Тажикстандагы жарандык согуш. Архив

Тажикстандагы жарандык согуштун токтошуна Кыргызстандын салымы. Эскерүү

1521
(жаңыланган 12:44 05.10.2019)
Бүгүн коңшу Тажикстан улуттук элдешүү күнүн белгилеп жаткан учуру. 1992-жылы башталган жарандык согуш беш жылга созулуп, 100 миңден ашык адам курман болгон. Колумнист Алмаз Батилов дал ушул согуштун токтошуна Кыргызстандын кошкон салымы тууралуу айтып бермекчи.

Көз жумгандардан тышкары ал согуштун кесепетинен 100 миңден ашуун тажик жараны дайынсыз жоголгон. 200 миңден ашык тажик атуулу КМШнын курамындагы мамлекеттер менен Афганистандан баш паанек издегенге мажбур болду. Бүгүнкү күндө да жарандык согуштун саркындысы мурдагы постсоветтик аймакка гана эмес, Жакынкы жана Орто Чыгышта жайгашкан өлкөлөргө терс таасирин тийгизүүдө.

1997-жылы Кыргызстан Тажикстанда жарандык согушту токтотуп жана тынчтык орношуна ат көтөргүс эмгек кылган. Өкүнүчтүүсү — азыркы учурда кыргызстандыктардын көбүнүн бул тарыхый факты тууралуу кабары жок.

1985-жылы СССРде жаңы бийликке келген Михаил Горбачевдун демилгеси менен өлкөдө саясий жана экономикалык реформалар жүрө баштайт. Алар СССР системасын түп-тамырынан бери өзгөртүүгө багытталган эле. Бирок Советтер Союзунун курамындагы республикаларда ар түрдүү социалдык, экономикалык, улуттук чыр-чатактар жана саясий көйгөйлөрдөн улам жарандык кагылышуулар менен согуштар болуп кеткен.

Гражданская война в Таджикистане
© Sputnik / Ратушенко
1992-жылы башталган жарандык согуш беш жылга созулуп, 100 миңден ашык адам курман болгон

Согуштун башталышы

1988-жылы Азербайжан менен Армениянын ортосунда Тоолуу Карабах үчүн согуш оту тутанса, 1992-жылы коңшу Тажикстанда жарандык согуш башталат. Буга эң алгач өлкөдөгү оор экономикалык абал себеп болгон. Экинчиден, диний радикализм күчөп кеткен. Кайра куруу мезгилинде Тажикстанда "Исламды кайра жандандыруу", "Растохез" жана "Лали Бадахшан" партиялары түзүлүп, алар коммунисттик партиянын элитасына каршы күрөш жүргүзө баштайт. Тилекке каршы, мындай саясий тирешүү аймактар аралык согушка айланган.

СССР учурунда Тажикстандын жетекчи кызматтарынын басымдуу бөлүгүн Ленинабад тайпасы ээлеген. Ал эми Көлөп аймагынын кулундары жогорудагы тайпа менен ынак болгондуктан, алар мамлекеттик күч түзүмдөрдө үстөмдүгүн орноткон. Ошол эле убакта бул эки тайпа Гарм, Тоолуу Бадахшан жана Гисар чөлкөмүнүн өкүлдөрүн жогорку кызматка келтирбеш үчүн ар түрдүү бөгөт коюп турган. Ошондуктан тажик элинде "Ленинабад өлкөнү башкарат, Көлөп курал көтөрүп дайыма согушта жүрөт, ал эми Гарм чыгармачылыктын ордосу, Бадахшан бийлеп жүрүүгө аргасыз" деген кеп жаралган.

1991-жылы 24-ноябрда Тажикстанда биринчи жолу президенттик шайлоо өтүп, теги ленинабаддык Рахмон Набиев жеңишке жетет. Анын башкы атаандашын — жердиги памирлик, белгилүү режиссер Давлат Худоназаровду колдогон оппозициялык күчтөр менен молдолор нааразылыгын билдирип, жактоочуларын бийликке каршы митингдерге чыгуу чакырыгын таштайт да эл экиге бөлүнөт. Душанбенин Озоди аянтында Набиевди колдоп Көлөп, Ленинабад жана Гисар тобу митинг өткөрө баштайт. Ошол эле убакта оппозициянын таламын талашып калаанын Шахидон аянтында Каратегин, Тоолуу Бадахшан менен Ленинабаддын Матчин районунун өкүлдөрү жайгашкан. 1992-жылы 5-майда эки топтун ортосунда кан төгүлүп, ушул кагылуушуудан кийин өлкөдө жарандык согуш башталат.

