Россиянын тышкы иштер министри Сергей Лавров. Архив

Лавров АКШ, Европа, тышкы саясат жана өзгөрүлмөлүү позициялар туурасында

102
(жаңыланган 20:16 28.06.2021)
Тышкы иштер министри Лавров батыштын "эрежелерге таянып дүйнөгө тартип орнотуу" концепциясын "калабалуу 90-жылдарга" салыштырды.

БИШКЕК, 28-июн. — Sputnik. Россиянын тышкы иштер министри Сергей Лавровдун "Коммерсант" басылмасы менен "Россия в глобальной политике" журналына чыккан макаласында геосаясат, Россия менен АКШ жана Батыштын мамилеси, океан ары жагындагы өзгөрүлмөлүү тышкы саясат тууралуу кеп кылган.

Министр батыштын "эрежелерге таянып дүйнөгө тартип орнотуу" концепциясын "калабалуу 90-жылдарга" салыштырды.

Макалада автор июнда өткөн НАТО менен Чоң жетиликтин саммитинде даярдыктын кандай болгонун баамынан өткөргөн. Батыш болуп көрбөгөндөй бирдиктүү боло калып "эл аралык иштерде туура деген нерсени жасайбыз, ал эми башкалар — Россия менен Кытай көрсөтүлгөн багытка бет алууга аргасыз" деген нерсени баарына туюнткусу келди деген пикирин айткан. Эки саммиттин тең жыйынтыктоочу документтеринде "эрежелерге таянып дүйнөгө тартип орнотуу" концепциясын алдыга жылдырып, аны эл аралык укуктун, ири алдыда Бириккен Улуттар Уюмунун бекитилген уставына теңтайлаштыра коюу дымагы турат.

"Батыш өзүнүн "эрежелерин" чечмелеп берүүдөн жана алар эмнеге керек деген суроодон сыр билдирбей акырын жылып кетти. Эгерде баары кол коюп, колдогон, мамлекеттердин милдеттенмелери жана аларды колдонуу механизмдери кашкайта жазылган эл аралык миңдеген укуктук инструменттер турса, ал "эреженин" эмне кереги бар. Батыштын "эрежелеринин" "артыкчылыгы" — андагы конкретиканын жоктугу. Кимдир бирөө Батыштын эркине баш көтөрүп, сөз айтып чыкса, бардыгы курулай "эрежелердин бузулушу" (факты деле көрсөтпөйт) туурасында билдирүү жасап чыгышат. "Тартип бузуучуну жазалай турган укугун" жар салат. Конкретиканын аздыгынан өзүм билемдиктин "колу-жолу" бош болуп, анда атаандаштарды таза эмес ыкмалар менен кармап туруу кызыкчылыгы орун алат. Россияда калабалуу 90-жылдары бул "түшүнүк менен жашоо" деп айтылчу", — деген Лавров.

Лавров Европа биримдигинин Россия менен саммитти эмне үчүн күм-жам кылганын да түшүндүрүп берди.

Дипломаттын айтымында, Европадагы русофобдордун позициясынан улам Франция менен Германиянын РФ менен саммит өткөрүү идеясы жаралбай жатып эле "жайрап" калган.

"Анткен менен Евробиримдиктин позициясын көп учурда орустардан корккон азчылык аныктап коюп жатат. Бул Россия менен келечектеги алаканы талкуулаган 24-25-июнда өткөн Брюсселдеги Европа биримдигинин саммитинде түшүнүктүү болду. Ангела Меркель жана Эммануэль Макрондун Владимир Путин менен жолугуу демилгеси жаралбай жатып эле өчүп калды", — деп жазган Лавров.

Министрдин айтымында, Россия, АКШнын президенттери Владимир Путин менен Жо Байдендин 16-июнда Женевадагы сүйлөшүүлөрүнөн кийин "ЕБ жана НАТО лидерлери алардын ишинде Россия боюнча эч нерсе өзгөргөн жок деген билдирүү жасады. Ага кошумча Москва менен мамиленин начарлашына даяр экендигин айтып жиберип, шашып кетишти".

