Бишкеке корея автоунааларын алып келүү. Архивдик сүрөт

Машинанын баасы асмандайбы? Кыргызстандын унаа базарындагы абалдан ачык кеп

13591
(жаңыланган 13:53 05.11.2019)
Өлкөнүн автомобиль рыногу кымгуут түшө баштагандай: 2020-жылы унаа кымбаттайт экен деген имиштен улам кыргызстандыктар машина сатып алууга киришти. Мындай жандануу унаа баасына таасир этип-этпегени туурасында Sputnik Кыргызстандын материалынан окуңуздар.

Келерки жылдын 1-январынан тарта Кыргызстанда автону бажылык жол-жоболоштуруунун жаңы эрежелери күчүнө кирет: республикага Евразиялык экономикалык биримдиктен тыш өлкөлөрдөн ташып келинген машиналар алда канча кымбаттайт. Мисалга, КРдеги эң кеңири жайылган 2009-жылы чыгарылган Toyota Camry унаасын бажылык жол-жоболоштуруу 11 эсеге: 1 250 доллардан 13 600 долларга чейин жогорулайт.

Убактысы жылып калышы да ыктымал: Кыргызстандын өкмөтү ЕАЭБге мүчө өлкөлөргө автомобилдерди бажылык жол-жоболоштуруунун жеңилдетилген мөөнөтүн узартуу өтүнүчү менен кайрылууга да ниеттенүүдө.

Эске салсак, ушул тапта өлкөдө былтыр министрлер кабинети тарабынан бекитилген бажы төлөмү алынат. Өкмөт анда жол-жоболоштуруу акысын 2014-жылдагы деңгээлге дейре азайткан. Электромобилдерди таптакыр бекер ташууга уруксат беришкен. Бийлик мындай жол менен өлкөнүн автопаркын жаңылап, жарандарды электр жана гибриддик кыймылдаткычтуу унаа сатып алууга шыктандырмакчы болгон.

Азырынча жеңилдетилген мөөнөттү узартуу маселеси боюнча эч нерсе белгисиз, андыктан, автосүйүүчүлөр жана ишкерлердин кийинки жылы автотранспорт рыногундагы абал боюнча жоромолдору ар кандай. Сатып алуучулардын машина кымбаттап кеткенче унаалуу болуу тилеги Кыргызстандагы автомобиль баасына кандай таасир эткени жөнүндө Sputnik Кыргызстандын бул түрмөгүнөн таанышыңыздар.

КРде авто кымбаттадыбы?

Silk Road Auto ишканасынын менеджери Чыңгыз Телтаев быйылкы күздө автого болгон талап алда канча өскөнүн айтат. Анын баамында, кыргызстандыктар люкс классындагы авто жана жолтандабастарды көп сатып ала баштады.

"Бажылык жол-жоболоштуруу акысы жогорулай турганы боюнча жалпыга маалымдоо каражаттарында чуу түшкөндө көпчүлүк машина сатып алууну дароо пландап, жайында эле буюртма бере баштаган. Капчыгы калың сатып алуучулар жогорку класстагы автону сатып алып туура кылышты, келерки жылы андай машиналарды бажылык жол-жоболоштуруу асманды чапчыйт. Соңку 3-4 айда кардарлар Toyota Land Cruiser жана Lexus 570 унааларын көбүрөөк тандоодо", — деп белгиледи ал.

Телтаев жаңы жылды утурлай жолтандабастардын баасы 1000-2000 долларга көтөрүлөрүн кошумчалайт.

Дагы бир ишкер Данияр Салякаев Кыргызстанга жаңы жылга чейин ташып келинген автомобилдерди аз күн ичинде эле талап кетишерин айтат.

"Азыркы тапта ташып келинген машиналар жакшы өтүп жатат. Дүңүнөн сатып алуучулар да тез эле өткөрүп үлгүрүшүүдө. Баалар асмандап кетти дегенден алысмын, бирок биздин дүң кардарлар үчүн каалаган баасына сатышы кыйла жеңилдеди: адамдар эч шектенбестен сатып алгандыктан, сапаттуу автолор жакшы наркта сатылууда", — деп белгилейт ал.

"Армада Трейдер" компаниясынын жетекчиси Алибек Жумагулов унаа баасынын жогорулашына бажылык жол-жоболоштуруунун жаңы эрежелеринин тегерегиндеги дүрбөлөң себеп деп эсептейт. Тааныштарынын көбү андан Америка же Европадан машина алдырууга үлгүрүп-үлгүрбөй турганын сурашат экен.