Гражданская война в Таджикистане
© Sputnik / Р. Мангасарян
Тажикстандагы жарандык согушка эң алгач өлкөдөгү оор экономикалык абал себеп болгон. Экинчиден, диний радикализм күчөп кеткен

"Вовчиктер" жана "юрчиктер"

Исламчыл көз караштагы оппозиция лидерлери топтун пикири дал келбеген мүчөлөрүн өлтүрө баштаган. Ошол маалда диний радикалдарды Афганистандагы исламчыл топтор согушкер, курал-жарак менен камсыз кылып турганы айтылат. Бийликке каршы күрөшкөн партиялар "Бириккен тажик оппозициясы" аттуу өнөктөштүгүн түзөт. Оппозициянын жактоочуларын бийликтин тарапкерлери "вовчик" деп атаган. Бул "ваххабизм көз карашын карманат" дегенди билдирчү. "Вовчиктерди" белгилүү диний ишмер Саид Абдулло Нури жетектеген. Ал эми бийлик тараптагылар "Тажикстандын элдик фронту" аттуу бирикме түзөт. Алар өздөрүн "юрчиктер" деп атаган. "Юрчиктер" СССРдин Коопсуздук Комитетинин даңазалуу жетекчиси жана өлкө башчысы Юрий Андроповду туу тутчу. Булардын лидери кылмыш дүйнөсүндө кадыр-барктуу Сангак Сафаров болду. Ал түрмөдө баш-аягы 23 жыл отуруп чыккан. Буга карабастан Сафаровду тарапкерлери абдан сыйлачу. Анткени Сангак мыкты уюштургуч жана оозунда сөзү бар чечен эле.

Гражданская война в Таджикистане
© Sputnik / А. Замахин
Тажик элинде "Ленинабад өлкөнү башкарат, Көлөп курал көтөрүп дайыма согушта жүрөт, ал эми Гарм чыгармачылыктын ордосу, Бадахшан бийлеп жүрүүгө аргасыз" деген кеп жаралган

БТР менен келген элчи

Тажикстандагы жарандык согуш учурунда дүйнөлүк дипломатиянын тажрыйбасында сейрек жолуккан окуялар да болгон. Кытайдын элчиси Тажикстандын биринчи президенти Набиевге элчиликти ачуу тууралуу сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү үчүн резиденцияга БТРге түшүп барган. Кыргызстандын Тажикстандагы ошол кездеги элчиси Эрик Асаналиев коңшу өлкөнүн Тышкы иштер министирлиги бул кадамга кытай элчисинин коопсуздугун камсыздоо үчүн барганын айтып берген жайы бар.

Гражданская война в Таджикистане
© Sputnik / Ратушенко
Душанбенин Озоди аянтында Набиевди колдоп Көлөп, Ленинабад жана Гисар тобу митинг өткөрө баштайт. Ошол эле убакта оппозициянын таламын талашып калаанын Шахидон аянтында Каратегин, Тоолуу Бадахшан менен Ленинабаддын Матчин районунун өкүлдөрү жайгашкан

Жарашууга ташталган кадам. Кыргызстандын кийлигишүүсү

1992-97-жылдары Тажикстандагы жарандык согуш учурунда 200 миңден ашык атуул Ата Журтун таштап, башка мамлекеттен баш паанек издөөгө мажбур болгон. Өлкө экономикасына 10 миллиард доллар көлөмүндө зыян келтирген. Ошондуктан айласы кеткен тажик элитасы кырдаалды жөнгө салууга умтулган.

1994-жылдын башында бийликке келген мамлекет жетекчиси Эмомали Рахмон менен Саид Абдулло Нури жетектеген оппозиция күчтөрүнүн ортосундагы сүйлөшүүлөр 1997-жылдын жарымына чейин өтөт. Афганистан, Иран, Казакстан, Россия, Түркмөнстан жана Өзбекстанда болгон жолугушуулардан, тилекке каршы, майнап чыккан эмес.

