дал ошолордун дан экспортчулары.

Мындайда америкалык экспортчулар (алар АКШ өкмөтүнөн мындай экспорттук чектөөлөргө кайдан кабылсын) ушундай кыйын күндө да өз керектөөчүлөрүнөн (акчанын тартыштыгынан ачка калбай турган) кошумча акча табышат. Мында да америкалык медиа Россияны, Вьетнам жана Казакстанды айыптоого даап турат (бирок эң оболу Россияга кине тагууда). Алардын баамында, бул өлкөлөр жоопкерчиликсиздик менен планетада азык-түлүк каатчылыгын жаралышына түрткү болду.

Алардын акча да табуу, баарына насаат да окуу далалаты кызыктай сезимдерге тушуктурат, башкача айтканда, уятсыздыгы бир эсе таң калтырса, бир эсе иренжитет.

Өткөнгө сереп сала ой жүгүртсөк, кырдаалдын кызыгы дагы артууда. Бир убакта РФтин европалык жана америкалык өнөктөштөрү азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылуу жана Россияны "азык-түлүк боюнча күчтүү державага" айландыруу бир балакет, ошондой эле каражат менен күчтү ыгы жок сарптоо экенине ынандыруу аракеттерин да эстеп койгон оң.

Россиялык экспортту убактылуу кыскартуу же чектөө импортчуларды түйшөлткөнү РФ дүйнөлүк рыноктон барктуу орун ээлешине мүмкүнчүлүк берчү экспорттук дарамети бар экени күтүлбөгөн жерден айкындала түштү. Бул боюнча санаага батканы катарлык "Аль-Жазира" телеканалынын сайтында жарыяланган макалада каңкууланган темадан сезилет. Дал россиялык аракеттер кыйыр түрдө араб дүйнөсүндөгү бир нече саясий режимдин кулашына жана кандуу "түстүү революциялардын" доорунун башталышына алып келгени айтылат.

"Он жылдан бери алгач ирет, айрым негизги сатып алуучулар буудайды импорттоого ашыгып турган убакта, дүйнө россиялык эгинден куру жалак калуу коркунучуна кабылып отурат".

"...Чектөөлөр жылдын бул убагында кадимки соода агымын камсыздоо үчүн жетишерлик орун калтырууда деп белгилегени менен Россия квоталарынын баарын пайдаланып бүттү".

Чектөөлөр же салыктардын айынан буудай рыногун солгундатуу маанисинде Россиянын тарыхы бай, акыркы жолу 2010-жылы бүт эгинди кыйратып кеткен кургакчылыктан кийин экспортко толук түрдө киргизилген. Ошол кадам буудай жаатындагы фьючерстердин наркынын кескин өсүшүнө алып келип, айрым изилдөөчүлөр тыюу салынышын "араб жазынын" кыйыр фактору деп эсептешкен. Келишимдер боюнча глобалдык тапшыруу мурдагыдай эле жетиштүү болгону менен он жыл мурунку таңсыктыкты эстегендер азык-түлүк улутчулдугу талкуусун жандандырышты.

Бириккен Улуттар Уюму жана Европалык биримдик сымал уюмдар социалдык чыңалууну жараткан пандемиядан улам социалдык жана саясий башаламандык тобокелдиктери кайрадан күчөй турганын, азык-түлүк коопсуздугуна доо кетирип, баанын өсүшүнө (азык-түлүк баасына) алып келчү негизсиз чараларга каршылыгын билдирди".

Кайрадан эле француз буудай экспортчулары бааны көтөрүүдө, ошол эле Bloomberg басылмасынын агенттигинин маалыматына таянсак, дал ошолор өз запасын сатып түгөтүүдө, ал эми баарына "азык-түлүк улутчулдары" айыптуу. Кырдаал калыптанып калгандай нукта уланышы үчүн европалык жана америкалык саясатчылар планетанын азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо алкагында эгин, күрүчтүн баасын жогорулатканына байланыштуу Россия жана Вьетнамга каршы санкция киргизүүнү талап кылышты.

