Пожилая женщина держит сомовые купюры и монеты в руке

Кыргызстанда пенсияга кимдер эрте чыгат? Категориялар

4611
(жаңыланган 11:17 04.02.2020)
Кыргызстанда пенсияга чыгуунун жеңилдик категорияларын алып салуу зарылдыгы айтылды. Социалдык фонд бул азырынча сунуш гана экенин белгилеп жатат. 

Мөөнөтүнөн эрте пенсияга чыгуу мыйзамына өзгөртүү киргизүүнү депутаттар сунуштап, 2019-жылдын жай айларында атайын жумушчу топ түзүлгөн. Анын курамына Жогорку Кеңештин депутаттары, тиешелүү орган кызматкерлери жана коомдук уюмдардын өкүлдөрү кирген.

Ал эми январдын соңунда парламентте Социалдык фонддун төрагасы Медер Ирсалиев пенсионерлердин саны өсүп, бул ведомствонун чыгымын көбөйтүп жатканын айтты. Мындан улам реформа зарыл. Азырынча бул жөн гана сунуш экенин белгилеген Ирсалиев ушу тапта аялдар пенсияга 58 жашында чыкса, эркектер 63 жашында чыга аларын эскертип, эгер мыйзам долбоору даярдалып кала турган болсо, негизги жаш курак өйдөлөтүлбөй турганын белгиледи.

Буга чейин Социалдык фонддун маалымат кызматынын жетекчиси Жеңишбек Мукамбетов эрте пенсияга чыгуу мыйзамына өзгөртүү киргизүү үч багытта жүрөрүн айтып берген. Биринчиден, камсыздандыруу принциптери менен пенсия алгандар үчүн тариф саясатын өзгөртүү. Экинчиден, топтомо бөлүктүн ишин дагы да алдыга жылдыруу, жарандар арасында түшүндүрүү иштерин күчөтүү менен элди кызыкдар кылуу. Үчүнчү маселе, аскер тутумунун пенсияга чыгуу жаш курагын карап чыгуу, Бажы кызматы сыяктуу айрым тармактардан бул жеңилдиктерди алып салуу.

КРдин "Мамлекеттик пенсиялык социалдык камсыздандыруу жөнүндөгү" мыйзамында пенсияга чыгуунун жеңилдетилген категориялары көрсөтүлгөн. Жаңы сунуш боюнча кыскартууга кайсы категориялар кирери анык боло элек. Мындан улам Sputnik Кыргызстан агенттиги мыйзамда көрсөтүлүп, пенсияга мөөнөтүнөн эрте чыгууга жол берген артыкчылыктуу багыттарды тизмектеди. 

Кыргызстанда эркектер 63 (эмгек стажы 25 жыл), аялдар 58 (20 жыл эмгек стажы) жаш курагында пенсияга чыга алышат. Эгерде эркектерде 25 жылдык, ал эми аялдар 20 жылдык эмгек стажы жок болсо да, алар жаш курагы жеткенде пенсияга чыгууга укуктуу. Бирок пенсия азыраак чегерилип калат.

Пенсияга чыгууда каралган жеңилдик категориялары:

1. Ири эмгек стажынан улам пенсияга эрте чыгуу.

Пенсияга чыгууга талап кылынган эмгек стажынын 15 жылдан ашык камсыздандыруу иш стажы бар жарандар 3 жыл эрте — аялдар 55 жашынан (35 жыл эмгек стажы менен), эркектер 60 жашынан (40 жыл эмгек стажы менен) пенсияга чыга алышат.

2. Эгерде мөөнөтүнөн мурда пенсияга чыкса, пенсия жаш курагына жеткенге чейин ар бир айга 1,5 пайызга аз акча чегерилет жана пенсия курагына жеткенде ага чейинки аванс менен берилген каражат ай сайын кармалып алынат. Пенсиядан кармап калуу бирдей өлчөмдө 10 жыл бою жүргүзүлөт.

3. Пенсия курагына (58\63) жеткенге чейин төмөндөгү категориядагы жарандар пенсияга эрте чыга алышат:

а) Өндүрүштө иштеген жумушчулар. Аялдар 15 жыл, эркектер 20 жылдык эмгек стажы менен 48\53 жаштарында эрте эс алууга чыгууга мүмкүнчүлүгү бар.

