Курулуп жаткан турак үйлөр. Архив

Бишкекте батирлер арзандайбы? Кыймылсыз мүлк рыногундагы баалар

1388
(жаңыланган 10:19 05.11.2018)
Азыркыга караганда Бишкекте өткөн күздө турак жай дээрлик 10 пайызга арзан болчу. Эгер батириңизди сатууну ойлонуп же жаңысын караштырып жатсаңыз, кандай кылуу зарыл? Ушул тапта кыймылсыз мүлккө каражат салуу ылайыкпы? Бул соболдорго жоопту Sputnik Кыргызстандын материалынан табасыз.

БИШКЕК, 1-ноя. — Sputnik. Сентябрда Бишкекте батирлер көп сатыла баштады. Бирок турак жайдын күзгү баасын быйылкы августтагыга салыштыра турган болсок, бир чарчы метринин орточо баасы дээрлик өзгөргөн эмес, 779 долларды түзгөн деп айтылат Мамлекеттик каттоо кызматынын Кадастр жана кыймылсыз мүлк укугун каттоо департаментинин отчетунда.

Sputnik Кыргызстан баш калаадагы турак жайдын ушул таптагы баасы тууралуу билип, борбор шаардагы батирлердин наркы тууралуу серепчилердин пикирин топтоду.

Кыймылсыз мүлк рыногундагы абал

Былтыркыга караганда борбор калаада сатылган батирлердин саны кыйла өзгөрдү. Мамлекеттик каттоо кызматынын маалыматы боюнча үй сатып алуу келишимдери 34 пайызга өскөн.

Мамлекеттик каттоо кызматынын Кадастр жана кыймылсыз мүлк укугун каттоо департаментинин талдоочусу Айдар Сукенбаев эмнеге мындай болуп жатканын түшүндүрүп берди.

Анын айтымында, кыймылсыз мүлк рыногунун калыптануусу уланууда, бул акырындап баанын жогорулашына алып келет.

"Бишкекте ай сайын 1100 батир сатылат. Баа кыймылында кескин өсүштөр жана төмөндөө байкалбайт. Сезондук мыйзам ченемдүүлүктөрдү да унутпоо керек, бирок азырынча күзгү дүрбөлөңгө түшө элекпиз. Жыл башынан бери турак жай ай сайын бир пайызга жогорулап турган", — деди ал.

Кыймылсыз мүлк рыногундагы туруктуу активдүүлүктү "Площадь" кыймылсыз мүлк агенттигинин сатуу бөлүмүнүн жетекчиси Елена Юн да белгилейт. Анын айтымында, борбор шаардын тургундары арасында батир сатып алганы да, сатканы да жылдан жылга көбөйүп барат.

"2014-жылы, мигранттардын акча которуулары олуттуу түрдө кыскарган кезде, рынокто өсүш токтой түшкөн. Ошол кыйын кезеңдегиге салыштырмалуу азыр иш алдаканча дурус. Бул элдин кырдаалга ыңгайлашып, кризиске карабастан, акча таба баштаганынан кабар берет", — деп ой бөлүштү Юн.

Бишкекте батирлер сентябрда көп сатып алына баштады

Вид с дрона на жилые дома в Бишкеке. Архивное фото
© Sputnik / Михаил Дудин
Сентябрда Бишкекте батирлер көп сатыла баштады

"Хрущевка" vs "элиталык" үйлөр. Кайсы батирлердин баасы өстү

"Бир бөлмөлүү" батирлер сегментинде көбүнесе 308-үлгүдөгү батирлер кымбаттады, ар бир кишиге "хрущевка" деген аталышта белгилүү болгон батирлер өткөн жылы сентябрда 14 пайызга арзаныраак болчу!

Эмнеликтен дал ушул турак жайдын баасынын өсүшү сезилерлик болгонун "Биз – эксперт" аналитикалык борборунун түптөөчүсү Улук Кыдырбаев түшүндүрүп берди.

"Кыргызстанда жаштардын саны көп. Алар "бир бөлмөлүү" батирлерге талапты жаратат. "Хрущевкалар" транспорт жакшы жүргөн, бала бакча, оорукана, университет өңдүү бардык шарттар түзүлгөн райондордо курулганын эстен чыгарбоо керек", — деди ал.

Бирок 308-үлгүдөгү бир бөлмөлүү батирлер элдин тандоосуна татып жатышынын жалгыз себеби бул эмес деп эсептейт Айдар Сукенбаев.

