Еврейская свадебная церемония

Аялыңдын кайсы жери жагат? Тамадалардын акылга сыйбаган оюндары тизгинделеби

2561
(жаңыланган 23:06 18.11.2018)
Колумнист Таалайгүл Усенбаева айрым тамадалардын тойдогу ойго келбеген, иренжиткен оюндары тууралуу кеп кылды.

Кыргызстанда той көп, таш ыргытсаң тамада менен кафе-ресторандын башына тиет. Той ырчысы жок өтүшү мүмкүн, бирок тамадасыз элестетүү таптакыр болбойт, алардын акысы да арзан эмес. Ошондуктан азыр тамадалардын ити чөп жеп жаткан мезгил десек жаңылышпайбыз.

Бул да болсо бизнестин, чыгармачылыктын бир түрү деңизчи, бирок ошол кесиптин баркын кетирип, тойдо тантырап, ойго келбеген оюндарды уюштуруп жаткан тамадаларды кандай түшүнсө болот? Эки сөздүн башын кошуп, элди күлдүрүп койсо эле тамада болуп калабы?

Тамадалар тууралуу колумнистиканы Интернетке жүктөлгөн тойдогу видеолорду көрүп жазууга мажбур болдум.

Бул той качан болгонун билбейм, бирок видеосу соцтармакка жакында эле чыкты. Анда жанагы эле "Жарайт сити" долбоорунун жакшынакай актерлору сынакка чыгып, болуп көрбөгөндөй өнөрлөрүн тартуулаптыр. Жиндикана бул жакта калсын. 200дөй кишинин алдында биринин үстүнө бири суу куюп, тилдерин чыгарып бийлеп, стриптизерлорду туураптыр. "Кой-ай" деп койгон бирөө жок. Коноктор боору калбай каткырып, кол чаап отурушат. Балдар менен байланышып сураганыбызда бул тамаданын тапшырмасы болчу деп түшүндүрүштү.

Колуна ар түрдүү тамгаларды карматып, жашы өтүп эле калган кишилерге "аялыңдын кайсы жери жагат" деп суроо бергендин өзү канчалык маданияттуу? Анысы аз келгенсип, ошол эле тамгалар менен "Кечээ саунага ким менен бардыңыз, канчанчы аялыңыз менен жашап жатасыз?" деген суроолор менен сынак өткөргөн да тамадалар бар экен. Суроосуна жооп алып элден биринчи өзү боору эзилип жыргап атат. Катышуучулар болсо залда отурган жаш-карыны, келин-кесекти көзүнө илбей эле болушунча жооп бериптир.

Былтыр бир теңтушубуздун баласынын бешик тоюна барып калдык. Тойду Кыргызстандагы белгилүү эле бир актер алып барды. Кызыктуу оюнга деп ар кайсы муундун өкүлдөрүн чыгарды да, баарына ар кайсы жаныбардын үнүн тууратты. Улгайып эле калган апага эшекти туураңыз деп тапшырма берди. Баягы апа окшоштуруп эптеп туураса, эл боору калбай каткырып, кол чаап жатты.

Бир ирет үлпөт тойго барып калдым. Жакшынакай эле өтүп жаткан, бир маалда тамада оюн уюштуруп, 40-45 жаштын ортосундагы беш келин менен беш эркекти чыгарды. Жуп-жуп кылып бөлүп, аялдарды ары жакты каратып туруп, мойнуна алма карматып койду. Оюндун шарты боюнча эркек ал алманы оозу менен тиштеп алышы керек. Бери жактан караган адамга тиги киши келиндин алкымын эзип өөп жаткандай көрүнөт…

Оюнга кудачам чыкты эле, отуруп-отурбай эле күйөөсүнөн муштум жеди. Жанындагылардын "кой-айы" менен тойдун аягына чейин араң чыдап отурду окшойт, эшикке алып чыгып аябай уруптур. Анысы аз келгенсип үйгө баргандан кийин да жакшы эле сабаган экен, көгаласын көрсөң бооруң ооруйт.

Мындан сырткары, аялдарды эки-экиден уруштурган оюн, эркектерди ич кийимине чейин чечинткен да сынактар бар экен.

Мунун баары тамадалардын тапшырмасы. Тойдо шаңдуу отуруш үчүн сөзсүз эле ушундай оюндарды уюштуруш керекпи?