Жер астындагы жумуштарда, өзгөчө зыяндуу жана өзгөчө оор болгон жумуштарда толук жумуш күнү менен иштегендер:

  • тоо-кен өндүрүшү;
  • түстүү металлдарды өндүрүү;
  • химиялык өндүрүш;
  • ок-дары өндүрүү;
  • металлды кайра иштетүү;
  • электр өндүрүшү;
  • курулуш материалдарын өндүрүү;
  • айнек өндүрүшү ж.б.

б) Өндүрүштө иштеген аялдар 20 жыл, эркектер 25 жылдык эмгек стажы менен 53\58 жашында эрте чыга алышат.

  • тоо иштериндегилер (ачык ыкмада, жер үстүндө);
  • кен иштетүү жана аны байытуу тармагында иштегендер;
  • оор өнөр жайында эмгектенгендер;
  • отко өндүрүлгөн продукцияларды чыгарган ишканаларда эмгектенгендер;
  • өткөргүчтүн түрлөрүн чыгарган заводдордо эмгектенгендер;
  • жеңил өнөр жайында иштегендер;

4. Бийик тоолуу жерде жашап иштеген аялдар (20 жылдык эмгек стажы) 50 жашында, эркектер (25 жылдык эмгек стажы) 55 жашында чыга алышат.

5. Бийик тоолуу жерде жашаган аялдардын үч баладан көп баласы болсо 45 жашында пенсияга чыга алат (эгерде үч баласынын бири 8 жашка чыкпай чарчап калса, аял бул категорияга кирбейт). Бийик тоолуу жерде жашап иштеген аялдардын жеңилдик шарты менен пенсияга чыгуусу үчүн эмгек стажы 15 жылдан кем эмес болушу керек.

6. Алыскы жана тоолуу аймактарда жашаган аялдар 20, эркектер 25 жылдык эмгек стажы менен 55\60 жаш курагында пенсияга эрте чыга алышат. Булар пенсияга 3-8 жыл эрте чыгууга укугу бар.

7. Беш же андан көп бала төрөгөн аялдар 15 жылдык эмгек стажы менен 53 жашында жеңилдетилген шартта пенсияга чыга алат. Эгер беш баласынын бирөө 8 жашка чыкпай чарчап калса, анда ал аял бул категорияга кире албайт.

8. Жаштайынан майып болгон балдардын апалары. Жаш курагы 53, эмгек стажы 20 жыл. Майып баласы 8 жашка чыкпай чарчап калса, жеңилдик шартын колдоно албайт.

9. Гипофизардык нанизмо менен жабыркаган (лилипут жана карлик) жарандар. Мындай жеңилдик алган аялдар 40 жашында (15 жыл эмгек стажы), эркектер 45 жашында (20 жыл эмгек стажы менен) пенсияга чыгууга укуктуу.

10. Учкучтар жана учуу сынагын өткөргөн тармакта иштегендер. Бул тизмеге аба экипажынын мүчөлөрү, учкучтар жана учкуч-инспекторлор кирип, аялдар 20 (53 жаш), эркектери 25 жыл эмгек стажы менен (58 жаш) пенсияга эрте чыга алышат.

11. Түздөн-түз аба кемелеринин багытын жөнгө салып туруучу жумушчулар. Бул жеңилдикке кирген диспетчерлер, учкучтар, диспетчерлик борборлордун башчылары кирет. Аялдар 20 жылдык эмгек стажы жана эркектер 25 жылдык эмгек стажы менен 53\58 жаш курагында пенсияга чыга алышат.

а) Жарандык авиациянын инженердик-техникалык кызматкерлери. Авиациялык техниктер, май куюучу станциялардын кызматкерлери ж.б. Аялдар 20 жылдык эмгек стажы менен (53 жаш) эркектер 25 жылдык эмгек стажы менен (58 жаш) чыга алышат.

б). Ишканасы кыскарып же жоюлуп кеткендиктен жумуштан кыскарып, ишсиз калгандар. Жумуш берүүчү тарап эки жыл бою тиешелүү төлөмдөрдү Социалдык фондго которуп турса, аялдар 20 жылдык иш тажрыйбасы (56 жашында) менен, эркектер 25 жылдык иш тажрыйбасы менен (61 жаш) пенсияга чыгат.

