Лаборатория кызматкери коронавируска анализ кармап турат. Архив

Тажикстанда белгилүү саясатчы, жазуучулар коронавирус жуктуруп алды

533
Жазуучу Мухиддин Ходжазод өзү сакайып кетсе, жубайы, тилекке каршы, оорунун кесепетинен каза болуп калган.

БИШКЕК, 6-май — Sputnik. Тажикстанда эл көзүнө көрүнгөн атактуу адамдар коронавирус жуктуруп алганы аныкталды. Бул тууралуу Sputnik Тажикстан агенттиги кабарлады.

Кечээ Тажикстандын Социал-демократтар партиясынын төрагасы Рахматилло Зойиров Facebook баракчасына COVID-19га кабылганы туурасында жазган.

"Сегиз күндөн бери коронавирус менен ооруп жатам. Мага ден соолук каалап коюңуздар. Достор, үйүмө келбей турууңуздарды суранам!", — деп жазган саясатчы.

Ошондой эле өлкөнүн белгилүү музыкант жана композитору Фарход Зикирге да оору жукканы белгилүү болду.

Дагы бир адабиятчы Абдукодир Рустам инфекция менен сегиз күн күрөшүп жеңип чыккан.

Ал эми Тажикстандын эл жазуучусу Мухиддин Ходжазод жубайы экөө тең коронавируска чалдыкканы аныкталып, ооруканага түшкөн. Жазуучу өзү айыгып, тилекке каршы, жубайы оорунун кесепетинен каза болуп калган.

Белгилей кетсек, тажик бийлиги алгачкы учур катталганын 30-апрелде расмий түрдө жарыялаган. Соңку маалымат боюнча, өлкөдө 230 адамдан коронавирус аныкталып, экөө каза болду.

533
Белгилер:
саясатчы, жазуучу, жугузуу, коронавирус, Тажикстан
Тема:
Кытайдагы жаңы типтеги коронавирус (753)
Тема боюнча
ДССУ: Тажикстан менен Түркмөнстанда пневмониядан өлгөндөр көбөйдү
Россиянын өкмөт башчысы Михаил Мишустин коронавирус жуктуруп алды
Биолаборатория. Архив

Борбор Азия жана Кавказга биолаборатория курууда АКШнын көздөгөнү эмне?

195
(жаңыланган 16:08 31.05.2020)
Совет маалында Армян ССРиндеги Микробиология институту микробиологиялык ири борбор деп эсептелген. Токсонунчу жылдары аталган институттун илимий иштерине АКШ жана Улуу Британия да кызыгар эле.

БИШКЕК, 31-май — Sputnik. Казакстан, Армения жана Тажикстанда америкалыктар биологиялык лабораториялар түйүнүн ачкан. Айрыкча Грузиядагы Лугара атындагы лабораториялык борбордун ишмердиги россиялык бийликти түпөйүлгө салат. Булардын Вашингтонго зарылдыгы канчалык экенине биздин өнөктөш агенттик РИА Новости сереп салган.

"Кошмо Штаттар дүйнө жүзү боюнча, анын ичинде бизди курчаган аймактарда да аскердик-биологиялык ишмердик жүргүзүүдө", — деп билдирген Сергей Лавров ЖККУнун тышкы иштер министрлеринин жолугушуусунда. Москва эбактан бери эле коңшу мамлекеттердеги биологиялык коопсуздукка кабатыр болуп келет.

Атайын жасалган иш беле?

Казакстанда коронавирус марттын башында каттала баштаган. Өлкө бийлиги дароо чек араларды жаап, өзгөчө абал киргизген. Интернетте вирус 2016-жылы америкалыктар тарабынан ачылган республиканын түштүгүндөгү биолаборатория менен байланыштуу экени тууралуу күбүр-шыбыр кеп тараган.

Алматыдагы Борбордук реферанс-лаборатория (БРЛ) Казакстанга мүнөздүү вирус штаммдарын изилдөөгө адистешкен. Казакстандын карантиндик жана зооноздук (жаныбарлардан адамга жугуучу) инфекциялар илимий борборунун базасында иштейт, республиканын Саламаттыкты сактоо министрлигине баш иет. Пентагондун эсебинен курулса да Казакстандын менчиги болуп саналат. Бул объектиге АКШ 108 миллион доллар бөлүп берген.