Тойдун алып баруучуларын "кой" деп койгон бирөө жок. Тамадалардын тапкан акчасын эмес, тойдо өткөргөн сынактарын, программасынын мазмунун текшерген бир жан, орган барбы? Маданият, этика, "улууну урматтоо, кичүүнү ызаттоо" деген кыргыздын канына сиңген баалуулуктар ушундай майда-чүйдөдөн акырындык менен бузула баштагандай…

Той бере тургандар жакшылык өткөрөрдө бир ооз тамада менен "кандай оюн өткөрөсүң" деп сурап, кеңешип алса. Антпесе өзү да, чакырган коногу да ыңгайсыз абалда калышы толук ыктымал.

Баса, бул жерде сөз бардык тамадалар тууралуу болгон жок.

P.S. Автордун ою редакциянын пикири менен дал келбей калышы мүмкүн.

2561
Белгилер:
оюн, сынак, тамада, той
Тема боюнча
Майда, бирок маанилүү! Той өткөрөм дегендердин кулагына күмүш сырга
Малыңды союп, боорсогуңду жасап берем! Той-ашта керек болчу 7 кызматтын акысы
Медициналык маскачан кыздар Бишкектеги Чүй проспектинде бара жатат. Архив

Ушундай абалда калам деп ойлогон эмесмин. Карантинсиз күндөрдүн кадыры...

1101
(жаңыланган 12:41 24.05.2020)
Биздин колумнист Абдыкерим Муратов учурда баарыбыздын көкүрөктөгү нерсебизди дал өзүндөй баяндап бериптир. Чын эле буга чейин эшикке чыккан эки кадам, кучакташып көрүшүү, бет капсыз заман бакыт экенин билбептирбиз да.

...Ушундай күндө калабыз деп үч уктасам түшүмө кирген эмес: же согуш эмес, же абадан чабуул эмес, же табияттын кырсыгы эмес. Болгондо да бүт Жер шары, биздин ажайып планета бир оорунун жайылышынан улам кыйсыпыр түшүп жатып калды...

Неберелерим кезектешип бир жумада сөзсүз бир келип, балдар аянтчаларына, балдар кинолоруна, балдар оюн-зоок жайларына, парктарга, коомдук тамактануу жайларына барып турчубуз, жаратылышка чыгып сейилдеп келер элек... Неберелеримдин ар бирин "тай-тайлап", "бас-бастап" адегенде бир кадам, анан эки кадам, анан үч кадам... жылып отуруп аяк шилтегенге көндүрөр элем. Анан мага жеткенге корстон болуп кучактап калышчу. Өзүнчө турган кызымдын кызы – эң кичине неберемдин кантип басып калганын көрбөй калдым, бир күнү эле видео келиптир, неберем басып жүрөт... Дагы бир кызымдын кызы түштө коляска менен сыртка чыгарып ары-бери сүйрөбөсө уктачу эмес. Эми ал эшикти көрсөтпөй балконду көрсөтүп калыптыр, көрсө ата-энеси балконго "эшик" жасап бериптир... Дагы бир неберем аны-муну айтып чулдурап калыптыр...

Ушул наристелер ушул күндө калышы керек беле?! Ушундай ширин учурларына мен — чоң атасы, таятасы катары күбө өтпөй калышым керек беле?! Ошол неберелерим менен тынч күндөрдү, карантинсиз күндөрдү сагынып жатабыз, кайсы бир кезде ушул учурларды жомок кылып айтып каларбыз дейм... Ошентели, ылайым...

Үйдөн чыга албай, атамдай болгон агайым, улуу устатым Исак агай Бекбоевичтин мүрзөсүнө жарым ууч топурак сала албай калдым. Алтындай көргөн ардактуу инилерим Элмирбек Иманалиевдин, Зайырбек Ажыматовдун тажияларына тура алган жокмун. Инимдин кайненеси, көптөн бери ажал тооруп жаткан Апипа кудагыйымды төрт баласы менен бир гана машинага салып узатып кала бердик. Анын карасуулук бир туугандары да эжесин узатканы Ноокатка өтө албай кайтып кетишиптир. Карантинсиз күндөр болгондо "өлгөндүн өз зыйнаты бар" деп каада-салты менен, кылкылдаган көпчүлүктүн катышуусу менен коштошуп калбайт белек...

Карантинсиз күндөрдө адамды бул дүйнөдөн аркы дүйнөгө узатуунун баркын да билбей, ага-буга шылтап, өлүм зыйнатына да, өз алаканыбызга уучтап туруп топо салганга да барбай койчу экенбиз. Эми болсо үйдөн чыга албай, өлгөн жерге да бара албай, ошол күндөргө зар болуп отурабыз.

