СССРдин куралдуу күчтөрүнүн Афганистандан чыгуусу

Афган трагедиясы: согуштун келип чыгуу себептери жана кесепети

7681
(жаңыланган 19:03 05.02.2019)
Мындан туура 29 жыл мурун ушул күнү СССРдин куралдуу күчтөрү Афганистандан чыгып кеткен. 1979-жылы 27-декабрда Афганистанга СССРдин Куралдуу Күчтөрүнүн 40-чы армиясы кирген эле. Согуштун себептери жана кесепети тууралуу колумнист Алмаз Батилов ой бөлүшөт.

Согуш отун кечкен баатырлардын элесине таазим. Комуз, сыбызгы коштогон Катюша
© Sputnik / Эмиль Садыров , Кыргызстандын кинофотофонодокументтеринин борбордук мамлекеттик архиви
Расмий маалыматка таянсак бул согушка советтик 620 миң офицер менен жоокер катышкан, анын ичинен 14 453ү каза болгон. Ал эми Кыргызстандан 7000ден ашуун жоокер барып, 254ү курман болгон. 1,5 миңдей жоокер ар түрдүү жаракат алган. 600гө жакыны майып болуп кайткан. Эки кыргызстандык аскерге "Советтер Союзунун баатыры" наамы берилген. Кайтып келгендери Афган согушунда алган психологиялык стресстен ("афган синдрому") улам эч жерде иштей албай, көпчүлүгү оорукчан болуп калды. Женева универсетинин доктору Марек Сливинский менен Гэллап институнун Пакистандагы филиалынын адиси Иджаз Гилянин маалыматы боюнча 1,5 миллион афгандык жаран каза болгон.

Согушка кимдер катышкан

Бул согушка ар түрдүү көз караштагы державалар менен мамлекеттер катышкан. Бир жагынан СССР жана социалисттик лагердеги өлкөлөр коммунистик режимге жардам берсе, расмий Кабулга каршы согушкан оппозициялык күчтөргө АКШнын өнөктөштөрү Кытай, Пакистан жана Батыш Европа менен Жакынкы Чыгыштагы мамлекеттер тынбай көмөк көрсөтүп турган. Бул согушту Батышта "Афганистан СССР үчүн Вьетнам болду" дешкен. 

РИА Новости
Афган согушунун соңу. Архивдик ирмемдер

Тарых эмне дейт

XIX кылымдан баштап Россия менен Англиянын ортосунда Афганистанды көзөмөлдөө үчүн айыгышкан күрөш жүргөн. Ири державалардын ортосундагы бул күрөш азыр да токтой элек. XIX жана XX кылымдын башында Улуу Британия Афганистан менен үч жолу согушуп, жеңилгенине карабастан ага чейин басып алган Афганистандын айрым аймактарын кайра кайтарган эмес. Ошон үчүн азыркыга чейин мурдагы Улуу Британиянын колониясы Пакистан менен Афганистандын ортосунда Дюранд сызыгы деп аталган чек ара чыры бүтө элек. Мындан сырткары, расмий Лондон Кабулдун тышкы саясатын көзөмөлдөө боюнча позициясын сактап калган. Англия өзүнүн атаандашы Россия Афганистанда үстөмдүгүн орнотуп, колониясы Индияга кол салышы мүмкүн деп кооптонгон. Чынында эле Борбордук Азияда Афганистандын орду стратегиялык жактан абдан маанилүү болгондуктан, орус өкүмдарлары өз таасирин кеңейтүүгө умтулган. Дал ушул себептен улам Афганистан үчүн Улуу Британия менен Россиянын ортосунда тымызын айыгышкан күрөш жүргөн.

1917-жылы Россия империясы кулагандан кийин Совет бийлиги 1919-жылы Афганистанды Англиядан толук көз карандысыз мамлекет деп жарыялаган жаңы падыша Аманнулла-ханды абдан колдогон. Ошол эле учурда Совет өкмөтү Афганистан аркылуу Улуу Британияга каршы саясатын жүргүзүүгө умтулган. Бирок расмий Москва коңшу өлкөнүн ички жана тышкы саясатына көп кийлигишкен эмес. Ошондуктан Афганистанды 40 жыл башкарган өкүмдар Захир-шах Москва менен жакшы мамиледе болчу.