Ошентсе да, салттуу русофобиядан (эбак аң-сезимге сиңип калган) тышкары, акырындап саясий жана дипломатиялык ыксыздыкка ооп бараткан мындай медиа-кампаниясында дагы бир маанилүү аспекти бар.

Коронавирустун айынан азык-түлүк каатчылыгы жакынкы айларда реалдуулукка айланышы ыктымал. Серепчилер эбегейсиз масштабдагы ачарчылыкты жоромолдоп турганда, алар апыртып жаткан жери жок, чындап эле ошондой болушу да мүмкүн, өз керектөөчүлөрүн коргоо аракетиндеги Россия же бөлөк өлкөлөрдүн буга эч кандай тиешеси жок.

Маселен, соңку жылдары Евробиримдик "латифундист" (ири жер ээси) сыяктуу болуп калган, жер иштеткенди унутуп, батрактарга муктаж: Улуу Британия, Италия жана Европалык биримдиктин бөлөк өлкөлөрүнүн айыл чарбасында жумушчуларга таңсыктык күч. Анын айынан түшүмдүн басымдуу бөлүгүнөн ажырап калышы ыктымал, ал эми жыйналган бөлүгү мурдагыдан алда канча кымбат болушу мүмкүн.

Мисалы, Forbes журналы түшүм жыйноо үчүн румыниялык гастарбайтерлерди Улуу Британияга чартердик рейс менен алып келишерин жазат.

АКШдагы дүкөн текчелеринде эт тартыштыгы күтүлөт, анткени этти кайра иштетүүчү ири ишканалар коронавирус илдетин жапырт жуктуруп алуунун айынан жабылып калууда.

Америкалык NBC "дүкөндөр этти кайра иштетүүчү заводдордун жабылышынан улам аптанын аягында эттин тартыштыгын байкашы ыктымал" деп жазат.

Мындай шартта буудайдын баарын катып алып, ал түгүл болгон этти жеп алган (чыгарып кеткен) коронавирус тууралуу жалган маалыматты тараткан душманды табуу демилгеси кимдир бирөөлөргө майдай жагар. Кытай, Россия же Вьетнамдын дарегине багытталган медиалык долулукка карабастан, көйгөйлөр өзүнөн өзү жок болбойт, анан да коронавируска каршы санкция киргизүүгө адамзаттын кудурети жетпестир.

528
Белгилер:
чектөө, дан, эгин, ачкачылык, Россия, Батыш
Тема боюнча
Берген азык-түлүктү аракка алмаштырган. Бишкектеги кейиткен, кубанткан окуялар
АКШ өзөктүк технологиялар рыногунан Россияны сүрүп чыгара алабы? Пикир
Baltnews.lv агенттиги менен кызматташкан латвиялык журналист Алла Березовская

Россиялык ЖМК менен иштешкен журналист: неберемдин планшетине чейин текшеришти

58
Березовская — 2020-жылдын 3-декабрында Латвияда кармалган орус тилдүү журналисттердин бири. Укук коргоочулар анын үйүн тинтүүгө алышкан.

БИШКЕК, 15-янв. — Sputnik. Baltnews.lv агенттиги менен кызматташкан латвиялык журналист Алла Березовская күч органдары анын үйүн тинтүүгө алганын айтып берди.

Журналисттин баяны Russia Today агенттигинин #Своихнебросаем долбоорунун алкагында чыгарылып жатат.

Березовская — 2020-жылдын 3-декабрында Латвияда кармалган орус тилдүү журналисттердин бири. Ал Латвиянын Кылмыш-жаза кодексинин 84-беренеси боюнча ("Латвия менен эл аралык уюмдардын бекиткен эрежелерин бузуу") айыпталып жатат.

Березовскаянын айтымында, ал күнү үйүндө компьютерде иштеп жаткан. Эшигин ачууну талап кылгандар өздөрүн полиция кызматкери катары тааныштырышкан. Журналист каалгасын ачар замат бет капчан адамдар кирип келип, аны кармоого жана үйүн тинтүүгө уруксат берген соттун токтомун көрсөтүшкөн. Укук коргоочулар компьютер жана электрондук маалыматтарды алып жүрүүчү жабдыктарды алып кетишкен.

