Празднования Дня независимости Киргизии

Эң оор кесип бар, сыр сактоо деген... Сырдаш болуунун 10 жолу

1909
(жаңыланган 14:50 28.06.2019)
Бул ирет колумнист Нуржигит Кадырбеков аманат сырды жашыруу, сактоо улуу өнөр экенин түшүндүрүп берди.

Эң оор бир иш бар, сыр сактоо деген... Ушул колуңдан келсе зоболоң көтөрүлөт, ишеним үстүндө болосуң. Эгер колуңдан келбесе досуңду душман, тууганыңды жат кылып, ишенимден чыгасың. Сыр сактоо кычыроон кышта бийик жардын кырындагы жалгыз аяк тайгак, муз жолдо баскандай эле. Анда сапарын улагандар аз, кулагандар көп...

Эгер ар бир адам сырдын тек гана купуя маалымат эмес экенин, ал бирөө үчүн терең мааниге, касиетке ээ ичтеги эпкиндүү, жандуу түпөйүл акыбал болорун, ал акыбал жан дүйнөнү аңтар-теңтер кыла, бирде бороон-чапкынга, бирде буркан-шаркан толкунга айлантып турарын, кандай болгон күндө да жанар тоонун оту сыяктуу сыртка, эркиндикке жол издерин, эгер жол таап чыгып кетсе же кууралыңа же жыргалыңа себеп болуп тагдырдын тараза ташына коюларын түшүнгөндө, өзгөнүн сырын каракчыдан жашырган жакуттай аздектемек...

Адам көп, бирок жалгызсың...

Азыр бизге "сырга бекем" деген кесипке тарбиялоочу мектептер керек болуп турат. Юрист, дарыгер, бухгалтер сыяктуу эле аманатчыл, сыр сактоочу деген дипломдуу инсандар көбөйсө, атаганат. Анткени сырдашар, муңдашар киши таппай, сыр катуунун ачуу азабын, оор жүгүн жападан жалгыз көтөрүүдөн чарчап, бели мертингендер бар. Өспүрүмдөрдүн арасында өзүн өзү өлтүрүү (суицид) фактылары көбөйүп баратканынын бир себеби, балким, ушундадыр. Өткөөл куракта ар кандай жагдайларды, өмүрдөгү чукул өзгөрүүлөрдү өтө сезимталдык менен кабыл алып, мүнөзү татаалданган өспүрүм өз чөйрөсүнөн аны уккан, түшүнгөн адам таппай, өзүн жалгыз сезип, жүрөгү сыгылып, стресске кабылбай койбойт. Канча ата-эне миграцияда. Балдары менен чогуу жашагандар арасында деле өз уулунун же кызынын курактык психологиялык көйгөйүн таптакыр көңүл сыртында калтыргандар четтен чыгат.

Бир сунуш

Андай болсо, бала менен сырдаш болуу милдетин аркалай турган катмар түзбөйлүбү. Баланын жанына жай, көңүлүнө бейпилдик бербеген бекем сырды, ичтеги калайманды угууга даяр, акылдуу, билимдүү, ийгиликтүү, сырга бекем жана демилгелүү студенттер жана жаштар менен "Сырдаш бололу" акциясын баштасак кантет?

Жол-жобосу жөпжөнөкөй. Ыктыярчылар тандалат жана катары улам толуктала берет... Кеңешке, насаатка, сыр бөлүшүүгө муктаж жаштар жана мектеп окуучулары чала турган "Сырдашуу" телефон номерлери, социалдык түйүндөрдөгү статустар жана электрондук даректер аныкталат, WatsApp тайпалар түзүлөт... "Сырдаш бололу" аттуу кыска роликтер даярдалып, мүмкүн болушунча таркатылат... Кандай учурда кантип байланышуу керектиги тууралуу маалымат айтылат... Сыр бөлүшүүгө муктаж окуучу же өспүрүм жашаган жери, жынысы, курагы, карманган баалуулуктары ж.б. боюнча ылайыктуу ыктыярчыга табышталат... Ал ыктыярчы менен кааласа таанышып, жолугуп, болбосо белгисиз бойдон калып, телефон же интернет аркылуу баарлашса болот...