12. Аскер кызматкерлери жана ага теңдештирилген кызматтар КРдин "Аскер кызматкерлерин пенсиялык камсыздандыруу тууралуу" мыйзамына ылайык пенсияга чыгат. Муну менен алар пенсияга эмгек стажына карап эрте чыга алышат (бийик тоолуу шарттарда иштеп жана жашагандыгы менен эмгек стажысынын бир жылы 1,5 жыл болуп эсептелет).

  • Коргоо министрлиги
  • Улуттук коопсуздук мамлекеттик кызматы
  • Чек ара кызматы
  • Прокуратура
  • Милиция кызматкерлери
  • Өрткө каршы иштөө мамлекеттик кызматы
  • Кылмыш-жаза мекеме кызматкерлери
  • Баңгизат менен иштөөчү мамлекеттик органдар
  • Финансы полициясы
  • Транспорт жана байланыш министрлигинин байланыш кызматы.

Ушу тапта жогоруда саналган категориялардын ичинен төртөөнүн пенсияга чыгуу шартын кайра кароо демилгеси көтөрүлүүдө:

  • эмгек стажынын көптүгүнөн пенсияга эрте чыгуу;
  • алыскы жана тоолуу аймактарда жашаган жарандар;
  • бийик тоолуу жерде жашаган аялдар;
  • аскер кызматкерлери.
4611
Белгилер:
жеңилдик, пенсия, Социалдык фонд
Тема боюнча
Абылгазиев: айрым мугалимдердин айлыгына 13 миң сомго чейин кошулду
Министрликте бош орун көп, жаштарды жумушка чакырам! Улукбек Кочкоров менен маек
Муканбетов: айрым пенсияга 300, башкасына 1000 сомго чейин кошулушу мүмкүн
Госсекретарь США Майк Помпео выступает на пресс-конференции, на которой было объявлено о восстановлении администрацией Трампа санкций в отношении Ирана, в Государственном департаменте США в Вашингтоне. США, 21 сентября 2020 года

Вашингтон Тегеранга эмнеге кайра санкция киргизди? АКШнын жеңилүү коркунучу

101
Кошмо Штаттар Иранга каршы санкцияларын толук көлөмдө кайра калыптандырды. Мамлекеттик департамент муну "Тегеран "өзөктүк келишимдин" шарттарын аткарбай жаткандыгы" менен түшүндүрүүдө.

БУУ жана Евробиримдик америкалыктар келтирген далилдерди ынандырарлык эмес деп таап, Вашингтондун бул аракетине кошулган жок. Ак үй эмнени көксөп турат? Эл аралык коомчулук бул туурасында кандай көз карашта? Ушул тууралуу Галия Ибрагимованын макаласын РИА Новости агенттиги жарыялады.

Бир тараптуу кысым

"БУУнун Коопсуздук кеңеши Иранга курал ташууга коюлган эмбаргону (тыюу салууну) узарткан жок. Бирок Кошмо Штаттар тим калбай, санкцияны кайтарышты. Эми Тегеранга гана эмес, эмбаргону бузгандардын баарына каршы санкция киргизди", — деген Майк Помпео Евробиримдикти Вашингтонду колдоого чакырды.

Лавров: ШКУга мүчө өлкөлөр Ирандын өзөктүк программасы боюнча планды колдойт

Бирок реакция тескери болду. Германия, Улуу Британия жана Франциянын ("евроүчтүк") тышкы саясий мекемелеринин башчылары биргелешип, Ак үйдүн аракеттерин сынга алган билдирүү жасашты.

"АКШ 2008-жылдын 8-майында кабыл алынган Иран программасы боюнча Биргелешкен ар тараптуу аракеттер планынан чыкты. Эми Келишимдин катышуучулары болуп саналбайт. Ушуга байланыштуу Вашингтондун кандай гана аракети болбосун, юридикалык күчкө ээ эмес", — деп белгилешти "евроүчтүктүн" министрлери.

Париж, Берлин жана Лондон, тескерисинче, санкцияларды жумшартууну улантат. Министрлер Иранга карата чектөөлөрдү алуу БУУнун Коопсуздук кеңешинин 2231 резолюциясында каралганын эскертти. Бул документ 2015-жылы макулдашылган "өзөктүк келишимди" расмий түрдө тастыктаган.

