Офис кызматкери. Архив

Мамкызматкерлердин санын 70%га кыскартууга болот. Эксперттер ой калчайт

414
(жаңыланган 09:15 29.08.2018)
200 миллион сом. Мамлекеттик аппаратты 10 пайызга кыскартуу менен өкмөт дал ушул сумманы үнөмдөө ниетин көздөөдө. Өлкөбүздө аткаминерлер үч эсе азайса, эмне болот? "Эгерде..." рубрикасына назар бурабыз.

БИШКЕК, 27-авг. — Sputnik. Кыргызстандык мамлекеттик кызматкерлерlин ыксыз көбөйтүлгөн штат маселеси депутаттарга да, катардагы жарандарга да, аткаминерлерге да тынч уйку бербей турган чагы. Өкмөттүн улам-улам жаңырган демилгеси мамлекеттик аппаратты кыскарткандан кыскарта берүүгө болорун айгинелейт.

Аткаминерлердин саны үч эсе кыскарса, өлкөдө эмне өзгөрөт деген соболдун тегерегинде серепчилер ой толгоп көрүштү. Мындай чаралар чындап эле өлкөгө пайда алып келеби?

Өкмөттүн убадасы кандай?

Быйыл май айында премьер-министр Мухаммедкалый Абылгазиев мамлекеттик кызматкерлердин санын 10 пайызга кыскартуу тууралуу токтомго кол койгон. Башкача айтканда, аткаминерлердин штаты 1500дөн ашык кишиге азаят. Токтомдун таасири көбүнесе КР Айыл чарба министрлигине тиет. Аталган мекемеде 500дөн ашуун кызматкерди кыскартуу болжолдонууда.

Сарамжалдоо ошондой эле Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлиги, Айлана-чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы мамагенттигинде да абдан сезилерлик жүрчүдөй, себеби, бул органдардын штаты 198 жана 140 орунга кыскармакчы. Ветеринардык жана фитосанитардык коопсуздук мамлекеттик инспекциясында кызматкерлердин саны 121ге, ал эми Мамлекеттик бажы кызматында 89 штаттык бирдик азайтылат.

Бирок айрым мекемелердин абалы андан да жаман, министрлер кабинети Борбордук күрөө каттоо конторасын, калкты ишке орноштуруу көчмө кызматын, Жаштар эмгек биржасын, Маданият, маалымат жана туризм министрлигинин түштүк аймагы боюнча борборун жоюуга ниеткер.

Өкмөттүн божомолу боюнча мындай кадамдын аркасында бюджетте 200 миллион сомдон ашуун каражат үнөмдөлмөкчү. Ушул эле максатта Мамлекеттик каттоо кызматы жеке каржылоого өткөрүлөт, МККнын департаменттерин "багуудан" 400 миллион сом үнөмдөө күтүлүүдө.

Аткарган иштери жок... Чиновниктер жөнүндөгү кеп чындыкпы же ызалантчу уламышпы?

2018-жылдын башындагы көрсөткүчкө ылайык, мэрия жана айыл өкмөттөрүн кошпогондо Кыргызстанда 17 миң чиновник бар. Андан тышкары, мамлекеттик структураларда дагы миң жумушчу орун бош экендиги Мамлекеттик кадр кызматынын отчетунда айтылат.

Бирок мамлекеттик кызматкерлердин саны өсүүдө: былтыркыга салыштырмалуу алар дагы 300 кишиге көбөйгөн.

Саясат таануучу Марс Сариев мамкызматкерлердин милдеттери кайталанма, бул бүтүндөй тутумдун ишинин натыйжасыздыгынын бир себеби экендигин белгилейт.

Политолог Марс Сариев во время видеомоста в мультимедийном пресс-центре Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Саясат таануучу Марс Сариев

"Эгер бюрократияны жайына койсок, ал көбөйгөндөн көбөйө берет. Ага мисал Тышкы иштер министрлигинде, президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмү, ошондой эле өкмөттүн тышкы байланыштар бөлүмүнөн да табылат. ТИМдин үлүшүнө иштин негизги бөлүгү түшөт, ал эми ушундай эле функцияны аткарган эки бөлүм алардын эмгегинин үзүрүн көрөт", — деп түшүндүрдү ал.

