Проправительственный митинг в Анкаре

Гүленчилер таасирдүү кыргызстандыктарды коркутушканбы? Саясатчылар эмне дейт?

(жаңыланган 10:20 08.09.2018)
Түркия президенти Режеп Тайип Эрдоган Кыргызстанда оппозициялык ислам аалымы Фетхуллах Гүлендин уюму кадыресе иш алып барарын билдирди. Анын айтымында, FETO уюмунун тарапкерлери мамлекеттик кызматтарга кирип, айрым саясатчыларды коркутуп да алышкан.

БИШКЕК, 6-сен. — Sputnik. Кыргызстанда 1-3-сентябрь күндөрү Түркия президенти иш сапары менен болду. Жээнбеков менен болгон жолугуушусунда ал көтөргөн маселелердин бири оппозициялык ислам аалымы Фетуллах Гүлендин уюму менен биргеликте күрөшүү жаатында болду. Дал ошол кишини Эрдоган ишке ашпай калган төңкөрүштү даярдаган деп айыптаган. Эске салсак, 2016-жылдын 16-июнунда аскер кызматкерлеринин көтөрүлүшүнөн улам аз жерден Эрдоган ээрден шыпырылып кала жаздаган.

Башкы вазыйпа — гүленчилерди куугунтуктоо

Түркия тарап өлкөгө революция кооптуулугун жаратарын айтып Кыргызстандан гүленчилерди сүрүп чыгарууну бир нече ирет талап кылган. "Ала-Арча" мамлекеттик резиденциясында Эрдоган КР президенти Сооронбай Жээнбековдон Гүлен менен түздөн-түз байланышы болгондугу үчүн "Себат" (азыркы "Сапат") мектептерин жабууну өтүндү.

Андан соң үйүнө кайтып баратып да учактагы түрк журналисттерине Кыргызстанда FETO олуттуу деңгээлде иш алып барып жатканын айткан. 

Президент Турецкой Республики Реджеп Тайип Эрдоган сделал заявление для представителей средств массовой информации по итогам двусторонних переговоров
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
"Ала-Арча" мамлекеттик резиденциясында Режеп Тайип Эрдоган

"Уюмдун тарапташтары мамлекеттик институттарга — аскердик структуралардан сотторго дейре киришкен. Алтургай, айрым саясатчыларды коркутуп да алышкан", — деп билдирген түрк лидери.

Ошондой эле КРге болгон Режеп Тайип Эрдогандын расмий иш сапары маалында түрк делегациясы Кыргызстан тарапка FETO мүчөлөрүнүн тизмесин берип, аларды өткөрүп берүүнү өтүнгөнүн Sputnik Түркия жазып чыкты. ЖМК маалыматтарына ылайык, тизмеде 130 киши катталган, алардын 13үнүн ысымынын тушунда "биринчи кезекте" деген белги коюлган.

Sputnik Кыргызстандын редакциясы бир катар саясатчылар менен байланышып, аларды же алардын тааныштарын аталган истеблишменттин өкүлдөрү коркутуп-коркутпагандыгы тууралуу сурап көрдү.

Бийлик үчүн Түркиянын ички күрөшүбү?

"Өнүгүү — Прогресс" фракциясынан Жогорку Кеңештин депутаты Исхак Масалиев түрк басылмаларынан аалым Гүленди мактаган макалаларды окугандыгын айтат. 

Депутат ЖК VI созыва Исхак Масалиев от партии Кыргызстан. Архивное фото
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
"Өнүгүү — Прогресс" фракциясынан Жогорку Кеңештин депутаты Исхак Масалиев

"Гүлендин төңкөрүш аракетинен кийин эле кутум, ж.б. экендигин "билдим". Кээ бир досторумдун балдары "Сапатта" окушат, бирок мугалимдердин мектепке таасир этүүгө аракет кылганын уккан эмесмин. Саясатчылар, балким, искендер-кебапты бекер жеш үчүн барып коюшар, бирок бул Кыргызстанда гүленизм идеологиясын жайылтууну шарттабайт. Бул эмне, маңызы эмнеде экендигин билбейм. Дегеле, бул Түркиянын бийлик үчүн ички күрөшү", — деп белгиледи Масалиев.

Түрк ЖМКларындагы кабар жөнүндө КР бийлиги жана мамлекеттик структураларга карата Эрдогандын берген баасын ал "натуура" деп атады.

Саясатчылардын ысымдарын жарыялоо керек!

Жогорку Кеңештин вице-спикери Мирлан Бакиров куугунтукталган аалымдын тарапташтарынын Кыргызстандын бийлик структураларына киргендиги тууралуу эч маалыматы жок экендигин айтат. 

Депутат ЖК 6 созыва Мирлан Бакиров от партии Онугуу-Прогресс. Архивное фото
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Жогорку Кеңештин вице-спикери Мирлан Бакиров

"Жеке мени эч ким, анын ичинде Гүлендин тарапташтары коркуткан эмес. Өз кесиптештеримден да, башка саясатчылардан да мындайды укканым жок", — деди Бакиров.

"Ата Мекен" фракциясынын лидери Алмамбет Шыкмаматовдун жообу кыска болду: "Эмне деп коркута алышмак эле? Биздин фракцияда гүленчилер жок". 

