Бишкеке корея автоунааларын алып келүү. Архивдик сүрөт

Машинанын баасы асмандайбы? Кыргызстандын унаа базарындагы абалдан ачык кеп

13596
(жаңыланган 13:53 05.11.2019)
Өлкөнүн автомобиль рыногу кымгуут түшө баштагандай: 2020-жылы унаа кымбаттайт экен деген имиштен улам кыргызстандыктар машина сатып алууга киришти. Мындай жандануу унаа баасына таасир этип-этпегени туурасында Sputnik Кыргызстандын материалынан окуңуздар.

Келерки жылдын 1-январынан тарта Кыргызстанда автону бажылык жол-жоболоштуруунун жаңы эрежелери күчүнө кирет: республикага Евразиялык экономикалык биримдиктен тыш өлкөлөрдөн ташып келинген машиналар алда канча кымбаттайт. Мисалга, КРдеги эң кеңири жайылган 2009-жылы чыгарылган Toyota Camry унаасын бажылык жол-жоболоштуруу 11 эсеге: 1 250 доллардан 13 600 долларга чейин жогорулайт.

Убактысы жылып калышы да ыктымал: Кыргызстандын өкмөтү ЕАЭБге мүчө өлкөлөргө автомобилдерди бажылык жол-жоболоштуруунун жеңилдетилген мөөнөтүн узартуу өтүнүчү менен кайрылууга да ниеттенүүдө.

Эске салсак, ушул тапта өлкөдө былтыр министрлер кабинети тарабынан бекитилген бажы төлөмү алынат. Өкмөт анда жол-жоболоштуруу акысын 2014-жылдагы деңгээлге дейре азайткан. Электромобилдерди таптакыр бекер ташууга уруксат беришкен. Бийлик мындай жол менен өлкөнүн автопаркын жаңылап, жарандарды электр жана гибриддик кыймылдаткычтуу унаа сатып алууга шыктандырмакчы болгон.

Азырынча жеңилдетилген мөөнөттү узартуу маселеси боюнча эч нерсе белгисиз, андыктан, автосүйүүчүлөр жана ишкерлердин кийинки жылы автотранспорт рыногундагы абал боюнча жоромолдору ар кандай. Сатып алуучулардын машина кымбаттап кеткенче унаалуу болуу тилеги Кыргызстандагы автомобиль баасына кандай таасир эткени жөнүндө Sputnik Кыргызстандын бул түрмөгүнөн таанышыңыздар.

КРде авто кымбаттадыбы?

Silk Road Auto ишканасынын менеджери Чыңгыз Телтаев быйылкы күздө автого болгон талап алда канча өскөнүн айтат. Анын баамында, кыргызстандыктар люкс классындагы авто жана жолтандабастарды көп сатып ала баштады.

"Бажылык жол-жоболоштуруу акысы жогорулай турганы боюнча жалпыга маалымдоо каражаттарында чуу түшкөндө көпчүлүк машина сатып алууну дароо пландап, жайында эле буюртма бере баштаган. Капчыгы калың сатып алуучулар жогорку класстагы автону сатып алып туура кылышты, келерки жылы андай машиналарды бажылык жол-жоболоштуруу асманды чапчыйт. Соңку 3-4 айда кардарлар Toyota Land Cruiser жана Lexus 570 унааларын көбүрөөк тандоодо", — деп белгиледи ал.

Телтаев жаңы жылды утурлай жолтандабастардын баасы 1000-2000 долларга көтөрүлөрүн кошумчалайт.

Дагы бир ишкер Данияр Салякаев Кыргызстанга жаңы жылга чейин ташып келинген автомобилдерди аз күн ичинде эле талап кетишерин айтат.

"Азыркы тапта ташып келинген машиналар жакшы өтүп жатат. Дүңүнөн сатып алуучулар да тез эле өткөрүп үлгүрүшүүдө. Баалар асмандап кетти дегенден алысмын, бирок биздин дүң кардарлар үчүн каалаган баасына сатышы кыйла жеңилдеди: адамдар эч шектенбестен сатып алгандыктан, сапаттуу автолор жакшы наркта сатылууда", — деп белгилейт ал.

"Армада Трейдер" компаниясынын жетекчиси Алибек Жумагулов унаа баасынын жогорулашына бажылык жол-жоболоштуруунун жаңы эрежелеринин тегерегиндеги дүрбөлөң себеп деп эсептейт. Тааныштарынын көбү андан Америка же Европадан машина алдырууга үлгүрүп-үлгүрбөй турганын сурашат экен.