Сариевдин айтымында, көйгөй адам ресурсунда катылуу: мамлекеттик органдарда кызматкерлер ортосундагы мамиле "улук – кичүү" тартибинде жүрөт, ал эми иштин натыйжалуулуугу үчүн өнөктөш байланышты жаратуу абзел.

Кеп аткаминерлердин санында эмес, алардын иши канчалык жөндүү уюштурулгандыгында деп эсептейт саясат таануучу Шерадил Бактыгулов.

Независимый эксперт, политолог Шерадил Бактыгулов во время видеомоста в мультимедийном пресс-центре Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Саясат таануучу Шерадил Бактыгулов

"Бизде 15-17 миң мамлекеттик кызматкер бар, бул көптүк деле кылбайт. Ар бир аткаминерге күнүгө 20 киши кайрылат, ар бирине 15 мүнөттөн убакыт бөлүүгө туура келет. Ошондой эле жыйын жана чогулуштарды да эч ким жоюп кое элек эмеспи", — деп белгиледи ал.

Тек гана кыскартып коюу жетишсиз. Серепчилердин сунушу

Мамлекеттик кызматкерлердин штатын 70 пайызга кыскартууга болот, бирок андан оболу зарыл базаны түптөп алганыбыз оң. Мындай пикирди Чет элдик инвесторлор биримдигинин директору Искендер Шаршеев айтты.

Исполнительный директор Ассоциации иностранных инвесторов Искендер Шаршеев
© Фото / Айжамал Кондучалова
Чет элдик инвесторлор биримдигинин директору Искендер Шаршеев

"Чиновниктердин санын кыскартуудан мурун структуралык реформа жүргүзүү керек. Бул эмнени туюнтат? Биринчиден, кагаз иштеринин баарын электрондук форматка алмаштыруу зарыл. Экинчиден, ордунда калган кызматкерлердин эмгек акысы көбөйтүлүшү шарт. Үчүнчүдөн, айрым функциялардын жеке тармактарга тапшырылганы дурус", — деди ал.

Шаршеевдин баамында, мамлекет жеке ишканалар деле чечип кое турган көйгөйлөр менен алек.

"Азыркы тутум өлкөнүн өнүгүшүн ооздуктап, бюджеттин чоң бөлүгү мамлекеттик кызматкерлердин маянасы үчүн жумшалып, мамлекеттик карыздын көлөмүн көбөйтүүдө. Мында саясий эрктин болушу шарт, бирок бул ишти эч ким колго алгысы жок", — деп белгиледи Шаршеев.

Саясат таануучу Марс Сариев чиновниктерди жөн эле кыскартып салуу жетишерлик эмес, күчтүү байланыштары бар кызматкерлер өз орундарында калып каларын боолголойт.

"Азыр мамлекеттик кызматтарда бейформал мамиленин үстөмдүгү чоң — тууганчылык, дос, уруучулук өкүм сүрөт. Бул аябагандай чоң бюрократиялык мафия, мында маселени түп-тамырынан бери өзгөртө турган бөлөкчө бир жол табууга туура келет. Бир жерден кыскартса, башка жерде көбөйөт, адамдар бир мекемеден экинчисине көчө баштайт", — деген пикирде ал.

Сариевдин ою боюнча мамлекеттик аппаратты натыйжалуу механизмге айлантуу зарыл, бул колдон келбей тургандай милдет.

"Адистерди тандоону жолго коюу керек, ал жердешчиликти жоймок. Бирок муну жүзөгө ашыруу оңой эмес, бүтүндөй кландар көчөдө калууга баш ийбей калсын, алар да токочтон үзүп калууга ашыкпай койбойт эмеспи", — деди саясат таануучу.

Сариевдин айтымында, европалык тажрыйбага өтүү кыйынга турат, себеби, жемкорлук кыргызстандыктарды төрөт үйүнөн тарта курчайт.

