Ооруканадагы дарыгерлер. Архив

Адис Россияда COVID-19дун кийинки толкуну качан болорун божомолдоду

936
Дарыгер элдин көбүн вакцинаны эртерээк алганга ашыкпай жаткандыгын айтып, оорунун кооптуулугун дагы бир ирет эскертти.

БИШКЕК, 14-июл. — Sputnik. Россияда коронавирустун кийинки көбөйгөн учуру сентябрдын башы менен ортосуна туура келиши мүмкүн. Россиялык инфекционист-дарыгер Евгений Тимаковдун бул айткандарын РИА Новости жазды.

Ал аталган өлкөгө мурдагы түрүнө караганда кишилерге көп жуккан дельта-плюс штаммы келгендигин белгиледи. Дарыгер элдин басымдуу бөлүгүнүн  вакцинаны тезирээк сайдырганга ашыкпай жаткандыгын айтып, оорунун кооптуулугун эске алууну дагы бир ирет эскертти.

"Жарандардын көпчүлүгү эмдөөдөн өтпөгөндүгүнөн улам сентябрда "эмделген дүйнөдөгүлөрдүн" бардыгында оору басаңдап калганда, Россияда кайра көбөйүп, көтөрүлүшү мүмкүн", — деген Тимаков.

Бул күндөрү дүйнөнүн бир катар өлкөсүндө, анын ичинде Россияда да коронавирус көбөйүп жатат. Акыркы суткада аталган мамлекетте 23 827 адам ооруну жуктуруп алса, 786 бейтап көз жумган.

Ал эми Кыргызстанда өткөн суткада 1 398 кишиден коронавирус табылып, 10 адам каза тапты.

936
Белгилер:
Россия, коронавирус, божомол, вакцина, дарыгер
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус (1498)
Тема боюнча
"Дельта" штаммы дүйнөнүн 111 өлкөсүнөн табылды. ДССУнун маалыматы
Рубль валютасынын символу. Архив

Рубль дүйнөдө наркы бааланбаган валюта. Доллар чынында канча турат?

2
(жаңыланган 17:02 05.08.2021)
Россия жана АКШдагы McDonald's тамактануучу жайларындагы бигмактын (керектөөчүлөрдүн сатып алуу жөндөмүнүн бейрасмий түрдөгү индекси, бул тез татым түйүнүндө Big Mac – "сыйлуу" бургерлердин бири) баасына карасак, доллар 30 рубль болууга тийиш. Бул 2013-жылдагыдан аз.

Ирина Бадмаева

Америкалык экономикалык журналдын индикатору канчалык объективдүү жана эмнеликтен иш жүзүндөгү жана "бургердик" баалар эмнеге мынчалык айырмаланары тууралуу Ирина Бадмаеванын макаласы РИА Новости агенттигине жарыяланган.

"Экономисттин" шакабасы (тамашасы)

Россиялык рубль бааланбагандыгы боюнча "бигмак индексине" ылайык ливан фунтунан гана өйдөңкү сапта турат. Бургер бирдей баада болушу шарт экени болжонот. АКШга караганда арзан турган өлкөдө жергиликтүү валютанын наркы бааланбай, же тескерисинче, ашкере бааланат.

Россияда бигмак — 169 рубль, АКШда — 5,65 доллар. Демек, адилеттүү курс 30ду түзөт. Бирок алмаштырууда реалдуу баасы — 74,53. Башкача айтканда, доллар боюнча РФ валютасы дээрлик 60 пайызга, ал эми евро — 11,1, британиялык фунт — 15,5га бааланган эмес. Төрт акча бирдиги ашкере бааланган. Бул тизмеде венесуэлалык боливар айрыкча айырмаланат, дегеле ал 47,7 пайызга арзан болушу керек эле. Швейцариялык франк — 24,7, норвегиялык жана швед крондору — 11,5 жана 9,6га ашык бааланган.

"Бигмак индексин" 1986-жылы The Economist журналы тамаша иретинде ойлоп чыккан. Бирок эми маңызында керектөөчүлүк жөндөмдүүлүк паритетин аныктоонун бейрасмий ыкмасы — бирдей эле товардын наркына карап эки валютаны салыштыруу. Жылына эки ирет эсептелет.