"Машиналардын баасы чындап эле өстү. Бир учурду мисал келтирейин, кардар өзүнө Lexus GX 460 унаасын 38-39 миң долларга алдырган. Темир аргымактын абалы мыкты болчу, бирок ал аны кайра сатып жиберүүнү эп көрүп, кечээ ошол автосун 43 миңге сатты!" — деди ал.

Кыргызстандык автосүйүүчүлөрдүн арасындагы аз-маз дүрбөлөң башталганын өлкөгө BMW үлгүсүн ташып келүүчү “Эстокада” автоборборунун сатуу бөлүмүнүн жетекчиси Нурсултан Даиров да баамдаган. Ошентсе да анын пикиринде, кыргызстандыктарды жаңы унаа сатып алууга жол-жоболоштуруунун эрежелеринин өзгөрүшү жөнүндөгү жаңылык эле түрткөн жок.

"Албетте, жарандардын бир тобу эмдиги жылы машинанын бир топ кымбаттай турганына санааркайт. Жыл аяктаар маалда капчыктуу адамдар көп кайрылып, баанын өсүп-өспөй турганына кызыга башташты. Бирок быйыл BMW унаасына болгон талап кыргызстандыктардын сатып алуу жөндөмүнүн өскөнүнө да байланыштуу десек болот, бул соодада даана байкалууда", — деп баса белгиледи ал.

Купуя калгысы келген Бириккен Араб Эмирлигинен унаа ташуучу компаниянын негиздөөчүсү жана директору да бул боюнча өз көз карашын билдирди. Ал кымбат унаалар гана кымбаттаганын айтат.

"Бажылык жол-жоболоштуруу акысын көбөйтүшкөндө адамдар чындап эле унаа сатып алууга ашыккан, ал эми сатуучулар бааны көтөрүп салган. Азыр андай байкалбайт, акыркы эки айда болгону люкс классындагы машиналардын наркы гана бир-эки миң долларга жогорулады. Ошол эле убакта арзан унаалардын баасы мурдагы боюнча кармалууда. Кескин кымбаттабай турганына элдин көзү жетип турат. Бизге Грузиядан арзан баадагы Honda Fit жана Honda Civic автолорун алигүнчө ташып келип жатышат. Кыргызстанда төлөмдөр жогорулатылганда Россиядан авто ташыла баштарын эл түшүнүп турат", — деп белгиледи ал.

Авто баасынын айланасындагы дүрбөлөңгө карабастан, ишкер эмирликтеги вагондору дале толо электигин мойнуна алат.

Чет өлкөдөн КРге авто ташыган ишканалар эмне болот?

Сырттан авто ташуучу айрым компаниялар августтун аягында эле буюртма алууну токтотушкан. Андай фирмалардын биринин директору Андрей Юшин четөлкөлүк машиналар сатылбай туруп калышы мүмкүн экенин, андай шартта бир топ чыгым болорун ойлоп тобокелчиликке барбай эле коюуну чечкенин жашырбайт.

"Азыр бизге мурдагы буюртмалардан калганы жеткирилүүдө, аларды ноябрдын ортосуна дейре түшүрүп бүтөбүз, ошону менен бүтөт. Жеңилдетилген мөөнөт али такталбай турганынан улам тобокел кылбай туралы дедик. Эң көп сатылган машиналардын бири — Lexus GX — бажы төлөмдөрү менен бирге 16-18 миң долларга айланды, эгер эрежелер иштей баштаса, андай автонун бажылык жол-жоболоштуруусу эле 20 миң долларды чапчыйт", — деди ал.

Орто класстагы авто баалары

Мындай автолор дайым туруктуулугу менен айырмаланганын белгилейт автомобиль сатып алуу-сатуу менен алектегенген кыргызстандык жаран. Ал аты-жөнүн ачык атабоону суранды.

"Адатта күздө соода жакшы жүрөт, сентябрдан жаңы жылга чейин автомобилдерди май токочтой эле талап кетишет. Орто сегментте талап 8-9 жылдан бери эч өзгөрүүсүз кармалууда. Орточо баадагы машиналар кыргызстандыктардын арасында дайым сүймөнчүк болуп келет. Анан калса, кыш камын ойлогон эч бир киши күзүндө машинасыз калгысы келбейт", — дейт ишкер.