Анын кесиптеши Шерадил Бактыгулов башка пикирде. Ал мамлекеттик органдардын ишинин натыйжалуулугун жогорулатууга болот деп эсептейт.

"Өзгөртүүнү иш убактысын тартипке салуудан баштоо керек. Ар кыл отчеттордун көлөмүн азайтуу зарыл. Мындан сырткары, мамлекеттик кызматкерлердин кесиптештери менен болгон мамилени иретке келтирип алганыбыз оң", — деген оюн ортого салды Бактыгулов.

Саясат таануучу ошондой эле азыркы убакта 10-15 жыл абалкыга караганда мамлекеттик кызматкерлердин штаты алда канча аз экендигин эске салат.

"Эгерде..." рубрикасынын алгачкы чыгарылышында кабарчыбыз Чоң Чүй каналынын боюна тосмо куруу канчалык натыйжалуу экендиги боюнча ой жүгүрткөн. Көрсө, көнүмүш көрүнүшкө айлангандай, бюджетте ага каражат жетишпейт экен.

414
Белгилер:
саясат, аткаминер, кызмат, эксперт, Кыргызстан
Тема боюнча
Суучулдар ондогон сөөк таап чыгат... Бишкектин бөөдө өлүм көп болчу жери
Урматтуу президент, өмүрүм коркунучта! Экотехинспекциянын өкүлү агынан жарылды
Суракматов жыйынын парктардын маселесинен баштады. Мэр койгон 9 талап
Талибан тобунун мүчөлөрү. Архив

Афганистан: талибдештирүүдөн кийин Америка баскынчылыгы бейиштей көрүнө баштайт

121
(жаңыланган 20:17 08.08.2020)
Кандуу кагылыштар жана террордук актылар коштогон катаал жолдо Афганистан америкалыктарсыз жаңы жашоосуна баратат. Бул жаңы жашоо жаңы куралдуу кагылыштарды жаратып, кошуна өлкөлөрдөгү абалды курчутушу мүмкүн.

Александр Хроленко, аскердик серепчи

Афганистандагы абал жарашуу тууралуу билдирүүлөрдөн бир топ эле айырмаланып турат. АКШ менен келишимге кол коюлганына беш айдын жүзү болсо да "Талибан" Кабул менен ок атышууну токтотуу боюнча макулдашууга жете албады. Жоочулар жаңы калктуу конуштарды өз көзөмөлүнө алганга аракеттенип, аскердик жана полицейлик блокпостторго, аскердик базаларга, бир катар аймактардагы полицейлердин имараттарына кол салып жатышат. Августтун башында 37 аскер жана полиция кызматкери, 61 жоочу жана 43 жергиликтүү тургун каза болду.

Жолго коюлган минадан 5-августта түндүктөгү Баглан аймагында 12 адам курман болду. Бир күндөн соң Баглан – Саманган жолунда талибдер эки бензин ташуучу автоунааны өрттөп, бензин ташуучу жети автокөлүктү карактап, андагы майды Пули-Хумриде литрин 20 афганиден сатышкан. Бул "бизнеске" афгандык коопсуздук күчтөр менен болуп жаткан атышуулар да жолтоо боло алган эмес. Өз кезегинде акыркылар Кандагар жана Газни аймактарында гана бир аз ийгиликке жетише алышкан.

Талибдер бийликке умтулууда. Кабул курчоодобу?

"Ислам мамлекетинин" жоочулары "жандана" башташты – Желал-Абаддагы (чыгыштагы Нангархар аймагы) түрмөгө 2-августтагы чабуул учурунда 29 адам (алардын 10у террорчулар) каза болуп, 800 камакта отургандар – "Ислам мамлекетинин" мүчөлөрү, талибдер жана кылмышкерлер – качып кетишкен.

Жарашуу боюнча кадамдар кыйынчылык менен жүрүүдө. Камактагы талибдер жана туткундагы аскерлер менен алмашуу боюнча татаал жана көп суроону жараткан иш-аракеттер Афганистанда дээрлик аяктап калды. Жалпысынан күч органдарынын 1005 кызматкери бошотулуп, 4750 талиб түрмөдөн чыгарылды. Эркиндикке чыгарылган жоочулар биз эми мындан ары согушпайбыз деп убада беришип, тийиштүү кагазга кол коюшканы менен, алардын көбү убадасына турбай, кайра колдоруна курал алышкан.

