Председатель КНР Си Цзиньпин слушает премьер-министра Японии Синдзо Абэ во время встречи в Большом Народном зале в Пекине. 23 декабря 2019 года

Си Цзиньпин: Кытай ШКУ өлкөлөрүнө жакырчылыктан чыгуу жолдорун көрсөтүүгө даяр

100
(жаңыланган 16:14 17.09.2021)
Ушул жылдын 25-февралында Си Цзиньпин кытай эли толугу менен жакырчылыкты жеңгенин жар салган. Эми Кытай бул тажрыйбаны башкалар менен бөлүшүүнү көздөп жатат.

БИШКЕК, 17-сен. — Sputnik. Кытай Шанхай кызматташтык уюмуна мүчө мамлекеттердин жарандарына жакырчылык менен күрөшүү боюнча билим алуу үчүн 1 000 квота берет. Бул тууралуу өлкө башчысы Си Цзиньпин Душанбе шаарында өтүп жаткан ШКУ саммитинде айтканын РИА Новости жазды.

"Алдыдагы үч жыл ичинде Кытай ШКУга мүчө мамлекеттерге 1 000 квота берүүгө даяр. Ага илинген балдар жакырчылыктан чыгуунун жолун издеген кесиптер боюнча билим алат", — деп айтылат кабарда.

Ушул жылдын 25-февралында Си Цзиньпин кытай эли толугу менен жакырчылыкты жеңгенин жар салган. Акыркы сегиз жыл ичинде коңшу өлкөдө 100 миллиондой адам итке минген абалдан чыгарылган. Мунун аркасы менен Кытай БУУнун жашоону жакшыртуу программасына ылайык алдыга коюлган максатка жеткен.

ШКУ — 2021-жылы түзүлгөн эл аралык уюм. Ага Кытай, Россия, Казакстан, Тажикстан, Кыргызстан жана Өзбекстан кирет.

100
Белгилер:
Кытай, ШКУ, жакырчылык, квота, билим берүү
Тема боюнча
ЖМК: Си Цзиньпин Байдендин жолугушуу тууралуу сунушун кабыл албай койду
Байден: Си Цзиньпин Кытай Америкага 15 жылда ээлик кыларына ишенүүдө
Си Цзиньпин кесиптеши Садыр Жапаровду Кытайга чакырды
Кабул шаары. Архивдик сүрөт

Россия: Афганистандын жаңы бийлиги элдин жашоосун жакшыртууга аракет кылууда

36
Мария Захарова Афганистанда социалдык-экономикалык абал оор бойдон калып жатканын билдирип, Москва форматындагы сүйлөшүүлөрдө афган элине биргеликте жардам берүү талкуулангандыгын айтты.

БИШКЕК, 23-окт. — Sputnik. Россия Афганистандагы абалга тыкыр көз салып, жашоону жакшыртуу үчүн өлкөнүн жаңы өкмөтүнүн бардык аракеттерди көрүп жатканын байкоодо. Бул тууралуу РФтин Тышкы иштер министрлигинин расмий өкүлү Мария Захарова айтканы аталган ведомствонун сайтына жарыяланды. 

"Афганистандын жаңы бийлиги элдин жашоосун жакшыртууга аракет кылууда. Учурда айрым провинцияларда электр энергиясы менен камсыздоону калыбына келтирүү иштери болуп жатат. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму афган элине полиомиелит дартына каршы эмдөө жүргүзүүгө талибдерден уруксат алды. Жакында кыздарга мектепке барууга уруксат берүү пландалып жатат", — деп айтылган маалыматта. 

Ошондой эле Захарова Афганистанда социалдык-экономикалык абал оор бойдон калып жатканын билдирип, Москва форматындагы сүйлөшүүлөрдө афган элине биргеликте жардам берүү талкуулангандыгын айтты.

Август айында америкалыктар аскерлерин өлкөдөн чыгарууну айткандан кийин  "Талибан"* кыймылы активдешип, кийин өлкөнү каратып алган. Бул нерсе Афганистанда гуманитардык, экономикалык жана саясий кризисти жаратты. Анын кесепетинен коңшу өлкөлөргө качкындар агыла баштады.