"Биз дайым анын аткарылышын кубаттап келгенбиз, муну уланта бермекчибиз", — деп белгилешти европалыктар.

Европалык убадалар

Дональд Трамп "келишимден" эки жыл оболу чыгып кеткен. Буга ал Тегеран өзөктүк программаны тымызын өнүктүрүүдө дегенди себеп катары көрсөткөн. Эч кандай далил келтирген эмес, бирок кайрадан санкцияларды киргизүүнү талап кылган.

Россия, Кытай жана европалыктар муну айыптап, документ АКШсыз да күчүндө каларын баса белгилешкен. Германия, Франция, Улуу Британия ал түгүл компанияларга Иран менен кызматташууга уруксат берген атайын мыйзам кабыл алышкан. Бизнес АКШнын кысымынан чочулабасын деп INSTEX аталган өзгөчө каржылык механизмин иштеп чыккан.

Чындыгында таасири чектелүү болду. Компаниялар баары бир ирандык рыноктон чыгып кете беришти. Ислам Республикасынын экономикасы чөгүп кетти. Ал тургай Тегеран менен кызматташууну кытайлыктар да үздү, болбосо Пекин америкалык санкцияларды айыптап чыккан.

"Оюн жүрүп жатат". ЕБде Беларуска каршы санкциялар эмне үчүн бөгөттөлдү

Иран бийлиги европалыктар бизнестин изине түшпөөгө Вашингтонду көндүрөрүнө үмүттөнүп, күтүү позициясына өткөн. Бирок, чет элдик компаниялар өлкөдөн кеткен сайын Вашингтон жумшарат деген үмүт өчө берди. Тегеран өзөктүк программаны чектөөлөрдү алган.

Иран программасы боюнча Биргелешкен ар тараптуу аракеттер планы формалдуу түрдө иштейт, бирок, "келишимдин" катышуучуларынын бирин-бири айыптоолор ага болгон ишенимди азайтат. Тегерандын документтин шарттарын аткаруудан баш тартышын Вашингтон "аятолла режимине" (америкалык маалымат каражаттарында Иран Ислам Республикасындагы саясий система ушундай аталууда) болгон жаңы чабуулда негизги аргумент катары пайдаланат.

"Эмбаргону алууга жол бербөө"

Баарынан да америкалыктар 18-октябрдан тарта Тегеранга карата курал боюнча эмбаргонун алынарынан кооптонушат. Бул абал Ирандын коңшуларын кызытат. Израиль, Сауд Аравиясы, Бахрейн, Кувейт Ислам Республикасына тыюу салуулар токтотулган соң Россия жана Кытайдан абадан коргонуу каражаттарын жана заманбап истребителдерди сатып ала баштарын айтышууда. Бул Иранды чыңдап, ал эми аймактагы кырдаалды курчутат. Андайга жол бербөө үчүн Тегерандын каршылаштары АКШ аркылуу аракет көрөрү турулуу иш.

Августта америкалыктар БУУнун Коопсуздук кеңешине курал эмбаргосун узартуу жөнүндөгү резолюцияны сунуштады. Аны Тегеран Ливан жана Сирияда "Хезболланы", ошондой эле Иракта жергиликтүү аскерлер менен нечен ирет кагылыштарды тутандырган шиит согушкерлерин куралдандырып жатканы менен негиздеп берген.

Франция, Германия жана Улуу Британия америкалыктардын кооптонуусун түшүнүү менен кабыл алса да, алардын сунушун колдогон жок. Россия менен Кытай Кошмо Штаттардын бул багыттагы бардык аракеттерин бөгөттөй турганын кыйытышты. Өз кезегинде Иран мындай революция "өзөктүк келишимге" биротоло чекит коерун жар салды.

Иранга каршы санкциялар: АКШнын опузасы суу кечпей калдыбы?

БУУнун Коопсуздук кеңеши америкалык долбоорду четке какты. Бирок бир апта соң Мамлекеттик департамент Тегеран Биргелешкен ар тараптуу аракеттер планындагы милдеттенмелерди бузганын тастыктаган "далилдерди" алдыга жайды.

Анда Иран белгиленген 300 килограммдык ченемден ашыра байытылган уран топтогону айтылат. Майк Помпео Вашингтон санкцияларды толук көлөмдө кайра калыптандыргысы келерин жашырган эмес. БУУнун Коопсуздук кеңешиндегилер АКШ чыгып кеткенден кийин "келишимдин" аткарылышы боюнча талкууга ала албастыгын эскерткен.