Афганистандын президенти Ашраф Гани талибдер берген тизмедеги 400 ашынган террорчуну түрмөдөн бошотууга каршы чыгып, бул маселе боюнча эл менен кеңешүү керектигин билдирген. Бирок "Талибан"* кыймылы 5-августта расмий бийликтин Лойя Жирганы (эл өкүлдөрүнүн жыйыны) өткөрүү тууралуу чечимине каршы чыкты. Кыймылдын пикиринде, бул жыйындын укуктук статусу жок жана "баскынчылык бүткөндөн кийин" ал элдин мүдөөсүн чагылдыра албайт. Ошентип, талибдер өздөрүн өлкөнүн конституциясынан жана кылмыш-жаза кодексинен жогору коюп, чындык алар тарапта гана дегендей белги берип, Кабулдагы "коллаборациялык" өкмөттү мыйзамсыз деп баалашууда. АКШ болсо өзүңөр чечишип алгыла дегендей мамиле кылууда.

Түндүктөгү көйгөйлүү аймак

Ооганстандын түндүгүндө тынчтык жок. Тажикстан менен Өзбекстанга чектеш Балх аймагы июлдун аягында өкмөттүн аскерлери менен талибдердин ортосундагы катуу кагылыштарга байланыштуу эң кооптуу аймакка айланды.

АКШнын "Талибан* менен "туугандашуусунун" аягы эмне болот?

Афганистандагы абал оор, чаташ болуп турган кезде ооган-тажик чек арасындагы кырдаал дагы курчуй түшкөнүн Душанбе билдирүүдө. Бул аймакка ондогон жоочулар топтоло баштаган, алардын арасында Тажикстандын да тургундары бар. Президент Эмомали Рахмон Тоолуу-Бадахшан автономдуу областтагы чек ара тилкесин бекемдөөгө буйрук берди. Тажикстан шериктеш өлкөлөр жана эл аралык уюмдар менен сүйлөшүүлөрдө тажик-ооган чек арасындагы коопсуздук маселесин такай көтөрүп келет.

Окуялардын өнүгүү логикасы мындай, эгер талибдер жеңе турган болсо Америка Кошмо Штаттары менен келишимге ылайык кошуна Борбордук Азия өлкөлөрдөн келген жоочуларга Ооганстандын аймагынан чыгып кеткиле деген талап коюлушу мүмкүн. Катуу даярдыктары бар жүздөгөн жоочулардын Тажикстанга жана Өзбекстанга кайтып келиши бул өлкөлөрдөгү абалды радикалдаштырып да, татаалдаштырып да жибериши ыктымал. ЖККУ жана Москва менен биргеликте чогуу иш алып барган учурда гана окуянын бул нукта өнүгүүсүнүн алдын алса болот. Андан кийинчи?

Бул жерде "Талибан", башына кайрылсак – элдин муктаждыгынан жаралган кыймыл эмес эле Пакистандын ачык мүнөздөгү долбоору экенин, ал "борбор азиялык жаз" идеясын Тажикстан менен Өзбекстандын жана башка коңшу мамлекеттердин аймагына таратышы мүмкүн экендигин түшүнүшүбүз керек. "Талибандын" жоочулары – сырткы оюнчулар үчүн согуштун жана талкалап бузуунун ыңгайлуу куралы болуп эсептелет. Курамы жана көз караштары боюнча бир кылка болбогон бул террористтик уюмду эл аралык коомчулук тараптан мыйзамдаштыруу өтө опурталдуу кадам болот.