"Машиналардын баасы чындап эле өстү. Бир учурду мисал келтирейин, кардар өзүнө Lexus GX 460 унаасын 38-39 миң долларга алдырган. Темир аргымактын абалы мыкты болчу, бирок ал аны кайра сатып жиберүүнү эп көрүп, кечээ ошол автосун 43 миңге сатты!" — деди ал.

Кыргызстандык автосүйүүчүлөрдүн арасындагы аз-маз дүрбөлөң башталганын өлкөгө BMW үлгүсүн ташып келүүчү “Эстокада” автоборборунун сатуу бөлүмүнүн жетекчиси Нурсултан Даиров да баамдаган. Ошентсе да анын пикиринде, кыргызстандыктарды жаңы унаа сатып алууга жол-жоболоштуруунун эрежелеринин өзгөрүшү жөнүндөгү жаңылык эле түрткөн жок.

"Албетте, жарандардын бир тобу эмдиги жылы машинанын бир топ кымбаттай турганына санааркайт. Жыл аяктаар маалда капчыктуу адамдар көп кайрылып, баанын өсүп-өспөй турганына кызыга башташты. Бирок быйыл BMW унаасына болгон талап кыргызстандыктардын сатып алуу жөндөмүнүн өскөнүнө да байланыштуу десек болот, бул соодада даана байкалууда", — деп баса белгиледи ал.

Купуя калгысы келген Бириккен Араб Эмирлигинен унаа ташуучу компаниянын негиздөөчүсү жана директору да бул боюнча өз көз карашын билдирди. Ал кымбат унаалар гана кымбаттаганын айтат.

"Бажылык жол-жоболоштуруу акысын көбөйтүшкөндө адамдар чындап эле унаа сатып алууга ашыккан, ал эми сатуучулар бааны көтөрүп салган. Азыр андай байкалбайт, акыркы эки айда болгону люкс классындагы машиналардын наркы гана бир-эки миң долларга жогорулады. Ошол эле убакта арзан унаалардын баасы мурдагы боюнча кармалууда. Кескин кымбаттабай турганына элдин көзү жетип турат. Бизге Грузиядан арзан баадагы Honda Fit жана Honda Civic автолорун алигүнчө ташып келип жатышат. Кыргызстанда төлөмдөр жогорулатылганда Россиядан авто ташыла баштарын эл түшүнүп турат", — деп белгиледи ал.

Авто баасынын айланасындагы дүрбөлөңгө карабастан, ишкер эмирликтеги вагондору дале толо электигин мойнуна алат.

Чет өлкөдөн КРге авто ташыган ишканалар эмне болот?

Сырттан авто ташуучу айрым компаниялар августтун аягында эле буюртма алууну токтотушкан. Андай фирмалардын биринин директору Андрей Юшин четөлкөлүк машиналар сатылбай туруп калышы мүмкүн экенин, андай шартта бир топ чыгым болорун ойлоп тобокелчиликке барбай эле коюуну чечкенин жашырбайт.

"Азыр бизге мурдагы буюртмалардан калганы жеткирилүүдө, аларды ноябрдын ортосуна дейре түшүрүп бүтөбүз, ошону менен бүтөт. Жеңилдетилген мөөнөт али такталбай турганынан улам тобокел кылбай туралы дедик. Эң көп сатылган машиналардын бири — Lexus GX — бажы төлөмдөрү менен бирге 16-18 миң долларга айланды, эгер эрежелер иштей баштаса, андай автонун бажылык жол-жоболоштуруусу эле 20 миң долларды чапчыйт", — деди ал.

Орто класстагы авто баалары

Мындай автолор дайым туруктуулугу менен айырмаланганын белгилейт автомобиль сатып алуу-сатуу менен алектегенген кыргызстандык жаран. Ал аты-жөнүн ачык атабоону суранды.

"Адатта күздө соода жакшы жүрөт, сентябрдан жаңы жылга чейин автомобилдерди май токочтой эле талап кетишет. Орто сегментте талап 8-9 жылдан бери эч өзгөрүүсүз кармалууда. Орточо баадагы машиналар кыргызстандыктардын арасында дайым сүймөнчүк болуп келет. Анан калса, кыш камын ойлогон эч бир киши күзүндө машинасыз калгысы келбейт", — дейт ишкер.

Анын айтымында, орто сегменттеги транспорт каражаттары ашып кетсе 500 долларга кымбаттады.

Дал азыр машина сатып алган оңбу? Серепчилердин пикири

Эгер жеке өзүңүз айдоого унаа сатып алууну пландап турсаңыз, анда шашылганыңыз оң дейт Салякаев. Ал кыргызстандыктарга көп создуктурбастан, автомобилди азыр сатып алууга кеңеш берет. Бирок ишкердин пикиринде, бажылык жол-жоболоштуруунун кымбатташынан акча таап калуу аракети чоң тобокел, тескерисинче, көп чыгымга алып келет.