Карантин күндөрү тамак-аштын баркын билдик; китептерди кайра колго алып окуп кирдик; абдан көп чыгым болчу тойлорсуз эле, аштарсыз эле жашоого болорун түшүндүк; кыздар үйдөн тамак жасаганды, сайма сайганды үйрөндү; үй-бүлөлөр эртеден кечке, түндөн таңга чейин бир болуп, бир ойноого, бир уктоого, чогуу баарлашууга көндүк...

Бүт дүйнө чакан, өтө чакан бир кыштак экенин аңдадык, ошол кыштактын бир жерине доо кетсе, бүт айыл азапка малынарын түшүндүк...

Дал ушул пандемия дүйнө боюнча кыргызстандыктарды бириктирди, алардын Ала-Тоодо жоктоп алар Ата Журту бар экендигин көрсөттү. Дүйнөнүн ири учак жайларында, чек араларында, элчиликтердин алдында, дагы башка жерлерде Кыргызстан көзүнөн учуп, Кыргызстанга кетүүнү эңсегендерди көрүп, мамлекет деген канчалык баалуу экенин, канчалык керек экенин түшүндүк. Канча каражат коросо да Кыргызстан кыргызстандыктарды колдон келишинче алып келип жатат, ошол келгендер тууган жердин топурагын тепсеп түшкөндө бүт кайгыларын унутуп, тууган жердин демин сезишкендир.

Карантин карантинсиз күндөрдү сагынтты: жумушка барчу элек; базарга барчу элек; бул күндөрдө тоолорго чыкчу элек; көлгө жөнөп калчубуз; тойлорго барчу элек; бири-бирибиз менен баарлашып отурчу элек; балдарды ойнотчу элек; туулган айылга барып, тууган-урук менен учурашып, сурашып, жыргап кайтчу элек; театрга, киного, парктарга барчу элек; мечиттерге намазга барар элек, дагы башка-башка... Эркиндик... Карантинсиз күндөр кандай керемет эле... Эми ошонун баасы, баркы билинип атат... Ошол күндөрдү сагындык... Тезирээк келишин тилейли...

1101
Белгилер:
балкон, небере, мүрзө, өлүм, адам, карантин, пандемия, коронавирус, Кыргызстан
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Кызыбызды сагындык... COVID-19 менен күрөшкөн кызматкерлердин үй-бүлөсүнүн баяны
Гапар Айтиев атындагы көркөм сүрөт искусство музейи

Кайдан келгениңди унутпасаң кайда баратканыңды унутпайсың. Моюндагы аманат

502
Бүгүн Эл аралык музей күнү. Музейлер — бизге бай тарыхыбызды чагылтып берген күмүш күзгү, бабалар чыйыр салып, аталар улантып, азыркы күнгө жеткире курган улуу жолду таанытчу алтын ордо дейт колумнист Нуржигит Кадырбеков.

Музей аркылуу тээ илгери өткөн замандарга зыярат кылып, анын ичине сүңгүп, өзгөчөлүгүнө үңүлөсүң. Андагы экспонаттар, табылгалар, атайын жасалган композициялар өткөн доорлордун элестерин, оош-кыйыштуу окуяларын жаңыртып, бир жагынан кайдан келгенибиз тууралуу терең ойго чөмүлтсө, бир жагынан сыймыкка бөлөйт.

Кыргызстанда мамлекеттик, жеке, муниципалдык болуп бардыгы 117 музей бар. Анын 57си Маданият, маалымат жана туризм министрлигинин көзөмөлүндө. Негизинен мемориалдык, краеведдик, тарыхый, этнографиялык, археолого-архитектуралык, ачык асман астындагы жана көркөм-сүрөт тармактарына бөлүнүп иш алып барышат. Алардын элибиздин маданий-тарыхый мурасын сактап, кийинки муундагыларга табыштоодо жасап жаткан эмгеги эбегейсиз.

Өзгөчө ушул карантин шартында музей тармагынын каармандары кол куушуруп отуруп албай, эл-журт өз үйүнөн музейлердеги дөөлөттөр менен таанышкыдай чоң мээнет кылышты. Бөлүп-бөлүп видеого айлантып, социалдык тармактар аркылуу өз экспонаттарын калайманга сунуп жатышты. Албетте, мындай демилгелер үчүн кубанып да, сыймыктанып да турам. Бирок ушуларды кызыгып көргөндөр канча? Билим булагы катары бала тарбиялоодо колдонгондор көппү же азбы? Кеп мына ушунда! Кызыгып, талдап көрсөм, аттиң, бул жааттагы жагдай чеке жылытарлык эмес экен.

Болгону...