Америкалыктар ага да жооп кайтарбай койбоду. Мурункудай эле 2231 резолюциясын бекиткендердин катарында экенин билдирди. Санкция киргизүүгө укугун сактап калуу менен Биргелешкен ар тараптуу аракеттер планына ылайык, Иранга доо арыз түшкөндөн отуз күндөн кийин чара көрүлбөсө, санкция калыбына келтирилерин эскертишти. Анын мөөнөтү 20-сентябрда аяктады.

Күтүп туруу дипломатиясы

"БУУнун башкы катчысы Антониу Гутерриш Коопсуздук кеңешиндеги консенсустун жоктугуна таянып, антиирандык санкциялардын калыптанышына каршы чыкты.

Америкалык чечимди МАГАТЭ көз жаздымда калтырып, ошону менен бирге эле ал Европада кескин сынга алынды. Вашингтон кыйла кемсинтилген абалда калды", — деп боолголойт МГИМОнун Эл аралык изилдөөлөр институтунун Евроатлантикалык коопсуздук борборунун улук илимий кызматкери Андрей Баклицкий.

Анткен менен серепчи америкалык санкциялар чет элдик бизнести баары бир коркутарын болжойт. Эгер октябрда курал эмбаргосу алынса деле Иран менен болгон соодалашууга даабайт.

АКШнын кысымында калуу коркунучу салмак басып кетери бышык. Бирок андай болгон күндө да Вашингтондун аракеттери аша чаап кеткендей. "Европалык мыйзамдарда курал эмбаргосун 2023-жылга чейин карайт. Ошол себептен эл аралык тыюу салуулар алынса да Европа биримдиги Тегеран менен бул чөйрөдө кызматташа албайт. Россия жана Кытай боюнча кырдаал андан да кызык.

Батыш өзүн-өзү кыйратууга чамындыбы? Ой толгоо

Иранга курал сатууга потенциалдуу өлкөлөрдүн компаниялары эмитен эле санкцияга тушукту. Эмбарго алынган соң Тегеран менен "шаан-шөкөттүү" келишимге кол коюуга аларга эч ким тоскоол боло албайт. Бул курал чындап эле дароо Иранга жетет дегендик эмес, бирок АКШ моралдык жеңилүүгө дуушар болору айдан ачык", — деп ой толгойт Баклицкий.

АКШда турган эл аралык мамилелер боюнча адис Рафаэль Саттаров Тегеран АКШнын бир тараптуу санкцияларын салкын кандуулук менен кабыл алганына көңүл бурат. Анын айтымында, Иран бийлиги Америкадагы президенттик шайлоого дейре кырдаалды курчуткусу жок.

"Ислам Республикасы АКШнын дарегине айтылган кескин билдирүүлөрдүн кандай түрү болбосун, өздөрүнө залал келтирерин билет. Трамп дароо эле өз пайдасы үчүн Иранга байланыштуу дагы бир кризисти тутантып, режимге кысым кылууну улантат. Андан тышкары, азыр Европа, Россия, Кытай, БУУ Иран тарапта. АКШ үчүн мындайда сөздү улантып отуруунун кажети жок. Ал эми бир тараптуу санкциялар эл аралык таанылган мыйзамдуу күчкө ээ эмес", — деген оюн айтат Саттаров.

Бул серепчилердин баары тең эгер АКШнын кийинки президенти Жо Байден болуп калса, анда америкалыктар Биргелешкен ар тараптуу аракеттер планына кайтышы мүмкүн экенин жоромолдошот. Бирок Трамп башкарган жылдары Ирандын тегерегиндеги жагдай өзгөрдү. Ошондуктан "келишимге" кайтуу оңой боло койбойт.

101
Белгилер:
Европа, өзөктүк курал, режим, санкциялар, Иран, АКШ
Тема боюнча
Тегеранда генерал Сулейманини акыркы сапарга узатышты: эл өч алууну талап кылды
Тегеран АКШнын сокку урам деген коркутуусуна жооп берди
Газ сактоочу атайы резервуарлар. Архив

Газдын баасын бороон-чапкын жана бандалар аныктоодо. 2020-жылдын оош-кыйышы

69
(жаңыланган 15:18 22.09.2020)
Газ рыногу акырындап калыбына келүүдө. АТР (суюлтулган жаратылыш газы рыногу үчүн) жана Европада биржалык баалар миң куб метрине 150 жана 130 долларды түзөт.