Вашингтон аймакта америкалык аскер кызматкери бар экенин, изилдөөлөр белгисиз вирустук инфекциялардан коргонууга көмөк болорун түшүндүргөн. ЖККУ, КМШ жана ШКУ саммиттеринде Москванын өкүлдөрү америкалыктар бул лабораторияларды россиялык кызыкчылыктарга каршы колдонушу мүмкүн деген кооптонууларын билдирип келет. Бирок Казакстандын бийлиги жергиликтүү биологдордун ишине эч ким кийлигише албастыгына ынандырган.

"Четөлкөлүк окумуштуулардын катышуусунда биргелешкен изилдөө жана гранттар боюнча долбоорлор ишке ашырылчу учурларда гана уруксат берилет", — деп түшүндүрүшкөн БРЛ өкүлдөрү.
© Sputnik / Максим Блинов
Россиянын тышкы иштер министри Сергей Лавров 2017-жылдын 17-июлунда Минксиде өткөн ЖККУнун тышкы иштер министрлер кеңешинин жыйынынан соң

2018-жылы Казакстанда менингит менен ооругандардын саны көбөйгөнү байкалган, андан улам Алматыда аталган лабораториядан менингококк инфекциясынын штаммы чыгарылган деген сөз чыккан. Журналисттер жана блогерлер ошол убакта америкалыктар вирусту атайын таратканын, мындай жол менен алар лабораторияда иштелип чыгып жаткан биологиялык куралдын натыйжалуулугун текшерип көрүшкөнүн олуттуу түрдө эле жазышкан.

Казакстандын Саламаттык сактоо министрлиги эч кандай эпидемия болбой турганына ишендирген. "Казакстанда менингит 58 кишиде аныкталган, алардын 32си Алматы калаасында катталган. Эгер Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун ченемдери боюнча эсептеп көрсөк, орточо көрсөткүч төмөн", — деп билдиришкен мекемедегилер. Коронавируска окшош жагдай. Бийлик конспирологияны төгүндөп, дүрбөлөңгө түшпөөгө үндөгөн.

© Sputnik / Тимур Батыршин
Автоинспекциянын кызматкерлери Алматынын көчөлөрүнүн биринде нөөмөттө

Жабык тартип

Совет маалында Армян ССРиндеги Микробиология институту микробиологиялык ири борбор деп эсептелген. Токсонунчу жылдары аталган институттун илимий иштерине АКШ жана Улуу Британия да кызыгар эле. Армениялык адистерди батыш өлкөлөрүнө практикадан өтүүгө чакырышкан. 2000-жылдары америкалыктар өлкөдө бир нече биолаборатория ачууга жардамдашкан. Акчаны да Казакстандагыдай эле Пентагон бөлгөн. Армениядагы Илдеттерди көзөмөлгө алуу жана алдын алуу боюнча улуттук борборду заманбапташтырууга эле он миллион доллар сарпташкан.

Ереван, Гюрми, Ванадзор, Мартун жана Ижеванда курулган илимий борборлор Кавказ аймагына мүнөздүү болгон вирус жана штаммдарды изилдешет. Лабораториялар Армениянын саламаттыкты сактоо тутумуна кирет, бирок АКШнын Коргоо министрлигинин алдындагы Кооптуулуктарды азайтуу агенттиги кийлигише алат. Жергиликтүү адистерден тышкары, ал жакта америкалыктар иштейт.

Армениядагы биолабораториялардын жабык тартипте иштешине Москва сын көз карашта. Шектенүүлөрдү жоюу үчүн былтыр күздө премьер-министр Никол Пашинян россиялык адистер менен Кызматташуу боюнча меморандумга кол коюуга макул болгон. Ийне-жибине чейин макулдашышкан соң армян тарап бул документтен баш тарткан.