Бардык жерде сатылгандыктан McDonald's гамбургерин тандап алышкан. 1980-жылдары эле тез татым ресторан түйүнү глобалдык бизнеске айланган. Буга мүнөздүү болгон М тамгалуу тамактануу жайлары Бермуд аралдарында, Иран, Македония, Йемен, Черногория, Түндүк Корея, Зимбабве, Боливия, Армения жана Исландияда жок.

Башкысы — классикалык бигмак бардык жерде бирдей. Анан жалпы эл сатып ала тургандай эле азыктардан – нан, сыр, котлета, жашылчадан жасалат. Өткөн айдагы соңку рейтингге ылайык, көп өлкөлөрдө бигмак Кошмо Штаттарга караганда, атап айтсак, Австралия, Сауд Аравиясы, Катарда арзаныраак. Тизменин акыркы саптарында Азербайжан, Түркия, Түштүк Африка бар.

Таанымал экени анык, бирок калыстыкка жатпайт

Рублдин бааланбаганы ондогон жылдардан бери айтылып келет. Бирок "бигмак индексинен" тышкары дагы башка факторлор толтура. Анан да бургер ар кайсы өлкөлөрдө бирдей баада боло албайт.

Айталы, маяна жана ижаралык үстөк РФте Кошмо Штаттарга салыштырмалуу кыйла аз. Ошол себептен баа дагы төмөн. Анан да бигмактар тиричилик электроникасы же акылдуу телефон сымал сырттан ташып келинбейт, жеринде жасалат. " iPod индекси" боюнча рубль ашкере бааланып, кыйла арзан турары бышык. Ошону менен бирге эле McDonald's компаниясы бааны жергиликтүү калктын реалдуу кирешесин жана сатып алуу жөндөмдүүлүгүнө жараша белгилейт. Салык жана атаандаштык туурасында да унуткарбоо абзел. Ошондуктан "бигмактын индексин" адилеттүү дешке болбойт. Салыштыруунун мындан да комплекстүү жана ачык ыкмалары бар. Маселен, эң зарыл товар, сырье, жарым-жартылай даяр азыктардын негизинде. Алардын бааларын коммерциялык сыр боюнча укугуна таянган жеке компания эмес, рынок коет.

Кеп бигмакта эмес

Улуттук валюта куну өлкөнүн төлөм балансынын узак мөөнөттүү динамикасын аныктайт. Ал өз кезегинде инфляцияга таасир этет.

Эл аралык жана ички валюталык рыноктогу маанилүү оюнчулар — борбордук банктар. Каржылык жөнгө салуучулар улуттук акча бирдигин чыңдоону чектеп, же тескерисинче, кескин түрдө түшүп кетишинен сактай алышат. Валюталык курс алардын көзөмөлүндө, анткени бул – өлкөлөр ортосундагы атаандаштык соода күрөшүнүн негизги ыкмаларынын бири. Натыйжада акча наркы көбүнесе бурмаланат. Активдерди эркин сата алгандар катары эле баанын коюлушунда рыноктун катышуучуларынын күткөнү да камтылат. Андыктан "бигмак индексине" анча таяна берген болбойт.

"Валютасынын наркы бааланбагандардын алгачкы он сабында негизинен дүйнөдө кеңири таралган алдыңкы 100 акча да кирет. Буга ачык мисал — ливан фунту. Андан өйдөңкү сапта россиялык рубль турат.

Анткен менен өтө жогору бааланган венесуэлалык боливардын акылга сыйгыс инфляцияга тушугуп, АКШнын мүмкүн болгон бардык санкцияларына кабылган", — дейт CMS Institute экономикалык жана каржылык иликтөөлөр департаментинин кызматкери Николай Переславский. Анын айтымында, акыркы жети жылда рубль кунуна геосаясат да таасир этүүдө. Россияга каршы санкциялар салынган, алардын кеңири таралуу тобокелдиктери да бар. Адатка айлангандай эле мунай баалары да роль ойнойт. Кара алтын кымбаттаган учурларда РФ Каржы министрлиги тарабынан валюталарды сатып алуу эрежеси да ага чагылбай койбойт.