Атагы алыска кеткен "Сулайман-Тоо" музейинин бирин-бири улай чыккан көрсөтүүлөрүн эң көп дегенде 46 гана адам көрүптүр. "Манас" деп ураан чакырууга келгенде үнүбүздү аябаганыбыз менен "Манас эпосу" музейи ар бириңиздердин үйүңүздөрдө" деген тема коюп, Таластагы айтылуу Кыргыз улуттук "Манас Ордо" комплексинин баяндамачылары жасаган таанытым видеолоруна 134 гана адам назар салыптыр. КМШдагы эң абройлуу он музейдин катарына кирген Гапар Айтиев атындагы көркөм сүрөт искусство музейинин Facebook тармагындагы баракчасына болгону 3,5 миңдей гана адам катталыптыр. Андан тышкары, Курманжан Датка, Токтогул, Бурана, Токмок, Нарын, Ысык-Көл музейлери да онлайн форматта мыкты долбоорлорду жүзөгө ашырышты. Аларды көргөндөр, аттиң, мындан да аз.

Ошол эле мезгилде бүгүн дүң, эртең ким болору белгисиз корей жаштарынын BTS аттуу поп-группасынын клибин бир күн ичинде 4 миллиондой адам көрүптүр. Анын жок эле дегенде он миңдейи кыргыз жаштары болсо таңданбайм. Ал эми биздин маданиятыбызга, ийгилигибизге, келечек-бактыбызга кымындай пайдасы жок Месси менен Роналдонун соккон голдорун, Фергюсон менен Конордун мушташтарын да жүз миңдеген мекендештерибиз тирмейе тиктеп отурушканы да кашкайган чындык.

Алты миллиондон ашкан калктуу өлкөдө атактуу музейлеринин аземдеп көрсөткөн экспонаттарын аябай көп дегенде 134 адам көрүп жатса, анан кантип маданиятыбызды сактап, байытабыз? Өз тарыхыбыз, тамырыбыз өзүбүзгө кызык болбой жатса, анан кайсы арыбызга Элмирбектей тарыхый залкарларыбызды социалдык тармакта "чувак" дейсиң деп кийинки муундун өкүлдөрүн өкүртө сөгөбүз.

Айыптабай кечирим сурадым

Социалдык тармактарда ошол "чувак" деп жазган жигитти көпчүлүк иттен алып көргө салып, аябай талады. Деген менен анын пайда-батасы канча? Элмирбектин алтын сөзү акылына жетпеген немеге биздин соцтармак аркылуу чачкан заар сөзүбүз өтөр бекен? Кыскасы, мен ал жаш адамды эч айыптаган жокмун. Тескерисинче, улуттук аң-сезимибиздин азыркы мышык ыйларлык акыбалынын акыйкатын көзүбүзгө сайып көрсөтүп койгону үчүн ырахмат айттым. Анан башымды ийип кечирим сурагым келди. Эмне үчүн дегенде, кеп ал жана ал сыяктуу кабыгы калып, маңызы алмашкан кандаштарыбызда эмес, ошондой кайдан келгени, башат алган булагы жана көчөт байлаган тамыры менен кымындай иши жок, бир эмес бир нече муундун чыгышына жол берген, керек болсо атайылап шарт түзгөн өзүбүздө. Чоң ата билген кааданын, нарктын жарымын ата билбей, ата билгендин жок дегенде чейрегин биз үйрөнбөй, анан "атаңгөрү, заман ушундай болду" деп өзүбүздүн өлөсө жактарыбызды заманга шылтап, дүнүйө, байлык деген жеңил баа сулуу кыздай азгырыкка баш-отубуз менен киришип кетип, аталардан алган баягы каймак куйган идиштин түбүндөгү билгенибизди да кийинкилерге тапшырууга чолоо таппай, балдарыбыздын тарбиясын интернет, чөнтөк телефон жана телеге калтыргандын аянычтуу акыбети ушул. Бул окуя, болгону, "Элим, эсиңе кел! Артыңа бир кылчайып, акыл токтотуп, ой багып, анан барар багытыңды такта! Болбосо түбү жок жардан чегине жетип калдың!" деген ак ниеттүү эскертүүдөй эле туюлду мага.