Так талаш

1973-жылы Захир-шахты анын жакын тууганы ханзада Дауд-хан тактыдан түшүрөт. Ал Афганистанды Республика деп жарыялап, жеке бийлигин орнотот. Буга чейин Дауд-хан мамлекетте бир катар реформаларды жүргүзүп, армияда жана коомчулуктун арасында кадыр-барктуу саясатчы болчу. Белгилей кетчү жагдай, Афганистандын туңгуч президенти Дауд-хан да СССР менен тыгыз кызматташууга умтулган.

Тилекке каршы, Дауд-хан бийликке келгенден кийин анын көпчүлүк реформалары ишке ашкан эмес. 1978-жылы Дауд-ханга каршы "Элдик демократиялык" деп аталган партия кутум уюштуруп, мамлекеттик төңкөрүш жасайт. Натыйжада Дауд-хан үй-бүлөсү менен өлтүрүлөт. Бийликке жаңы келген Нур Мухаммед Тараки жана анын тарапкерлери мамлекеттик төңкөрүштү "Апрель же Саур революциясы" деп аташкан.

Элдик демократиялык партия "Хальк" жана "Парчам" деген эки фракциядан турган. "Хальктын" көпчүлүк мүчөлөрүнүн улуту пуштундар эле. Ал эми "Парчамдын" басымдуу бөлүгүндө тажик, өзбек, нуристан жана хазара калкынын өкүлдөрү эле. 1978-жылдан баштап мамлекетте жарандык согуш башталган. 

Вывод ограниченного контингента советских войск из Афганистана
© Sputnik / В. Киселев
1979-жылы СССР Кабулдан 60 чакырым алыстыкта жайгашкан Баграм шаарына Советтик Армиянын Аскердик башкы чалгындоо кызматынын "Мусулман батальону" деп аталган атайын бөлүгүн жиберет. Анын басымдуу бөлүгүн тажик, түркмөн жана өзбек улутундагы аскерлер түзгөн.

СССРден жардам суроо

1979-жылы Герат шаарында жаңы өкмөткө каршы козголоңдон кийин расмий Кабул СССРдин жетекчилигине аскерлерин киргизүү өтүнүчү менен кайрылат. Ошол эле жылдын сентябрь айында Нур Мухаммад Таракини өлтүрүп, анын орун басары Хафизулла Амин бийликке келет. Оппозицияга карата аёосуз репрессияларды жүргүзгөн Аминге калктын арасында нааразылык күч алат. Ошол эле убакта расмий Москва чалгын кызматынын маалыматына таянып, Аминди АКШнын Борбордук чалгындоо кызматынын тыңчысы деп шекшиген. Бирок бул маалымат бүгүнкү күнгө чейин такталган эмес. Ошондуктан Москва Аминдин ордуна тымызын "Парчамдын" лидери Бабрак Кармалды дайындай баштайт. Амин да Кремлге жардам сурап кайрылган. Ушундан пайдаланып СССР Кабулдан 60 чакырым алыстыкта жайгашкан Баграм шаарына Советтик Армиянын Аскердик башкы чалгындоо кызматынын "Мусулман батальону" деп аталган атайын бөлүгүн жиберет. Бул батальондун басымдуу бөлүгүн тажик, түркмөн жана өзбек улутунан куралган аскерлер түзгөн. Мындан сырткары, буларга СССРдин Мамлекеттик Коопсуздук комитетинин атайын даярдыгынан өткөн офицерлер кошулат.

25-декабрда саат 17.00дө СССРдин 40-чы армиясынын айрым бөлүктөрү Афганистанга кирет. Ал эми эки күндөн кийин советтик жоокерлер Аминдин ордосу Тадж-бек сепилине чабуул коюп, аны ээлейт. Советтик жоокерлер афган жергесиндеги бул сарай төңкөрүшүндө биринчи жолу оор жоготууга учурайт.