"Эсиңиздерде болсо, бир топ жыл мурун ушундай болгон. Анда да Кыргызстанда бажы төлөмдөрү жогорулай баштаганда эле эл авто сатып алууга киришкен. Ошол эле убакта рублдин куну түшүп кетип, россиялык машиналар алда канча арзандаган. Өлкөгө Россиядан транспорт ташый башташкан, ал эми америкалык жана япондук унаалар базарда эки жылча сатылбай туруп калып, ишкерлер аябай зыян тартышкан. Бул ирет деле андай амал бир топ тобокелчилик жаратат", — дейт Салякаев.

Ал эми Жумагулов Кыргызстандын автомобилдик рыногу тез эле толуп каларын божомолдойт.

"Акыркы үч айда кыргызстандыктар келерки жылы сатып жиберем деген үмүт менен авто сатып алып жатышат. Балким, кайсы бир убакка чейин талап болор, бирок баары акчасын чыгарып алууга умтулат, базарда авто толуп кетет да, баа түшө баштайт", — деп эсептейт ал.

Ишкер кошумчалагандай, жакшы автомобилди кай убак болбосун сатып алган дурус, себеби ал кожоюнуна наркын актап кызмат кылып берет. Анын пикиринде, сатуучулардын колундагы же азыр Кыргызстанга ташылып келе жаткан гана унааларды сатып алган оң.

Башка бир серепчи Нурсултан Даировдун машинасын BMW унаасына алмаштырууну самаган айдоочуларды кубантарлык кабары бар. Автоборбордо бааны кайра карап чыгуу жылына эки жолу жүргүзүлөт, ошондуктан машиналардын баасы мурдагы калыбында калган.

Анын көз карашында бажылык жол-жоболоштуруунун жаңы эрежелери белгилүү немис үлгүсүндөгү автого болгон талапка эч таасир эте албайт.

"Жеңилдетилген мөөнөттүн кыскарышы жогорку сегменттеги сатып алуу жөндөмдүүлүгүнө таасирин тийгизбейт. Быйыл колунда акчасы бар адамдар эмки жылы деле машина сатып ала алышат. Баса, ушул убакта эң көп сатылган үлгү — BMW X5, андан кийинки сапта — Х6 жана Х7", — деди Даиров.

Автосүйүүчүлөр үчүн башка жолдор

Кыргызстандын айрым компаниялары Россиядан машина ташууга билек түрө киришти.

"Кыргыз-россиялык биргелешкен ишкана катары биз мурдатан эле Россия Федерациясынан белгилүү бир үлгүдөгү машиналарды ташып келчүбүз. Бирок эгер мурда өлкөгө чоң көлөмдөгү кыймылдаткычтуу жолтандабастар гана ташылса, азыр Россиядан бөлөк машиналар да ташыла баштайт", — деп белгиледи Телтаев.

Кыргызстанга Казакстандан да авто ташып келүүгө болот деп эсептейт атын атабаган унаа алып сатуучу.

"Өлкөгө ЕАЭБге мүчө өлкөлөрдөн да, анын ичинде Россия жана Казакстандан да унаа ташыла баштайт. Казакстанга чейинки аралык эмне, бир нече сааттын ичинде барып, көрүп, каалаган унааңды сатып алып келсең болот", — деп кошумчалады ал.

Кыргызстандын автомобиль базары бажы төлөмдөрү жогорулаганына карабастан дале иштей берерине ынанат Салякаев.

"Кыргызстандыктар эски машина тебишет, ар бири автосун жаңыртып алууну самайт, андыктан, базар өскөндөн өсүп, өнүккөндөн өнүгөт. Биздин көчөлөрдү жогорку класстагы транспорт ээлеп ала элек, ошондуктан адамдардын автого болгон кызыгуусу уланат", — деп кошумчалады ишкер.

Айтмакчы, Евразиялык экономикалык комиссиянын коллегия башчысы Тигран Саркисян үчүнчү өлкөлөрдөн авто ташууга жеңилдетилген тарифти узартуу эмнеге алып келери боюнча көз карашын айткан.