Анын айтымында, орто сегменттеги транспорт каражаттары ашып кетсе 500 долларга кымбаттады.

Дал азыр машина сатып алган оңбу? Серепчилердин пикири

Эгер жеке өзүңүз айдоого унаа сатып алууну пландап турсаңыз, анда шашылганыңыз оң дейт Салякаев. Ал кыргызстандыктарга көп создуктурбастан, автомобилди азыр сатып алууга кеңеш берет. Бирок ишкердин пикиринде, бажылык жол-жоболоштуруунун кымбатташынан акча таап калуу аракети чоң тобокел, тескерисинче, көп чыгымга алып келет.

"Эсиңиздерде болсо, бир топ жыл мурун ушундай болгон. Анда да Кыргызстанда бажы төлөмдөрү жогорулай баштаганда эле эл авто сатып алууга киришкен. Ошол эле убакта рублдин куну түшүп кетип, россиялык машиналар алда канча арзандаган. Өлкөгө Россиядан транспорт ташый башташкан, ал эми америкалык жана япондук унаалар базарда эки жылча сатылбай туруп калып, ишкерлер аябай зыян тартышкан. Бул ирет деле андай амал бир топ тобокелчилик жаратат", — дейт Салякаев.

Ал эми Жумагулов Кыргызстандын автомобилдик рыногу тез эле толуп каларын божомолдойт.

"Акыркы үч айда кыргызстандыктар келерки жылы сатып жиберем деген үмүт менен авто сатып алып жатышат. Балким, кайсы бир убакка чейин талап болор, бирок баары акчасын чыгарып алууга умтулат, базарда авто толуп кетет да, баа түшө баштайт", — деп эсептейт ал.

Ишкер кошумчалагандай, жакшы автомобилди кай убак болбосун сатып алган дурус, себеби ал кожоюнуна наркын актап кызмат кылып берет. Анын пикиринде, сатуучулардын колундагы же азыр Кыргызстанга ташылып келе жаткан гана унааларды сатып алган оң.

Башка бир серепчи Нурсултан Даировдун машинасын BMW унаасына алмаштырууну самаган айдоочуларды кубантарлык кабары бар. Автоборбордо бааны кайра карап чыгуу жылына эки жолу жүргүзүлөт, ошондуктан машиналардын баасы мурдагы калыбында калган.

Анын көз карашында бажылык жол-жоболоштуруунун жаңы эрежелери белгилүү немис үлгүсүндөгү автого болгон талапка эч таасир эте албайт.

"Жеңилдетилген мөөнөттүн кыскарышы жогорку сегменттеги сатып алуу жөндөмдүүлүгүнө таасирин тийгизбейт. Быйыл колунда акчасы бар адамдар эмки жылы деле машина сатып ала алышат. Баса, ушул убакта эң көп сатылган үлгү — BMW X5, андан кийинки сапта — Х6 жана Х7", — деди Даиров.

Автосүйүүчүлөр үчүн башка жолдор

Кыргызстандын айрым компаниялары Россиядан машина ташууга билек түрө киришти.

"Кыргыз-россиялык биргелешкен ишкана катары биз мурдатан эле Россия Федерациясынан белгилүү бир үлгүдөгү машиналарды ташып келчүбүз. Бирок эгер мурда өлкөгө чоң көлөмдөгү кыймылдаткычтуу жолтандабастар гана ташылса, азыр Россиядан бөлөк машиналар да ташыла баштайт", — деп белгиледи Телтаев.

Кыргызстанга Казакстандан да авто ташып келүүгө болот деп эсептейт атын атабаган унаа алып сатуучу.

"Өлкөгө ЕАЭБге мүчө өлкөлөрдөн да, анын ичинде Россия жана Казакстандан да унаа ташыла баштайт. Казакстанга чейинки аралык эмне, бир нече сааттын ичинде барып, көрүп, каалаган унааңды сатып алып келсең болот", — деп кошумчалады ал.

Кыргызстандын автомобиль базары бажы төлөмдөрү жогорулаганына карабастан дале иштей берерине ынанат Салякаев.

"Кыргызстандыктар эски машина тебишет, ар бири автосун жаңыртып алууну самайт, андыктан, базар өскөндөн өсүп, өнүккөндөн өнүгөт. Биздин көчөлөрдү жогорку класстагы транспорт ээлеп ала элек, ошондуктан адамдардын автого болгон кызыгуусу уланат", — деп кошумчалады ишкер.