АКШнын өнөктөштөрү Пакистан, Кытай, Египет менен Батыш Европа өлкөлөрү жана Жакынкы Чыгыштагы мамлекеттер афган моджахеддерине курал-жарак берип жана үзгүлтүксүз каржылап турганы маалым. Чехиянын Dotyk гезитинин журналисти Давид Галатканын жазганы боюнча Вашингтон бул согушка 3,2 миллиард доллар сарптаган экен. Каражатты моджахеддерге АКШнын Борбордук чалгындоо кызматы жеткирип турган. Чалгындоо кызматынын мындай тымызын иш-чарасы тууралуу америкалык Конгресс билген да эмес.

Баңгизат "байлыгы"

Эң кызыгы, ошол учурдагы АКШ президенти Рональд Рейган афган козголоңчуларына баңгизат сатууга уруксат берген. Мындан сырткары, Пакистан менен АКШнын Чалгындоо кызматтары биригип, моджахеддердин апийимди Афганистандан Пакистанга алып келип жана аны баңгизатка айландырып сатканын көзөмөлдөгөн. Бул баңгизаттан түшкөн пайда бир миллиард долларды түзгөн деп чех журналисти Давид Галатик макаласында расмий Вашингтон менен Исламабадды кескин сындайт. 1979-жылдан баштап 1989-жылга чейин советтик аскерлер Афганистанда баңгизат өндүргөн жана ташыган кылмыштуу топторго аёосуз күрөш жүргүзгөн. Ошол эле учурда АКШ, Англия жана Кытайдын чалгындоо кызматтары Пакистанда афган козголоңчуларын атайын даярдыктан өткөрүп жана партизандык ыкма менен согушканды үйрөтүп жатты. Иран да шиит агымын карманган козголоңчуларга көмөк көрсөтүп турду. Советтик аскерлерди каралаган пропаганда күчтүү жүргөн. Мындай тоскоолдукка карабастан советтик жоокерлер жана расмий Кабулдун армиясынын басымдуу бөлүгү моджахедерге каршы жанын аябай салгылашты. 

Завершение вывода ограниченного контингента советских войск из Афганистана
© Sputnik / А. Соломонов
1988-жылдын 15-майынан баштап Советтер Союзу Афганистандан өз аскерин четинен чыгара баштаган

Саясий эрк, акыркы чечим

Өз аскери кошуна өлкөдө жарандык согушка өтө аралашып, майнапсыз аракеттер болуп жатканына көзү жеткенден кийин Кремль Афганистандан 40-армияны чыгаруу боюнча кадам таштаган. Михаил Горбачев 1988-жылы 7-апрелде Ташкентте Афганистандын президенти Мохаммад Наджибулла менен жолугуп, натыйжада 14-апрелде Женевада Афганистан менен Пакистан өкмөтүнүн ортосунда абалды жөнгө салуу жана 40-армияны алып чыгып кетүү боюнча келишимге кол коюлган. Анын аткарылышына АКШ менен СССР кепилдик берген. Келишимге ылайык, 1988-жылдын 15-майынан баштап Советтер Союзу Афганистандан өз аскерин четинен чыгара баштаган. СССРдин жетекчилиги жоокерлерге 40-армияны толугу менен сактоо боюнча убада берген. 1989-жылдын 15-февралында 40-армия Аму-Дарыянын боюнда жайгашкан Афганистандын Хайратан шаары менен Өзбекстандын Термез калаасын жана калган бөлүгү Туругунди калаасы менен Түркменстандын Кушка шаарын байланыштырган көпүрө аркылуу чыккан. Эң акыркы болуп 40-армиянын колбашчысы генерал Борис Громов чыгып, журналисттерге "Афганистанда бир да советтик жоокер калган жок" деген. Бирок бул сөз жалган болуп чыкты. Афган козголоңчулардын туткунунда 400дөн ашык советтик жоокер калган. Азыркы күнгө чейин туткунга түшкөн 200дөн ашык советтик аскерлер издөөдө.