"Баяндамачылар АКШ Женевадагы Россия-Америка саммитинин өзү бул демилгеге жашыл жарык бергендигин, бирок Балтика боюндагылар польшалыктар менен Берлин, Париждин (Германия менен Франциянын элчилерин Киевде Украина ТИМи чакырып алып, бул "өзүм билемдикти" түшүндүрүп берүүнү талап кылган) "өздүк чыгармачылыгын" тушагандыгын белгилешти. Брюсселдеги дискуссиянын жыйынтыгы Еврокомиссия менен европалык тышкы саясат кызматына Москвага каршы жаңы санкцияларды иштеп чыгуу тапшырмасы болду. Азырынча ага шылтоо жок, бирок даярданып коюш үчүн жасалды. Эгер каалашса бир нерсени ойлоп табышат", — деп жазган министр.

Лавров АКШнын Женевадагы саммиттен кийин Россия боюнча түзүлгөн позициясын сындады.

Министр АКШнын президенттери Владимир Путин менен Жо Байдендин Женевадагы саммитинен кийин Вашингтондун билдирүүсү эки мамлекет башчы жолугушууда Америка ээлеген позицияга такыр жооп бербей тургандыгын жазды.

Россия дипломатиясынын башчысы Путин менен Байдендин диалогу

Министр стратегиялык туруктуулукту баштоо — өзөктүк согушка жол бербөөнү констатация кылган маанилүү нерсе, бир пикирге келишүү менен аяктагандыгын эске салды.

Лавров киберкоопсуздук, дипломатиялык миссиялардын ишмердүүлүгү, эки өлкөнүн камактагы жарандарынын тагдыры, андан сырткары, аймактык чатак көйгөйү боюнча кеп-сөзгө келип, консультацияларды жүргүзүүнүн маанилүү экендигин эки тарап тең түшүнгөнүн жазган.

Ал президент Путин ар бир багыттын жыйынтыгы "эки тараптуу кызыкчылыктар теңдешкенде гана" жыйынтык чыгарын так айтып, белгилеген. Министр, ал жерде Америка тараптан эч кандай нааразычылык айтылбаганын кошумчалады.

"Бирок анын аякташы менен америкалык расмий өкүлдөр, анын ичинен Женевадагы жолугушуунун катышуучулары мурдагы нерселерин кайра кайталай баштады. Биз Москвадан "талаптарды айтып, так эскертип, белгилеп" турган экенбиз. Бул "эскертүүлөрдүн" бардыгы эгерде Москва "бир нече айдын ичинде" Женевада алар айткан "оюндун эрежелерин" кабыл албаса, жаңы кысымга кабылат деген опузалоо менен коштолду", — деп жазган Лавров.

Дипломат сүйлөшүүлөрдөн кийинки Вашингтондун позициясы менен айтылган жыйынтыкты европалык борборлор "улуу агасынын" айткандарын илип кетип, андан ары коштоп "ырдай" баштады деп сүрөттөгөн.

"Мааниси: Москва менен мамилени жөндөөгө даярбыз, бирок ал өзүнүн тартибин өзгөртүшү керек деген нерсе болду", — деп белгилеген Лавров.

Министрдин пикирине караганда, америкалык аткаминерлердин айткандарын токтоосуз аткарып, андан ары улап кеткен европалык өлкөлөрдүн позициясын орус-америка жолугушуусуна чейин эле Корнуоллдеги G7, Брюсселдеги НАТО саммитинде иштеп чыгып, даярдап беришкен. Андан сырткары, Байдендин Евробиримдиктин төрагасы Шарль Мишель жана Еврокомиссия төрайымы Урсула фон дер Ляйендин сүйлөшүүсүндө бекитишкен.