© Sputnik / Денис Асланов
Грузиядагы Ричард Лугар атындагы лабораториянын каалгасындагы жазуу

Кооптуу эпидемиология

2010-жылы америкалык биологдор ЖККУнун дагы бир мүчөсү – Тажикстанга кызыга баштаган. Инфекциялык илдеттердин күч алышына алып келчүдөй жагымсыз эпидемиологиялык жагдай аларды чочулаткан экен. Бир нече батыш фонду изилдөө борборлорун ачууга каражат бөлгөн. Ошентип, 2013-жылы Душанбедеги

Гастроэнтерологиялык институттун базасында биологиялык коопсуздук лабораториясы ачылган. Долбоорду франциялык Мерьё кайрымдуулук фонду каржылаган. Ал ушундай эле объектилерди Кытай, Мьянма, Бангладеш жана Африканын бир катар өлкөлөрүндө курган.

Француздарга адаттагыдай эле Бириккен улуттар уюму жана АКШнын USAID эл аралык өнүгүү боюнча агенттиги көмөкчү болгон. Инвестициялар үч миллион доллардан ашкан.

2019-жылы Кургак учукка каршы күрөшүү боюнча республикалык борбордун алдында лаборатория ачышкан. USAID менен Пентагон демөөрчүлүк кылган. Жергиликтүү биологдор четөлкөлүк кесиптештери менен кургак учук, малярия, гепатит жана холера өңдүү Борбор Азияга мүнөздүү болгон ооруларды изилдешет.

Былтыр Тажикстандын түндүгүндөгү Исфара шаарында дагы бир объект ачылган. Аны да америкалыктар каржылаганы гана белгилүү, бирок ал боюнча маалымат аз.

"Борбор Азияда коронавируска чейин эле эпидемиологиялык абал жакшы эмес эле. Бул аймакта гепатит, холера, кургак учук күч алуу коркунучу бар, ошондуктан жаңы биолабораториялар зарыл. Аларга каражат керек. Четөлкөлүк көмөк болбосо, ишке ашыра албайбыз", — деп түшүндүрөт Душанбедеги Саясий изилдөөлөр борборунун директору Абдугани Мамадазимов.

Тажикстандык серепчи америкалыктардын бул багытта жанданганынан шектүү жагдайды байкабаганын айтат. "Болгону алар биринчилерден болуп жардамга кол сунат. Эгер коронавирустан кийин Россия, Кытай же Евробиримдик аймакта вирустарга каршы күрөшүүгө активдүү жардам бере башташса, Борбор Азиядагы республикалардын бийлиги колдоп берет", — деп ишенет эксперт.

Работа референс-лаборатории в Душанбе
© Фото / Национальная Референс лаборатория Республики Таджикистан
Душанбедеги референс-лабораториядагы иш

Грузиндик патоген

Грузия ЖККУга мүчө эмес, бирок Россия менен чектешет жана Кавказда негизги ролду ойнойт. Москваны Ричард Лугар атындагы Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча илим-изилдөө борбору бушайман кылат. Россия бийлиги Тбилисинин жанындагы биолаборатория америкалыктардын кызыкчылыгына иштээрин боолголойт.

Мындай шектенүүлөр да тегин жерден чыккан жок. 2018-жылдын сентябрында Грузиянын мурдагы мамлекеттик коопсуздук министри Игорь Гиоргадзе лабораторияларда адамдарга да тажрыйба жасалган болушу мүмкүн деп шек санаган. Ал түгүл документтерди жарыялаган. Анда Лугар борборунда дарыланган он киши каза болгону жөнүндө маалымат камтылат. Аталган лабораторияда америкалык үч жеке фирманын биологдору иштеген. Алар, тагыраак, CH2M Hill, Battelle жана Metabiota Пентагондун буюртмаларын аткарган ишканалардан.

Гиоргадзе лабораториялардын бактериологиялык коргоонун жогорку деңгээлине көңүл бурдурат. Атап айтканда, борбор "зыяндуу заттарды чачуу үчүн жабдуулар жана биологиялык активдүү материалдары бар ок-дары менен жабдылган".

© Sputnik / Илья Питалев
Душанбедеги референс-лабораториядагы иш
"Калкты коргоону көздөгөн мекемеге мындай нерселердин зарылдыгы не?" — деген суроо салат экс-министр.