Депутат ЖК 6 созыва Алмамбет Шыкмаматов от фракции Ата-Мекен
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
"Ата Мекен" фракциясынын лидери Алмамбет Шыкмаматов

"Республика-Ата-Журт" фракциясынан Жогорку Кеңеш депутаты Мирлан Жээнчороев FETO "атынан" эч ким коркутуп, эч ким телефон чалбаганын айтты. 

Депутат ЖК КР от партии Республика - Ата-Журт Жеенчороев Мирлан Канатбекович
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
"Республика-Ата-Журт" фракциясынан Жогорку Кеңеш депутаты Мирлан Жээнчороев

"Менимче, тийиштүү органдар бул маалыматты дипломатиялык жана башка каналдар аркылуу тактоого тийиш. Эгер кандайдыр бир уюмдун саясатчыларга жана мамлекеттик институттарга таасири болсо, анда алардын аты-жөнү биздин мамлекеттик органдарга көрсөтүлүшү керек. Андан соң эгер мындай саясатчылар бар экени анык болсо, алардын атын ачыктап, кырдаалды түшүндүрүп берүүгө мүмкүнчүлүк берүү же тийиштүү чараларды көрүү зарыл", — деди Жээнчороев.

Атайын кызматтар ашкере абайлашыптыр

Мурдагы вице-президент, экс-премьер-министр Феликс Кулов түрк атайын кызматтары Эрдоганга бурмаланган же апыртылган маалымат берген деген пикирде. Анын ою боюнча, FETO кыргыз коомуна таасир этет деп эсептөөгө белгилүү негиздер бар, себеби, мурда КРде белгилүү диний аалымдардын бири Гүлен менен кезигип, "ал кадамында эч кандай жаман нерсе жоктугун" билдирген. 

Экс-депутат, лидер партии Ар-Намыс Феликс Кулов во время интервью Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Мурдагы вице-президент, экс-премьер-министр Феликс Кулов

"Бул кишинин аудиториясы жетишерлик чоң, анын айрым угармандары мамлекеттик кызматта иштейт. Бирок кооптуулук Эрдоганга жеткирип жатышкандай зор эмес. Таасир бар, бирок биздин саясатчыларды колго алып алган дегени ашкере апыртылган. Тескерисинче, биздин саясатчылар Эрдоганды чын дилден сыйлашат, биринен да ага кыжырданганын уккан эмесмин. Эгер коркутуулар болсо, саясатчылардын нааразычылыгын сырттан кулагыбыз чалмак", — деди Кулов.

Саясатчы Түркиядагы тааныштарынан алган маалыматтарга таянып ал жогоруда кеп болгон тизмедеги кыргызстандыктар эбак көз караштарын өзгөрткөнүн, алтургай, түрктөрдүн өздөрү да аларды Эрдоган менен айыгышкыс күрөшчүлөр тобуна кошпоо керек деген ойдо экендигин айтат. Кеп соңунда Кулов түрк атайын кызматтары өтө эле саксынып жатышканын кошумчалады.

Белгилер:
уюм, Фетхуллах Гүлен, Режеп Тайип Эрдоган
Тема боюнча
Эрдоган: Гүлендин уюму Кыргызстанда тамыр жайып, саясатчыларды да колго алган
Түркия Кыргызстандан ФЕТӨ уюмуна мүчө делген 130 кишини берүүнү талап кылды
Жээнбеков Кыргызстандагы ФЕТО өкүлдөрүнө каршы кандай күрөш жүрөрүн айтты
Акча каражаттары. Архив

Акчаны кайда салып кантип көбөйтсө болот. Кыргызстандагы шарттар

(жаңыланган 16:58 19.04.2021)
Айдан артып калган же топтогон тыйыныңызды жөн катпай эселентип алуу үчүн туура инвестициялоону өздөштүрүп алган дурус. Мындай процесс так билбегендиктен эле адегенде кыйын, дегеле кол жеткистей көрүнөт деп эсептейт Улуттук банктын өкүлдөрү.

Акчасын көбөйтүп алууну ким каалабасын. Ошондуктан кай багытка салуу пайда алып келет деген сууроо туулат. Улуттук банк инвестициялоонун багыттары боюнча кеңештерин берди.

"Акчаңыз сизге утуш алып келиши үчүн туура инвестициялоону билген оң. Процесс эң башында эле татаал жана мүмкүн эмес нерседей туюлат. Эң башкысы — болгон тыйыныңыздын баарын бир тармакка салбоо керектигин эске тутуп, инвестициялоонун инструменттерин ажырата билүү зарыл", — дешти өлкөнүн башкы банкындагылар.

УБ өкүлдөрү инвестициялоонун варианттарын санап, ошондой эле оң жана терс жактарын тизмектеп беришти.

Акциялар

Акция — бул акционердик коом тарабынан чыгарылган үлүштүк баалуу кагаз. Акцияны сатып алуу менен сиз компаниянын үлүшүндө энчиңиз болот. Акционер катары кирешеңиз аталган ишкана рынокто канчалык ийгиликтүү иш алып барарына жараша.