Аткарылбаган убада

СССРдин жетекчилиги убадасынан тайып 40-армияны толугу менен жоюп салат. Себеби аталган армия бийликке каршы козголоң көтөрөт деп корккон. Эң өкүнүчтүүсү, Женевадагы келишимдин жоболору иш жүзүнө ашкан эмес. АКШ, Пакистан, Кувейт, Сауд Аравия жана Иран моджахеддерге жардам бергенин күчөтүп, Наджибулланы бийликтен кулатты. 1990-жылы Афганистандан баңгизаттын өндүрүлүшү 600 тоннага жетти. 1996-жылы СССРдин Азиядагы эң акыркы ишеничтүү өнөктөшү Наджибулла менен иниси Ахмадзайды талиптер мыкаачылык менен өлтүргөн. Афган согушунун кесепетинен 1990-жылдары коңшу Тажикстанда жарандык согуш башталды. Мындан сырткары, бүгүнкү күнгө чейин постсоветтик аймакта диний радикалдар баш көтөрүп, козголоң менен кутумдарды уюштуруп, карапайым элдин тынчын алууда. Эң башкысы Афганистанда дагы эле 30 жылдан ашык жарандык согуш бүтө элек. 

Вывод ограниченного военного контингента советских войск из Афганистана
© Sputnik / В. Киселев
Азыркы күнгө чейин моджахеддер шуравилер өзгөчө эрдиги менен айырмаланып, сөзүнө турган анык жоокер деп баа беришет

Шуравилер

Бүгүнкү күндө да афган эли сыйлап, мурдагы СССРдин курамындагы өлкө жарандарын шурави дейт. Эң кызыгы, азыр афгандык моджахеддердин басымдуу бөлүгү "советтик аскерлерге каршы бекер эле согушкан экенбиз, андан көрө алар менен тил табышканда Афганистандын тагдыры башкача болмок экен" деп өкүнгөнүн көрүп батыш журналисттери таң калуу менен жазат. Азыркы күнгө чейин моджахеддер шуравилер өзгөчө эрдиги менен айырмаланып, сөзүнө турган анык жоокер деп баа беришет.

Афган согушуна катышкан Асанбек Алымкожоев, Таалайбек Өмүралиев,Таалатбек Масадыков, Гулия Кожоакматова өңдүү кыргызстандык офицерлер менен дарыгерлер өлкөбүздүн армиясы менен аскердик мединицасынын жана чыгыш таануу илиминин пайдубалын түздү. Урматтуу биздин сүйүктүү шуравилер, сиздерди майрамыңыздар менен куттуктайм!

7681
Белгилер:
баңгизат, Аскер, Афган согушу, Англия, СССР, АКШ
Тема боюнча
"Афгандык Месси". Кичинекей Муртазанын эки жылдан берки жашоосу кандай өзгөрдү
Кабулов: "Ислам мамлекети" террордук тобунун күчү Афганистанда чыңалууда
РФтин БУУдагы өкүлү: Афганистанда болжол менен 7 миңдей согушкер бар
Ири мүйүздүү тирүү мал. Архив

Малдын териси иттердин эрмегине айланды. Айылдыктарга ким көмөктөшөт?

205
Ноябрь айында өлкө аймагындагы базарларда малдын баасы арзандап кетти. Буга элет жериндегилер жогору жактагы аткаминерлерди күнөөлөп, аларга түрдүү сын-пикир, сунуштарын айтып жаткан кези.

Sputnik Кыргызстан агенттигинин колумнисти Мирбек Сакенов аталган маселеге кайрылып көрдү.

Өкмөт ноябрь айында мал жана айыл чарба товарларынын айрым түрлөрүн өлкөдөн чыгарууга тыюу салды. Ал тизмеге тирүү жылкы, ири мүйүздүү тирүү мал, тирүү кой жана эчкилер, тирүү үй канаттуулары: тоок (Gallus domesticus), өрдөк, каз, үндүк жана куштар кирди. Андан сырткары, буудай, арпа, жүгөрү, күрүч, буудай уну, өсүмдүк майы, кумшекер, тоок жумурткасы, йоддолгон туз жана тоют да сыртка сатылбай калды.

Айыл чарба министрлиги мындай сунушту азык-түлүк коопсуздугуна тынчсыздангандыктан улам бергендигин кабарлаган. Андан көп өтпөй облустардагы базарларда малдын баасы мурдагыга салыштырмалуу түшүп кеткендиги айтыла баштады.

Эл жаздан бери акчасын төлөп малын жайлоодо бактырып, жайы бою жем-чөбүн даярдап өз убарасын тарткан. Жандыгынын туягын санаган элеттиктер сатыкка ылайыктуу малын, талаадан жыйнаган түшүмүн күзүндө жана кышында сатып тиричилигин улантып, эмгегинин жемишин көрөт. Алардын андан башка деле оңгулуктуу киреше булагы жокко эсе.