Адеп ченеми

Сырдашууга муктаж адамдын жан дүйнөсү ушунчалык назик болот. Ошондуктан алар менен баарлашууда адеп ченемдерин кармануу жаман болбос эле.

Кепти дайыма жылуу салам менен жылмайып баштоо шарт. Бетме-бет келгендеги жылмаюу, жарык кабак, ак дилден берилген салам дароо адамдын жүрөгүнө жылуулук тартуулайт, ишеним жаратат. Ал тургай телефон же интернет түйүнү аркылуу сүйлөшкөндө да адамдын жылмайып турганы кадимкидей сезилип, көңүлдү көкөлөтөт.

Мүмкүнчүлүк болсо, сырдаш менен жолугушуу керек. Анткени көздөрдөгү мээр бири-бирине өтүшөт. Сөздөр да өтүмдүү, татымдуу болот...

Жолуга турган болсок сырдашка аз да болсо белек камдап алалы. Анткени белек беришүү — адамдык сүйүүнү күчөтөт, жүрөктөрдү жибитет.

Алгач сырдашты сабыр кылып уга билүү талап. Армандуу тагдырды баяндоо кээде сааттарды алышы мүмкүн. Ооба, убактыңыз, демек, өмүрүңүз кетип жатат. Бирок бул убакыт текке кетпегенин, бир адамдын бактысы, көңүлү жана өмүрү үчүн арналып жатканын унутпайлы. Балким, угуп эле коюу бир адамды кордуктун, ызанын жана азаптын сазынан кубанычтын, бакыттын сересине чыгарар. Кеңешти же насаатты, жок дегенде көңүл көтөрчү жылуу сөздү маектеш сүйлөп бүткөн соң гана айтуу туура. Адегенде, ичтеги жалын бөксөрсүн, думуктурган түтүн сөзгө айланып сыртка чыгып кетсин.

Позитивдүү сөз сүйлөйлү. Сөз бир айтылганы менен эпкини узак убакытка чейин көңүлгө орноп, жүрөккө сиңип кала берет. Эми эле угулган окуя канчалык аянычтуу, оор жана кайгылуу болбосун, адегенде сырдашка боор тартканыбызды, анын акыбалына түшүнгөнүбүздү билдирип, андан соң жагдайды жакшылыкка жоруу менен кеп учугун уласак, буюрса, баары жайында болот.

Сындабайлы, айыптабайлы. Көбүнесе адамды анын билип же билбей жасаган кыңыр иши кыжалат кылат. Күнөө иш — убагында таттуу, кызык, туура көрүнсө да аягы келип айтып бүткүс арманга, өзөктү өрттөгөн өкүнүчкө айланып өксүтөт. Эгер сырдашыбыз ошондой окуяларын ачылып айтса айыптай көрбөйлү. Абийири кыйнап жүргөн неме өлгөндүн үстүнө көмгөндөй болбосун. Адамдан үмүт үзүп болбойт. Селсаяктан падышага, зулумдан олуяга, сабатсыз караңгыдан аалымга айлангандар толтура...

Чын ыклас менен комплименттер айтылсын. Ар бир адамдын бир көргөндө эле бадырая байкалчу, болбосо издесең табылчу мыкты сапаттары мол. Ошонун айрымдарын гана белгилей кетсек, өспүрүмдүн көңүлү өсүп, өзүнө карата ички ишеними курчуйт. Томас Эдисон, Чыңгыз Айтматов сыяктуу залкарлар апаларынан уккан асыл сөздөргө кулактары канбаганда анчалык ийгилик чокуларын, балким, багынта алышмак эместир. Сөз сүрөйт, сөз эм болот, сөз дем болот...