13596
Белгилер:
автоунаа, компания, ишкер, Казакстан, Россия, базар, унаа, Евразиялык экономикалык биримдик
Тема боюнча
1-январдан тарта автоунаанын бажы төлөмү кескин көбөйөт. Бийлик эмне чара көрүүдө
Унааны арзан сатып алуунун жол-жобосу. Машина ташып иштеген жигиттин баяны
Үч жыл жебей-ичпей... Аткаминерлер кантип Lexus GX 470 сатып алышат
Талибан тобунун мүчөлөрү. Архив

Афганистан: талибдештирүүдөн кийин Америка баскынчылыгы бейиштей көрүнө баштайт

156
(жаңыланган 20:17 08.08.2020)
Кандуу кагылыштар жана террордук актылар коштогон катаал жолдо Афганистан америкалыктарсыз жаңы жашоосуна баратат. Бул жаңы жашоо жаңы куралдуу кагылыштарды жаратып, кошуна өлкөлөрдөгү абалды курчутушу мүмкүн.

Александр Хроленко, аскердик серепчи

Афганистандагы абал жарашуу тууралуу билдирүүлөрдөн бир топ эле айырмаланып турат. АКШ менен келишимге кол коюлганына беш айдын жүзү болсо да "Талибан" Кабул менен ок атышууну токтотуу боюнча макулдашууга жете албады. Жоочулар жаңы калктуу конуштарды өз көзөмөлүнө алганга аракеттенип, аскердик жана полицейлик блокпостторго, аскердик базаларга, бир катар аймактардагы полицейлердин имараттарына кол салып жатышат. Августтун башында 37 аскер жана полиция кызматкери, 61 жоочу жана 43 жергиликтүү тургун каза болду.

Жолго коюлган минадан 5-августта түндүктөгү Баглан аймагында 12 адам курман болду. Бир күндөн соң Баглан – Саманган жолунда талибдер эки бензин ташуучу автоунааны өрттөп, бензин ташуучу жети автокөлүктү карактап, андагы майды Пули-Хумриде литрин 20 афганиден сатышкан. Бул "бизнеске" афгандык коопсуздук күчтөр менен болуп жаткан атышуулар да жолтоо боло алган эмес. Өз кезегинде акыркылар Кандагар жана Газни аймактарында гана бир аз ийгиликке жетише алышкан.

Талибдер бийликке умтулууда. Кабул курчоодобу?

"Ислам мамлекетинин" жоочулары "жандана" башташты – Желал-Абаддагы (чыгыштагы Нангархар аймагы) түрмөгө 2-августтагы чабуул учурунда 29 адам (алардын 10у террорчулар) каза болуп, 800 камакта отургандар – "Ислам мамлекетинин" мүчөлөрү, талибдер жана кылмышкерлер – качып кетишкен.

Жарашуу боюнча кадамдар кыйынчылык менен жүрүүдө. Камактагы талибдер жана туткундагы аскерлер менен алмашуу боюнча татаал жана көп суроону жараткан иш-аракеттер Афганистанда дээрлик аяктап калды. Жалпысынан күч органдарынын 1005 кызматкери бошотулуп, 4750 талиб түрмөдөн чыгарылды. Эркиндикке чыгарылган жоочулар биз эми мындан ары согушпайбыз деп убада беришип, тийиштүү кагазга кол коюшканы менен, алардын көбү убадасына турбай, кайра колдоруна курал алышкан.

Афганистандын президенти Ашраф Гани талибдер берген тизмедеги 400 ашынган террорчуну түрмөдөн бошотууга каршы чыгып, бул маселе боюнча эл менен кеңешүү керектигин билдирген. Бирок "Талибан"* кыймылы 5-августта расмий бийликтин Лойя Жирганы (эл өкүлдөрүнүн жыйыны) өткөрүү тууралуу чечимине каршы чыкты. Кыймылдын пикиринде, бул жыйындын укуктук статусу жок жана "баскынчылык бүткөндөн кийин" ал элдин мүдөөсүн чагылдыра албайт. Ошентип, талибдер өздөрүн өлкөнүн конституциясынан жана кылмыш-жаза кодексинен жогору коюп, чындык алар тарапта гана дегендей белги берип, Кабулдагы "коллаборациялык" өкмөттү мыйзамсыз деп баалашууда. АКШ болсо өзүңөр чечишип алгыла дегендей мамиле кылууда.

Түндүктөгү көйгөйлүү аймак

Ооганстандын түндүгүндө тынчтык жок. Тажикстан менен Өзбекстанга чектеш Балх аймагы июлдун аягында өкмөттүн аскерлери менен талибдердин ортосундагы катуу кагылыштарга байланыштуу эң кооптуу аймакка айланды.

АКШнын "Талибан* менен "туугандашуусунун" аягы эмне болот?