Ошондуктан өкмөттүн кабыл алган чечимин айыл жеринде жашагандар түрдүү кабыл алууда. Кээ бири жогорку кызматтагы аткаминерлерге сын-пикир айтса, дагы бири малды чет жакка чыгарууну тыюу салбастан, өлкөдөгү мал чарбачылыгын алдыга жылдырган аракеттерди сунуштоодо. Биз алардын айрымдарын тизмектеп берелик.

Ит бекер жаткан тери

Улуттук статистика комитетинин 2019-жылдагы маалыматына ылайык, Кыргызстанда 850 миңге жакын уй, жарым миллиондон ашык жылкы, алты миллиондон ашык кой-эчки жана 1,5 миллиондон ашык ири мүйүздүү мал бар. Ошондой миллиондогон малы бар республикада азыркыга чейин бодонун, кой-эчкинин териси, жүнү өлкө аймагында иштетилбей келет. Бир нече жыл мурун облустарда кой-эчкинин териси 100-200 сомдон, бодо малдыкы 1000 сомдон жогору баада алынып турган. Ортодо ал чет элдик ишкерлердин байланышы бар өндүрүштөр токтоп калып, кайра иштетүүчү жарактуу продукция учурда айыл четиндеги таштандыга үйүлүп калды. Башка мамлекеттер бука менен уйдун терисинен кайыш, ат жабдыктарынан баштап бут кийимге чейин чыгарып жакшы эле киреше таап жатса, бизде малдын териси айылдык иттердин эрмегине айланды.

Кайра иштетүүгө муктаж болгон жүн

Ал эми боз үй, кийим-кече, кышкы өтүк, жип-шуу өңдүү толгон-токой буюмдарды даярдоого мүмкүн болгон кой-эчкинин жүнү элет жеринде өрттөлүп, айылдыктар жазында куйкум эле жыттанып жатып калышат. Кыркын маалында жайлоодогу кокту-колот, ээн талаалар баасы жок жүнгө толот. Аткаруу бийлиги аны колго алса, ар бир облуста жок дегенде ондогон жумуш орундары пайда болмок. Кыргызстандыктардын үйүнө Кытай, Иран, Түркиядан келген килемдер эмес, ата мекендик өндүрүштөгү өзүбүздүн сапаттуу шырдак, кийиздер салынып калмак беле. Малчыларга кам көргөн аткаминерлер, азык-түлүк коопсуздугуна тынчсызданган мамлекеттик кызматкерлер, арзан, жеткиликтүү чийки затты кайра иштетүүгө эчак эле убакыт келген.

Малдын сөөгүн дагы иштетсек болмок

Ооз көптүрүп "мал киндиктүү жербиз, этсиз жашай албайбыз, жамандык-жакшылыкта мал сойбой кое албайбыз" деген республикада  азыркыга чейин малдын сөөгүн иштеткен бир да ишкана жок. Мисалы, азык-түлүккө колдонууга жараксыз болгон сөөктөрдөн короодогу тоок, үндүк, үйдөгү ит-мышыктардын курсагын тойгузуп, өсүшүнө көмөктөшө турган кошулмаларды даярдоого мүмкүн экендигин чарбакерлер билет. Анткени анын курамында кальций арбын, аны жеген үй жандыктарынын сөөгү бекем болуп, тез өсүшүнө өбөлгө болот. Жок дегенде биз ошону жолго салып алсак, айылдагы иттер жугунду ичсе дагы, шаардагы үй жаныбарларынын курсагын жергиликтүү продукция менен тойгузуп калат элек. Себеби азыр ошонун баары чет мамлекеттерден алып келинүүдө.

Бул элеттиктердин тизмектеген сунуштарынын айрымдары гана. Азыр айылдыктар эт, сүт багытындагы асыл тукумдуу малды гана багууга, сандан сапатка өтүүгө өтө кызыкдар. Сааган уйларынын сүтү, малынын эти жогору баада алынса, жайдыр-кыштыр тоодо жүрүп, жада калса бала-чакасын унутуп калган чабандарга өкмөт көңүл бурса дегенде эки көзү төрт.