Ошентип рублдин ашыкча бекемделишине жасалма түрдө бөгөт коюлат. Жалпысынан курсту түзүүчү саясат анын күчтөнүшүнө өбөлгө эмес.

Рубль кунунун орточо чабалдыгы чет өлкөгө чыгарылышынан түшкөн бюджеттик кирешелерди жогорулатат. Бул экономикада үстөмдүк кылган экспортчуларга да майдай жагат.

Кыйыр факторлор — дүйнөлүк каржылык рыноктордун ички саясаты жана маанайы.

"Санкцияларсыз россиялык валюта кеминде эле бир жарым эсеге кымбат бааланары туурасындагы ыктымал абдан жогору", — деп тактап өттү эксперт.

Кандай болгон күндө да жыл соңуна дейре баары бир доллар 70 рублден төмөндөбөйт. Ал эми саясий тобокелдиктердин айынан 80ге да чыгышы толук мүмкүн. Болду-болбоду, доллардын куну 73-77, евронун курсу 85-90 рубль чегинде калары турулуу иш.

2
Белгилер:
Россия, рубль, доллар, баалар, валюта
Тема боюнча
НАТОнун антироссиялык жаңы "манифести" КМШ өлкөлөрүнө коркунуч туудурат
Аскерлер Өзбек-тажик машыгуу учурнда

Афганистанга жакын аймакта Тажикстан, Россия, Өзбекстандын машыгуусу башталды

55
(жаңыланган 11:54 05.08.2021)
Буга чейин Россиянын коргоо министри Сергей Шойгу өтө турчу машыгуу АКШ аскерлерин Афганистандан алып чыккандан кийин жаралган коркунучка жооп катары жасала турганын айткан.

БИШКЕК, 5-авг. — Sputnik. Тажикстандын коңшусу Афганистандын чек арасына жакын жерде Россия, Өзбекстан жана Тажикстан аскерлеринин биргелешкен машыгуусу башталды. Бул тууралуу Борбордук аскер округунун маалымат кызматына таянып РИА Новости кабарлады.

"Үч мамлекеттин аскерлеринин машыгуусунун ачылыш аземи Тажикстандын Хатлон облусундагы "Харб-Майдон" полигонунда өттү", — деп айтылат маалыматта.

Россия тараптан машыгууну баштоо ишине Борбордук аскер округунун аскер башчысынын орун басары Евгений Поплавский катышкан. Тажикстандын аскер күчтөрүн коргоо министринин орун басары Абдухошим Гуломзода тааныштырса, Өзбекстандан Куралдуу күчтөр штабынын начальнигинин орун басары Фаррух Зиябаев барган.

Поплавскийдин айтымында, бул машыгууда аскердик тажрыйбаны текшерүү пландалууда. Иш-чара 5-10-август арасында өтөрү маалым болду.

Белгилей кетсек, Россиянын коргоо министри Сергей Шойгу тажикстандык кесиптеши Шерали Мирзо менен жолугушууда өтө турчу окуу АКШ аскерлерин Афганистандан алып чыккандан кийин жаралган коркунучка жооп катары жасала турганын айткан.

Эскерте кетсек, июнь айынан бери Афганистанда өкмөттүк күчтөр менен "Талибан" кыймылынын ортосунда тирешүү жүрүп келет. Согушкерлер өлкөнүн айыл жерлериндеги көптөгөн аймактарын ээлеп, чоң шаарларга кол салууда.

Афганистандагы саясий туруксуз абал АКШ администрациясы 11-сентябрга чейин афган жеринен аскерлерди чыгарып кетүү убадасынан кийин курчуп жатат.

55
Белгилер:
Россия, Тажикстан, Өзбекстан, Афганистан, машыгуу
Тема боюнча
Афганистандын чек араларына жакын үч тараптуу машыгуулар өтөт. Максаты эмне?
Афганистан көйгөйү: борбор азиялыктарды азгыруу күчөп, баңгизат өндүрүшү рекорд койду