"Чарчы көлөмү боюнча мындай турак жай ошол эле 104-үлгүдөгүдөн көп деле айырмаланбайт, бирок кышында алар абдан жылуу келип, күзүндө, күн сууктай баштаганда аларга болгон талап күчөйт, мындан улам баа дагы өсөт", — деп белгилейт МККнын талдоочусу.

Бишкектиктер "элиталык" деп аталган жеке типтеги батирлерге кызыга баштаганын айтат Елена Юн.

"Рынокто өзүн жакшы көрсөтө алган курулуш ишканалары пайда болду. Алар баштаган ишин аягына чыгарууда, жыйынтыгы да убадага төп. Тосулган короолор, меймандарга ылайыкталган унаа токтотмо жайы, балдар аянтчалары, батирдин пландалышы — мунун баары "элиталык" турак жайга тыйын чогултууга шыктандырат", — деди ал.

Юн советтик типтеги турак жайга талап дагы да сакталып келе жатканын кошумчалайт, андай талапты "хрущевкалар", көпчүлүк көнүп калган 104 жана 105-үлгүдөгү үйлөргө салыштырмалуу жаңы курулган үйлөр кооптуу деген ойлогон адамдар түзөт.

Статистикада турак жайга, анын ичинде жаңы үйлөрдөгү батирлерге болгон орточо баалар көрсөтүлгөндүгүн белгилей кетели. Себеби, жеке типтеги турак жайдын аянты ар кандай болушу мүмкүн, демек, баадагы башаламандык жогору.

Бул темага да Sputnik Кыргызстан жакын арада кайрылмакчы.

Бишкектиктер арасында элиталык бир бөлмөлүү батирлерге талап дайым күч болуп келсе да, Кадастр жана кыймылсыз мүлк укугун каттоо департаментинин маалыматы боюнча ушул типтеги эки жана үч бөлмөлүүлөрдүн баасы олуттуу кымбаттап кеткен. Сукенбаев муну эсептөөдөгү татаалдыктар менен түшүндүрөт.

"Былтыр мындай батирлер өз алдынча жасалгалап бүтүрүп алуу шарты менен көп сатылган, ал эми быйыл пайдаланууга берилген турак жайды көп сатып ала башташты. Бул баа жогорулагандай элес калтырды", — деди ал.

Стройобъект
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Былтыркыга караганда борбор калаада сатылган батирлердин саны кыйла өзгөрдү

Күзүндө батир баасы көтөрүлүп кетери чынбы?

"Биз – эксперт" аналитикалык борборунун түптөөчүсү Улук Кыдырбаев жылдын белгилүү бир убагы чындап эле бишкектиктердин сатып алуу активдүүлүгүнө таасир этерине айтат.

"Айыл чарба азыктарын сатуудан түшкөн киреше жыл аягында саналат, бул кыймылсыз мүлк рыногуна гана тургай, турмуш тиричилигибиздин башка тармактарына да чагылат", — деп белгилейт серепчи.

Рыноктун сезондон көз карандылыгын кыймылсыз мүлк агенттигинин бөлүм башчысы Елена Юн да тастыктайт.

"Күзүндө кай бири түшүм алат, дагы бири Ысык-Көлдө иштеп келет, башка бири үлпөт той өткөрөт. Ошондон улам батирге болгон талап өстү, бирок сезилерлик эмес. Батир ээлери дарамети бар сатып алуучулар бир аз байый түштү деген ойдо көбүнесе сентябрь-октябрда бааны жогорулатышат, бирок үмүт анча акталбайт", — деп түшүндүрдү ал.

Күзүндө чындап эле батир баасы өсөт, бирок мунун түшүмдүн жыйналышына кыйыр гана байланышы бар деген пикирде "Авангард Недвижимость" кыймылсыз мүлк агенттигинин директору Елена Гононова.

"17 жыл ичинде мал сатып же айыл чарба өндүрүмдөн түшкөн киреше менен батир сатып алгандардын саны манжа санагына араң чыгат. Бирок ушундай көндүм пикир орун алгандыктан, турак жай сатуучулары күзүндө жакшы баада сатып калуу ниетинде бааны көтөрүшөт. Иш жүзүндө элдин колунда акча көбөйүп кеткен жок да! Күз ортолоп калганда рыноктогу абал бир аз жайлай түшөт да, баа алгылыктуу болуп калат", — деп чечмелейт ал.

Гононованын көз карашында, баанын өйдө-ылдый болушуна карабастан, күзүндө батирлердин сатылышы токтоп калбайт, баары бир элге кыймылсыз мүлк сатып алууга туура келет.