Афганистандагы абал оор, чаташ болуп турган кезде ооган-тажик чек арасындагы кырдаал дагы курчуй түшкөнүн Душанбе билдирүүдө. Бул аймакка ондогон жоочулар топтоло баштаган, алардын арасында Тажикстандын да тургундары бар. Президент Эмомали Рахмон Тоолуу-Бадахшан автономдуу областтагы чек ара тилкесин бекемдөөгө буйрук берди. Тажикстан шериктеш өлкөлөр жана эл аралык уюмдар менен сүйлөшүүлөрдө тажик-ооган чек арасындагы коопсуздук маселесин такай көтөрүп келет.

Окуялардын өнүгүү логикасы мындай, эгер талибдер жеңе турган болсо Америка Кошмо Штаттары менен келишимге ылайык кошуна Борбордук Азия өлкөлөрдөн келген жоочуларга Ооганстандын аймагынан чыгып кеткиле деген талап коюлушу мүмкүн. Катуу даярдыктары бар жүздөгөн жоочулардын Тажикстанга жана Өзбекстанга кайтып келиши бул өлкөлөрдөгү абалды радикалдаштырып да, татаалдаштырып да жибериши ыктымал. ЖККУ жана Москва менен биргеликте чогуу иш алып барган учурда гана окуянын бул нукта өнүгүүсүнүн алдын алса болот. Андан кийинчи?

Бул жерде "Талибан", башына кайрылсак – элдин муктаждыгынан жаралган кыймыл эмес эле Пакистандын ачык мүнөздөгү долбоору экенин, ал "борбор азиялык жаз" идеясын Тажикстан менен Өзбекстандын жана башка коңшу мамлекеттердин аймагына таратышы мүмкүн экендигин түшүнүшүбүз керек. "Талибандын" жоочулары – сырткы оюнчулар үчүн согуштун жана талкалап бузуунун ыңгайлуу куралы болуп эсептелет. Курамы жана көз караштары боюнча бир кылка болбогон бул террористтик уюмду эл аралык коомчулук тараптан мыйзамдаштыруу өтө опурталдуу кадам болот.

"Талибан" экинчи жолу бийликке Кошмо Штаттардын макулдугу менен келген учурда да ал афган эли жана коңшу өлкөлөр үчүн көп коркунучтардын булагы бойдон кала берет – бул диний экстремизм, баңгизат трафиги, куралдуу террорчулук (булар кыймылдын негизин түзөт). 32 миллион калкы бар Афганистандын "талибандаштырылышы" бул: диний эмес билим алууга, маданиятка, телеберүү менен кинотеатрларга тыюу салынышы, мектептер менен университеттердин көбүнүн жабылышы, конституциянын ордуна шариат сотторунун чечимдеринин колдонулушу, аялдардын коомдук жашоодон обочолонушу, кылган кылмышы үчүн орто кылымдарга мүнөздүү жанын кыюу, колу-бутун кесүү сыяктуу жазалардын кеңири колдонулушу (1996-жылы талибдер бийликке келгенде ушул нерселер байкалган эле).

Афганистанда бир нече теракт болуп, анын жоопкерчилигин "Талибан" алды. Видео

Жамандыктын чордону

"Талибан" жеңишке жетеринен күмөн санабайт, мыйзамдуу ооган өкмөтүн "тазалаганга" даяр. Талибдердин жетекчиси Мавлави Хибатулла Ахундзада өткөн аптада мындай билдирүү кылды: "Жихадыбыздын максаты өзгөргөн жок – баскынчылыкты токтотуу жана Афганистанда нукура исламдык өкмөттү түзүү". Ошондуктан АКШ жана эл аралык коомчулук "мындан ары да маселелерди жаратуусун токтотушу керек".

Катуу билдирүү. Ал эми маселелерге кайрыла турган болсок, учурда талибдердин бийлигинин алдында 15 миллионго жакын адам, Афганистандын калкынын дээрлик жарымы, жашап келет. Алар эртең менен үйдөн чыгып жатканда, аман-эсен кайтып келишеби же жокпу так айта алышпайт. БУУнун Баңгизаттар жана кылмыштуулук боюнча башкармалыгынын (UNODC) маалыматы боюнча, Афганистанда апийимди өстүрүү 2017-жылы 87 пайызга өсүп, 9000 тоннаны түзгөн, ал эми америкалыктардын аскерлери өлкөгө киргизилгенден бери баңгизат чийки затын өндүрүү 40 эсе өскөн, афган апийиминин бир жылдык аткезчилигинин көлөмү 3 млрд долларга бааланат.