Айтмакчы, Евразиялык экономикалык комиссиянын коллегия башчысы Тигран Саркисян үчүнчү өлкөлөрдөн авто ташууга жеңилдетилген тарифти узартуу эмнеге алып келери боюнча көз карашын айткан.

13591
Белгилер:
автоунаа, компания, ишкер, Казакстан, Россия, базар, унаа, Евразиялык экономикалык биримдик
Тема боюнча
1-январдан тарта автоунаанын бажы төлөмү кескин көбөйөт. Бийлик эмне чара көрүүдө
Унааны арзан сатып алуунун жол-жобосу. Машина ташып иштеген жигиттин баяны
Үч жыл жебей-ичпей... Аткаминерлер кантип Lexus GX 470 сатып алышат
Бешинчи муундагы F-35 Lightning II учагы. Архивдик сүрөт

F-35тин мүчүлүштүктөрү: америкалык учактын мандеми эмнеде?

209
(жаңыланган 11:39 27.06.2020)
Физиканын мыйзамдары америкалык авиаконструкторлордун аракеттерин көз жаздымда калтырып, кыйла кымбат баалуу долбоорлорун "тушап коет".

Бешинчи муундагы F-35 Lightning II учагы кынтыксыз эмес, бирок АКШ инерция боюнча глобалдык милдет жана курал-жаракты бардык жагынан бышып жетиле элек авиатехникага жүктөөгө тырышууда. F-35 бортундагы B61-12 термоөзөктүк бомбалары үнгө чейинки крейсердик ылдамдыкты, радарлардын "көзүнө илиниши", кырсыкка кабылуу коркунучунун бийиктиги жана ынанымсыздыгын жайкап койчудай ойлошот. Америкалык учактын оош-кыйышын аскерий баяндамачы Александр Хроленко талдап көргөн.

The Aviationist басылмасы апта башында америкалык Эдварс (Калифорния штатында) авиабазасынын чет жакасында F-35A Lightning II истребителин (Convetional Take Off and Landing модификациясындагы, башкача айтканда, учушу жана конушу стандарттык) өзгөрүлмө кубаттуулуктагы B61-12 термоөзөктүк бомбасын колдонуу боюнча сыноодон өткөрүлгөнүн жазып чыкты.

Кош багыттагы өзөктүк курал ташуучу учактын тастыкташтырылышы 2023-жылдын январына пландалган. Программалык камсыздоосун (азыркы Block 3A версиясынан Block 4 версиясына чейин) жаңыртуу менен бирге F-35А истребителдери пландалгандай термоөзөктүк бомбаларды ташып жана пайдалана алат. Ал гана эмес, АКШнын Куралдуу аба күчтөрүнүн куралдануу системасына B61-12 жуурулушкан соң F-15E жана F-16нын "өзөктүк истребителинин культтук ролу" F-35A учагына өтөт. Заманбапташтырылган B61-12 авиабомбасын байкоо системасы жана өзгөрүлмө кубаттуулуктагы (50 килотоннага чейин) аскердик бөлүгү айырмалайт.

"Посейдон" сыноодон өтүүдө: Батыш мүнөздөгөндөй "кыямат күндүн торпедасыбы"?

F-35 Lightning II көп багыттуу истребитель-бомбалоочу учагын жасоо программасына 1,3 триллион доллардын тегерегиндеги каражат кеткен. F-35тин ар кыл модификациялары 2011-жылдан бери сериялык түрдө чыгарылып келет. Бул машинага АКШда адегенде чоң үмүт артышкан, бирок иш жүзүндө аны пайдаланууда адистердин көңүлү калууда. Мурда Пентагонго ыктаган Defense News басылмасы F-35 Lightning II учагын бир топ сындап жазды. Фактылар айгинелеп тургандай, F-35 – форсажда бир мүнөттөн ашпаган убакытта ылдамдай алган үнгө чейинки истребитель, ал эми 1 Махтан өйдө ылдамдыкта бир мүнөттөн кийин ысып кеткен корпусу талкаланып калышы мүмкүн. 1,6 Махтан жогорку ылдамдыкта учактын куйругу түшүп калышы ыктымал.