Баанын өсүшүнө суроо-талап жагынан да, сунуш тарабынан да себептер бар. Быйылкы сегиз айда суюлтулган жаратылыш газ импортунун жалпы көлөмү 1,3 пайызга болсо да былтыркы ушул мезгилге караганда жогору. Июль жана августта суюлтулган жаратылыш газынын импортунун кескин өсүш көрсөткүчү Индия жана Америкага таандык. Бул жааттагы дүйнөлүк кырдаалга Александр Собко саресеп салган.

Эгер жөнөкөй түрдө бааласак, суюлтулган жаратылыш газына глобалдык суроо-талап ушул тапта былтыркы жылдын деңгээлинде. Анын үстүнө түтүк аркылуу өткөн газга талап төмөн (бул Европадагы россиялык экспорт боюнча да байкалат, ал Кытай Орто Азиядан газды импорттоо көлөмүн азайтууда). Бирок суюлтулган жаратылыш газ рыногунда кубаттуулук да ашкерелик кылат, мурдагы инвестициялык толкундун курулуп бүткөн заводдору азыркы абалда да (негизинен АКШда) ишке кирди.

Чоң ката. Германия "Түндүк агым — 2" курулушун токтотуу талабын сындады

Ошол себептен бааларды турукташтырууга сунуш жагынан да кыйроолор көмөкчү болууда. Австралиядагы Prelude калкыма заводу мурдагыдай эле иштебей турат (техникалык маселелери бар), ошол эле мамлекетте Gorgon LNG тобунун бири да ишин токтотту. АКШдагы мындай кырдаал туурасында далай ирет айтылды.

Өткөндөгү эле өтө төмөн, операциялык чыгымдардын чыгымдарды да актай албаган баалардын айынан суюлтулган жаратылыш газын жүктөө жайында жарымына чейин жана заводдордун пландалган кубаттуулугунан да төмөн. Азыр экспорт глобалдык баанын өсүшү менен бирге акырындап калыптана алат. Бирок бороон-чапкын убагы калыбына тез кайтышына тоскоол этет.

Жакынкы айларда америкалык экспорттун өсүшү баага кайрадан басым кылышы ыктымал. Башкача айтканда, баа белгилөөнүн калыбына келишин азырынча туруктуу дей албайбыз (буга толтурулган сактагычтарды да кошолу). Айрым божомолдор боюнча жылытуу сезонунда Азияда споттук баалар миң куб метрине 200 доллардан ашып кетиши мүмкүн. Мындай көрсөткүчтөр бардык өндүрүшчүлөр үчүн эбак кыйла узак мөөнөттүү бааларга шайкеш келет. Антсе да, баалардын мындай деңгээли "кышкы" гана тургай, орточо жылдык болууга тийиш. Бирок жыл оор, адаттан тыш болууда, бул боюнча узак мөөнөттүү бүтүмдөрдү чыгарууга болбойт.

Газ жана Израиль: Европа дагы бир жол таптыбы?

Бардыгы келечекте эмне болоруна кызыгууда. Быйыл соңку жыйырма жылдан бери биринчи жолу газды суюлтуу боюнча жаңы заводдорду куруу жөнүндө бир дагы жаңы инвестициялык чечим кабыл алына элек.

Жылдын жыйынтыгын божомолдосок, бир дагы чечим кабыл алынбай же бир-эки чечим гана болушу мүмкүн. Эске салсак, былтыр инвестициялык чечимдер өтө көп кабыл алынган. Бирок мурдагы циклге (2011-2015-жылдар) инвестициялоодон улам узакка созулган, үч жылдык жымжырттыктан соң гана ошондой көрүнүш (2016-2018-жылдары азыраак) болгон.

Эмнеге андай болот? Жообу жөнөкөй: мунай-газ компанияларынын баары киреше табуудан аксады, жоготуулары арбын. Ошондуктан өздөрүнүн инвестициялык программаларын кыскартууда. Бирок, белгилүү болгондой, инвестициялардын үчтөн бири азайды, ал эми башта суюлтулган жаратылыш газы боюнча да ушундай көрүнүш күтүлгөн.