"Бет кап кийген жаш жигит менин компьютеримди текшерип жатты. Ал хакер болушу мүмкүн. Себеби компьютердеги бардык маалыматтар көчүрүлүп жатканын түшүндүм. Уктоочу бөлмөнү дагы тинтип неберемдин эски, сынып калган планшетин таап чыгышты. Анда оюндар менен фильмдерден башка эч нерсе жок болчу. Жеке документтер дагы көңүл сыртында калган жок. Медициналык документтер топтолгон папка бар болчу, аны суранып жатып алып калдым", — деди Березовская.

Анын айтымында, буга чейин Baltnews агенттигинде иштеп келген. Кийин ал агенттик "Россия сегодня" эл аралык маалымат агенттигинин кармагына өтүп, кайра катталгандан кийин дагы келшимдик негизде кызматташып турган. Березовская айыптоолорго макул эместигин жана Латвиядагы россиялык расмий ЖМКларга каршы аракеттер жүрүп жатканын белгиледи.

Эске салсак, 2020-жылдын 3-декабрында Латвиянын Мамлекеттик коопсуздук кызматы Sputnik Латвия жана Baltnews агенттиктеринин жети өкүлүн кармаган.

Балтиканын башка мамлекеттеринде да журналисттердин укугу байма-бай бузулуп жатканы белгиленген. Мисалга, 2019-жылы Литванын парламенти Sputnik Литва сайтын жаап салууну сунуштаган. Ал эми агенттиктин башкы редактору кармалып, беш жылга чет өлкөгө куулган. 2019-жылдын соңунда Эстониянын бийлиги Sputnik агенттигинин журналисттери ишинен кетпесе кылмыш иши козголо турганын айтып коркутушкан.

Россия ТИМи мындай көрүнүштөрдү демократиялык коомдун негиздерин тепселөө катары сыпаттады.

Тышкы иштер министрлиги бул көйгөйлөрдү эл аралык аянттарда көтөрүп турмакчы.

58
Белгилер:
Russia Today, журналист, Латвия, Россия
Тема боюнча
"Россия сегодня" менен кызматташкан журналист: бийлик бизди коркутуп жатат

Россияда COVID-19га каршы массалык эмдөө башталат

50
(жаңыланган 15:20 15.01.2021)
Россияда келерки жумадан тарта COVID-19га каршы массалык эмдөө башталат. Россия президенти Владимир Путин тиешелүү инфратүзүмдү даярдоого тапшырма берди.

Эмдөө пандемиянын экинчи, "татаалыраак боло турган" жылынан сактап кала алабы? "Спутник V" менен кайсы чет өлкөлөрдө эмдөө башталды? Якутиялык окумуштуулардын кайыңдын кабыгынан жасалган препаратына таянсак болобу?

Бул суроолорго жоопту биздин видеодон көрсөңүз болот.

50
Белгилер:
Спутник V, эмдөө, коронавирус, вакцина, Россия
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус
Тема боюнча
"Спутник V" Африкага жетти. Россиялык вакцинага эмнеге мынча ишеним артылууда
Россиянын "Спутник V" вакцинасын 1,5 миллиондон ашык киши алды
Бишкектеги Токтогул Сатылгановтун эстелиги. Архивдик сүрөт

Ишембиге карата аба ырайы

0
16-январга караган түнү республика боюнча күн ачык болуп, жаан-чачын күтүлбөйт. Жолдор тоңуп, тайгак болот.

БИШКЕК, 15-янв. — Sputnik. Ишемби, 16-январда, күндүзү өлкө аймагында күн ачык болот. Бул тууралуу Кыргызгидромет маалымдады.

Түштүк-чыгыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 5-10 метрден кээ бир райондордо 15-20 метрге жетет.

Абанын температурасы Чүй өрөөнүндө +11...+16, Талас жергесинде +13...+18, Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарында +12...+17, Ысык-Көлдө +4...+9, ал эми Нарын аймагында -1...-6 градус болору айтылды.

Күндүн табы Бишкекте +13...+15, ал эми Ошто +15...+17 градусту көрсөтөт.

0
Белгилер:
аба ырайы, Кыргызстан, январь
Тема боюнча
Жерге муз доору кайтышы мүмкүн