Бешинчи муундагы истребителдин дайымкы (крейсердик) ылдамдыгы 1,4 Махтан төмөн боло албайт, андан улам технологиялык үзгүлтүгү болгон эмес. Иш жүзүндө F-35 төртүнчү муундагы учак бойдон калды, термоөзөктүк бомбалар – ал үчүн көтөрө алгыс жүк.

Компенсациялык чаралар

Өткөн жылы "бешинчи муунга жетүүгө тырышкан" F-35 истребителинин негизги кемчиликтеринин санын бешке чейин төмөндөтө алышты. Бул деле 100 миллиондук машина үчүн өтө көп болуп саналат.

Пентагон анын "эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүн" дароо оңдой койгон, азыр F-35 кыска ыкчамдай алган үнгө чейинки ылдамдыктагы учак болуп саналат.

Жогорку ылдамдык планердун, F-35тин атайын стелс-катмарынын, учактын арткы бөлүгүндөгү сансыз антенналарынын бузулушуна коркунуч туудурат. Аскердик-деңиз күчтөрү жана деңиз пехотасы үчүн F-35B жана F-35C модификациялары 1,2 Махтын тегерегиндеги ылдамдыкта уча ала турган секунддар аныкталды.

Америка да алсам дейт. Калашников автоматы дүйнөнү багынтууда

Учуп-конушу стандарттык F-35A учагынын истребителдеринин варианттарында да программалык камсыздоодон дабышсыз жана радарларга көрүнүп калышы (ал тургай, сырткы асмасына курал-жарак артылган болсо, үнгө чейинки ылдамдыкта да) өңдүү сапаттарына чейинки ушундай эле кемчиликтер бар. Учактын аброю биротоло түшкөндөй эле болгон, бирок, аны пайдаланууда дагы да күтүлбөгөн кемчиликтери байкалып калууда. 24-июнда Air Force Magazine журналы америкалык F-35A истребителдерине түнөргөн булуттарга 25 милден (40 чакырымга чукул) азыраак аралыкка чейин жакындоого тыюу салынганын маалымдады.

Көрсө, инерттик газды генерациялоонун боттук тутумунун (OBIGGS) конструктивдик өзгөчөлүктөрү атмосфералык электр разрядынан абада истребителдердин май куюлган бактарынын жарылып кетишине алып келиши мүмкүн. OBIGGS системасы мурда эле ар кандай пикир жаратып келген, 2014-жылы заманбапташтырылса да жарылып кетүү коркунучу эмнеге жоюлбаганы кызык.

Жаңы F-35 Lightning II учактарынын бир нече ирет кырсыкка кабылышынан улам башка жагымсыз "ачылыштары" да чыгарын, ал түгүл жай жагдайда да F-35тин пайдаланышы кооптуу болорун болжоого болот. Бешинчи муундагы россиялык Су-57 истребителдери же радиоэлектрондук күрөш каражаттарына абада кокус туш келип калса, бул америкалык "чагылгандар" эмнеге кабыларын айтпай эле коелу.

Белгисиздикке карай учуш

Кошмо Штаттар F-35 учактарын европалык союздаштарына активдүү сатууга умтулууда. Заманбапташтырылган B61-12 термоөзөктүк авиабомбасы да башынан эле Европага багытталган. Сериялык өндүрүшү быйылкыга белгиленген, ошол эле убакта америкалыктар B61-12 бомбаларын Европада жайгашкан өздөрүнүн базаларына жайгаштырууга ниеттенет. Ошентсе да, учушта (форсажда) бортундагы өзөктүк курал жүктөлгөн истребителдин куйругу түшүп калышы же чагылган уруп коюшу да мүмкүн. Башка варианттары да болушу мүмкүн, бирок кандай болгон күндө да союздаштарына кыйын эле болот. Америкалык куралдар Европа үчүн улам кооптуу болуп барат. Германиянын каршылыгы улам күч алууда. Франция да: "F-35ти таңуулоону токтоткула" деп ачык айткан. Бул – АКШнын аскердик авиакурулуш жаатындагы технологиялык мүмкүнчүлүктөрүн ашкере баалоонун мыйзам ченемдүү жыйынтыгы. Мурда да бешинчи муундагы F-22 Raptor истребителин жасоо тажрыйбасы ийгиликсиз деп табылган. Анын дагы радиосиңирүү катмары ишенимсиз, метрлик диапазондо радарлардын "көзүнө чалдыгат", аракет радиусу – 750 гана чакырым, сериялык машинанын баасы өтө кымбат (350 млн доллар турат). Бешинчи муундагы (катталышы боюнча) F-22 жана F-35 учактарынын алгылыктуу абалга жеткирбей жатып эле америкалыктар аскердик авиациясынын келечегине үмүттүү карашат.