Сырдаш бош калбасын. Боштук адамды мөңкүрөтүп, жашоого болгон кызыгуусун өчүрүп таштайт же тири укмуш кылмыштарга аралашуусуна себеп болот. Жаштыкка боштук кошулса олуттуу көйгөйлөр ошол жерден башталат. Бирдеме менен алек болгондо гана адам өзүн адам сезет, руханий канааттануу табат, өсөт, өнөт, кубанат. Ошондуктан керектүү китептерди таап берели. Окуган соң аны менен талкуулайлы. Спорт клубдары же тил, сабак курстары болсо кызыгып баргандай кылып шыктандыралы.

Өзүбүздү өстүрөлү. Ар бир тагдырга танапташ болуу — чоң тажрыйба. Ал үчүн акыл жана рух көрөңгөбүздү улам жаңылап жана толуктап туруубуз керек. Сырдаштын көйгөйүн чечип, көңүлүн жетилтүүгө себеп болчу китеп окуп, акылман жана билимдүү адамдар менен кереге кеңеш куруп туруу абзел.

Аманат сырды эч кимге ачпайлы. Жашырганды, сактаганды билели. Сыр сактоо ушунчалык оор болуп баратса тоого чыгып гүлгө же караңгы түнгө, болбосо шар агып жаткан сууга айталы. Алар адамдай эмес, шылдың, таба кылып ушакка айлантпайт. Угары менен унутат...

Сырдаш бололу...

1909
Белгилер:
китеп, Нуржигит Кадырбеков, аманат, сыр
Тема боюнча
Жаркын маанайда жүрүүнүн 15 эрежеси. Таңдын ырыскысы тууралуу
Көз, ой жана мээнин мегабайты. Өргө жетелечү өнөргө орун калбай калбасын...
Жер байлыгы алтын-күмүш болсо, эл байлыгы эмне? Салам берүү сабагынан
Боз үйдүн жанында турган бала. Архив

"Эс ообо, эсиңе кел!" Эс тууралуу эки ооз сөз

374
(жаңыланган 15:47 08.08.2020)
Табиятынан сабырдуу кыргыз, кандай кырдаал болбосун сабыр сактап, узакты болжогон. Кандай кырдаал болбосун эсин жоготкон эмес. Бүгүн биздин колумнист эс тууралуу жазууну чечти.

Тизгин жаяр

Адамзатты каптаган алааматтан адам аттуунун эси ооп турган учуру. Эчендеген асылдарыбызды, эсилдерибизди колдон учуруп, эсеңкиреп турабыз. Эстүүлөрүбүз деле эс болгондун ордуна нес болуп калган өңдөнөт. Мындай учурда эзелтен уланган улуу "Эсти" кайра жаңылоого кез келгендир. Эчендеген доорлордо элдин кутун сактап, урпактан урпакка улап, бузулганын курап келген эстүүлөр болгон. Эстүүлөр деген ким болот, эсиргендер ким болот, эс кеткенде не болот, эссиз деген ким болот? Акылгөйлөрдүн айтканын улап, анча-мынчасын өзүбүз курап, эс деген сөздүн өзөгүнө үңүлүп көрөлү.

Эс кайдан келет, кайда болот? Эс менен акылдын айырмасы не?

Эс бул – Эгемден жалганып, туюмга байланып, көкүрөктө тунган чындыктын устуну. Ал жүрүм-турумдан баштап, жүйөөлүү акылга чейин нускап турган чайпалбас тараза. Адам болуп жерге жаралып келе электеги жанда турган жогорку аң-сезим, улуу уңгу. Теңирдин бир учкуну менен кошо жанга уюп, жараткандын деми менен кошо жанга жалганган тууралыктын туусу.

Акыл – адам болуп жаралгандан баштап, таанып билип алган нерсе болсо, жат ошол илимди, тирүүлүктөгү алган бардык маалыматтарды сактаган казына. Мунун баары адамдын мээси менен байланыштуу. Акыл калчоо, акылга салуу, акылды иштетүү, демек, жадыбызда сакталган турмуш тажрыйбадан топтолгон, окуп, угуп, көрүп өздөштүргөн башыбыздагы маалыматты иштетүү. Ал эми эс андан да тереңирээк. Ал жараткандан жалганган киши жанында сакталган ааламдык аң-сезим.