Москвадагылар муну эшиткен. РФ ТИМинин Куралдарды жайылтпоо жана көзөмөлдөө маселелери боюнча департаментинин башчысы Владимир Ермаков Россия өз чегинде америкалык биологиялык эксперименттердин жасалышына жол бербейт.

Пентагондогулар Гиоргадзенин бул айыптоолору негизсиз дешкен. Тбилисидегилер лаборатория жай эле иштелмелер менен алектенерине, адамдарга эч кандай тажрыйба жасалбай турганына ишендирген. Грузия бийлиги Лугардагы борбор менен россиялык адистердин таанышуусуна каршы эмес. Бирок бул пландар эки өлкөнүн мамилесиндеги былтыркы кризистен улам үзгүлтүккө учураган.

"Грузия физикалык-химиялык биология жаатындагы изилдөөлөргө эч качан кызыккан эмес. Бул лаборатория кызматкерлерди жогорку класстагы биологиялык коргоо экендиги боюнча маалымат түкшүмөлдөрдү жаратат. Мындай оор патогендер менен алектенүүнүн зарылдыгы эмне?" — дейт биологиялык илимдердин доктору, Сибирь федералдык университетинин профессору Николай Сетков.

"Вектор" вирусология борборунун башкы директорунун илимий иштер боюнча орун басары Александр Агафонов "Лугар атындагы борбордо биологиялык куралды иштеп чыгуу жана аны чыгаруу жөнүндө түз маалыматтар менен тааныша албайбыз".

© Sputnik / Леван Авлабрели
Грузиядагы Ричард Лугар атындагы лаборатория

"Ошентсе да CH2M Hill, Battelle жана Metabiota өңдүү жеке ишканалар, алардын келишимдик милдеттенмелери, мисалы, сибирь жарасы, туляремия жана Крым-Конго геморрагиялык лихорадкасы өңдүү кооптуу бактерияларды изилдөөнү көз жаздымда калтырууга болбойт", — деп баса белгилейт адис.

РИА Новости сурамжылаган серепчилердин баары постсоветтик мамлекеттер сырттан жардам күтүү менен эпидемиологиялык кырдаалдын көзөмөлүн колдон чыгарып жибериши мүмкүн деген пикирде. Мунун кесепети оор болушу ыктымал. Анүстүнө пандемия убагында лабораторияларга өтө кооптонуу менен карап калышты. Бул мындай структуралардын ишин ачыгыраак уюштурууга түртөт.

195
Белгилер:
вирус, илимий изилдөө, каржылоо, АКШ, Россия
Тема боюнча
"Жыргалчылыкты арттырат"... АКШ Борбор Азияга эмне үчүн көз артууда?
Ухань шаарындагы базар. Архивдик сүрөт

Ухандан чыккан эмес. Кытай окумуштуулары коронавирустун очогун иликтөөдө

595
(жаңыланган 15:17 30.05.2020)
Окумуштуулар Ухандагы базарда сатылган жаныбарлардын үлгүлөрүнө изилдөө жүргүзүп, алардан коронавируска анализ алышкан.

БИШКЕК, 30-май — Sputnik. Кытайдын ооруну алдын алуу жана көзөмөлдөө улуттук борборунун окумуштуулары коронавирустун жаңы түрү Ухань шаарындагы базардан чыккан деген маалыматты төгүндөштү. Бул тууралуу РИА Новости Daily Mail агенттигине таянып кабарлады.

Маалыматка ылайык, окумуштуулар Ухандагы базарда сатылган жаныбарлардын үлгүлөрүнө изилдөө жүргүзүшкөн. Жыйынтыгында алардын коронавируска алынган анализдери таза чыккан. Бул вирус базарда сатылган жаныбарлардан тарады деген маалыматты четке кагарын тастыктайт.

"Көрсө, базар деле оорунун курмандыктарынын бири болгон экен", — деген борбордун жетекчиси Гао Фу.

Ошол эле убакта вирус жарганаттарда пайда болуп, андан кийин адамга башка жаныбар аркылуу жукканы аныкталды. Бирок оорунун очогу дале белгисиз.

Колин Карлсон атындагы Жорджтаун университетинин зоологунун божомолунда, инфекция Ухандагы базардан кеңири жайылып кетиши мүмкүн. Анда бир адам вирусту көп кишиге жуктуруп алган.