Турак жай наркынын жогорулашына сатып алуучулардын сезондук тандамы да таасир этет деген ойдо кыймылсыз мүлк агенттигинин сатуу бөлүмүнүн жетекчиси Елена Юн.

"Сатып алуучулардын басымдуу бөлүгү күзүндө ремонттолгон батир сатып алууну туура көрөт. Бул түшүнүктүү эмеспи, ким эле сууктун күнүндө дубал кагаздарын чаптагысы келсин? Бардык шарттары бар даяр батирлерге жайында талап болбосо, дал азыр аларга кызыккандар арбын. Өз алдынча жасалгалап ала турган турак жайлардын маалы бүтүп баратат", — деп белгиледи ал.

Жилой дом для переселения по программе реновации в Москве
© Sputnik / Евгений Биятов
Мамлекеттик каттоо кызматынын маалыматы боюнча үй сатып алуу келишимдери 34 пайызга өскөн.

Эмнеге быйыл батирлер кымбаттоодо?

Бишкектиктер жаңы батирлерге кайдан акча табарын Улук Кыдырбаев түшүндүрүп берди.

"Экономика — парадоксалдуу нерсе. ИДП жана башка көрсөткүчтөр боюнча алсак, статистикага олуттуу таасир эткидей бишкектиктер мынча сандагы батир сатып алууга мүмкүнчүлүгү бар дешке болбойт. Бирок көмүскө экономиканы да унуткарбоо абзел, анын көлөмү жөнүндө бизде дээрлик маалымат жок", — деди ал.

Бишкектин тургундарынын турак жай сатып алууга даяр каражаты көп себептерден көз каранды деп кошумчалайт МКК талдоочусу Айдар Сукенбаев.

"Батир баасына калктын кирешеси, инфляция, доллардын курсу, эмгек мигранттарынын которуулары өңдүү факторлор таасир этет. Баанын азыркы туруктуулугу өлкөдөгү тынч кырдаалга байланыштуу экендигин кошумчалоо керек", — деди ал.

Кыймылсыз мүлк рыногуна таасир эте турган башка бир себепти Елена Гононова бөлүп көрсөтөт. Анын пикиринде, арзан ипотека батир баасынын өсүшүнө алып келүүдө.

"Насыялар! Бул турак жай наркы көз каранды болгон биринчи себеп. Ипотекалык үстөк азаюуда, батирге талап жогорулап, анын артынан баа да көтөрүлүп жатат. Эл байып кеткен жери жок, алар болгону кичинекей аянтты чоң өлчөмдөгү акчага сатып алууда", — дейт Гононова.

Турак жайды кайсы убакта сатып жана сатып алган оң?

Эгер жакын арада батир сатып алууга тийиш болсоңуз, анда дагы кеч эмес деп эсептейт Айдар Сукенбаев.

"Батир баасы келерки жылдын ортосуна дейре өсөт, андыктан, турак жайды азыр сатып алганыңыз дурус. Ал эми сатууну каалагандар азырынча ижарага берип, батир сатууну бир аз кечеңдете турганы оң", — деп ой бөлүшөт ал.

Сукенбаев 2019-жылы эң жогорку чекке жеткен соң, батир баасы кайрадан төмөндөй баштай турганын кошумчалады.

Батирди сентябрда сатуу оң, ал эми декабрь-январь айларында сатып алганыңыз туура деген кеңешин айтат кыймылсыз мүлк агенттигинин директору Елена Гононова.

"Батирди сатуу баары бир күзүндө пайдалуу. Ал эми сатып алууга кышында камынганыңыз пайдалуураак, себеби, ал убакта адамдар сатык иштери боюнча чуркагысы келбейт, андыктан, сизге арзандатып бериши ыктымал", — деп түшүндүрдү ал.

Бишкектиктер каражаты болуп турганда батир сатып ала берет деген ойдо Елена Юн.

"Кыргызстандыктар үчүн кыймылсыз мүлк эң пайдалуу инвестиция бойдон калууда, анткени, алтын куймаларына, баалуу кагаздарга жана акцияларга биз каражат сала албайбыз. Ижарага берип, түз кошумча киреше алууга боло турган батирлерге кызыгуунун туруктуулугу да ушундан", — деди ал.

Юн эгер өлкөбүз кескин өзгөрүүлөргө учурабаса, турак жайга болгон талап сакталат деген пикирде.