Акция жөнөкөй жана привелегиялуу (артыкча укуктуу) деп эки түргө бөлүнөт. Жөнөкөй акция жыйналыштарда добуш укугуна жана компаниянын кирешесине жараша дивиденд алуу укугуна ээ кылат. Артыкча укуктуу акциялардын "добушу" жок, бирок компания киреше алган-албаган күндө да белгиленген өлчөмдө дивиденд алуу укугу камтылат. Компания жоюлуп кеткен шартта жөнөкөй акционерлерге караганда булардын мүлктөн үлүш алууда артыкчылыгы болот.

Эгер акционердик коом киреше тапса, анда анын төрттөн кем эмес бөлүгүн ал жыл сайын дивиденд түрүндө акционерлерге төлөп берүүгө тийиш. Дивиденддердин өлчөмү компаниядагы сиздин үлүшүңүзгө пропорциялуу. Бирок ошону менен бирге эле акционерлер компания кыйраган учурда жабыр тартарын да эстен чыгарбоо абзел.

"Акцияга салынган каражат заматта пайда алып келбей турганын дароо такташып алган жакшы. Акцияга инвестициялоо — бул капиталга узак мөөнөттүү салым, андан пайданы сиз 2-3 жылдан кийин гана ала баштайсыз. Акцияга инвестициялоо менен баалуу кагаздын наркы жогорулап да, төмөндөп да кетерин түшүнүүгө тийишсиз. Дал ушул себептен акциялар тобокелдиктин жогорку деңгээлдеги салымдардын түрүнө кирет", — деп белгилейт Улуттук банктагылар.

Облигациялар

Облигация — бул карыздык баалуу кагаз. Аны сатып алуу менен сиз компанияга белгилүү бир убакка чейин белгиленген пайыз менен карыз берип турасыз. Облигациялар адатта 2-3,5 жылга чыгарылып, мөөнөтү келгенде компания сиз салган сумманы кайтарып берет. Бир облигациянын баасы миң сом турат. Корпоративдик облигацияларды акционердик жана жоопкерчилиги чектелген коомдор чыгарат.

"Облигация ээлери аны чыгарган компаниянын башкаруу иштерине аралашпайт. Бирок облигацияга ээлик кылуунун артыкчылыгы бар. Акциялардан айырмаланып компаниянын киреше алып-албаганына карабастан пайыздан түшкөн кирешеңиз сизге чегерилет. Облигациялардын оң жагы инвестор каалаган убагында баалуу кагаздарды экинчи рынокто сатып жиберип, башта салган акчасын кайтарып алат. Ошону менен бирге эле пайыздык пайдасын да жоготпойт", — деп белгиледи Улуттук банк.

Эгер баалуу кагаздар Кыргыз фондулук биржасында Blue Chips категориясы боюнча листинг жол-жобосунан өткөн болсо, инвесторлор киреше салыгын төлөөдөн бошотулат.

Мамлекеттик баалуу кагаздар

Мамлекеттик баалуу кагаздар ынанымдуулугу жогору деп эсептелгендиктен, тобокелдик дээрлик жок. Мамлекеттин атынан өлкөнүн Финансы министрлиги бул баалуу кагаздар боюнча төлөмдөрдү төлөп берүүгө кепилдик берет. Жыл сайын Кыргызстандын бюджетинде ички карызды, башкача айтканда, мамлекеттик баалуу кагаздардын төлөмүн төлөп берүүгө каражат бөлүнөт.

Здание Национального Банка Кыргызской Республики на проспекте Чуй
© Sputnik / Эмиль Садыров
Улуттук банк

Мамлекеттик баалуу кагаздардын кеңири тараган түрлөрү— Мамлекеттик казыналык векселдер (МКВ), Мамлекеттик казыналык облигациялар (МКО) жана Кыргызстандын Улуттук банкынын ноталары.

КР УБ ноталары — бул мамлекеттик кыска мөөнөттүү баалуу кагаздар. Улуттук банк тарабынан 10 миң сомдук нарк менен чыгарылат. Ноталар 7, 14, 28, 91, 182 жана 364 күнгө жайгаштырылат. Максималдуу кирешелүүлүгү 4-5 пайызга жетет.

МКВ — өкмөттүн кыска мөөнөттүү мамлекеттик баалуу кагаздары 100 сом менен чыгарылат. МКВ 3, 6 жана 12 айга созулат. Алардын жылдык орточо кирешелүүлүгү 6,5 пайызга жетет.

Мамлекеттик казыналык облигациялар — пайыздык кирешеси (купон) жана бир жылдан ашуун айлантылчу өкмөттүн узак мөөнөттүү мамлекеттик баалуу кагаздары. МКО документтүү жана документсиз формада чыгарылат. Мамлекеттик казыналык облигациялардын кирешелүүлүгү 12,5 пайызга жетиши мүмкүн. Мамлекеттик баалуу кагаздарды апта сайын Улуттук банк тарабынан өткөрүлүп турган аукциондорго жайгаштырылат.

Мамлекеттик баалуу кагаздарды каалаган юридикалык же жеке тараптар сатып ала алышат. Бул үчүн коммерциялык банкта эсеп ачып, банк аркылуу аукционго катышууга тапшырык берүү керек. Жеке жак жана юридикалык тарап мамлекеттик баалуу кагаздарды түз сатып ала албайт.