Дүйнөдө Т-15 "Арматанын" теңдеши жокпу? Cууга чөкпөс, отко күйбөс курал

Вашингтондун планы боюнча алтынчы муундагы биринчи истребителдер 2030-жылга чейин учуп калышы зарыл эле. Сүрөттөлүшүнө караганда душман да алар үчүн даяр имиш. "Күрөшүүгө тийиш болгон тынчокеандык театрдагы ири аралыкты эске алуу менен" кошумча май куйбай туруп эле алыс аралыкка учурууну пландашат. Радиоэлектрондук күрөш комплексинин эсебинен абадагы артыкчылыгы арбын, абдан чыдамкай болот деп ишенишет.

Бирок "бешинчи муундагы" F-35 Lightning II учагынын кыйла кымбатка түшкөн ийгиликсиз учуштарынан кийин америкалык конгресс 2021-жылы алтынчы муундагы истребителдерди жасоо программасын каржылоону 85 пайызга кыскартууга ниетин билдирген.

209
Белгилер:
истребитель, курал-жарак, Аскер, Европа, өзөктүк курал, АКШ, учак
Тема боюнча
Аралыктан мина коюп... Россия Жеңиш парадында соңку үлгүдөгү системасын көрсөтөт
Адис бош жумуш орундарын алыстан кабыл алуу иштеп жатат. Архив

Кыргызстанда карантин маалында кадыры арткан кесиптер. Сереп

469
(жаңыланган 16:13 26.06.2020)
Быйылкы көктөмдө коронавирус кырдаалынан улам кыргызстандыктардын арбыны жумушсуз калды. Пандемия өлкөбүздөгү эмгек рыногуна кандай таасир этти, кайсы адистиктерге талап күч алды? Бул туурасында Sputnik Кыргызстандын макаласынан окуңуздар.

Коронавирус Кыргызстанда алгач ирет 18-мартта катталды. Бир нече күн өтпөй өлкөдө өзгөчө абал башталып, ал эми 25-марттан тарта республиканын айрым бөлүктөрүнө, анын ичинде Бишкекке өзгөчө кырдаал киргизилген. Андай режим 10-майга дейре уланды.

Бул мезгилде ишкана жана уюмдардын көбү ишмердигин токтотуп, кызматкерлерин аралыктан иштөөгө же эмгек (айрымдары акы төлөнбөгөн) өргүүсүнө чыгарган. Май айында компаниялардын басымдуу бөлүгү ишке чыкты, соода борборлору ачылды, көчөлөрдө коомдук транспорт кайрадан жүрө баштады. Бирок айрым чектөөлөр азыр да күчүндө, мисалы, массалык иш-чараларга дале тыюу салынат.

Тамадалар таксистке айланып, тойлор токтоду. Карантиндин кейиткен кесепети жөнүндө

Ал ортодо өлкөдө коронавирус табылган бейтаптардын саны боюнча кезектеги антирекорд катталды. Жети күн ичинде бул көрсөткүч бир нече ирет 200дөн ашты. Мындан улам COVID менен күрөшүү боюнча Республикалык штабдагылар кайрадан кескин чараларды көрүүнү да талкуулоого киришти.

Sputnik Кыргызстан өзгөчө кырдаал убагындагы чектөөлөр эмгек рыногуна кандай таасир эткенин билип көрдү.

© Sputnik / Кирилл Каллиников
Кишилер вакансиялардын ярмаркасында анкеталарды толтуруп жатышат

Иш берүүчүлөр кимдерге муктаж болду?

Эмгек рыногунда газ ширетүүчүлөр, чачтарач, компьютер операторлору, бухгалтер, ашпозчу, тигүү тармагындагылар жана тикмечилер, офис-менеджерлери, электр монтаждоочулар жана айдоочуларга алигүнчө талап күч. Калкты иш менен камсыз кылуу кызматында каттоодо турган жумушсуздарды дал ушул адистиктерге окутушат. Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү порталында ушундай маалыматтар камтылат. Жарыяланган бош орундардын саны 1-июнга карата 8 миңди түзгөн, анын ичинде жумушчу адистиктер да бар. Бир орунду алууга 44 киши ат салышкан. Анткен менен 2 миңден ашуун жумуш ордуна талап жок.