* — Кыргызстан, Россия жана башка бир катар өлкөлөрдө тыюу салынган уюм

36
Белгилер:
Афганистан, Россия, Мария Захарова, ТИМ
Тема:
Афган бийлиги менен талибдердин тиреши
Тема боюнча
Афганистан: "Москва форматындагы" сүйлөшүүгө Кыргызстандан Абдуразаков катышууда
Афган делегациясы Өзбекстанга келип, сүйлөшүүлөр башталды
Иран Афганистан боюнча Москвада өтүүчү отурумга катышат
Кыргызстан жана Казакстан желектери. Архив

Нурсултан Назарбаев кыргыздардан эмне белек алганын айтты

277
(жаңыланган 11:42 22.10.2021)
Назарбаев мурдагы совет мамлекеттери белек беришүүнү жакшы көрөрүн айткан. Ошол эле учурда батыш өлкөлөрүндө мындай адат өөн учурай турганын белгилеген.

БИШКЕК, 22-окт. — Sputnik. Казакстандын алгачкы президенти Нурсултан Назарбаев "Штрихи к портрету. Откровение" даректүү тасмасында кесиптештери берген эсте калган белектер тууралуу айтып берди.

Видеону Елбасынын маалымат кызматынын YouTube каналы чыгарды.

"Батышта белек беришпейт. Мен аны билбей Клинтонго (Билл Клинтон — АКШнын мурдагы президенти) анын сүрөтү түшүрүлгөн килем алып баргам. Дубалга илет го дегем, кабыл алуучу жайына барсам жерге салып коюшуптур. Биз андайга жол бермек эмеспиз да. Совет маалындагы мамлекеттер белек бергенди жакшы көрүшөт. Мисалы, Бердымухамедов (Түркмөнстандын өлкө башчысы Гурбангулы Бердымухамедов) ахалтекин атын, өзбектер кийим менен буюмдарды, кыргыздар дагы аргымак тартуулашат", — деген Назарбаев.

Ал ошондой эле казак эли да башка кесиптештерине жаккан белек бергенге аракет кыларын кошумчалаган.

277
Белгилер:
Казакстан, Кыргызстан, Нурсултан Назарбаев, белек, аргымак
Тема боюнча
Назарбаев Путинди кантип таң калтырганын айтып берди. Маектин видеосу
РФ президенти Владимир Путин Валдай клубунун пленардык жыйынында

Өзгөрүүлөр доорундабыз. Путиндин "Валдай" клубунун жыйынындагы кеби

0
(жаңыланган 23:32 23.10.2021)
РФ президенти Владимир Путин "Валдай" клубунун пленардык жыйынында кенен сөз сүйлөдү. Россия президенти өлкөсү бүт дүйнө сымал эле улам тереңдеп, улам олуттуу тартып бараткан өзгөрүүлөрдү баштан кечирип жатканын белгиледи.

"Акыркы жылдары көпчүлүктүн көөнүндө "Кудай өзгөрүүлөр доорунда жашатпасын" деген кытай макалы бар. Бирок кааласак да, каалабасак да биз аны баштан кечирип жатабыз", — деди Путин.

Путиндин баамында, дүйнө азырынча жаңы тең салмактуулукка жетише элек. Бардык багыттагы бирдиктүү өзгөрүүлөргө эбак көнүүгө тийиш элек, бирок анте алган жокпуз. Россиялык президенттин "Валдай" эл аралык талкуу клубундагы сөзүнүн урунттуу учурларынан РИА Новости агенттиги тандап алып, өзүнчө берген.

РФ президенти пандемия дүйнөлүк коомчулук кандай морт экенин дагы бир ирет эскертип, жашап кетүү үчүн турмушубуздун түзүлүшүн кайра карап чыгуу абзелдигин айтат. Ошону менен бирге эле Путин капитализмдин азыркы үлгүсүнүн убагы өткөнүн, чиеленишип бараткан карама-каршылыктардан анын жардамы менен чыгууга болбостугун белгилейт. Анын пикиринде, дүйнөдө азык-түлүк каатчылыгы күчөгөндөн күчөй берет. Бул көйгөйлөрдүн баары жүрүп отуруп коомго терең жик салат.