Эгер акчаңызды кыймылдуу мүлккө салууну ойлонуп турсаңыз, Кыргызстандын авторыногундагы кырдаал туурасындагы макалабызга сөзсүз көз чаптырыңыз.

1388
Белгилер:
батир, курулуш, ипотекалык насыя, Бишкек
Тема боюнча
BMW Х5 машинасынын баасы Fit менен теңелди. Унаа базарда эмне кеп?
Шамкеев: 2019-жылдан тарта ипотекалык кредиттин пайызы дагы төмөндөйт
Талибан тобунун мүчөлөрү. Архив

Афганистан: талибдештирүүдөн кийин Америка баскынчылыгы бейиштей көрүнө баштайт

123
(жаңыланган 20:17 08.08.2020)
Кандуу кагылыштар жана террордук актылар коштогон катаал жолдо Афганистан америкалыктарсыз жаңы жашоосуна баратат. Бул жаңы жашоо жаңы куралдуу кагылыштарды жаратып, кошуна өлкөлөрдөгү абалды курчутушу мүмкүн.

Александр Хроленко, аскердик серепчи

Афганистандагы абал жарашуу тууралуу билдирүүлөрдөн бир топ эле айырмаланып турат. АКШ менен келишимге кол коюлганына беш айдын жүзү болсо да "Талибан" Кабул менен ок атышууну токтотуу боюнча макулдашууга жете албады. Жоочулар жаңы калктуу конуштарды өз көзөмөлүнө алганга аракеттенип, аскердик жана полицейлик блокпостторго, аскердик базаларга, бир катар аймактардагы полицейлердин имараттарына кол салып жатышат. Августтун башында 37 аскер жана полиция кызматкери, 61 жоочу жана 43 жергиликтүү тургун каза болду.

Жолго коюлган минадан 5-августта түндүктөгү Баглан аймагында 12 адам курман болду. Бир күндөн соң Баглан – Саманган жолунда талибдер эки бензин ташуучу автоунааны өрттөп, бензин ташуучу жети автокөлүктү карактап, андагы майды Пули-Хумриде литрин 20 афганиден сатышкан. Бул "бизнеске" афгандык коопсуздук күчтөр менен болуп жаткан атышуулар да жолтоо боло алган эмес. Өз кезегинде акыркылар Кандагар жана Газни аймактарында гана бир аз ийгиликке жетише алышкан.

Талибдер бийликке умтулууда. Кабул курчоодобу?

"Ислам мамлекетинин" жоочулары "жандана" башташты – Желал-Абаддагы (чыгыштагы Нангархар аймагы) түрмөгө 2-августтагы чабуул учурунда 29 адам (алардын 10у террорчулар) каза болуп, 800 камакта отургандар – "Ислам мамлекетинин" мүчөлөрү, талибдер жана кылмышкерлер – качып кетишкен.

Жарашуу боюнча кадамдар кыйынчылык менен жүрүүдө. Камактагы талибдер жана туткундагы аскерлер менен алмашуу боюнча татаал жана көп суроону жараткан иш-аракеттер Афганистанда дээрлик аяктап калды. Жалпысынан күч органдарынын 1005 кызматкери бошотулуп, 4750 талиб түрмөдөн чыгарылды. Эркиндикке чыгарылган жоочулар биз эми мындан ары согушпайбыз деп убада беришип, тийиштүү кагазга кол коюшканы менен, алардын көбү убадасына турбай, кайра колдоруна курал алышкан.

Афганистандын президенти Ашраф Гани талибдер берген тизмедеги 400 ашынган террорчуну түрмөдөн бошотууга каршы чыгып, бул маселе боюнча эл менен кеңешүү керектигин билдирген. Бирок "Талибан"* кыймылы 5-августта расмий бийликтин Лойя Жирганы (эл өкүлдөрүнүн жыйыны) өткөрүү тууралуу чечимине каршы чыкты. Кыймылдын пикиринде, бул жыйындын укуктук статусу жок жана "баскынчылык бүткөндөн кийин" ал элдин мүдөөсүн чагылдыра албайт. Ошентип, талибдер өздөрүн өлкөнүн конституциясынан жана кылмыш-жаза кодексинен жогору коюп, чындык алар тарапта гана дегендей белги берип, Кабулдагы "коллаборациялык" өкмөттү мыйзамсыз деп баалашууда. АКШ болсо өзүңөр чечишип алгыла дегендей мамиле кылууда.