Ошондой эле мамлекеттик казыналык облигацияларды Кыргызстандын фондулук рыногундагы брокердик компаниялар аркылуу да сатып алууга болот.

Коммерциялык банктардын аманаттары (депозит)

Депозит — бул ишкана же жеке жактардан каражаттын банкка кабыл алынышы. Каражатыңызды пайдаланганы үчүн банк сизге пайыз төлөйт. Улуттук банк банкка салынган акча Кыргызстанда эркин капиталды салуунун эң жөнөкөй жана кеңири таралган түрү экенин белгилейт.

Женщина пересчитывает 1000-сомовые купюры
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Акча

"Аманат ачууга дейре өз киреше жана чыгымдарыңызды пландап алууңуз кажет, себеби банк депозитинен акчаны мөөнөтүнөн мурун алууда чегерилген пайыздарды көп учурда жоготуп алышыңыз ыктымал. Кирешенин көлөмү аманаттын мөөнөтү жана суммасына жараша. Мөөнөтү канчалык узагыраак жана суммасы канчалык көбүрөөк болсо, депозит боюнча пайыздык чен да ошончолук жогору болот", — деп айтылат маалыматта.

Ошондой эле баштапкы инвестициялык капиталды топтоо, кийин башка каржылык инструменттерге салуу үчүн да банкта эсеп ачууга болот.

Кыргызстанда аманаттык салымдар Депозиттерди коргоо агенттиги тарабынан корголот. Кепилденген учур келгенде аманатчыга 200 миң сомго чейин төлөнүп берилет.

Кыймылсыз мүлк

Мүлктүн бул түрүнө акча салуу эки ыкма менен капиталды эселентүүгө жол ачат. Биринчиси — нарк айырмасынан пайда көрүү, башкача айтканда, арзан сатып алып, кайра кымбатыраак сатуу. Экинчиси — ижарага берүүдөн маал-маалы менен пайда көрүү.

© Sputnik / Илья Питалев
Көп кабаттуу үй

"Кыймылсыз мүлккө акча салуу — капитал салуунун эң майнаптуу түрү деген пикир бар. Чындыгында андай деле эмес. Бул ыкманын өзгөчөлүктөрү бар, алардын бирине токтолсок, сиз инвестициялоонун бул багыты менен алектенүү үчүн баштапкы капиталыңыз кыйла көбүрөөк болушу шарт", — деп эскертет Кыргызстандын негизги банкы.

Дагы бир терс жагы — кыймылсыз мүлктү дайым эле заматта сатып жибере албайсың. Мүлктүн бул түрүнө инвестициялоо — капитал салуунун маанилүү түрү, бирок тыкыр мамилени, рынокту жана мыйзамдардын кылдаттыгын ийне-жибине чейин изилдөөнү талап кыларын эскертет КР УБ.

Алтын

Алтын куймалары — бул Кыргызстанда инвестициялоонун жаңы өндүрүмү. Улуттук банк 2015-жылдын 7-майынан тарта алтын куймаларын кайра сатып алуу укугу менен сатыкка чыгарган. Бул анын чоң артыкчылыгы жана салымдын ынанымдуулугунун кепилдиги. Бирок алтын куймалары абдан аяр мамилени талап кыларын эстен чыгарбаңыз. Металлдын үлгүсү (пробасы) абдан жогору — 999,9, ошол себептен ал абдан жумшак келет. Куйма кол, кездеме же салфетка тийсе, бузулуп калышы ыктымал.

Золотые мерные слитки Национального банка Кыргызстана
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Алтын куймалары

Эгер анын үстүндө чийик же манжа издери калып калса, баалуулугун дароо жоготот. Кийин аны сындырылган бөлүктөрдүн баасында, башкача айтканда, баалуу металлдын өз наркынан бир далай арзан сатууга гана болот. Ошондуктан Улуттук банк куйманы кутуча же корголгон таңгакта кармайт.

Алтын куймаларына анча ынанбай турсаңыз менчиктештирилбеген (жеке жактары көрсөтүлбөгөн) металл эсептерди да байкап көрсөңүз болот. Салымдын суммасы куйма өлчөмүнө тете болушун жана аяр мамилени талап кылынган куймаларга инвестициялоодон айырмаланып, бул ыкмада өзгөчө кам көрүү жана салымдын суммасына чектөө жок. Мындайда алтын колго берилбейт, ал виртуалдык, ошондой эле эсепте сакталат.

Эсептен акча алууда виртуалдык алтындарыңыздын санын баалуу металлдын ошол күнкү баасы менен эсептеп беришет. Башкача айтканда, капитал алтындын наркы өскөндө акчаны көбөйтүп алууга болот.

Иш жүзүндө бул баалуу металлдын баасы жай, бирок сезилерлик көтөрүлүп турат.

"Акчаны алтынга салууда инвесторлор бул узак мөөнөттүү инвестиция инструменти экенин эске алышы абзел. Ошондуктан кыска убак үчүн мындай операция жүргүзүүнүн кажети жок", — деп эскертет Улуттук банк.