Суюлтулган жаратылыш газ рыногу соңку жылдары парадоксалдуу (эки ача) өнүгүүдө. Бир жагынан газдын ашыкча көлөмү, ошондой эле келечекте курч атаандаштык (Катар, АКШ, Россия, Чыгыш Африкада) байкалат.

Мунун баары баалардын өсүшүнө өбөлгө эмес, жаңы долбоорлорго инвестициялар үчүн жетишерлик рыноктук сигналдарды жолдобойт. Анткен менен бул рынок келечектүү да болуп саналат. Буга мунай-газ ТНКларынын катышуусу, тагыраагы, же заводго түздөн-түз инвестициялар аркылуу, же суюлтулган газды өз портфелине узак мөөнөттүү келишимдер боюнча сатып алуу менен кыйыр түрдө чоң түрткү берет.

Доору бүтүп баратабы? Мунай жаатында эсти оодарчу окуя күтүлүүдө

Калгандарына, рыноктун салыштырмалуу кичинекей катышуучуларына завод курууга насыя алууга бул мүмкүндүк берген. Мунайга белгиленген баанын төмөндөшүнөн улам ага чололору да тие элек. Ага удаа эле айрымдары санаага алдырып, инвестициялык пландарын кескин түрдө "жашылдандыруу" туурасында жар салышууда. Өз кезегинде мунай гиганттары мурдагыдай эле казып алууну самашат. Анан да кырдаал оор. ExxonMobil компаниясын мисал келтирсек болот, каржылык абалы азыр оңой-олтоң эмес.

Бул компания суюлтулган газ боюнча эки негизги жана ири долбоорун пландаган: АКШдагы Golden Pass LNG (Qatar Petroleum менен биргеликте) жана Мозамбиктеги Rovuma LNG. Азыр экөө тең жылдырылды. Иш америкалык завод боюнча кеминде эле бир жылга, Мозамбик боюнча план 2023-жылга дейре калтырылды. Папуа – Жаңы Гвинеядагы суюлтулган газ заводун кеңейтүү планы да абал жакшырганча токтотулду.

Калган америкалык заводдор да жаңы чечимдерди кабыл алууга ашыкпайт. Себеби суюлтулган газды сатууга узак мөөнөттүү келишимдер менен курулушту кепилдикке алуу учурда кыйын. Чыгыш Африкада да абал жалпысынан мындан артык эмес.

Эске салсак, бул аймактын (Мозамбик, Танзания) шельфи казуунун жаңы перспективдүү борборлорунун бири катары каралган. Ал эми былтыр чечим кабыл алынган Mozambique LNG суюлтулган жаратылыш газ заводуна (Total көзөмөлүндөгү) аймактагы экстремисттер тобу жолтоо кылат. Андыктан заводдун өз маалында курулуп бүтүшү күмөн.

Танзаниядагы заводдор боюнча пландарды акыркы убакта дээрлик эч ким эстебей калды. Булардын баарын карап, орто мөөнөттүү келечекте сунуштун да таңсыктыгына тушугарбыз деген бүтүм чыгарууга болот.

Эгер Катардын дароо бир нече жаңы завод боюнча пландары болбогондо дал ошондой болмок. Расмий инвестициялык чечимдер али жок, бирок алдын ала иштер кызуу аткарылууда. Ал эми суюлтулган жаратылыш газынын өз наркынын төмөндүгү Катарга баага кайра-кайра кылчактабай курууга жол берет.

Баа түзүү механизмдери деген фактор да бар. Споттук рыноктун өнүгүшүнө карабастан соңку убакка чейин мунайга болгон баа байланышы суюлтулган жаратылыш газын өндүрүүчүлөргө анын өзүн-өзү акталышын кепилдеген.

Европа менен Америка Россиянын газ түтүгүнөн улам тирешүүгө барабы?

Мунай кымбат кезде жана суюлтулган газ рыногундагы атаандаштык күч алып турганда бул коэффициент жаңы келишимдерде төмөндөгөндөн төмөндөп отурган. Азыр мунай арзандады, бирок сатып алуучулар эски, жогорку коэффициенттерге кайтууну каалаары арсар.