РФ президентинин айтымында, бардык мамлекеттер орток көйгөйлөрдү биргеликте чечүүгө даяр экенин билдиргени менен иш жүзүндө дайым андай боло бербейт. Пандемия терс тенденцияларды тездетип гана койду. Анткен менен маселе татаал, саясатчылар эң оболу өз мекендештеринин алдында жооптуу, ошол себептүү эл аралык жана транс-улуттук темалар экинчи планга жылат, жалпысынан кадыресе жана туура кадам.

Президент белгилегендей, дүйнөнүн бүгүнкү абалы — кансыз согуштун натыйжасы, андан сабак алып, бүтүм чыгарып, куралдуу чоң тирешсиз жаңы дүйнө түзүмүн орнотуу зарыл.

БУУ реформасы

Россия лидери аталган жыйында Бириккен Улуттар Уюмуна кеңири токтолду. РФ президенти БУУну айныгыс баалуулук деп атап, дүйнө аны сактап калууга тийиш экенин белгиледи. Ыргагы ыкчам өзгөрүүлөргө көнүүгө дайым үлгүрө бербесе да шашпоо, аны реформалоодо катачылыкка жол бербөө керек. Башка мамлекеттердин анын Коопсуздук кеңешине туруктуу мүчө болуу мүмкүнчүлүктөрү жөнүндөгү маселе Россия тарабынан эмес, консенсус менен чечилиши шарт. Ал эми кеп, анын пикиринде, тең салмактуулукту таба билгенде.

"Эгер туруктуу мүчөлөрдүн вето укугун бузуп койсок, анда Бириккен Улуттар Уюму дал ошол күнү кыйрайт, ал жөн гана Улуттар лигасына айланып калат, бүттү", — дейт президент. 

Президент РФ Владимир Путин на пленарной сессии XVIII ежегодного заседания Международного дискуссионного клуба Валдай. 21 октября 2021 года
© Sputnik / Максим Блинов
РФ президенти Владимир Путин "Валдай" клубунун пленардык жыйынында

COVID-19га каршы күрөш

Россиялык президент COVID-19 пандемиясы боюнча токтолуп, анын курмандыктарынын саны Биринчи дүйнөлүк согуштагы жоготууларга тете, ал тургай андан да ашык экенин эске салды. Ошону менен бирге эле илдетке каршы күрөштө эл аралык жардамга зарылып турган өлкөлөргө каршы санкциялар дале сакталуу бойдон турат.

"Анда батыштык саясий ойдун гумандуу башаты кайда? Иш жүзүндө эч нерсе жок. Курулай гана сөздөр", — деди Путин.

РФ мамлекет башчысы ар бир мамлекетти орунсуз дымактарын жыйыштырып, бул көйгөйдү жеңүүдө чогуу иштөөгө чакырды.

Коронавируска каршы милдеттүү эмдөөнү Путин колдобой турганын, анткени таңууланган чечимден буйтап кетүүгө болорун, ал эми бийлик дартка чалдыккандан көрө эмделген дурус экенин элге далилдеп берүүгө тийиштигин айтты.

Акыл чегиндеги консерватизм

Баалуулуктар да россиялык лидердин сөзүндө негизги темалардан болду. РФ президенти аларды ар бир улуттун маданий-тарыхый өнүгүшүнүн уникалдуу өндүрүмү экенин айтты. Өз ара чырмалышы ой таанымды кеңейтип, өз салт-санааңды башкача карап чыгууга мүмкүндүк берет. Бирок бул процесс убакытты талап кылып, ажырагыс болушу шарт.

"Белгисиз жана болжоп болгус шарттарда баалуулукту таңуулоо аракеттери ансыз да курчуп турган кырдаалды дагы ырбатып, адатта терс реакцияны жаратып, күтүлбөгөн жыйынтыктарга дуушар кылат", — деди РФ президенти.

Путин жыйында Мартин Лютер Кингдин: "...Төрт балам терисинин түсүнө эмес, алардын адамдык сапаттарына карап бааланчу күндүн келерин кыялданам" деген сөзүн келтирди.

"Мына, нагыз баалуулук. Бирок ушул чакта баары башкача болуп жатканына күбөбүз", — деди Путин. Дүйнөлүк түзүм кайра калыптанып жаткан маалда (соңу эмне болору белгисиз) салкын кандуу консерватизм – төмөнгө чөктүрбөй, башаламандыкка батырбай кармаган акылга сыярлык жүрүм-турум чийини.