Гражданская война в Таджикистане
© Sputnik / Ратушенко
1992-97-жылдары Тажикстандагы жарандык согуш учурунда 200 миңден ашык атуул Ата Журтун таштап, башка мамлекеттен баш паанек издөөгө мажбур болгон. Өлкө экономикасына 10 миллиард доллар көлөмүндө зыян келтирген.

1997-жылдын май айында Кыргызстандын ошол кездеги президенти Аскар Акаевдин киришүүсү менен маанилүү сүйлөшүүлөрдүн бири Бишкекте өтөт. Дал ушул сүйлөшүү абдан үзүрлүү болгон. Төрт жыл бою жүргөн тажик сүйлөшүүлөрүнүн алты раундуна Кыргызстандын Тажикстандагы ошол кездеги элчиси Эрик Асаналиев катышат. Анын коңшу өлкөнүн ички абалы жана сүйлөшүүлөр жөнүндө такай берип турган маалыматына таянып тышкы иштер министри Роза Отунбаева менен Коргоо министирлигинин Башкы аскердик чалгын кызматынын жетекчиси генерал Жумабек Асанкулов абдан талдап, жарандык согушту токтотуу боюнча мамлекеттин деңгээлинде стратегия иштеп чыгат. Кыргызстандыктар Тоолуу Карабах жаңжалын токтотуу боюнча тажрыйбаны колдонгон, анткени 1994-жылы Азербайжан менен Арменияны элдештиргенге да Кыргызстан зор салым кошкон. Үч күндүн ичинде Бишкекте өткөн расмий Душанбе менен Бириккен оппозициянын ортосундагы сүйлөшүүлөр ийгиликке жетет. Натыйжада ошол жылы 27-июнда Москвада Тынчтыкты орнотуу менен улуттук элдешүү тууралуу жалпы келишимге Бириккен оппозиция жана расмий Душанбе кол коёт. Ошентип Тажикстанда акырындык менен тынчтык процесси башталат.

Эгемендүү Кыргызстандын жаңы тарыхында экс-президент Отунбаева менен генерал Асанкуловдун жана дипломат Асаналиевдин кошуна өлкөдө тынчтыкты орнотуу боюнча зор эмгек кылганы тууралуу коомчулуктун басымдуу бөлүгү билбегени өкүндүрөт. Мындан тышкары, коомчулук Тажикстандагы жарандык согушту толук талдап жана натыйжа чыгарышы абдан зарыл деп эсептейм.

1521
Белгилер:
жарандык согуш, Алмаз Батилов, Тажикстан
Тема боюнча
Унутта калган даңазалуу Кричев дивизиясы. Фрунзеликтердин белгисиз эрдиги
"Француз каршылыгындагы" кыргызстандыктар же майышпаган макизарлар
Жеңишке 10 мүнөт жетпей калган өмүрлөр... Ардагерлер кан майданды эскерет
Түркиянын учкучсуз аппараттарынын мыкты дрон Bayraktar TB2. Архив

Түркиянын учкучсуз аппараттарынын мыкты сапаты тууралуу имиш кеп кайдан чыкты

193
21-кылымдын куралы арзан боло албайт, ошентсе да сокку уруучу учкучсуз аппараттын баары эле жеңишке жеткире бербейт.

Мында чечүүчү ролду мамлекеттин аскерий уюмунун системасы, коргоо өнөр жайы, арсеналы жана логистикалык мүмкүнчүлүктөрү чоң мааниге ээ. Карабах чыры Түркиянын Bayraktar TB2 аппаратынын мыктылыгын эмес, Армениянын өз күчүн ашкере баалаганын жана кургакта коргонуусу начар экенин көрсөттү. Аймакта чыккан чырда колдонулган курал-жарак жана техниканын өзгөчөлүктөрүнө аскерий баяндамачы Александр Хроленко баам салган.