"Талибан" экинчи жолу бийликке Кошмо Штаттардын макулдугу менен келген учурда да ал афган эли жана коңшу өлкөлөр үчүн көп коркунучтардын булагы бойдон кала берет – бул диний экстремизм, баңгизат трафиги, куралдуу террорчулук (булар кыймылдын негизин түзөт). 32 миллион калкы бар Афганистандын "талибандаштырылышы" бул: диний эмес билим алууга, маданиятка, телеберүү менен кинотеатрларга тыюу салынышы, мектептер менен университеттердин көбүнүн жабылышы, конституциянын ордуна шариат сотторунун чечимдеринин колдонулушу, аялдардын коомдук жашоодон обочолонушу, кылган кылмышы үчүн орто кылымдарга мүнөздүү жанын кыюу, колу-бутун кесүү сыяктуу жазалардын кеңири колдонулушу (1996-жылы талибдер бийликке келгенде ушул нерселер байкалган эле).

Афганистанда бир нече теракт болуп, анын жоопкерчилигин "Талибан" алды. Видео

Жамандыктын чордону

"Талибан" жеңишке жетеринен күмөн санабайт, мыйзамдуу ооган өкмөтүн "тазалаганга" даяр. Талибдердин жетекчиси Мавлави Хибатулла Ахундзада өткөн аптада мындай билдирүү кылды: "Жихадыбыздын максаты өзгөргөн жок – баскынчылыкты токтотуу жана Афганистанда нукура исламдык өкмөттү түзүү". Ошондуктан АКШ жана эл аралык коомчулук "мындан ары да маселелерди жаратуусун токтотушу керек".

Катуу билдирүү. Ал эми маселелерге кайрыла турган болсок, учурда талибдердин бийлигинин алдында 15 миллионго жакын адам, Афганистандын калкынын дээрлик жарымы, жашап келет. Алар эртең менен үйдөн чыгып жатканда, аман-эсен кайтып келишеби же жокпу так айта алышпайт. БУУнун Баңгизаттар жана кылмыштуулук боюнча башкармалыгынын (UNODC) маалыматы боюнча, Афганистанда апийимди өстүрүү 2017-жылы 87 пайызга өсүп, 9000 тоннаны түзгөн, ал эми америкалыктардын аскерлери өлкөгө киргизилгенден бери баңгизат чийки затын өндүрүү 40 эсе өскөн, афган апийиминин бир жылдык аткезчилигинин көлөмү 3 млрд долларга бааланат.

Ошондой болсо да "Талибандын" идеологиясын, эгер бар болсо планын жана программасын кабыл албай талибдер менен кантип жарашса болот? Мурдараак Афганистан сенатынын төрагасы Мохаммад Алам Изидьяр Sputnik агенттигине берген интервьюсунда мындай деген эле: "Афган эли үчүн Афганистандагы талибдер – террордук топ экенин түшүнүү өтө маанилүү. Кайсы гана өлкө болбосун талибдерди колдоого алуусун биз кабыл албайбыз... Биз үчүн "Талибан" менен "Исламдык мамлекет" топторунун террорчуларынын ортосундагы айырмачылык анчалык деле чоң эмес". Таасирдүү афшан саясатчысы жана "можахеддер" кыймылынын ардагери Изидьяр кошумчалагандай, "Талибанга" түзмө-түз же кыйыр түрүндө колдоо көрсөтүү туруксуздукту Борбордук Азиядагы кошуна өлкөлөргө жылдырууга негиз түзөт.

Туура жана таамай сөздөр. Ооганстанда эч нерсе өзгөргөн жок. Бир гана америкалыктар Афганистандагы саясатын өзгөртүп, террорчулар менен көп жылдык кандуу тирешүүнү уланткандын ордуна Пентагондун аскерлерин тез жана коопсуз жол менен өлкөдөн чыгарып кетүү планын (бизден кийин эмне болсо, ошол болсун дегендей) кабыл алышты. Жакында АКШ Афганистандын Гильменд, Урузган, Пактика жана Лагман аймактарындагы дагы беш аскердик базасын жапты. Америкалыктардын куралдуу күчтөрүнүн саны 4 миң аскерге чейин кыскарат, ал эми 2021-жылдын май айына чейин аскери толугу менен чыгарылып кетет. Эми Дональд Трамптын президенттик администрациясына, мамкатчы Майкл Помпеонун сөзү боюнча, Афганистандагы абалды турукташтыруу үчүн Кремлдин колдоосу керек. Бирок келечекте абалды турукташтырса болобу, бул талаштуу маселе.