Ошондой болсо да "Талибандын" идеологиясын, эгер бар болсо планын жана программасын кабыл албай талибдер менен кантип жарашса болот? Мурдараак Афганистан сенатынын төрагасы Мохаммад Алам Изидьяр Sputnik агенттигине берген интервьюсунда мындай деген эле: "Афган эли үчүн Афганистандагы талибдер – террордук топ экенин түшүнүү өтө маанилүү. Кайсы гана өлкө болбосун талибдерди колдоого алуусун биз кабыл албайбыз... Биз үчүн "Талибан" менен "Исламдык мамлекет" топторунун террорчуларынын ортосундагы айырмачылык анчалык деле чоң эмес". Таасирдүү афшан саясатчысы жана "можахеддер" кыймылынын ардагери Изидьяр кошумчалагандай, "Талибанга" түзмө-түз же кыйыр түрүндө колдоо көрсөтүү туруксуздукту Борбордук Азиядагы кошуна өлкөлөргө жылдырууга негиз түзөт.

Туура жана таамай сөздөр. Ооганстанда эч нерсе өзгөргөн жок. Бир гана америкалыктар Афганистандагы саясатын өзгөртүп, террорчулар менен көп жылдык кандуу тирешүүнү уланткандын ордуна Пентагондун аскерлерин тез жана коопсуз жол менен өлкөдөн чыгарып кетүү планын (бизден кийин эмне болсо, ошол болсун дегендей) кабыл алышты. Жакында АКШ Афганистандын Гильменд, Урузган, Пактика жана Лагман аймактарындагы дагы беш аскердик базасын жапты. Америкалыктардын куралдуу күчтөрүнүн саны 4 миң аскерге чейин кыскарат, ал эми 2021-жылдын май айына чейин аскери толугу менен чыгарылып кетет. Эми Дональд Трамптын президенттик администрациясына, мамкатчы Майкл Помпеонун сөзү боюнча, Афганистандагы абалды турукташтыруу үчүн Кремлдин колдоосу керек. Бирок келечекте абалды турукташтырса болобу, бул талаштуу маселе.

"Курулай күнөөлөө". Россия ТИМи NYT жазган макалага жооп берди

Россия Афганистандын тынч, туруктуу, көз карандысыз, экономикалык жактан өнүккөн, террорчулардан жана баңгизаттардан арылган өлкө катары өнүгүүсүнө көмөк көрсөтүү саясатын ырааттуу түрдө жүргүзүп келет. Россиянын жана ЖККУнун курамындагы башка өлкөлөрдүн афган багытында иш алып баруусуна талибдерге карата жумшак мамиле тоскоолдук кылууда. Ал эмес Афганистандын тышкы иштер министри Ханиф Атмар кечээ эле "моюнга алгандай" билдирүү кылды: "Жарашуу тууралуу башында эле ойлонуп, талибдерге татыктуу тандоо кылганга шарт түзүшүбүз керек болчу... Биз аларга жарашуунун татыктуу жолун сунуштай албай, алардын Афганистандан чыгып кетүүсүн талап кылып туруп алдык. Бул туура эмес саясат эле" (балким, Ханиф Атмар жаңы "таза" өкмөттүн курамына кирем деп жаткандыр). Ошол эле кезде ЖККУнун "Талибанга" карата нааразычылыктарынын көбү өзгөрүүсүз калды. Кыймыл мыйзамдуу өкмөткө карата куралдуу кысым көрсөтүүнү дагы эле жетекчиликке алат, "Аль-Каида" менен байланыштарын үзө элек, баңгизат трафигин колдоп келет, бул тизмектин башы гана.

156
Белгилер:
"Ислам мамлекети" террордук тобу, Талибан, Геосаясат, Афганистан, АКШ
АКШнын Вашингтондогу Ак үй имараты. Архив

"Кара схема": ички душманы АКШны соо койбой, Россияны сактап калышы мүмкүн

238
(жаңыланган 11:45 31.07.2020)
Бүгүн АКШнын Демократиялык партиясынын конвентинде (онлайн форматта өтө турган) мурдагы вице-президент Жо Байден Кошмо Штаттардын болочок президентин, тагыраак, президент айымын жеке өзү шайлашы ыктымал.

Бир нече ирет өткөн сурамжылоолор боюнча Байден ушул тапта өз атаандашынан — азыркы америкалык президент Дональд Трамптан эки, төрт, сегиз же ал түгүл он пайызга озуп чыкты. Сурамжылоого катышкан америкалыктардын басымдуу бөлүгү Трамптын ишине канааттанбаганын улам билдирип келет деп жазат РИА Новости.

Ал эми негедир эл алдына интернет жана теле аркылуу да чанда чыккан, көп учурда сөзүнөн адашкан, андан улам көпчүлүк тарабынан анын акыл саламаттыгынан шек саналган 77 жаштагы Байдендин кийинки президент болушу кепилденген сыяктуу.