Кыргызстандагы бизнес кризиске туруштук бере алабы? Ишкерлердин ачык пикири

lalafo.kg жарыялар сервисинде марттан тарта май айына чейин иш ээлери тармактык маркетинг, IT-технология жана байланыш, ошондой эле курулуш жаатындагы адистерди активдүү издешкен. Талап кылынган адистиктердин төртүнчү сабында маркетолог жана башка кеңсе кызматкерлери болсо, ошондой эле call-борборлордун операторлору бешинчи сапка илинген.

Мындан сырткары, өзгөчө кырдаал кезинде кыргызстандыктар активдүү түрдө ашпозчу жана үй жардамчыларын, кампаларга, ошондой эле ар кыл майда-барат жумуш аткаруучуларды да көп караштырган. Жарыялардын санына карап эсептесек, сатуучу-консультанттар, ошондой эле соода-сатыкка байланыштуу иштер тогузунчу орунга чыккан. Онунчу сапта деле соодага байланыштуу башка жумуш турат.

Апрель жана май айында Employment.kg сайтына жумуш берүүчүлөр январь, февраль айларына караганда эки эсе аз жарыя беришкен. Бул туурасында порталдын маалыматтарында айтылат. Жумуш издөөчүлөр да резюмелерин адаттагыдан аз жарыялашты. Эгер коронавирус пандемиясына чейин аталган сервис айына 280 чакты анкета алып жүрүшсө, апрелде бул көрсөткүч 84кө түштү. Май айында иш издегендер жанданып, 120 резюме жайгаштырышкан.

Кеңсенин доору бүттүбү? Кыргызстандыктар аралыктан иштөөгө кандай карайт

Аталган сайттын маалыматына таянсак, эмгек рыногундагы жалпы суроо-талаптын ылдыйлаганы менен маалыматтык технология жана телекоммуникация тармагындагы иштерге талап биринчилерден болуп калыбына келди. Май айында бул тармакта жарыяланган вакансиялардын саны февралдагы көрсөткүчтөргө теңделди. Ушундай эле көрүнүш курулуш жана кыймылсыз мүлк чөйрөсүндө да байкалат. Апрелдеги андай көрсөткүчтөн кийин иш ээлери эми ушул багыттарда адистерди издеп киришти.

Туристтик сектордо абал тескерисинче, бул багыттагы адистиктерге болгон суроо-талап февралда төмөндөгөн боюнча май айында да жогорулаган жок. Мейманкана-ресторандык бизнес да ушундай эле абалда. Апрель жана май айында да иш ээлери белгилүү себептер менен бул багыттагы адистерди издөө боюнча бир дагы жарыя беришкен эмес. Жогорку менеджмент чөйрөсү да ушундай абалга кептелди.

© Sputnik / Максим Богодвид
Вакансиялардын ярмаркасында "Работа" гезити

Кыргызстандыктар кандай жумуштарды издешти?

Өзгөчө кырдаал маалында lalafo.kg сайтынын колдонуучулары көбүнчө тигүү тармагында иш издешкен. Тизменин экинчи сабында дизайнерлер, оператор жана аралыктан иштей ала турган адистер турат. Үчүнчү сапка ашпозчулар чыкты.

Ошондой эле көп каралган жарыялардын алдыңкы он сабында майда-барат иш аткаруучулар, айдоочулар (курьер, ошондой эле экспедиторлор катары да), окутуучулар (мугалим, тарбиячы жана репетиторлор), ошондой эле автобизнес жана автосервис тармагындагы кызматкерлер да бар. Кыргызстандыктар үй жана административдик персоналды издөөгө да кызыгышкан. Бул тармактар аталган сервистин колдонуучулары тарабынан көп каралган багыттардын катарында.

Мужчина за ноутбуком делает надписи в тетради
Киши интернеттен вакансияларды издеп жатат

Эксперт эмне дейт?

Соңку айларда ишкерлердин көпчүлүгү кызматкерлеринин санын кыскартууга барганын айтат Иш берүүчүлөрдүн улуттук конфедерациясынын башкаруучулугунун төрайымы Элмира Дунганаева. Анын айтымында, ишкерлер кайра окуп, каатчылыктан чыгуунун альтернативдик варианттарын издөөгө аргасыз.