"Курулай күнөөлөө". Россия ТИМи NYT жазган макалага жооп берди

Россия Афганистандын тынч, туруктуу, көз карандысыз, экономикалык жактан өнүккөн, террорчулардан жана баңгизаттардан арылган өлкө катары өнүгүүсүнө көмөк көрсөтүү саясатын ырааттуу түрдө жүргүзүп келет. Россиянын жана ЖККУнун курамындагы башка өлкөлөрдүн афган багытында иш алып баруусуна талибдерге карата жумшак мамиле тоскоолдук кылууда. Ал эмес Афганистандын тышкы иштер министри Ханиф Атмар кечээ эле "моюнга алгандай" билдирүү кылды: "Жарашуу тууралуу башында эле ойлонуп, талибдерге татыктуу тандоо кылганга шарт түзүшүбүз керек болчу... Биз аларга жарашуунун татыктуу жолун сунуштай албай, алардын Афганистандан чыгып кетүүсүн талап кылып туруп алдык. Бул туура эмес саясат эле" (балким, Ханиф Атмар жаңы "таза" өкмөттүн курамына кирем деп жаткандыр). Ошол эле кезде ЖККУнун "Талибанга" карата нааразычылыктарынын көбү өзгөрүүсүз калды. Кыймыл мыйзамдуу өкмөткө карата куралдуу кысым көрсөтүүнү дагы эле жетекчиликке алат, "Аль-Каида" менен байланыштарын үзө элек, баңгизат трафигин колдоп келет, бул тизмектин башы гана.

121
Белгилер:
"Ислам мамлекети" террордук тобу, Талибан, Геосаясат, Афганистан, АКШ
АКШнын Вашингтондогу Ак үй имараты. Архив

"Кара схема": ички душманы АКШны соо койбой, Россияны сактап калышы мүмкүн

237
(жаңыланган 11:45 31.07.2020)
Бүгүн АКШнын Демократиялык партиясынын конвентинде (онлайн форматта өтө турган) мурдагы вице-президент Жо Байден Кошмо Штаттардын болочок президентин, тагыраак, президент айымын жеке өзү шайлашы ыктымал.

Бир нече ирет өткөн сурамжылоолор боюнча Байден ушул тапта өз атаандашынан — азыркы америкалык президент Дональд Трамптан эки, төрт, сегиз же ал түгүл он пайызга озуп чыкты. Сурамжылоого катышкан америкалыктардын басымдуу бөлүгү Трамптын ишине канааттанбаганын улам билдирип келет деп жазат РИА Новости.

Ал эми негедир эл алдына интернет жана теле аркылуу да чанда чыккан, көп учурда сөзүнөн адашкан, андан улам көпчүлүк тарабынан анын акыл саламаттыгынан шек саналган 77 жаштагы Байдендин кийинки президент болушу кепилденген сыяктуу.

"Сыяктанат" дегенибиз – Хиллари Клинтондун да президент болушу кепилденген, бирок реалдуулук өз түзөтүүлөрүн бул божомолго киргизбей койбоду. Жо Байден президенттик ант бере турган болсо да, ал убакка чейин 78 жашка чыгып калат. Кабинетти (АКШ президентинин иш бөлмөсү — ред.) ээлей турган эң карыя президент гана болбостон, рекорд койгон 70 жаштагы Дональд Трампты да караандатпай калат. Мурдагы президенттердин өмүр жолун эске алуу менен демократиячыл талапкердин эмгек милдеттенмелерин аткаруу маалында дүйнө алмаштырып кетиши да мүмкүн экенин баары түшүнүп турат. Кокус андай болуп кетсе, "милдетин аткаруучу" гана эмес, АКШнын чыныгы, жүз пайыз президенти болуп Байдендин төрт жылдык мөөнөтүнүн эң аягына чейин вице-президент калат. Байден президенттик тактыга отургандын эртеси эле өтүп кетсе, эл тарабынан шайланбаса да толук мыйзамдуу президент 2025-жылга дейре батыштагы ири өзөктүк державаны башкарат. Байден саналуу күндөр ичинде дал ошол кишинин ысымын атамакчы. Алдын ала белгилүү бир нерсе бар: бул кызматка аял киши келет, Байден бул туурасында тээ көктөмдө эле убада кылган. Кайсы айым келери эң башкы америкалык саясий конвентти утурлай күндемине айланды.