Коронавирус тууралуу

2019-жылдын декабрь айынын аягында Кытайдын Ухань шаарында белгисиз өпкө оорусу жайылып баратканы байкалган. Оору деңиз азыктарын саткан базардан тараган. Адистер дарттын козгогучу коронавирустун 2019-nCoV деп аталган жаңы тиби экендигин боолголошкон. 11-март күнү Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму коронавирус боюнча дүйнөдө пандемия жарыялаган.

595
Белгилер:
базар, коронавирус, Ухань, Кытай
Тема:
Кытайдагы жаңы типтеги коронавирус (753)
Тема боюнча
Москвада чектөөлөр коронавирустун вакцинасы чыкканга чейин улантылат
Кытай коронавирус кайдан чыкканын териштирүүгө даяр. Бирок бир шарт менен
Кытай коронавирустан жапа чеккендерге 2 млрд. доллар берет
Президент Кыргызской Республики Сооронбай Жээнбеков сегодня, 1 июня, в Международный день защиты детей встретился с детьми — участниками телепроекта «Мээрим».

Президент менен жолуккан балдар "Ала-Арчада" сейилдешти. Сүрөттөр

0
Сооронбай Жээнбеков балдарга өзүнүн жумушу жөнүндө айтып берип, заманбап санарип технологияларды терең өздөштүрүүсүн каалап, ошол эле убакта китеп окууну да унутпоого чакырды.

БИШКЕК, 1-июн. — Sputnik. Президент Сооронбай Жээнбеков бүгүн, Балдарды коргоонун эл аралык күнүндө, ата-энесинен ажыраган балдардын таржымалын көрсөткөн "Мээрим" теледолбооруна катышкан балдар менен жолугушту. Бул тууралуу өлкө башчынын маалымат кызматынан билдиришти.

Жолугушууга Актан Жумабеков (12 жашта), Бүбүрахима Абсатар кызы (15 жашта), Диана Аманкожоева (11 жашта), Эрбол Мансуров (13 жашта) жана Ыйманбай Куштарбеков (12 жашта) катышты. Президент аларды бүгүнкү майрамы менен куттуктады.

"Балдар Жээнбековдун кичине кездеги кыялдары менен каалоолору жөнүндө кызыктырган суроолорун берип, өз пландары, кызыккан кесиптери тууралуу айтып беришти. Президенттен балдар үйлөрүндө, интернаттарда тарбияланып жаткан балдардын тагдыры боюнча пикирине кызыгышты. Ошондой эле президенттин күнүмдүк ишинде туш болгон көйгөйлөр менен алдыга коюлган пландарын сурашты", — деп айтылат билдирүүдө.

Жээнбеков балдарга өзүнүн жумушу жөнүндө айтып берип, заманбап санарип технологияларды терең өздөштүрүүсүн каалап, ошол эле убакта китеп окууну да унутпоого чакырды.

Мамлекет башчысы балдарга бекем ден соолук, бактылуу жашоо, бакубат турмуш жана окууларына ийгиликтерди каалады.

Жолугушуунун катышуучулары президенттин колунан белек катары ноутбук алышты. Балдардын арасынан Актан Жумабеков карапачылык искусство менен алектенерин айтып, Жээнбековго өз колу менен жасаган илбирс түрүндөгү акча салып коюучу кутуну белек кылды.

"Андан соң балдар президент менен "Ала-Арча" мамлекеттик резиденциясынын аймагында сейилдеп, өлкө башчы аларга мамлекеттик деңгээлдеги иш-чаралар жана расмий жолугушуулар өтчү жерлер тууралуу айтып берди", — деп жазылган кабарда.

Маалымат кызматтан билдиришкендей, президенттин 2019-жылдын декабрь айындагы жыйынтыктоочу пресс-конференциясында КТРКнын "Мээрим" долбоорунун авторунан президентке катышкан балдар менен жолугушуу сунушу түшкөн. Ал эми бүгүнкү кездешүүгө президент менен жолугушууну каалаган катышуучулар чакырылган.

0
Белгилер:
куттуктоо, майрам, жолугушуу, балдар, Сооронбай Жээнбеков