Түндүктөгү көйгөйлүү аймак

Ооганстандын түндүгүндө тынчтык жок. Тажикстан менен Өзбекстанга чектеш Балх аймагы июлдун аягында өкмөттүн аскерлери менен талибдердин ортосундагы катуу кагылыштарга байланыштуу эң кооптуу аймакка айланды.

АКШнын "Талибан* менен "туугандашуусунун" аягы эмне болот?

Афганистандагы абал оор, чаташ болуп турган кезде ооган-тажик чек арасындагы кырдаал дагы курчуй түшкөнүн Душанбе билдирүүдө. Бул аймакка ондогон жоочулар топтоло баштаган, алардын арасында Тажикстандын да тургундары бар. Президент Эмомали Рахмон Тоолуу-Бадахшан автономдуу областтагы чек ара тилкесин бекемдөөгө буйрук берди. Тажикстан шериктеш өлкөлөр жана эл аралык уюмдар менен сүйлөшүүлөрдө тажик-ооган чек арасындагы коопсуздук маселесин такай көтөрүп келет.

Окуялардын өнүгүү логикасы мындай, эгер талибдер жеңе турган болсо Америка Кошмо Штаттары менен келишимге ылайык кошуна Борбордук Азия өлкөлөрдөн келген жоочуларга Ооганстандын аймагынан чыгып кеткиле деген талап коюлушу мүмкүн. Катуу даярдыктары бар жүздөгөн жоочулардын Тажикстанга жана Өзбекстанга кайтып келиши бул өлкөлөрдөгү абалды радикалдаштырып да, татаалдаштырып да жибериши ыктымал. ЖККУ жана Москва менен биргеликте чогуу иш алып барган учурда гана окуянын бул нукта өнүгүүсүнүн алдын алса болот. Андан кийинчи?

Бул жерде "Талибан", башына кайрылсак – элдин муктаждыгынан жаралган кыймыл эмес эле Пакистандын ачык мүнөздөгү долбоору экенин, ал "борбор азиялык жаз" идеясын Тажикстан менен Өзбекстандын жана башка коңшу мамлекеттердин аймагына таратышы мүмкүн экендигин түшүнүшүбүз керек. "Талибандын" жоочулары – сырткы оюнчулар үчүн согуштун жана талкалап бузуунун ыңгайлуу куралы болуп эсептелет. Курамы жана көз караштары боюнча бир кылка болбогон бул террористтик уюмду эл аралык коомчулук тараптан мыйзамдаштыруу өтө опурталдуу кадам болот.

"Талибан" экинчи жолу бийликке Кошмо Штаттардын макулдугу менен келген учурда да ал афган эли жана коңшу өлкөлөр үчүн көп коркунучтардын булагы бойдон кала берет – бул диний экстремизм, баңгизат трафиги, куралдуу террорчулук (булар кыймылдын негизин түзөт). 32 миллион калкы бар Афганистандын "талибандаштырылышы" бул: диний эмес билим алууга, маданиятка, телеберүү менен кинотеатрларга тыюу салынышы, мектептер менен университеттердин көбүнүн жабылышы, конституциянын ордуна шариат сотторунун чечимдеринин колдонулушу, аялдардын коомдук жашоодон обочолонушу, кылган кылмышы үчүн орто кылымдарга мүнөздүү жанын кыюу, колу-бутун кесүү сыяктуу жазалардын кеңири колдонулушу (1996-жылы талибдер бийликке келгенде ушул нерселер байкалган эле).

Афганистанда бир нече теракт болуп, анын жоопкерчилигин "Талибан" алды. Видео

Жамандыктын чордону

"Талибан" жеңишке жетеринен күмөн санабайт, мыйзамдуу ооган өкмөтүн "тазалаганга" даяр. Талибдердин жетекчиси Мавлави Хибатулла Ахундзада өткөн аптада мындай билдирүү кылды: "Жихадыбыздын максаты өзгөргөн жок – баскынчылыкты токтотуу жана Афганистанда нукура исламдык өкмөттү түзүү". Ошондуктан АКШ жана эл аралык коомчулук "мындан ары да маселелерди жаратуусун токтотушу керек".