"Сыяктанат" дегенибиз – Хиллари Клинтондун да президент болушу кепилденген, бирок реалдуулук өз түзөтүүлөрүн бул божомолго киргизбей койбоду. Жо Байден президенттик ант бере турган болсо да, ал убакка чейин 78 жашка чыгып калат. Кабинетти (АКШ президентинин иш бөлмөсү — ред.) ээлей турган эң карыя президент гана болбостон, рекорд койгон 70 жаштагы Дональд Трампты да караандатпай калат. Мурдагы президенттердин өмүр жолун эске алуу менен демократиячыл талапкердин эмгек милдеттенмелерин аткаруу маалында дүйнө алмаштырып кетиши да мүмкүн экенин баары түшүнүп турат. Кокус андай болуп кетсе, "милдетин аткаруучу" гана эмес, АКШнын чыныгы, жүз пайыз президенти болуп Байдендин төрт жылдык мөөнөтүнүн эң аягына чейин вице-президент калат. Байден президенттик тактыга отургандын эртеси эле өтүп кетсе, эл тарабынан шайланбаса да толук мыйзамдуу президент 2025-жылга дейре батыштагы ири өзөктүк державаны башкарат. Байден саналуу күндөр ичинде дал ошол кишинин ысымын атамакчы. Алдын ала белгилүү бир нерсе бар: бул кызматка аял киши келет, Байден бул туурасында тээ көктөмдө эле убада кылган. Кайсы айым келери эң башкы америкалык саясий конвентти утурлай күндемине айланды.

Трамп ноябрга белгиленген президенттик шайлоону жылдырууну сунуштады

Эң кеңири белгилүү талапкерлердин арасында жыл башында Демократиялык партиянын ички ат салышуусунда Байденге өз добуштарын алдырган сенатор Элизабет Уоррен; Мичиган штатынын губернатору Гретхен Уитмер (48 жашка келип калса да "жаш жана таза кан" деп саналат); Ирактагы согуштун ардагери, сенатор Тэмми Дакворт (Иракта эки бутунан ажыраган, тай кытайлар тегинен); конгрессвумен Вэл Демингс (кызыл терилүү жана мурдагы полиция кызматкери); Карен Басс (кара тору жана баңгизатка каршы күрөшчү); Сьюзан Райс (кызыл терилүү жана улуттук коопсуздук боюнча Обаманын мурдагы кеңешчиси); Камала Харристин (жарым-жартылай кызыл терилүү, индиялык жана Калифорниянын мурдагы башкы прокурору) ысымдары аталууда. Баса, демократиячылардын ички жарышында вице-президенттикке булардын соңку экөөнө басым жасалууда.

Boston Globe өңдүү басылмалар Байден вице-президенттикке дал кызыл терилүү айымдардан тандоого тийиш деген тейде ачык эле жазып чыкты. Кара тору вице-президент тандоо менен республикачылардын жана Трамптын расисттик жүзүн көрсөткүсү – азчылыкты куугунтуктоо саясатынын бетин ачуу аракети жасалып, ал эми Байден Обаманын тушунда коомдо мындай болбогонун, анын вазыйпасы өлкөнү бириктирүү болгонун баса белгилегиси келет. Бирок мындай тандем деле элди бириктире албай турганын, ал түгүл Трамптын убагынан да жаман болорун белгилегендер бар.

Коннектикут университетинин профессору Петр Турчин мындан он жыл оболу эле быйыл АКШда саясий туруксуздук башталарын жоромолдогон. Ага негизги факторлордун бири катары коом каймактарынын кайра жаралышын атаган. Бул – бай адамдардын пайызынын жогорулашы. Биз ойлоп келгендей, байлар менен жакырлардын ажырымынын чоңдугу мында анчалык кооптуу болбой калат окшобойбу. 1970-жылы калктын 62 пайызын түзгөн орто класстын болжолдуу үчтөн эки бөлүгү жакырланбастан, дал коом каймактарына айланган. Ал тургай, ашкере байлардын да саны экиден ашык пайызга артты. Он миллиондон ашуун доллар (1995-жылкы наркында) байлыгы бар үй-бүлөлөр 1983 жана 2010-жылдар ортосунда беш эсеге жогорулаган. Азыр андан да көп болушу ыктымал. АКШда ушул тапта "камкаймактар" чындап толтура, миллионерлерден эле дээрлик 19 миллион (бул бүтүндөй Румыния же Казакстандай бар), децимиллионерлер — жарым миллиондой, ал түгүл миллиардерлерден эле 650 чакты киши чыгат.