Тоолуу Карабахта атышуу токтогондон кийин медиа айдыңда окуяга баа берген бир топ комментарийлер, ой пикирлер жарыяланды. Ток этери эки сүйлөмгө сыят:

  1. Азербайжан Түркиянын учкучсуз аппаратына ээ болгону үчүн жеңишке жетти;
  2. Россиянын ПВО системалары азыркы "дрон согушунда" майнапсыз болуп калды.

Абалга минтип өзөгүн көрбөй жалпылап баа берүү эксперттердин аскердик билиминин тайкылыгы жана Армениянын аскердик техникасы менен өздүк курамынын көз көрүнөө жеңилип жатканы менен түшүндүрүлөт. Бирок реалдуулук биз көргөн-билгенден алда канча татаалыраак.

Адам жашоосунда керемет болбойт, кинонун баары режиссердун көз карашы, ойлоп тапканы менен тартылат. "Байрактар" жана Азербайжандын учкучсуз учуучу аппараттары тарабынан тартылган видеосюжеттер алгач каршылаштын духун түшүрүүгө жана Түркиянын бул аппараттарын дүйнөлүк курал рыногунда жарнамалоого багытталган. Ал эми кадр артында ПВО жана радиоэлектрондук тирешүүдөн жеңилген ондогон дрондор калды.

Согуш талаасында каршылашты ментинен тайдыруунун негизги куралы артиллериялык курал, залптык оттун реактивдүү тутуму болуп кала берет. Куралдуу күчтөрдө да өзү учуучу аппараттарга караганда стволдук жана реактивдүү артиллерия басымдуулук кылат.

Мисалы, 1 миллион доллар турган Bayraktar болгону 150 килограмм ок-дары көтөрүп, керектүү жерге чейин жеткире алат, ал эми баасы кыйла арзан болгон залп оттун реактивдүү тутумунун жүгү 1 тоннага чейин жетет. Демек, артиллерия бутаны жок кылуунун "өз баасын" бир топ эле төмөндөтүп коет. Аскердик бюджеттин көлөмү жеңишке кепилдик бере албайт. Алсак, Пентагон ушунча жылдан бери Афганистандын асманында үстөмдүк кылганы менен кургакта талибдерди жеңе албай келет.

Өзүнө өзү ашкере ишенүүчүлүк

ПВОнун туура уюштурулган эшелондук системасы каршылаштын ири сандагы учкучсуз аппаратын жок кыла алат, ал эми радиоэлектрондук чалгындын каражаттары көз ирмемде душмандын ок атууну тескеген пунктулардын дайын-дарегин аныктоого жөндөмдүү. Армян армиясынын Карабахта колдонгон ПВО комплекстеринин тийиштүү деңгээлде коргой албаганына "эскирип" калганы эмес, бир беткей системанын жоктугу, аракеттердин башаламандыгы себеп болду. Белгилей кетсек, 1960-жылдары чыккан "Стрела-10" жана "Оса-АКМ" комплекстери айрым учурда сегиз чакырым жерден "Байрактарга" жетпей калып жатты. Ал эми заманбап делген "Тор-М2КМ" менен "Бук-М2Э" Ереван менен Мецамор атомдук электр станциясын гана коргоп жатышты.

Дагы бир маселе, маскировка таптакыр көз жаздымда калды, айрым объектилер "мен бул жактамын, өлтүр мени!" деп кыйкырып жаткандай эле болду.

Экинчи жагынан Түркиянын өзү учуучу аппараттары "кокусунан" Карабахтан Армениянын чек ара аймагына кирип калып жатты. Буларды ал жакта иши жолго коюлган ПВО жана радиоэлектрондук тирешүү каражаттары эч көйгөйсүз ордуна коюп келди.

Карабах боюнча 1994-жылкы жеңиш армян армиясынын кынтыксыздыгы тууралуу мифти жаратып, ондогон жылдар бою бул ойду бекемдеп келген. Аракс дарыясынан Мрава тоо кыркаларына чейинки 100 чакырым аралыкта бир да кыйраткан инженердик курулуштун жоктугун да өзүнө катуу ишенгендиктен деп билсек болот. Үстү жагы ачык окоптор, өзүнчө турган блиндаждар — өткөн кылымдын оокаты. Армян тарап темир бетондон жасалган ок атуу жайлары жана жер алдынан өтүүчү коммуникация түйүнүнө таптакыр баш оорутпаптыр, буга чейрек кылып убактысы бар эле. Абал ушундай болуп турганда 2019-жылы өлкөнүн премьер-министри Никол Пашинян: "Карабах — бул Армения" десе, коргоо министри Давид Тоноян: "Жаңы согуш үчүн жаңы аймактар" деген концепциясын жар салган.