102
Белгилер:
Россия, АКШ, Европа, Сергей Лавров, макала, согуш, санкциялар
Тема боюнча
"Путинди АКШ президенттигине көрсөтөлү!": Батыш РФ лидеринин маегин талкуулоодо
ШКУ мамлекеттеринин жогорку сот жыйынына даярдык. Архив

Россия менен Кытай Азияны өзгөрттү, Америка андан ажыроодо

74
(жаңыланган 11:31 17.09.2021)
Азия жана азиялык көйгөйлөр менен азиаттар өздөрү, анын ичинде евразиялык ири держава катары Россиянын алек болушу абзел. Тышкы күчтөр континенттин ишине кийлигишүүгө акысы жок, ал эми мамлекеттердин бардык талаш маселелери өз ара чечилиши шарт.

20 жыл мурун түптөлгөн Шанхай кызматташтык уюмунун максаты дал ушуну көздөйт. Учурда анын саммити Душанбеде өтүүдө. РИА Новости сайтына жарыяланган Петр Акоповдун кезектеги макаласы ошол иш-чарага арналган.

ШКУнун бул жолку саммити эки жылдан бери биринчи ирет бетме-бет өтмөк, бирок карантиндик чектөөлөрдүн айынан аралаш формат белгиленген. Өлкө башчыларынын көбү Душанбеге топтолуп, ал эми Владимир Путин, Си Цзиньпин жана Нарендра Моди видео байланыш аркылуу катышууда.

Анткен менен мындан саммиттин маңызы кемип кетпейт. Ансыз деле Душанбеге Николай Петрушев, Сергей Лавров жана Сергей Шойгу учуп барган, бул ирет саммит түптөлгөндөн берки тарыхындагы эң маанилүү болору талашсыз.

Кошмо Штаттар Афганистандан чыгып кеткен соң чөлкөмдүн ишине тышкы түз кийлигишүүнүн доору аяктоодо. Дал Шанхай кызматташтык уюму анын коопсуздугу үчүн толук жооптуу тарапка айланып барат. Бул анын бардык катышуучуларынын кызыкчылыктарына жооп берет. Себеби Афганистан (чөлкөмдөгү чет өлкөлүк аскердик күчтөрдүн орун алышы тууралуу маселе) жыйырма жылдан бери уюм үчүн маанилүү темалардан болуп келди.

Анткен менен ШКУ америкалыктардын басып киришине айбат катары уюшулбагандыгын белгилеп кеткен оң. Ал 2001-жылдын июнь айында түзүлгөнү менен, түбү 1996-жылга барып такалат. Ошондо уюм менен бирдей аталыштагы калаада "Шанхай бештиги" түзүлөт. Анын курамына Кытай, Россия, Казакстан, Тажикстан жана Кыргызстан кирген.

2001-жылы бул "Бештик" Өзбекстанды катарына кабыл алып, алакаларын келишим түрүндө бекемдешкен. Андан бери башка державалардын да бүйүрүн кызытып келет. Бирок альянс кеңейүүгө ашыккан эмес, бир нече мамлекет байкоочу макамын алып, башкалар "диалог боюнча өнөктөш" болушкан.

Чыгыш менен Батыштын мамилесиндеги чыңалуу түз конфронтацияга өтө баштаган жылдары ШКУ кеңейип отурганы менен, 2015-жылы гана Индия жана Пакистанды толук кандуу мүчөлүккө алган. Эми тогузунчу мүчөсүн – Иранды кабыл алуу жол-жоболору башталганы турат. Ирандын жаңы президенти Ибрагим Раиси үчүн Душанбедеги саммит эл аралык алгачкы иш-чарасы болмокчу. Бара-бара ШКУ Афганистанды кабылдоо менен "Ондукка" айланып калышы ажеп эмес. Бирок аталган өлкө азыр Душанбедеги саммитке катышпайт, учурдагы талибдик Афганистан ШКУ тарабынан азырынча тааныла элек. Жакынкы келечекте жаңы кабулдук бийлик коңшуларынын (алардын Түркмөнстандан башкаларынын баары ШКУга кирет) көбү тарабынан таанылышы ыктымал. Анда ШКУ гана Афганистанга карата саясатты иштеп чыгууда да, жаңы афган бийлигинин тышкы дүйнө менен диалогунда да чоң роль ойнойт. Азыр Шанхай кызматташтык уюмунда байкоочу макамындагы Афганистан бара-бара анын толук кандуу мүчөсүнө айланууга тийиш. Себеби бул багыттагы негизги тоскоолдук — чет өлкөлүк оккупация да жоюлду.