"Коронавирус жергиликтүү бизнести алсыратты, ошондуктан иш ээлеринин көбү штатты кыскартууга мажбур. Айрымдар эбин таап жатканы менен бир топ убара тартышууда. Жаңы долбоорлорго акча салуу ушул тапта опурталдуу, анткени жагдай кандай болуп кетерин алдын ала болжоп болбойт. Ишкерлер атаандаштарынан озуп чыгуу үчүн жаңы жөндөм, жаңы багыттарды өздөштүрүүгө аргасыз болору турган иш", — дейт ал.

Дунганаеванын пикиринде, жумушсуз калган адамдар да рынокту тыкыр изилдөө менен жаңы кесиптерди үйрөнүп, жаңы багыттарды издөөгө тийиш.

Карантинден кийин ишкерликтин кайсы тармагы бүк түшөт? Адистердин пикири

"Азыр көптөгөн кыргызстандыктар таксист жана курьер катары акча табууда, себеби бул вакансияларга талап бар. Аралыктан иштөөгө мүмкүн болгон адистиктер да бар, бирок онлайн-бизнесте башка багыттардай эле оорчулугу бар. Анан калса, азыр рынокто атаандаштык кыйла күчөдү, алдыга жылыш мурдагыдан да кыйындады", — деген пикирин билдирди биздин маектеш.

"Кайсы багытка суроо-талап күч аларын жоромолдоого болбойт, ошондуктан кандай чечим кабыл албаңыз, анын алдында рынокту, анын муктаждыктарын кылдат изилдеңиз. Анан да өз ишиңизди, ошондой эле адис катары өзүңүздү да өнүктүрүүдөн күч аябаңыз", – деп жыйынтыктайт Дунганаева.

469
Белгилер:
өзгөртүүлөр, кесип, пандемия, коронавирус, Кыргызстан
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Штаб өзгөчө абал режимин талкуулап, чечим кабыл алды
Депутаттар "Маалыматты манипуляциялоо жөнүндө" мыйзамын кабыл алды
Медициналык кызматкер ишге бара жатат. Архив

Бишкектеги ооруканада дарыгердин 12 метрлик сүрөтү тартылууда. Көрүнүшү

0
(жаңыланган 23:07 03.07.2020)
Сүрөт Улуттук госпиталдын хирургия бөлүмүнүн имаратына тартылып, анда дарыгерлердин биринин элеси түшүрүлгөн. Чыгармачыл топ аны ушул жекшемби күнү бүтөрүн айтты.

БИШКЕК, 3-июл. — Sputnik. Борбор калаадагы Улуттук госпиталдын имаратында дарыгердин 12 метрлик портрети тартылып жатат. Бул тууралуу Sputnik Кыргызстан агенттигине DOXA Art-group чыгармачылык тобунун сүрөтчүсү Сергей Келлер кабарлады.

Анын айтымында, сүрөт жекшемби күнү тартылып бүтөт. Социалдык тармактагы баракчасына портретти жүктөп, ал дарыгерлерге арналарын жазган.

"Учурдун чыныгы баатырларына арнап эмгек жаратуудабыз. Портрет борборбогу Улуттук госпиталдын корпустарынын биринде болот", — деп жазган Келлер аккантуна.

Анын агенттикке билдиришинче, сүрөттүн бийиктиги 12 метрдей, чыгымын парламенттеги депутаттардын бири көтөрүп жатат.

"Картина Улуттук госпиталдын хирургия бөлүмүнүн имаратында тартылууда. Ал Бөкөнбаев көчөсүнөн бир аз өйдө жактагы урология бөлүмүнө бет маңдай салынган. Эскизде дарыгерлердин биринин элеси түшүрүлгөн. Ушул жекшембиде аны толук бүтүрүп, дүйшөмбү күнү чыгармачылыгыбызды элге тартуулайбыз деп турабыз", — деди Келлер.

Буга чейин DOXA командасы залкар жазуусу Чыңгыз Айтматовдун сүрөтүн Бишкектеги көп кабаттуу үйлөрдүн биринин дубалына тартышкан. Ошондой эле ала качуунун курмандыгы болгон Бурулай Турдали кызынын портретин борбордогу медициналык колледждин жатаканасынын дубалына түшүрүшкөн.

0
Белгилер:
кызматкер, медицина, портрет, Сүрөт, Улуттук Госпиталь, Бишкек
Тема боюнча
Президент медиктерди Манас ордени, Даңк медалы менен сыйлады