Буга чейин Sputnik агенттиги кыймылсыз мүлккө акча салуунун артыкчылыгы менен кемчилиги тууралуу материал даярдаган.

Белгилер:
киреше, инвестициялар, металл, алтын, акция, депозит, акча, Улуттук банк
Тема боюнча
Кыргызстандагы электрондук капчыктар. Колдонуу шарттары
Банкка салынган акчаны кантип көбөйтсө болот? Кыргызстандагы депозит тууралуу
Токио шаарында орнотулган Олимпиада шакекчерели. Архив

Олимпиадага үч ай калды, Спорт агенттигинин 45 млн. карызы бар. Даярданып жетишеби?

(жаңыланган 13:18 16.04.2021)
Токио Олимпиадасына үч ай гана убакыт калды. Машыгуулар пандемия шартына туура келгенине карабастан кыргызстандык спортчулар ондон ашык жолдомо алды. Алдыда бир нече лицензиялык турнир бар.

Sputnik кыргызстандык спортчулардын маанилүү мелдешке даярдыгы жана Олимпиадада медаль алуу мүмкүнчүлүгү тууралуу билди.

Токио Олимпиадасы 

Мелдеш 2021-жылдын 23-июлунан 8-августуна чейин өтөрү пландалган. Япониянын борборунда жай айында өтүүчү оюндар чет элдик көрөрмансыз өтөт. Ага 200дөн ашуун мамлекеттин спортчулары катышары күтүлүп жатат.

Өлкө куржунунда азыр 12 лицензия бар

2019-2020-жылдары жолдомону балбандар Атабек Азисбеков менен Айсулуу Тыныбекова, жөө күлүктөр Мария Коробицкая, Дарья Маслова жана Юлия Андреева, ошондой эле суучул Денис Петрашов алган.

Ал эми жакында эле Казакстанда өткөн лицензиялык турнирден жолдомону Жоламан Шаршенбеков, Акжол Махмудов, Үзүр Жузупбеков, Айпери Медет кызы, Мээрим Жуманазарова жана Эрназар Акматалиев алды.

Лицензия алып жатабыз, каржылоочу?

Жогорку Кеңештин депутаты Шайлообек Атазов парламенттин жыйынында Олимпиада оюндарына даярданып жаткан спортчуларга каражат бөлүнбөй жатканына нааразы болгон.

Анын айтымында, өлкөнүн Олимпиадалык командасына 105 миллион сом каралса, бүгүнкү күндө анын 16 миллиону гана бөлүнгөн.

Депутат Жогорку Кенеша Шайлообек Атазов на заседании
© Фото / пресс-служба ЖК
Жогорку Кеңештин депутаты Шайлообек Атазов
"Бизде 40 жыл мурун Каныбек Осмоналиев Олимпиада чемпиону болгондон кийин эч ким биринчи орунга чыга элек. Быйыл Токио Олимпиадасында чемпион болуу мүмкүнчүлүгү бар. Деген менен командага каражат бөлүнбөй жатат. Муну Экономика жана финансы министрлигинин өлкө намысын коргоп, желегин желбиретүүчү спортчуларга кайдыгер мамилеси, шалаакылыгы деп бааласак болот. Олимпиадага үч ай калды, анан кантип даярданышат. Урматтуу төрага, ушул боюнча протоколдук тапшырма берип коюуңузду суранам", — деген Атазов.

Ошондой эле ал учурда Олимпиадага даярданып жаткандарга күнүнө 250 сом берилерин айтып, машыгууга барган жеринде мейманкана, авиакассага карыз болуп жатканын кошумчалады.

Спортчуларды даярдоодо көйгөйлөр болуп жатканын Жаштар иши, дене тарбия жана спорт агенттигинин директору Канат Шабданбаев да моюндады.

Директор Госагентства по делам молодежи, физической культуры и спорта (ГАМФКиС) Канат Шабданбаев
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Жаштар иши, дене тарбия жана спорт агенттигинин директору Канат Шабданбаев
"Олимпиадага даярданууга бардык шарттарды түзүп берип жатабыз. Бирок кемчиликтер менен көйгөйлөр жок эмес. Пандемияга байланыштуу көптөгөн мелдештер, окуу-машыгуу жыйындары жылып кетип же болбой калып, даярдыкка терс таасирин тийгизип жатат. Мындан тышкары, дары-дармек сатып алууда мыйзамга тиешелүү тоскоолдуктар бар. Тендер өткөрүү зарыл. Айрым дарылар өлкөдө жок, сырттан сатып алуу керек", — деди Шабданбаев.

Ал депутат айтып жаткан 105 миллион сомдун чоо-жайын да түшүндүрдү. Айтымында, жыл сайын олимпиадалык спорттун түрлөрүнө 55 миллион сом каралат, ал эми быйыл Олимпиада оюндары болот деп 50 миллион сом бөлүнмөк.

"Жалпы сумманын ичинен учурда 20 миллион сому гана берилди, 85 миллиону бөлүнө элек. Финансы министрлиги ушул айда калган каражат которула баштайт деди. Бирок даярдыктар үзгүлтүккө учураган жок, карыз болсок да машыгууга барып жатабыз. Спорт агенттигинин карызы 45 миллион сомго жетти. Мейманканаларга, пансионаттарга, спорт залдарга бересебиз бар. Мындай нерсе жыл сайын эле болуп келет экен. Себеби январь-февраль айларына каржылоо ачылбайт деп түшүндүрүштү. Бирок бул жылы андан да созулуп, толук бөлүнбөй жатат", — деди Спорт агенттигинин башчысы.