Трамп ноябрга белгиленген президенттик шайлоону жылдырууну сунуштады

Эң кеңири белгилүү талапкерлердин арасында жыл башында Демократиялык партиянын ички ат салышуусунда Байденге өз добуштарын алдырган сенатор Элизабет Уоррен; Мичиган штатынын губернатору Гретхен Уитмер (48 жашка келип калса да "жаш жана таза кан" деп саналат); Ирактагы согуштун ардагери, сенатор Тэмми Дакворт (Иракта эки бутунан ажыраган, тай кытайлар тегинен); конгрессвумен Вэл Демингс (кызыл терилүү жана мурдагы полиция кызматкери); Карен Басс (кара тору жана баңгизатка каршы күрөшчү); Сьюзан Райс (кызыл терилүү жана улуттук коопсуздук боюнча Обаманын мурдагы кеңешчиси); Камала Харристин (жарым-жартылай кызыл терилүү, индиялык жана Калифорниянын мурдагы башкы прокурору) ысымдары аталууда. Баса, демократиячылардын ички жарышында вице-президенттикке булардын соңку экөөнө басым жасалууда.

Boston Globe өңдүү басылмалар Байден вице-президенттикке дал кызыл терилүү айымдардан тандоого тийиш деген тейде ачык эле жазып чыкты. Кара тору вице-президент тандоо менен республикачылардын жана Трамптын расисттик жүзүн көрсөткүсү – азчылыкты куугунтуктоо саясатынын бетин ачуу аракети жасалып, ал эми Байден Обаманын тушунда коомдо мындай болбогонун, анын вазыйпасы өлкөнү бириктирүү болгонун баса белгилегиси келет. Бирок мындай тандем деле элди бириктире албай турганын, ал түгүл Трамптын убагынан да жаман болорун белгилегендер бар.

Коннектикут университетинин профессору Петр Турчин мындан он жыл оболу эле быйыл АКШда саясий туруксуздук башталарын жоромолдогон. Ага негизги факторлордун бири катары коом каймактарынын кайра жаралышын атаган. Бул – бай адамдардын пайызынын жогорулашы. Биз ойлоп келгендей, байлар менен жакырлардын ажырымынын чоңдугу мында анчалык кооптуу болбой калат окшобойбу. 1970-жылы калктын 62 пайызын түзгөн орто класстын болжолдуу үчтөн эки бөлүгү жакырланбастан, дал коом каймактарына айланган. Ал тургай, ашкере байлардын да саны экиден ашык пайызга артты. Он миллиондон ашуун доллар (1995-жылкы наркында) байлыгы бар үй-бүлөлөр 1983 жана 2010-жылдар ортосунда беш эсеге жогорулаган. Азыр андан да көп болушу ыктымал. АКШда ушул тапта "камкаймактар" чындап толтура, миллионерлерден эле дээрлик 19 миллион (бул бүтүндөй Румыния же Казакстандай бар), децимиллионерлер — жарым миллиондой, ал түгүл миллиардерлерден эле 650 чакты киши чыгат.

НАТОну соода менен алмаштырып алды. Россия эмнеге "Чоң жетиликти" каалабай турат

Бул жагымдуу көрүнүш катары сезилгени менен терс жагы да жок эмес. Адамдар байыганда алар табигый түрдө бийликке умтула башташат. Экономикалык күчүн сезет, аны саясий күчкө айландыргысы келет. Шаар жетекчилиги, штат, конгресс, Ак үйдөн орун алууга ашыгышат. Бирок бийликтеги орундардын саны көбөйүп кеткен жок. 450 орундуу конгресс бардык миллионерлерди да батыра албайт. Мындан улам элитанын арасындагы шериктештик жоюлат да, кыл чайнашкан күрөш башталат. Айтмакчы, ага байлар гана катышат деп ойлоого болбойт. Башкалар да жөн калбайт.