Катуу билдирүү. Ал эми маселелерге кайрыла турган болсок, учурда талибдердин бийлигинин алдында 15 миллионго жакын адам, Афганистандын калкынын дээрлик жарымы, жашап келет. Алар эртең менен үйдөн чыгып жатканда, аман-эсен кайтып келишеби же жокпу так айта алышпайт. БУУнун Баңгизаттар жана кылмыштуулук боюнча башкармалыгынын (UNODC) маалыматы боюнча, Афганистанда апийимди өстүрүү 2017-жылы 87 пайызга өсүп, 9000 тоннаны түзгөн, ал эми америкалыктардын аскерлери өлкөгө киргизилгенден бери баңгизат чийки затын өндүрүү 40 эсе өскөн, афган апийиминин бир жылдык аткезчилигинин көлөмү 3 млрд долларга бааланат.

Ошондой болсо да "Талибандын" идеологиясын, эгер бар болсо планын жана программасын кабыл албай талибдер менен кантип жарашса болот? Мурдараак Афганистан сенатынын төрагасы Мохаммад Алам Изидьяр Sputnik агенттигине берген интервьюсунда мындай деген эле: "Афган эли үчүн Афганистандагы талибдер – террордук топ экенин түшүнүү өтө маанилүү. Кайсы гана өлкө болбосун талибдерди колдоого алуусун биз кабыл албайбыз... Биз үчүн "Талибан" менен "Исламдык мамлекет" топторунун террорчуларынын ортосундагы айырмачылык анчалык деле чоң эмес". Таасирдүү афшан саясатчысы жана "можахеддер" кыймылынын ардагери Изидьяр кошумчалагандай, "Талибанга" түзмө-түз же кыйыр түрүндө колдоо көрсөтүү туруксуздукту Борбордук Азиядагы кошуна өлкөлөргө жылдырууга негиз түзөт.

Туура жана таамай сөздөр. Ооганстанда эч нерсе өзгөргөн жок. Бир гана америкалыктар Афганистандагы саясатын өзгөртүп, террорчулар менен көп жылдык кандуу тирешүүнү уланткандын ордуна Пентагондун аскерлерин тез жана коопсуз жол менен өлкөдөн чыгарып кетүү планын (бизден кийин эмне болсо, ошол болсун дегендей) кабыл алышты. Жакында АКШ Афганистандын Гильменд, Урузган, Пактика жана Лагман аймактарындагы дагы беш аскердик базасын жапты. Америкалыктардын куралдуу күчтөрүнүн саны 4 миң аскерге чейин кыскарат, ал эми 2021-жылдын май айына чейин аскери толугу менен чыгарылып кетет. Эми Дональд Трамптын президенттик администрациясына, мамкатчы Майкл Помпеонун сөзү боюнча, Афганистандагы абалды турукташтыруу үчүн Кремлдин колдоосу керек. Бирок келечекте абалды турукташтырса болобу, бул талаштуу маселе.

"Курулай күнөөлөө". Россия ТИМи NYT жазган макалага жооп берди

Россия Афганистандын тынч, туруктуу, көз карандысыз, экономикалык жактан өнүккөн, террорчулардан жана баңгизаттардан арылган өлкө катары өнүгүүсүнө көмөк көрсөтүү саясатын ырааттуу түрдө жүргүзүп келет. Россиянын жана ЖККУнун курамындагы башка өлкөлөрдүн афган багытында иш алып баруусуна талибдерге карата жумшак мамиле тоскоолдук кылууда. Ал эмес Афганистандын тышкы иштер министри Ханиф Атмар кечээ эле "моюнга алгандай" билдирүү кылды: "Жарашуу тууралуу башында эле ойлонуп, талибдерге татыктуу тандоо кылганга шарт түзүшүбүз керек болчу... Биз аларга жарашуунун татыктуу жолун сунуштай албай, алардын Афганистандан чыгып кетүүсүн талап кылып туруп алдык. Бул туура эмес саясат эле" (балким, Ханиф Атмар жаңы "таза" өкмөттүн курамына кирем деп жаткандыр). Ошол эле кезде ЖККУнун "Талибанга" карата нааразычылыктарынын көбү өзгөрүүсүз калды. Кыймыл мыйзамдуу өкмөткө карата куралдуу кысым көрсөтүүнү дагы эле жетекчиликке алат, "Аль-Каида" менен байланыштарын үзө элек, баңгизат трафигин колдоп келет, бул тизмектин башы гана.

123
Белгилер:
"Ислам мамлекети" террордук тобу, Талибан, Геосаясат, Афганистан, АКШ
АКШнын Вашингтондогу Ак үй имараты. Архив

"Кара схема": ички душманы АКШны соо койбой, Россияны сактап калышы мүмкүн

237
(жаңыланган 11:45 31.07.2020)
Бүгүн АКШнын Демократиялык партиясынын конвентинде (онлайн форматта өтө турган) мурдагы вице-президент Жо Байден Кошмо Штаттардын болочок президентин, тагыраак, президент айымын жеке өзү шайлашы ыктымал.