Афганистандагы абалды курчутууга Батыштагы оюнчулар гана басым жасабаса, анын коңшуларынын эч бири андайды каалабайт. Тескерисинче алардын дээрлик бардыгы пайдалуу келишимдерге да, өз позицияларын бекемдөөгө үмүт артуу менен өлкөнү калыптандырууга жардамдашары турулуу иш. Бул позициялар менен кызыкчылыктар дайым эле шайкеш келе бербейт, ал түгүл кээде (афган багытында Пакистан менен Индия сымал) карама-каршы келет. Аларды макулдашуу жолу жана компромисс табуу менен чечүү үчүн ШКУ зарыл. Уюм аскердик блок болбогону менен аны эми борбор азиялык да эмес, паназиялык геосаясий альянс атыгууга толук акылуу.

Ирандын кириши менен Араб дүйнөсүнүн чек араларынан Ыраакы Чыгышка чейин созулуп, Азиянын үчтөн экисин ээлеп, Жер калкынын дээрлик жарымын бириктирет. Бүтүндөй Азияда ШКУга кирбеген, бирок ага танапташ болгон эки маанилүү чөлкөм, атап айтканда Араб дүйнөсү (Түндүк Африкага да таралган) жана АСЕАН бириккен Түштүк-Чыгыш Азия калат. Анткен менен ШКУ алар менен да алака түзүүдө.

Байкоочу макамына кирүүгө башкалар менен катар Вьетнам, ошондой эле Сирия, Египет, Катар жана Сауд Аравиясы өңдүү бир катар араб мамлекеттери да кезекте турат. Булардын ичинен Египет, Катар жана Сауд Аравиясына Душанбедеги саммитте диалог боюнча макам берилет. Айтмакчы, Түркия өңдүү маанилүү азиялык өлкө ушундай макамга ээ.

Катышуучулардын санын көбөйтүүдө ЕККУнун азиялык түрүнө, башкача айтканда, эч нерсе чече албаган формалдуу уюмга айланып калышы мүмкүн. Бирок ШКУ территориялык экспансияга да, НАТО өңдүү аскердик альянска айланууну көздөбөйт.

ШКУ — азиялык өлкөлөрдүн күчү менен кызыкчылыктарды макулдашып алуу, Азиядагы жаңжалдарды чечүүнү көздөгөн суверендүү державалардын геосаясий диалогунун форматы. Айрым катышуучуларынын ортосундагы пикир келишпестик канчалык терең болсо да дээрлик дайым өз ара пайдалуу чечимди табууга болот.

Айрыкча мындан тышкы, Азияга тиешеси жок күчтөрдүн жаңжалдарга чагымчылык кылууга жол бербеген вариантты тандайт. Маселен, Кошмо Штаттар азыр Индияны Кытайга каршы ачык багытталган QUAD төрттүк (АКШ, Япония, Австралия жана Индия) форматка активдүүлүк менен тартууга тырышууда. Ошентсе да Индия АКШнын афган эпопеясынан сабак аларына, чөлкөм көйгөйлөрү боюнча америкалыктар менен биргелешип иштешүүнүн кооптуулугун түшүнөр деп үмүттөнөлү.

Дели Пакистандан чочулайбы? Бирок буга жооп табуу үчүн бул кылымда Исламабаддын геосаясий артыкчылыктары кандай өзгөргөнүнө баам салуу жетиштүү. Афган согушу жаңыдан тутанган жылдары Кошмо Штаттар анын негизги союздук өлкөсү деп аталган эле. Азыр пакистандыктардын америкалыктарга болгон ишеними өчкөндөй.