Армян армиясынын потенциалы 27-сентябрга карата Азербайжандан кыйла артта болчу, ошентсе да каршылаштар адамдарынан да, техникасынан да бирдей эле оор жоготууга учурады. Азербайжандын түштүктөгү күчү кайсы бир убакта он эселеп алдыга кеткени менен бир айда 30-40 чакырымга эле жылганы маалым болду. Нары-бери кыла коем деген Бакунун ою ишке ашпай калды. Ал эми калкалоосуз, борбордук башкаруусуз калган армян аскерлеринин, ыктыярчыларынын эрдигине баа берүүгө болот.

Сирия жана Ливия тажрыйбасы

Россиянын ПВО системалары менен Түркиянын учкучсуз аппараттарынын атаандаштыгына кайрыла турган болсок, Сирия менен Ливиянын аба мейкиндигиндеги "Тор-М2КМ", "Бук-М2Э" жана "Сосна" зениттик ракета комплекстеринин ырааттуу иштешинин натыйжасындагы "дрон жаанын" эстөөгө болот. Майнаптуулугун "Панцирь-1" комплекси да көрсөткөн. Эгер аталган техниканы Карабахка өз убакында жайгаштырып колдонгондо, Түркиянын "Байрактары" алапайын таппай калмак.

Россия тынчтык орнотуу миссиясынын акагында Тоолуу Карабахка радиоэлектрондук тирешүүнүн жапжаңы "Леер-3" комплексин жөнөттү. Анын максаты GSM стандартындагы уюлдук байланыш сигналдарын басаңдатуу жана 3G менен 4G түйүндөрүн иштен чыгаруу болчу. Комплекс бир КамАЗ автоунаасынан жана 120 чакырым радиустагы "Орлан-10" деп аталуучу эки-үч учкучсуз аппараттардан турат. Бул аппараттар телефон, планшеттерди таап, чалгындап, маалыматтарды санарип картага түшүрүп, аларды сокку уруу үчүн артиллерияга жиберип тура алат. Карабах чыры толук чечилген жок, болгону токтоп калды. Ал эми ПВО менен чалгындоо каражаттары өз маанисин таптакыр жоготкон жок.

193
Белгилер:
согуш, сокку, ракета, техника, курал, Тоолуу Карабах, Азербайжан, Армения
Тема:
Тоолуу Карабахтагы жаңжал
Тема боюнча
Түркия эмнеликтен Азербайжанга аскердик күч киргизүүдө? Ой толгоо
Эрдогандын Түркияга келген Помпео менен жолугууга бош убактысы болбой калды
АКШнын жаңы шаланган президенти Жо Байден. Архив

Байден АКШны Европанын "камчысын чаптырабы"?

148
(жаңыланган 14:14 26.11.2020)
Европа өз кызыкчылыктарын коргоо боюнча жана өзүнүн геосаясий ролун бекемдөөгө тырышып келе жатып эле Вашингтонго алардын өз алдынчалыгына жол бербей турган күчтөрдүн кайтышын кызуу кубаттоодо.

Еврокеңешти тескеп турган Шарль Мишель Жо Байденге "бекем трансатлантикалык альянсты калыптандырууну" сунуштады. Эгер ал бийликти колго алып, Ак үйгө баш бакса (ушундай болору айкын болуп калды), европалык жетекчинин бул каалоосунун ишке ашышына бардык негиз бар. АКШнын мамлекеттик катчылыгына болжолдуу кудаланган талапкер Энтони Блинкен "глобалдык альянстардын коргоочусу" болуп саналат. Мындай сунуштун келечеги тууралуу Ирина Алкснис ой калчаган.