НАТОну соода менен алмаштырып алды. Россия эмнеге "Чоң жетиликти" каалабай турат

Бул жагымдуу көрүнүш катары сезилгени менен терс жагы да жок эмес. Адамдар байыганда алар табигый түрдө бийликке умтула башташат. Экономикалык күчүн сезет, аны саясий күчкө айландыргысы келет. Шаар жетекчилиги, штат, конгресс, Ак үйдөн орун алууга ашыгышат. Бирок бийликтеги орундардын саны көбөйүп кеткен жок. 450 орундуу конгресс бардык миллионерлерди да батыра албайт. Мындан улам элитанын арасындагы шериктештик жоюлат да, кыл чайнашкан күрөш башталат. Айтмакчы, ага байлар гана катышат деп ойлоого болбойт. Башкалар да жөн калбайт.

Газ жана Израиль: Европа дагы бир жол таптыбы?

Натыйжада соңку жылдары АКШда калктын санынан да кыйла ашкан юрист, саясат таануучу жана "коомдук илимдер боюнча адистер" ушунчалык тездик менен көбөйдү. Башкача айтканда, теориялык жактан кийин саясий карьераны баштап кете турган бардык адистиктердин ээлери арбыды. Алардын көпчүлүгү саясатта чыйыр гана салып тим болбостон, бул багытта ийгиликке жетери да турулуу иш. Алар кыжырданган, ызалангандар, анан азыркы Американын жалбыртташына да каршы эмес. Анткени бирөөнө каатчылык – башкасына мүмкүнчүлүк. Планетанын эң олуттуу державаларынын бири болгон Американын азыркы жана кийинки тагдыры дүйнөдөгү бир топ өлкөлөрдүн, анын ичинде Россиянын каймактарына да ачык сабак болор. Анткени дүйнөнүн кай мамлекети болбосун, элиталар бири-биринен эч айырмаланбайт эмеспи.

238
Белгилер:
президент, Дональд Трамп, шайлоо, АКШ
Тема боюнча
Трамп ноябрга белгиленген президенттик шайлоону жылдырууну сунуштады
Карантин аймагында турган кызматкер. Архив

Күйдүргү: Кара-Суунун Тогуз-Булак айылына карантин киргизилди

0
(жаңыланган 19:00 11.08.2020)
Саламаттык сактоо министрлиги бир бейтапта күйдүргү оорусу лабораториялык жактан тастыкталганын билдирди. Бейтаптын абалы канааттандырарлык.

БИШКЕК, 11-авг. — Sputnik. Жергиликтүү тургундардын арасында күйдүргү чыккан Кара-Суу районунун Папан айыл өкмөтүнүн Тогуз-Булак айылына карантин киргизилди. Бул тууралуу Sputnik агенттигине айыл өкмөттүн башчысы Курманбек Мияшев билдирди.

Анын айтымында, карантин 18-августка чейин уланат. Эреже боюнча Тогуз-Булак айылынын тургундары сыртка чыга албайт жана аймакка башкалардын кирүүсүнө тыюу салынат.

"Бөтөнчө ооруган уйду союп, этин алгандар үйдөн чыкпай, өзүн обочолоп отурушу керек. Ошондой эле сырттан мал жандыктарды алып кирүүгө жана чыгарууга болбойт", — деди айыл өкмөттүн башчысы.

Эске сала кетсек, бүгүн, 11-августта, Ош шаарынын Кара-Суу районундагы Тогуз-Булак айылында күйдүргүгө шектелгендер болуп жатканы маалымдалган. Ош облустук клиникалык ооруканасы 2-августтан тарта сегиз бейтап түшкөнүн билдирген. Облустук ветеринардык инспекция лабораториялык текшерүү жүргүзүлүп жатканын айткан.

Кыргыз жерине апаат алып келген коркунучтуу 8 эпидемия. Видео

Ал арада Саламаттык сактоо министрлиги бир бейтапта күйдүргү оорусу лабораториялык жактан тастыкталганын билдирди. Учурда бардык бейтаптардын абалы канааттандырарлык, керектүү дарылоону алып жатышат.

Райондо оорунун очогун чектеп, жок кылуу үчүн ыкчам штаб түзүлүп, тиешелүү кызматтар менен жыйын курушкан. Ошондой эле ооруну алдын алуу тууралуу түшүндүрүү иштери жүргүзүлүп жатат.

0
Белгилер:
карантин, оору, күйдүргү, Тогуз-Булак, Кара-Суу району, Ош
Тема боюнча
Тогузбаева: шарп, кутурма, күйдүргү — адам өмүрү үчүн да кооптуу
Оштун Кара-Суусунда сегиз киши күйдүргүгө шектелип ооруканага түштү