Экономика жана каржы министрлигинин маалымат кызматынын адиси Жоомарт Шайдылдаев Спорт агенттиги кайрылган смета боюнча каржылоо жүрүп жатканын билдирди.

Сотрудник пресс-службы Министерства экономики КР Жоомарт Шайдылдаев
© Фото / Элина Мамытканова
Экономика жана каржы министрлигинин маалымат кызматынын адиси Жоомарт Шайдылдаев
"Керектелүүчү чыгымдардын тизмесин беришет, биз приоритетке жараша каражат бөлүп жатабыз. Маанилүү иш-чаралар үчүн акча берилбей калбашы керек. Ошондой болсо арыз жазышса, тиешелүү бөлүмдөр тездеткенге жардам берет. Олимпиаданын акчасы кармалып жатат дегенден алыспыз", — деди Шайдылдаев.

Министрликтин адиси ушул апрель айында Спорт агенттигине 56 миллион сом бөлүнгөнүн билдирди. Ал эми аталган агенттиктин жетекчиси Канат Шабданбаев бул сумманын 47 миллиону айлык акы менен башка чыгымдарга, беш миллиону спорт түрлөрүнө, ал эми төрт миллиону Олимпиадага даярданууга бөлүнгөнүн түшүндүрдү. Ошондой эле ушул ай ичи оюнга камынууга дагы миллиондогон сом каражат сураганын кошумчалады.

Эл аралык олимпиада комитетинин камкордугу

Олимпиада оюндарын өткөргөн эл аралык комитет жолдомо алууга мүмкүнчүлүгү бар, келечеги кең деген спортчуларга 500 доллардан стипендия берип турат. Атлеттердин тизмеси оюнга чейин 3-4 жыл мурун аныкталып, каражат ай сайын машыгуусуна бөлүнөт. Учурда Кыргызстандан ЭОКтун стипендиясын 11 спортчу алат.

Алар дзюдочу Юрий Краковецкий менен Владимир Золоев, балбандар Улукбек Жолдошбеков, Эрназар Акматалиев, Айсулуу Тыныбекова, Атабек Азисбеков, Үзүр Жусупбеков, боксчу Азат Усеналиев, жөө күлүктөр Мусулман Жоломанов, Дарья Маслова жана суучул Денис Петрашов.

Мындан тышкары, эл аралык Олимпиада комитети спортчулардын кийим-кечегин, авиабилеттерин, оюнга барганда жашаган жерин, тамак-ашын жана башка чыгымдарын камсыздайт.

Өлкө 17 лицензия, 3 медаль алууну көздөп жатат

Спорт агенттигинин башчысы Канат Шабданбаев буга чейин Олимпиадага спорттун 13 түрү боюнча 21 лицензия алууну, ал эми оюндарда 3 медаль утуп алуу пландалганын, бирок ага өзгөртүү киргизилгенин айтты.

"Пандемияда мелдештер өтпөй калганына байланыштуу спорттун 9 түрүнөн 17 лицензия алабыз деп пландап жатабыз. Ал эми үч медаль — бирден алтын, күмүш, коло алуу оюбузда бар. Албетте, мындан көп болсо жакшы эмеспи, азыр минималдуу чекти айтып жатабыз", — деди Шабданбаев.

Ал эми паралимпиадалык спорттун түрлөрү боюнча үчтөн кем эмес лицензия жана Паралимпиада оюндарында бир байгелүү орунга жетүү пландалып жатканы кошумчаланды.

Кыргызстан Олимпиадага жолдомону грек-рим, эркин күрөш, аялдар күрөшү, бокс, дзюдо, оор атлетика, жеңил атлетика, сууда сүзүү, беш түрлүү көнүгүүлөрдөн турган спорттук мелдеш (пятиборье — ред.), жаа атуу, ок атуу, байдарка жана каноэ менен сүзүү, фехтованиеден алууну көздөп жатат. Учурда ар биринде кеминде бирден, айрымдарында эки-үчтөн лицензиялык турнири калды.

Бегалиев: балбандардын болуп-толуп турган учуру

Токио Олимпиадасына кыргызстандык балбандар сегиз жолдомо алды, алдыда лицензия бере турчу Дүйнө чемпионаты турганын белгилей кетели. Маселен, 2016-жылы өткөн Рио Олимпиадасына жети балбан лицензияга ээ болгон. Мындай улам Японияга көбүрөөк балбан барат деп айтууга болот.

Олимпиада оюндарынын күмүш байге ээси Канат Бегалиев спортчулардын даярдыгына жогорку баасын берди.