Европа АКШ президентинин ролунда дал Байденди көргөнүнө кубанары ал жактагы лидерлердин биринен бири озуп шайлоодогу жеңиши менен куттуктап жатканынан эле байкалган. Ал эми ФРГ өзү ачык билдиргендей эле "дагы төрт жыл Трамп менен иштешүүгө көңүлү жок болчу". Бир гана Европа үчүн эмнеге Кошмо Штаттардын жетекчилигине глобалисттер — Вашингтон башында турган бир полярдык дүйнөнү сактап калууга далбас ургандардын келишине кызыкдар экени түшүнүксүз. Себеби бул алардын өз алдынча болууга жана жарым вассалдык көз карандылыктан арылууга умтулуусуна каршы келет эмеспи. Европада америкалык маанайдагы күчтөр жеңип, өз өлкөлөрүн Кошмо Штаттарга курмандыкка чалабы деп болжоого болот эле. Бирок фактылар башканы көрсөтүүдө. Маселен, Германия өкмөтү АКШда "Түндүк агым – 2ге" каршы даярдалган экстерриториалдык санкциялардын ылайык келбестиги боюнча өз позициясын билдиргени бар.

Ошентип Европа өз кызыкчылыктарын коргоо боюнча жана өзүнүн геосаясий ролун бекемдөөгө тырышып келе жатып эле Вашингтонго алардын өз алдынчалыгына жол бербей турган күчтөрдүн кайтышын кызуу кубаттоодо. Балким мунун жандырмагын төрт жыл мурунку окуялардан издеген оңдур.

Ак үйгө келгенде Дональд Трамп АКШнын катыштыгы менен даярдалып жана ал түгүл кол коюлган эл аралык келишимдердин көпчүлүгүнөн баш тарткан. Айтылуу Трансатлантикалык соода жана инвестициялык өнөктөштүк боюнча макулдашуу да ошондой тагдырга кабылган. Дүрбөлөң түшө берчүлөр Америка ошол келишим аркылуу Европанын ресурстарынын баарын өзүнө алат деп коңгуроо кагышкан.

Бирок өз мамлекетине экономикалык пайда алып келген ар бир мүмкүнчүлүктү колдон чыгарбоого ашыккан Трамп Америкага узак жылдар бою "алтын жумуртка уялап берчү" бул иштен эч буйдалбастан баш тарткан. Анан да бул макулдашуулардын баары чындыгында Кошмо Штаттарга дегеле пайдасыз экенин билдирген. Балким бизнесте дасыккан америкалык патриоттун айтканы жөндүү чыгар.

Глобалисттердин (анын ичинде америкалыктардын да) улуттук кызыкчылыкты карманарын боолголоо чоң жаңылыштык. Алар үчүн Кошмо Штаттар негизги эмиссиялык борбор жана планетанын эң күчтүү армиясы катары маанилүү болушу мүмкүн. Бирок дээрлик 330 миллион калкы бар эбегейсиз өлкө аларга жүк болор. Анын өнүгүшүнө салым кошуп, көйгөйлөрүн чечүүдөн көрө андан кечип койсо болор. Антсе да глобалисттердин нагыз кызыкчылыктары жана сезимдери деле дүйнө жарандары катары башка нерселерге байланган болушу мүмкүн. Ошол эле Энтони Блинкендин бала чагынын басымдуу бөлүгү Парижде өтүп, анын калыптанышына европалык өгөй атасы таасир эткен. Андыктан мамлекеттик катчылык кызматта ал АКШнын улуттук кызыкчылыктары менен гана иш алпарарынан шек саноолор кыйла мыйзам ченемдүү. Мындан улам Европанын позициясы да түшүнүктүү боло түшөт. Акыркы он жылдыкта ал өз көздөгөнүнө түп-тамырынан америкалык тереңдиктен ажыратылган мамлекеттин жардамы, ошону менен бирге эле "эркин дүйнөнүн лидери" жана жападан жалгыз күчтүү державанын алдында тизе бүгүү менен жетүүгө үйрөндү. Иран өзөктүк келишимин эле эстеңиздерчи, жарым-жартылай ал Обаманын президенттигинин эң чоң жеңиши деп да аталып жүрбөйбү. Бирок ал келишимге АКШга караганда Евробиримдик көбүрөөк кызыкдар эле. ЕБ дале көп мамилелерде Кошмо Штаттарга муктаж, маселен, өз армиясын түзүү далалаты азыр көрсөтүүгө тырышканчалык деңгээлде эмес. Бул жаатында америкалыктарга альтернатива болууга жакын арада жетишери мүмкүн эмес.