20 жылда ШКУ эбегейсиз жолдун башаты гана эле, эми ага атлантикалык доордун аякташы менен Азиянын, дүйнөлүк иштердеги бул жарыктын ири бөлүгүнүн маанисин эске алсак, бүтүндөй планетанын тагдыры үчүн чоң жоопкерчиликти алууга туура келет.

* — Кыргызстан жана бир катар өлкөлөрдө тыюу салынган террордук уюм.

74
Белгилер:
ШКУ, Азия, Кытай, Россия, АКШ, Афганистан, 'Талибан' кыймылы, саммит, жыйын, талкуу, саясат
Тема боюнча
Лавров: талибдердин бийлигин таанууга эч ким шашылган жок
Акча каражаттары. Архив

Быйыл ар бир төртүнчү россиялыктын айлыгы көбөйдү. Сурамжылоо

48
Эмгек акысы көтөрүлгөндөрдүн сап башында логистика, курулуш тармагында эмгектенгендер турат. Маянасына эң аз акча кошулгандар кафе, ресторандарда иштегендер экени айтылды.

БИШКЕК, 17-сен. — Sputnik. Россиянын жашоочуларынын 24 пайызында айлык көбөйгөндүгүн "Работа.ру" изилдөө кызматы сурамжылоо жүргүзүп тактап чыккан. Бул туурасында "Говорит Москва" порталы билдирди.

Жалыйна төмөнкүдөй көбөйгөн:

  • Үчтөн бири өнөр жай жана өндүрүш жаатында иштегендер;
  • 24 пайызы логистика;
  • 12 пайызы курулуш;
  • 8 пайызы IT жана телеком;
  • 6 пайызы кафе, ресторандарда эмгектенери айтылды.

Сурамжылоо өлкөнүн бардык аймактарында жүргүзүлүп, ага 18 жаштан өйдө курактагы респонденттер катышкан.

 

48
Белгилер:
Россия, айлык, сурамжылоо
Тема боюнча
Кыргызстанда 1-октябрдан тарта пенсия канча сомго көбөйөт. Инфографика
Куралчан адам. Архив

Ок атып токтотушту. Чек арачылар Тажикстанга бараткан жүктү кармашты

29
(жаңыланган 15:12 17.09.2021)
Контрабандачылар чек арачыларды көргөндөн кийин качып кетүүгө аракет кылган, бирок автоунаасынын дөңгөлөгүнө атылган октон кийин токтошкон.

БИШКЕК, 17-сент. — Sputnik. Баткен облусундагы Лейлек чек ара отрядынын кызматкерлери Тажикстанга көмүрдү мыйзамсыз ташып бара жаткан автоунааларды бир нече ирет ок атып токтотконго аргасыз болгон. Бул тууралуу УКМКнын Чек ара кызматынан кабарлады.

Окуя бүгүн, 17-сентябрда, Лейлек районунун Майты аймагында болгон. Чек арачылар оор жүк ташуучу Mersedes жана MAN автоунааларын текшерүүгө аракет кылганда алар токтогон эмес.

"Алар чек арачыларды көргөндөн кийин качып кетүүгө аракет кылган. Аскерлер алгач эскертүү иретинде асманга ок чыгарганы менен айдоочулар чыгып кетүүгө аракет кылган. Акырында чек арачылар автоунаанын дөңгөлөгүн атканда гана токтошкон. Алар Кыргызстандан Тажикстанга 15 тонна көмүрдү уруксат кагазы жок алып чыгып бара жаткан", — деп айтылат ведомство тараткан маалыматта.

Тиешелүү документтер толтурулган соң айдоочулар көмүрү менен кошо тартип сактоо органдарына андан аркы тергөө иштерин жүргүзүү үчүн өткөрүп берилген.

29
Белгилер:
Кыргызстан, Тажикстан, чек арачы, ок атуу, контрабанда, көмүр
Тема боюнча
Тажикстанга мыйзамсыз бара жаткан автоунааны асманга ок атып токтотушту