Путиндин баамында, Батышта аял менен эркектердин укугу тууралуу талкуулар таптакыр эле ашыкча өзгөчө темага айланып, "эркек", "аял" деген түшүнүктөрдүн өздөрүн жок кылууга белсенүүгө чейин жеткендей. Россия лидери эркек бала оңой эле кызга айланып, же, тескерисинче, кыз жеңил эле жигит боло аларына балдарды ынандырып, иш жүзүндө аларга тагдырын талкалап коё турган тандоого түртүшкөнү үрөй учура турган жагдай экенин белгилейт.

Кошумча кептер

Владимир Путин "Валдай" клубунун жыйынында совет учурунан да сөз козгоду. Теңдөө принцибине карабастан өлкөдө өзгөчө жеңилдиктер болгонун, жеке өзү да башка бир топ замандаштарындай эле ошол доордун көйгөйлөрүнө да тушугуп, жагымдуу жактарын да татканын, маселен жакшы билимге ээ болгонун белгиледи.

"Советтик киши" деген сөз айкашы идеологиялык түс алганын, бирок аны каралоо, мазактоо оройлук жана адепсиздикке жатарын айтты.

Путин Афганистандагы окуяларга да токтолбой койгон жок. Айтымында, ал жактагы кырдаал олуттуу мааниге ээ, анткени баары өз чек араларында туруктуу мамлекетти карайт, мындан тышкары, өлкөдө террордук топтор бар. Ал белгилегендей, Афганистанга экономикасын калыптандырып, активдерин ачууга көмөктөшүү керек. Ошол эле убакта Кошмо Штаттардын лидери Жозеф Байдендин америкалык күчтөрдү өлкөдөн чыгарып кетүү чечимин туура деп баалап, бирок аны башкача ашыруу керек эле деп кейиди.

Кеп кезеги Украина маселесине жеткенде Путин бул өлкөнүн калкына алардын мүдөөсүн аткарчу бийлик органдарын мыйзамдуу жол менен түзүүгө мүмкүнчүлүк беришпей тургандай туюларын айтты. Ошол эле убакта аталган республиканын аймагын Россия үчүн кооптуулук жаратчу аскердик өздөштүрүү аракеттери жүрүп жатканын белгиледи.

Клубдун жыйынында россиялык президент "Түндүк агым — 2ни" да унутта калтырбады. Заманбап технологиялардан улам көмүр кычкыл газынын чыгарылышы Украина аркылуу транзит менен жеткирүүгө салыштырмалуу 5,6 эсе азыраак экенин, ал эми экологдордун жаңы магистралга койгон дооматтары суу кечпей турганын айтты.

Ошону менен бирге эле ал мындай долбоорлор дүйнөгө катаал каатчылыктардын алдын алууга жардам бере аларын, Россияны энергетика тармагында чектөө аракеттери жакшылыкка алып келбей турганын кошумчалады. Айтымында, эгер эртең германиялык жөнгө салуучу бул түтүк аркылуу газ берүүгө уруксат берсе, Москва көгүлтүр оттун көлөмүн 17,5 миллиард куб метрге арттыра алмак.

Мамлекет башчысы катары негизги жетишкендиктери боюнча суроолорго берген жообунда Путин экономиканын жана өнөр жайдын дээрлик талкаланып калган айрым, анын ичинде коргоо тармагынын калыптанышын атады. Ошондой эле жетишкендиктерге россиялык президент террорчулукка каршы күрөштү да кошту.

"Болочокто коом менен мамлекеттин бардык ресурстары адамдын кызыкчылыгынын тегерегине топтолушун каалайм", – деди мамлекет башчысы. Владимир Путин кезегинде россиялык үй-бүлөлөр кандай кыйынчылык жана азаптарды башынан кечиргенин көргөнүн, бирок өлкө орус улутунун өзөгүндөгү өнүгүүгө болгон күчтүү өбөлгө менен аларга туруштук бере алганын баса белгиледи.

"Валдай" эл аралык талкуу клубунун жыйыны быйыл Сочиде 18–21-октябрда "Глобалдык силкинүү — XXI: адам, баалуулук, мамлекет" деген аталышта өттү.

0
Белгилер:
Россия, Владимир Путин, талкуу, дүйнө, лидер
Тема боюнча
Адистер Путиндин "Валдай" жыйынында айткандары боюнча өз көз караштарын билдирди