Бир нече ирет өткөн сурамжылоолор боюнча Байден ушул тапта өз атаандашынан — азыркы америкалык президент Дональд Трамптан эки, төрт, сегиз же ал түгүл он пайызга озуп чыкты. Сурамжылоого катышкан америкалыктардын басымдуу бөлүгү Трамптын ишине канааттанбаганын улам билдирип келет деп жазат РИА Новости.

Ал эми негедир эл алдына интернет жана теле аркылуу да чанда чыккан, көп учурда сөзүнөн адашкан, андан улам көпчүлүк тарабынан анын акыл саламаттыгынан шек саналган 77 жаштагы Байдендин кийинки президент болушу кепилденген сыяктуу.

"Сыяктанат" дегенибиз – Хиллари Клинтондун да президент болушу кепилденген, бирок реалдуулук өз түзөтүүлөрүн бул божомолго киргизбей койбоду. Жо Байден президенттик ант бере турган болсо да, ал убакка чейин 78 жашка чыгып калат. Кабинетти (АКШ президентинин иш бөлмөсү — ред.) ээлей турган эң карыя президент гана болбостон, рекорд койгон 70 жаштагы Дональд Трампты да караандатпай калат. Мурдагы президенттердин өмүр жолун эске алуу менен демократиячыл талапкердин эмгек милдеттенмелерин аткаруу маалында дүйнө алмаштырып кетиши да мүмкүн экенин баары түшүнүп турат. Кокус андай болуп кетсе, "милдетин аткаруучу" гана эмес, АКШнын чыныгы, жүз пайыз президенти болуп Байдендин төрт жылдык мөөнөтүнүн эң аягына чейин вице-президент калат. Байден президенттик тактыга отургандын эртеси эле өтүп кетсе, эл тарабынан шайланбаса да толук мыйзамдуу президент 2025-жылга дейре батыштагы ири өзөктүк державаны башкарат. Байден саналуу күндөр ичинде дал ошол кишинин ысымын атамакчы. Алдын ала белгилүү бир нерсе бар: бул кызматка аял киши келет, Байден бул туурасында тээ көктөмдө эле убада кылган. Кайсы айым келери эң башкы америкалык саясий конвентти утурлай күндемине айланды.

Трамп ноябрга белгиленген президенттик шайлоону жылдырууну сунуштады

Эң кеңири белгилүү талапкерлердин арасында жыл башында Демократиялык партиянын ички ат салышуусунда Байденге өз добуштарын алдырган сенатор Элизабет Уоррен; Мичиган штатынын губернатору Гретхен Уитмер (48 жашка келип калса да "жаш жана таза кан" деп саналат); Ирактагы согуштун ардагери, сенатор Тэмми Дакворт (Иракта эки бутунан ажыраган, тай кытайлар тегинен); конгрессвумен Вэл Демингс (кызыл терилүү жана мурдагы полиция кызматкери); Карен Басс (кара тору жана баңгизатка каршы күрөшчү); Сьюзан Райс (кызыл терилүү жана улуттук коопсуздук боюнча Обаманын мурдагы кеңешчиси); Камала Харристин (жарым-жартылай кызыл терилүү, индиялык жана Калифорниянын мурдагы башкы прокурору) ысымдары аталууда. Баса, демократиячылардын ички жарышында вице-президенттикке булардын соңку экөөнө басым жасалууда.

Boston Globe өңдүү басылмалар Байден вице-президенттикке дал кызыл терилүү айымдардан тандоого тийиш деген тейде ачык эле жазып чыкты. Кара тору вице-президент тандоо менен республикачылардын жана Трамптын расисттик жүзүн көрсөткүсү – азчылыкты куугунтуктоо саясатынын бетин ачуу аракети жасалып, ал эми Байден Обаманын тушунда коомдо мындай болбогонун, анын вазыйпасы өлкөнү бириктирүү болгонун баса белгилегиси келет. Бирок мындай тандем деле элди бириктире албай турганын, ал түгүл Трамптын убагынан да жаман болорун белгилегендер бар.