Вирус апааты жана тарыхтын сабагы

Элди эл катары жок кылуу үчүн үстүнө атом бомбасын таштоо шарт эмес, болгону маданиятын унуткар, тилин чандыр, улуттун алтынын жез, алмазын таш көрсөтүп кой, бүттү. Октон кырылган элдердин көбү өмүр-жолун, сапарын улап кетишкен, бирок маданий геноцидге тушуккан шордуу калк эгерим кайра тикеленбесин тарых кайра-кайра тастыктап келет. Эсибизге келип, этегибизди жапсак, буюрса, жагдайды дале жакшыртып, али какшып, момолой чычкандар туш келди көзөй элек арыгыбыздан суу жүгүртүп кетсек болот. Бирок бул үчүн ар бирибиз жок дегенде өз балдарыбызга Элмирбек болуп, уккан, билген, окуган, үйрөнгөн улутубуздун улуу дөөлөттөрүн аманат кылып табышташыбыз шарт.

Таажывирусунун апааты, буюрса, аз күндөрдө өтүп кетер. Аны жугузгандын бир азы гана, Жараткандын ыракматына бөлөнсүн ылайым, акыретке аттанбаса, көбү дабаа таап, куландан соо болуп чыгып келишүүдө. Эми эбак эле кара түтүндөй каптап, чулгап, тамырдан аккан каныбызга чейин кирип келген маданиятты сактоого жана байытууга кошкөңүлдүк, шалаакылык жана кайдыгерлик вирусун кантебиз? Бул вирустун кесепети эки ай карантин менен эле бүтүп калбайт... Биздин маданият — биздин моюндагы аманат. Аны сактоого Батыш да, Чыгыш да милдеттүү эмес. Ойлонолу! Тыянак чыгаралы!

Ошон үчүн музейлерге зыярат кылып, тарыхыбыз жана тамырыбыз менен таанышып, уул-кыз, небере-чөбөрөлөрдү да тааныштыралы. "Кайдан келгениңди унутпа, ошондо кайда баратканыңды унутпайсың!" деген накыл бекер айтылбаган да.

502
Белгилер:
келечек, карантин, коронавирус, маданият, каада-салт, тарых, музей
Тема боюнча
Таш ыргыткандар аш алып кетсин. Алмадан алган сабагым
Каржы министри Бактыгүл Жээнбаеванын архивдик сүрөтү

Каржы министри: тышкы карызды төлөөдө алгачкы кадамдар жасалды

0
(жаңыланган 16:48 29.05.2020)
Февраль айына карата берилген маалымат боюнча, Кыргызстандын мамлекеттик карызы 4,6 миллиард доллар. Анын ичинен 3,9 миллиарды — тышкы карыз.

БИШКЕК, 29-май — Sputnik. Кыргызстан тышкы карыздарды төлөө маселесин чечүү боюнча алгачкы кадамдарын жасады. Бул тууралуу президенттин маалымат кызматы каржы министри Бактыгүл Жээнбаеванын сөзүнө таянып кабарлады.

Эске салсак, кечээ коронавирус жайылган учурда өнүгүүнү каржылоо боюнча эл аралык форумга Кыргызстан да катышкан. Анда Сооронбай Жээнбеков тышкы карызды чечүүнүн үч этабын сунуштаган. Каржы министри ал үч этапты тизмектеп берген.

Алар:

1-этап. Тышкы карызды төлөөнү убактылуу токтотуп же кийинки жылдарга жылдыруу гана эмес, аларды терең реструктуризациялоо зарыл.

2-этап. Саламаттык сактоо, социалдык колдоо жана азык-түлүк коопсуздугу тармактарындагы долбоорлорго карыз алмашуу программасын иштеп чыгуу.

3-этап. Экология, климаттын өзгөрүшү жана жашыл экономика тармактарындагы долбоорлорго карыз алмашуу боюнча программаларды иштеп чыгуу.

Жээнбаева Каржы министрлигинин алдында чоң милдеттер турганын баса белгиледи.

"Кыргызстан G20 мамлекеттери жана Париж клубунун жардамы менен тышкы карыздарды төлөө маселесин чечүү боюнча алгачкы кадамдарын жасады. Быйыл эки тараптуу карыздарды төлөө токтотулду. Бирок бул чаралар, албетте жетишсиз. Маселени чечүү үчүн кошумча жолдорду издеп, ар кандай эл аралык аянтчаларда диалог жүргүзүп жатабыз", — деди Жээнбаева.

Февраль айына карата берилген маалымат боюнча, Кыргызстандын мамлекеттик карызы 4,6 миллиард доллар. Анын ичинен 3,9 миллиарды — тышкы карыз.

0
Белгилер:
Тышкы карыз, каржылоо, Бактыгүл Жээнбаева, Кыргызстан
Тема боюнча
Кыргызстан жыл башынан бери тышкы карыздан да ички карызга көп акча коротту
Асрандиев коронавирустун айынан бюджет канча акчадан кур калганын айтты