Евробиримдик үчүн Россияга геосаясий, экономикалык жана ошол эле аскердик тең салмак керек. Ал эми Москвада батыш багытында бир топ жагымдуу шарттар жаралууда, бул батыш европалык борбор калааларга жагары арсар. Натыйжада бир кызык жагдай байкалат: Европа көпчүлүктүн көзүндө АКШ үчүн чыгыштоо каражаттары гана сымал, бирок чындап келсе америкалыктарды аёо зарыл. Алар европалык айлакерликтин курмандыгына айланып, өз элитасы тарабынан сатылышы ыктымал.

 

148
Белгилер:
Дональд Трамп, Жо Байден, Батыш, Европа, АКШ, Россия
Тема боюнча
Батыш өзүн-өзү кыйратууга чамындыбы? Ой толгоо
Премьер-министрдин милдетин аткарып жаткан Артем Новиков ШКУга мүчө мамлекеттердин өкмөт башчыларынын 19-кеңешмеси учурунда

Оор жүктөрдү үзгүлтүксүз ташууну жакшырталы. Новиков ШКУ жыйынында маселе көтөрдү

0
(жаңыланган 22:31 30.11.2020)
Новиков ШКУга мүчө-мамлекеттерге Кыргызстанга COVID-19га каршы күрөштө көрсөткөн көмөгү үчүн ыраазычылык билдирген.

БИШКЕК, 30-ноя. — Sputnik. ШКУ өлкөлөрүнүн ортосунда санитардык-эпидемиологиялык талаптарды сактоо менен оор жүктөрдүн үзгүлтүксүз ташылышына шарттарды түзүү жана көзөмөл өткөрүү жайларынын толук кандуу иштеши маанилүү. Бул тууралуу премьер-министрдин милдетин аткарып жаткан Артем Новиков ШКУга мүчө мамлекеттердин өкмөт башчыларынын 19-кеңешмесинде айткандыгын маалымат кызматы билдирди.

Жыйын видеоконференция форматында өткөн.

"Кыргызстан өлкөлөр ортосундагы товар алмашууда "жашыл коридор" механизмин пайдаланууну кеңейтүү жолу менен көзөмөл-өткөрүү жайлары аркылуу жүк ташуучу автотранспорттордун кирип-чыгуу тартибин, процедурасын жөнөкөйлөштүрүүнү кароону сунуштайт", — деген Новиков.

Мындан тышкары, премьердин милдетин аткаруучу санариптик технологияларды, анын ичинде электрондук соода жүргүзүүнү өнүктүрүүнүн маанилүүлүгүн белгилеген.

Бул ШКУ өлкөлөрүнүн экономикасынын жогорулашына жана уюм алкагындагы толук кандуу санариптик күн тартипти ишке ашырууда кошумча түрткү болуп бере аларын айткан.

Новиков сөзүн жыйынтыктап жатып, кыйын кырдаалда өз ара колдоо көрсөтүү жакшы коңшулук мамилеге жана жалпы кызыкчылыкка жооп берерин айткан.

"Учурдагы негизги нерсе ─ калктын денинин сактыгы, социалдык-экономикалык туруктуулуктун сакталышы жана жарандарыбыздын эртеңки келечегине ишеними", — деген премьер-министрдин милдетин аткаруучу.

Ошондой эле ал ШКУга мүчө-мамлекеттерге Кыргызстанга COVID-19га каршы күрөштө көрсөткөн көмөгү үчүн ыраазычылык билдирген.

0
Белгилер:
жыйын, Артем Новиков, ШКУ, Кыргызстан
Тема боюнча
Путин: бүгүнкү ШКУ саммитинде өтө маанилүү документтерге кол коюлат
Садыр Жапаров ШКУ өлкөлөрүнүн лидерлерине КРдеги шайлоо таза өтөрүн айтты