Коннектикут университетинин профессору Петр Турчин мындан он жыл оболу эле быйыл АКШда саясий туруксуздук башталарын жоромолдогон. Ага негизги факторлордун бири катары коом каймактарынын кайра жаралышын атаган. Бул – бай адамдардын пайызынын жогорулашы. Биз ойлоп келгендей, байлар менен жакырлардын ажырымынын чоңдугу мында анчалык кооптуу болбой калат окшобойбу. 1970-жылы калктын 62 пайызын түзгөн орто класстын болжолдуу үчтөн эки бөлүгү жакырланбастан, дал коом каймактарына айланган. Ал тургай, ашкере байлардын да саны экиден ашык пайызга артты. Он миллиондон ашуун доллар (1995-жылкы наркында) байлыгы бар үй-бүлөлөр 1983 жана 2010-жылдар ортосунда беш эсеге жогорулаган. Азыр андан да көп болушу ыктымал. АКШда ушул тапта "камкаймактар" чындап толтура, миллионерлерден эле дээрлик 19 миллион (бул бүтүндөй Румыния же Казакстандай бар), децимиллионерлер — жарым миллиондой, ал түгүл миллиардерлерден эле 650 чакты киши чыгат.

НАТОну соода менен алмаштырып алды. Россия эмнеге "Чоң жетиликти" каалабай турат

Бул жагымдуу көрүнүш катары сезилгени менен терс жагы да жок эмес. Адамдар байыганда алар табигый түрдө бийликке умтула башташат. Экономикалык күчүн сезет, аны саясий күчкө айландыргысы келет. Шаар жетекчилиги, штат, конгресс, Ак үйдөн орун алууга ашыгышат. Бирок бийликтеги орундардын саны көбөйүп кеткен жок. 450 орундуу конгресс бардык миллионерлерди да батыра албайт. Мындан улам элитанын арасындагы шериктештик жоюлат да, кыл чайнашкан күрөш башталат. Айтмакчы, ага байлар гана катышат деп ойлоого болбойт. Башкалар да жөн калбайт.

Газ жана Израиль: Европа дагы бир жол таптыбы?

Натыйжада соңку жылдары АКШда калктын санынан да кыйла ашкан юрист, саясат таануучу жана "коомдук илимдер боюнча адистер" ушунчалык тездик менен көбөйдү. Башкача айтканда, теориялык жактан кийин саясий карьераны баштап кете турган бардык адистиктердин ээлери арбыды. Алардын көпчүлүгү саясатта чыйыр гана салып тим болбостон, бул багытта ийгиликке жетери да турулуу иш. Алар кыжырданган, ызалангандар, анан азыркы Американын жалбыртташына да каршы эмес. Анткени бирөөнө каатчылык – башкасына мүмкүнчүлүк. Планетанын эң олуттуу державаларынын бири болгон Американын азыркы жана кийинки тагдыры дүйнөдөгү бир топ өлкөлөрдүн, анын ичинде Россиянын каймактарына да ачык сабак болор. Анткени дүйнөнүн кай мамлекети болбосун, элиталар бири-биринен эч айырмаланбайт эмеспи.

237
Белгилер:
президент, Дональд Трамп, шайлоо, АКШ
Тема боюнча
Трамп ноябрга белгиленген президенттик шайлоону жылдырууну сунуштады

Дүйшөмбүгө карата аба ырайы

0
10-августта түнкүсүн республиканын көпчүлүк аймактарында жамгыр жаап, күн күркүрөйт. Нөшөрдөн улам республиканын тоолуу жана тоо этектериндеги райондорунда сел жүрүшү мүмкүн.

БИШКЕК, 9-авг. — Sputnik. Эртең,10-августта, Кыргызстандын бир нече аймактарында күн 36 градуска чейин ысыйт. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Нарын, Ысык-Көл аймактарында жана республиканын тоолуу жерлерине жамгыр жаап, күн күркүрөйт. Ош, Жалал-Абад, Чүй өрөөндөрүндө жана Баткен, Таласта жаан-чачын болбойт. Маалыматка ылайык, батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетет.

Күндүн көзү ачылбайт... Бир жумага карата аба ырайы

Абанын температурасы Чүй өрөөнүндө +30...+35, Талас жергесинде +28...+33, Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарында +31...+36, Ысык-Көлдө +21...+26 жана Нарын аймагында +22...+27 градус болору айтылды.

Күндүн табы Бишкекте +33...+35, Ош шаарында +34...+36, ал эми Чолпон-Атада +23...+25 градуска чейин жетет.

0
Белгилер:
аба ырайы, Кыргызстан
Тема боюнча
Август ысык болобу? Бир айга карата аба ырайынын божомолу