Серебряный призер Олимпийских игр в Пекине, борец греко-римского стиля Канатбек Бегалиев во время интервью
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Олимпиада оюндарынын күмүш байге ээси Канат Бегалиев
"Күрөш боюнча курама командага бул жолдомолор чек эмес. Олимпиадага балдардын даярдыгы көрүнүп калды. Тулпар тушунда дегендей, балдар менен кыздардын болуп-толуп турган маалы. Казакстандагы лицензиялык турнирге Иран, Корея, Япония сыяктуу мамлекеттер келген, биздикилер таза жеңиш менен утуп жатты. Жөн эле лицензия албастан финалдык беттештерде чемпион болушту, кубанып жатам. Мурун Олимпиададан бир-эки медалды көздөсөк, азыр үч-төрт медаль алууга толук мүмкүнчүлүк бар", — деди Бегалиев.

Ал балбандардын ийгилиги каржылоодон мурда өздөрүнүн аракетинен көз каранды деп эсептеп, спортчуларга кеңеш берип өттү.

"Мамлекетке, федерация кызматкерлерине ыраазычылык билдирем, балдарды абдан жакшы карап жатышат. Каржылоону мен биринчи маселе деп эсептебейм, балдардын өзүнүн каалоосу жана ишеними болушу керек. Балбандар Токиого чейин майрам, той-топур, түрдүү чакырууларды токтоткону оң. Адатта жолдомо алгандан кийин коноктойм дегендер көп болот, кыргызбыз да, көңүлүн кыя албайбыз. Уктаганда да, турганда да Олимпиада жана машыгуу деген гана ой болушу керек", — деди Бегалиев.

Ал жолдомо алган спортчулардын бардыгы кесипкөй экенин, бардыгында тең медаль алуу мүмкүнчүлүгү бар деп бирөөнү бөлүп көрсөткөн жок.

Оор атлетчи Улан Молдодосов: бир спортчубуздун мүмкүнчүлүгү чоң

Олимпиада оюндарына балбандар сыяктуу оор атлетчилер да лицензиядан куру калган учур болбойт. Быйыл эки спортчуга ишеним артылып жатканын Оор атлетика федерациясынын вице-президенти Улан Молдодосов билдирди.

Тяжелоатлет Уланбек Молдодосов из Кыргызстана во время Олимпийских игр 2008 года в Пекине. 15 августа 2008 года
© AFP 2021 / JUNG YEON-JE
Оор атлетика федерациясынын вице-президенти Улан Молдодосов
"Бакдөөлөт Расулбеков менен Эмил Молдодосов лицензиялык турнирге учуп кетти. Бул жолдомо ала турчу акыркы турнирибиз. Колдон келишинче даярдандык, каржылоо убагында эле болуп жатты. Расулбековго азиялык спортчулар көз салып, атаандаш катары көрөт. Анын жолдомо алууга мүмкүнчүлүгү көбүрөөк. Молдодосов да өзүн жакшы көрсөтүп келе жатат, бирок азыр жашыраак", — деди федерациянын өкүлү.

Ошондой эле Рио Олимпиадасына катышкан Иззат Артыковдун быйыл маанилүү мелдешке барар-барбасын да сурадык.

"Негизи Олимпиадага баруу үчүн алты турнирге катышып, упай топтоо керек. Иззат Артыков аларга бара албай калды. Бирок азыр машыгуусун улантып жатат. Бул жашоо да, бир гана Олимпиада менен чектелип калбайбыз. Андан кийин Азия оюндары, Ислам оюндары, дагы башка ири чемпионаттар бар", — деди Молдодосов.

Параспортчуларда даярдык кандай?

Спорт агенттигинин мурдагы жетекчиси, Бишкек мэриясынын теннис жана паралимпиада боюнча олимпиадалык резервдеги адистештирилген балдар-өспүрүмдөр спорт мектебинин директору Шейшенкул Бакиров Олимпиадага даярдык катары бөлүнөт деген 105 миллионду аз деп эсептейт.

Директор Государственного агентства физической культуры и спорта КР Шейшенкул Бакиров
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Спорт агенттигинин мурдагы жетекчиси, Бишкек мэриясынын теннис жана паралимпиада боюнча олимпиадалык резервдеги адистештирилген балдар-өспүрүмдөр спорт мектебинин директору Шейшенкул Бакиров
"Спортчулар канчалык машыгууларды көп өткөрүп, чет өлкөдөн тажрыйба топтосо ошончолук жакшы жыйынтык болот эмеспи. Пандемия көп тармакты алсыратып, өлкө экономикалык жактан кыйналып жатканын билебиз, бирок маанилүү мелдешке олуттуу мамиле жасоо керек. Параспортчуларга Спорт агенттигинен тышкары мэрия да каражат бөлүп, болушунча даярдыгына көңүл буруп жатат. Жеңил атлетика менен парапауэрлифтингден жолдомо алып, оюнда жок дегенде коло медаль багындырабыз деген ишенимибиз бар", — деди Бакиров.

Ал жалпысынан спорт тармагынын каржылоосун көбөйтүү керектигин кошумчалады.

Новиков: Олимпиадага амбициялуу пландарды коюшубуз керек

Биринчи вице-премьер Артём Новиков өкмөттүн жыйынында быйылкы Олимпиадалык жана Паралимпиадалык оюндарда жеңишке жетүү үчүн спортчуларга бардык шарттарды түзүү керектигине токтолгон.