Мунай 45 доллар кезинде жана акыркы убактагы 0,11 типтик коэффициентинде суюлтулган жаратылыш газы миллион БТЕ беш доллардын же миң куб метрине 180 доллардын тегерегинде гана болот.

Ал эми сатып алуучуларды споттук баадагы газ кызыктырат. Анан калса, Катардын узак мөөнөттүү келишимдеринин акырындап аякташы менен аталган өлкөдөн биржалык рынокко суюлтулган газ көп чыга баштайт.

Азиялык-тынч океандык аймактагы өнүгүп келе жаткан өлкөлөр газдын чоң көлөмүн иштетүүгө жөндөмдүү экенин эске сала кетели (15 жылда суюлтулган газ рыногу эки эсеге чыгарына божомол да ушундан чыккан). Бирок баа төмөн – эң көп дегенде миң куб метрине 200 долларлык деңгээлде болгондо гана ушундай.

Бул факторлордун баары рыноктун өнүгүшүнүн белгисиздиги жана парадоксалдуулугуна алып келет. Анткен менен, жалпысынан жаратылыш газы жана суюлтулган жаратылыш газы келечектүү отун бойдон калууда. Бирок атаандаштык күч рынокто баа кыйла төмөн болгондо гана талап улам жогорулап отурат.

69
Белгилер:
Дүйнө, рынок, инвестициялар, баалар, газ
Тема боюнча
Эксперт: дүйнөдө мунайга суроо-талап түшүү коркунучунда
Президент Сооронбай Жээнбеков Биринчи радиого маек берип жатканда

Жээнбеков Путин менен жолугар алдында эмне деди. Мамиле, кызматташтык, деңгээл

0
(жаңыланган 16:48 26.09.2020)
Келе жаткан жумада мамлекет башчы иш сапары менен Россияга барат. Маек учурунда Владимир Путин менен бир катар маселелерди талкуулай турганын билдирген.

БИШКЕК, 26-сен. — Sputnik. Россия менен эриш-аркак жылынын алкагында пландаштырылган иш-чараларды аткарууга бардык күч-аракетибизди жумшайбыз. Бул туурасында президент Сооронбай Жээнбеков "Биринчи радиого" маек берип жатканда айтты.

Журналист мамлекет башчыдан РФ менен бүгүнкү кызматташтыктын деңгээлин кандай баалай турганын жана өлкө ортосунда эриш-аркак жылындагы пландар тууралуу сураган.

Президент Россия менен иштешүүгө чоң маани берилерин жана учурдагы мамиле эң жакшы экенин айткан.

"Эмки жумада, кудай буюрса, Россияга иш сапар менен барып, Владимир Путин менен жолугушам. Бир катар маселелерди талкуулайбыз. Ушул жумада өкмөттөр аралык комиссиянын 22-жыйыны Бишкекте өттү. Бул эриш-аркак жылдын биргелешкен программасынын алкагындагы маанилүү иш-чара. Комиссия соода-экономикалык, илимий-техникалык жана гуманитардык кызматташтык боюнча маселелерди карады. Кээ бир иш-чаралар, тилекке каршы, абалга жараша токтоп турат. Алардын мөөнөтүн өзгөртүү боюнча Россия менен сүйлөшүп жатабыз", — деген президент.

Жээнбеков парламентке канча партиянын келишин каалай турганын айтты

Президент эриш-аркак жылынын жабылыш аземи 2021-жылга жылдырылганын кошумчалаган.

"Кыйынчылыктарга карабастан биз стратегиялык өнөктөшүбүз, союздашыбыз Россия менен эриш-аркак жылынын алкагында пландаштырылган иш-чараларды аткарууга бардык күч-аракетибизди жумшайбыз жана жумшап жатабыз", — деген Жээнбеков.

Кыргыз-Россия эриш-аркак жылында баш-аягы 200гө чукул иш-чараларды өткөрүү пландалып, бирок пандемиядан улам түрдүү мөөнөттөргө жылдырылган болчу.

0
Белгилер:
иш-чара, Кыргызстан менен Россиянын эриш-аркак жылы, кызматташтык, Сооронбай Жээнбеков, Россия, Кыргызстан
Тема:
Кыргызстан менен Россиянын эриш-аркак жылы
Тема боюнча
Шайлоодон кийин карантин киргизилеби? Президент Жээнбековдун жообу