205
Белгилер:
колумнистика, өндүрүш, кайра иштетүү, мал чарбасы, Кыргызстан
Тема боюнча
Токтогазиев: өкмөт фитосанитардык көзөмөлдү бизге берсе иретке келтиребиз
Быйыл Кыргызстанда эт көбүрөөк өндүрүлдү. Тогуз айдын жыйынтыгы
Тоолуу Карабахтагы Армениянын талкаланган аскердик техникасы

Армениянын аскердик техника жактан көбүрөөк жоготууга учурашынын себеби эмнеде

247
(жаңыланган 16:33 03.12.2020)
Тоолуу Карабахтагы согуштук кагылыштардын учурунда армяндардын колундагы россиялык өндүрүштөн чыккан куралдардын майнаптуулугу боюнча эксперттик чөйрөдө жана медиа айдыңда талкуу жүрдү.

Кеп куралдабы же коргонуп жаткан тараптын өздүк курамынын даярдыгындабы деген маселеге аскерий баяндамачы Александр Хроленко үңүлүп көрдү.

Бүгүн армян тараптын жеңилип калышын Су-30-СМ истребителдеринин "эч нерсеге жарабай" тургандыгы менен жактаган аракеттер байкалууда. Анын катарына С-300 зениттик комплексти, "майнапсыз" РЭБ комплексин жана "такыр башка системадагы" танкаларды кошушту. Мунун баары россиялык куралдар.

Армения үчүнчү өлкөлөрдүн (мисалы, индиялык Swathi радарлары) куралын эч качан албагандай айтышты. Ал эми азербайжандык куралдуу күчтөр израилдик жана түркиялык үлгүдөгү гана ("Байрактар" тибиндеги) аскер техникасын алган сыңары жар салышууда. Ошондо жалпы дискурс: Карабах россиялык куралдарды союздаштар менен өнөктөштөргө берүүнү жөндөп, түздөп турат. Буга окшогон ой-жүгүртүүлөрдүн схемасы жетекчиликтин аскердик-саясий кетирген стратегиялык катачылыгын, жаздым басып алышын жана дүйнөлүк курал рыногундагы айыгышкан атаандаштыкты жаап-жашырууда.

Бул учурда чындыкка жүз буруп кароо орундуу болчудай.

Москва Арменияга бир нече аскердик насыяларды берди. Аны андан ары аскерий курулуш менен алып кетүү армян тараптын иши. Эгерде россиялык С-300 зениттик ракеталык комплекс Карабахтагы согуш аракеттеринде колдонулган болсо жана ишенимдүү ПВО системасынын жоктугунан жабыр тартышса, анда жогоруда айтылган 40 млн. долларлык Swathi индиялык радарларынын активдүү иштегендиги көрүнбөй жатпайбы.

Рекламалык аннотацияга ылайык, минометтук атууларды 20 чакырым, артиллериялыктарын 30, ракеталыктарды 40 чакырымга (ар бир жабдуу негизи 7 бутаны бир маалда байкап, көзөмөлдөп турууга жөндөмдүү) чейин билүүгө болот эле да. Кыязы, эсептөөлөр жаңы радарларды өздөштүрө элек окшобойбу. Армян адистерин окутуу жана россиялык өндүрүштөн чыккан аскердик техниканы иштетип, колдонуу (курал өзүнөн өзү атыла бербейт эмеспи) чечүүчү (алсыз) нерсе болуп көрүнүшү мүмкүн. Албетте, аскердик ишкерде чала даярдык менен эрдемсинүү орунсуз нерсе.

Жоготуулар менен олжо

Азербайжан башчысы Илхам Алиев 1-декабрда элге кайрылып жатып Тоолуу Карабахта армян тарап канча аскердик техникасынан ажырагандыгын кең-кесири айтып берди. Тизмектелген узун тизмеде жок кылынган жана олжо катары алынган ар кыл куралдардын жүзгө жакыны саналган. Азербайжан президенти ракеталык комплекстерди, бир дем менен атылуучу реактивдүү системаларды, танкаларды жана радиоэлектрондук күрөштүн каражаттарын атады.