И. о. первого вице-премьер-министра Артем Новиков принял участие в очередном онлайн-заседании совета ЕЭК на уровне вице-премьер-министров. 30 января 2021 года
© Пресс-служба правительства / Алишер Алиев
Биринчи вице-премьер Артём Новиков
"Эгемендүүлүк жылдары бизде мыкты мүмкүнчүлүктөрүбүз болгону менен жогорку пробадагы олимпиадалык медалдарды жеңип ала алган жокпуз. Кыргыз спортунун тарыхы бай, мыкты ийгиликтерди багындырган инсандарыбыз да бар. Биз Токиодогу Олимпиадалык жана Паралимпиадалык оюндарда медаль жеңүү боюнча амбициялуу пландарды алдыга коюубуз керек. Андыктан спортчуларыбызды даярдоо үчүн бардык шарттарды түзүшүбүз зарыл", — деди Новиков.

Уюштуруу комитетинин кеңешмесинин жыйынтыгы боюнча төмөнкү чечимдер кабыл алынган:

  • спорттун түрлөрү боюнча федерациялар менен биргеликте спортчулардын алдыдагы Олимпиадалык жана Паралимпиадалык оюндарга даярдыгын жана катышуу шарттарын камсыздоо;
  • ШКУ эл аралык марафонун өткөрүүгө, ошондой эле алдыдагы Олимпиадалык жана Паралимпиадалык оюндарга курама командалардын спортчуларын даярдоо үчүн каражаттын өз учурунда бөлүнүүсүн камсыздоо;
  • Олимпиадалык жана Паралимпиадалык оюндардын жеңүүчүлөрү, сыйлануучулары жана алардын машыктыруучулары үчүн бир жолку акчалай сыйлыкты бекитүү тууралуу чечим долбоорун киргизүү;
  • Жайкы олимпиадалык жана Паралимпиадалык оюндарга даярдык алкагында Кыргызстандын курама командалары үчүн окуу-машыгууларынын өткөрүлүшүн жана алардын бардык лицензиялык турнирлерге катышуусун камсыздоо;
  • Кыргызстандын курама командасынын мүчөлөрү үчүн жайкы Олимпиадалык жана Паралимпиадалык оюндарга спорттун түрү боюнча катышуусуна параддык жана спорттук форманын дизайнын (эскиз) уюштуруу комитетинин кароосуна киргизүү;
  • спорттук-массалык иш-чаралардын спортчулары жана катышуучулары үчүн конкреттүү эсептер жана каржылоо булактарын эске алуу менен тамактануунун акчалай ченемин жогорулатуу боюнча сунуш киргизүү.
Белгилер:
медаль, турнир, даярдык, машыгуу, каржылоо, каражат, спорт, Олимпиадалык оюндар, Токио, Кыргызстан
Тема:
2021-жылы Токиодо өтө турган Олимпиада оюндары
Тема боюнча
Япония Олимпиадага карата кошумча чектөөлөрдү киргизмей болду
Жеңилип, кайра өзүн колго алган Мээрим да Олимпиадага жолдомо утту. Видео
Бразилиялык атлет кыз Жессика Андраде

Жессика Андраде атаандашы Валентина Шевченконун алсыз жактарын атады

(жаңыланган 13:22 20.04.2021)
Шевченко бразилиялык спортчу менен UFC 261 мелдешинде кез келет. Кыргызстандык мушкер кыз бешинчи ирет UFC уюмунун жеңил салмактагы чемпиондук наамын коргоо үчүн кармашат.

БИШКЕК, 20-апр. — Sputnik. Бразилиялык атлет кыз Жессика Андраде атаандашы Валентина Шевченкону грэпплинг (күрөш) жагынан алсыз деп атады. Бул тууралуу ал Globo Esporte телеканалына берген маегинде айтты.

Кыргызстандык мушкер кыз менен бразилиялык спортчу 24-апрелде (Бишкек убактысы боюнча 25-апрелде) АКШнын Флорида штатындагы Жексонвилль шаарында өтүүчү UFC 261 турниринде беттешет.

"Шевченко грэпплинг жагынан алсыз деп ойлойм. Мен атаандашымды тордо кармаганда өзүмдүн канчалык күчтүү экенимди жана өз мүмкүнчүлүгүмө канчалык ишенимдүү экенимди дайыма айтып келем", — деген ал.

Эң жеңил салмактын экс-чемпиону беттеш учурунда Шевченконун "алсыз жагын пайдалана турганын" белгилеген.

"Мен атаандашымды бир канча ыкма менен жерге жыга алам. Жыгып алсам, анда ал тура албайт", — деп белгилеген Андраде.

Анын айтымында, Шевченконун ыкчам соккулары, өзгөчө бутка тепкени кооптуу болуп саналат.

Кеченин башкы беттешинде жарым орто салмактын чемпиону Камару Усмана менен Хорхе Масвидаль кармашат. Мелдештеги дагы бир кызыктуу таймаш эң жеңил салмактын мурдагы чемпиону Роуз Намаюнас менен кытайлык Вэйли Чжандын ортосунда өтөт.

Белгилер:
маек, беттешүү, Жессика Андраде, Валентина Шевченко, UFC
Тема боюнча
Шевченко бразилиялык Андрадени ута алабы? Букмекерлердин пикири