Газ жана Израиль: Европа дагы бир жол таптыбы?

Натыйжада соңку жылдары АКШда калктын санынан да кыйла ашкан юрист, саясат таануучу жана "коомдук илимдер боюнча адистер" ушунчалык тездик менен көбөйдү. Башкача айтканда, теориялык жактан кийин саясий карьераны баштап кете турган бардык адистиктердин ээлери арбыды. Алардын көпчүлүгү саясатта чыйыр гана салып тим болбостон, бул багытта ийгиликке жетери да турулуу иш. Алар кыжырданган, ызалангандар, анан азыркы Американын жалбыртташына да каршы эмес. Анткени бирөөнө каатчылык – башкасына мүмкүнчүлүк. Планетанын эң олуттуу державаларынын бири болгон Американын азыркы жана кийинки тагдыры дүйнөдөгү бир топ өлкөлөрдүн, анын ичинде Россиянын каймактарына да ачык сабак болор. Анткени дүйнөнүн кай мамлекети болбосун, элиталар бири-биринен эч айырмаланбайт эмеспи.

237
Белгилер:
президент, Дональд Трамп, шайлоо, АКШ
Тема боюнча
Трамп ноябрга белгиленген президенттик шайлоону жылдырууну сунуштады
Президент Сооронбай Жээнбеков. Архив

Кеткендерди кайра кайтаруу керек. Жээнбеков айылдарды өнүктүрүү туурасында

12
(жаңыланган 19:43 09.08.2020)
Маек учурунда Жээнбеков аймактарда көп иштеп келгенин, ал жактагы кыйынчылыктардын баарын жакшы билерин белгилеген.

БИШКЕК, 9-авг. — Sputnik. Айылдарды өнүктүрүү үчүн мамлекетте болгон каражатты ошол жактарга буруу керек. Бул тууралуу өлкө башчы Сооронбай Жээнбеков "Биринчи радиого" (КТРК) маек берип жатып билдирген.

Жээнбеков маек учурунда аймактарда көп иштеп келгенин, ал жактагы кыйынчылыктардын баарын жакшы билерин белгилеген.

"Аймактарда ыңгайлуу жашоо үчүн шарттарды жана жумуш орундарын түзүүгө жергиликтүү бийликтин каражаты да, мүмкүнчүлүгү да жок. Ошондуктан жергиликтүү тургундар өлкөнүн чоң шаарлары менен облус борборлоруна жана чет өлкөлөргө чыгып кетип жатат", — деди Жээнбеков.

Мамлекет башчы премьер-министр болуп турганда жыйырма шаардын тегерегинде өнөр жай ишканаларын куруу боюнча өкмөт программа кабыл алганын да айтып кетти.

Жээнбеков: аймактарда ооруканалар эски, аны оңдоодо каржылоо маселеси жаралбасын

"Калкыбыздын 70 пайызы айыл жеринде жашаарын дайыма айтып келебиз. Бирок чындап келгенде, айылдардан көбү кетти. Аларды кайра кайтаруу керек. Баарын алып келе албасак дагы өсүп келе жаткан муунга, балдарыбызга ошол жерде жумуш орундарын түзүшүбүз шарт. Ал үчүн мамлекетте болгон каражатты ошол жактарга буруу керек. Бүгүнкү күндө мамлекеттеги болгон мүмкүнчүлүктөр анын ичинде бюджет, сырттан тартылган каражаттар аймактарга багытталат", — деди президент.

Мындан сырткары, мамлекет башчы таза суу темасына да токтолуп, бул маселе 2024-жылга чейин чечилип бүтүп каларын убадалады.

12
Белгилер:
өнүктүрүү, айыл, Сооронбай Жээнбеков, Кыргызстан
Тема боюнча
Жээнбеков: ооруканалардын курулушуна 100 млн доллар салчу адамдар бар