Бул системаларга жана Азербайжан армиясынын атайын эле "көлөкөдө" калтырылган жоготууларына (кыязы, өтө маанилүүлөрүнө) ар башкача караса болот. Бирок жаралган бул абалда (жети райондун кайтарылышы) президентке каршылашынын жоготуулары тууралуу көбүртүп айтканга деле негиз жок.

Армян топторунун Тоолуу Карабахтагы согуштук 44 суткасындагы аскердик уюштуруу маселесинин деңгээли боюнча мыйзам ченемдүү суроо жаралат.

Армения тараптын аскердик техникаларынын көп санда жок кылынышын каршылаш менен болгон айыгышкан салгылашы деп түшүндүрүүгө болот. Бирок ташталган 79 танка, жөө аскерлердин согуштук 47 машинасы, артиллериянын 104 бөлүгү (пушкалар менен минометтордуку), "Шилка" деп аталган 5 зениттик курал, 93 атайын автомобиль, 270 жүк ташуучу автокөлүк таңгалууну жаратты. Кыязы, Баку бул олжолорду президенттин сөзүнө далил катары көрсөтсө керек.

Ал арада согушка жарамдуу 790 танка – бул танкалык 2,5 батальондун куралы (коргонуу жана чабуул коюуда кубаты абдан күчтүү).

Армян тараптын мындай "берешендигин" эки нерсе менен түшүндүрүүгө болот. Аскер техникалары башаламандыкта, чегинип бара жатканда ташталган же күйүүчү майы жок калган (тылды камсыздоодогу көйгөй) жана машиналар андан ары жүрө алган эмес.

Кандай болгондо да бул жерде уюштуруу иштери боюнча бүтүм кылса болот, бирок бул Армениянын башкы штабынын жана аскердик-саясий жетекчиликтин укугу.

247
Белгилер:
Аскер, курал-жарак, Азербайжан, Тоолуу Карабах, Армения
Тема:
Тоолуу Карабахтагы жаңжал
Тема боюнча
Россияга рахмат: Тоолуу Карабахта мектеп, ооруканалар ачыла баштады
Түркиянын учкучсуз аппараттарынын мыкты сапаты тууралуу имиш кеп кайдан чыкты
Мурдагы премьер-министр Кубатбек Боронов. Архивдик сурөт

Коронавирус жуктурган Боронов реанимацияда, бирок абалы туруктуу

0
(жаңыланган 00:14 06.12.2020)
Буга чейин эле Бороновдун реанимацияда дарыланып жатканы айтылып, бирок экс-өкмөт башчынын жардамчысы маалыматты четке каккан.

БИШКЕК, 6-дек. — Sputnik. Мурдагы премьер-министр Кубатбек Боронов реанимациялык блокто жатат, бирок анын абалы туруктуу жана өмүрүнө коркунуч жок. Бул тууралуу Sputnik кабарчысына мурунку өкмөт башчынын жардамчысы Руслан Турдумамбетов кабарлады.

Эске салсак, буга чейин эле 3-декабрда саламаттык сактоо тармагындагы ишенимдүү адамдар Бороновдун абалы канааттандырарлык экенин, бирок реанимацияда дарыланып жатканын айтышкан. Бирок анда Турдумамбетов Боронов коронавирустан дарыланып, реанимацияда эмес кадимки палатада жатканын билдирген.  

"Кубатбек Айылчиевичке коронавирус диагнозу коюлган, сатурациясы жакшы, дене табы 36,5-37 градус. Өмүрүнө эч нерсе коркунуч келтирбейт. Ал жандандыруу бөлүмүндө, бирок абалы туруктуу. Мен аны менен бүгүн сүйлөштүм, бардыгы жакшы", — деди Турдумамбетов.

Ал 23:00гө чукул эле сүйлөшкөнүн белгиледи.

Эскерте кетсек, Боронов өкмөттү 2020-жылдын июнь айынан тарта жетектеген, ага чейин вице-премьерликти аркалаган. Октябрь окуяларынан кийин отставкага кеткени маалым.

0
Белгилер:
реанимация, абал, оору, коронавирус, Кубатбек Боронов
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Сооронбаев: сасык тумоо менен коронавирусту айырмалоо өтө кыйын экен