Караңгы түндүн артында жаркырап тийчү күн бар... Өмүр-өлүм ортосу

Эс түшүнүгү тууралуу кыргызда

Ааламдык аң-сезимдеги бардык маалыматтардын, керек билимдердин, улуу чындыктардын топтому эс тутумда сакталат. Ал эс тутумдун учугу ар бир жанда болгону менен аны улай билгендер, түрүп отуруп түбүнө жеткендер аздыр. Андай кишилерди эстүү дейт.  Эстүүлөр ак-караны айырбаштап, тирүүлүктөн тирликке түшкөн пендеден айырмаланып, аалам чындыгын тааныйт, өзүндөгү өзөктү ойготот. Бала тили чыгып, сөзгө түшүнүп, табиятты, ааламды тааный баштаганда эселек болот, кирди-чыкты эси бар, билип-биле элек кези. Анан эси кирди, эсине кирип калды дешет. Демек, балага жогорку ааламга жол ачылат. Өзүнөн-өзү табият, жер-суу, жашоо, жакшы-жаманды түшүнүп баштайт. Өз ою, өз дүйнөсү менен өтө акылга салып аңдап билбесе дагы, эс тутуму менен өсүп жүрүп отурат. Анан дүйнө жыргалчылыгын аңдап, жашоо кызыгына батып, азгырыктарга алдырып баштаганда эле, айрымдар эсирип башташат. Башкача айтканда, жогору жактан келген байланыш үзүлүп, эсирип, б.а. эси ирип калат. Киши кирдейт. Эсирип калган адамды эстүүлөр эсиңе кел дешкени менен, кырсыктап, кыйынчылык болмоюн эсине келүүсү кыйын. Эсирип жүрүп отуруп, дүйнөнүн кызыгына батып эс-мас абалга келип, манчыркап кетет. Эсиргендин куту учат, анткени ал эсирип отуруп кутурат да. Анан, тирегинен, дымагынан ажырайт, ишенген байлыгынан ажырайт, тооруган кыйынчылыктан эси кетет. Ошентип барып айрымдар эсин жоготот. Түйшүктөн эси ооп, эсеңкиреп калат. Айрымдар эсине келет. Кызыгы, жан болуп жаралганда бар эсибизди, киши болуп калыптанганда эсибизден чыгарып койгонубуз. Албетте, аны кайра эстөө керек. Ал үчүн эс алышыбыз зарыл. Айрымдар эс алуу десе эле шапар тээп-сайрандоону, табият койнун булгап көңүл ачууну ойлошот экен, чыныгы эс алуу бул жаратканга жакын болуу, үзүлүп калган байланышты улап, жашоо чындыгын аңдоо, анүчүн кайра эле өзүбүздү таануу. Башка түйшүк түшкөндө кимдин-ким экендиги билингенде, жашоо өйдө-ылдый болгондо киши эсине келет, көр оокаттын масы тарап соолугат. Албетте, кыйынчылыктан эсибиз кетет, кооптуу жагдайда эсибиз чыгат, керек болсо таптакыр эсибизди жоготуп коюшубуз да мүмкүн. Ошондуктан ар дайым эс-акыл тең салмакта болушу керек. Кичинекей баланы эси жок десе, кудайды тааныбаган, тирүүлүктүн сабагын албаган кишини эссиз дейт. Эстүү жакыныңды эсилим деп жоктойсуң, эстүү кишини эсил кайран дейсиң. Анткени анын улуулугу, билгилиги эсибизге илинип калат тура. Анткени алар жашоонун калпыстыктарында билип-билбегендерибизге эс болгон. Андай адамдар өмүр өтөлгөсүнө чыккандар, ар дайым эскерилгендер, түбөлүк эстелик калтыргандар.

Кайдан келгениңди унутпасаң кайда баратканыңды унутпайсың. Моюндагы аманат

Акылыбыз өмүрдөн топтогон, тирүүлүктөгү тажрыйбабыз болсо, эсибиз тээ түпкүрдөгү, асман-жер чеги ажырап бөлүнө элек кездеги, ай-күн дагы жаркырап көрүнө элек кездеги улуу билимдер. Акыл башыбызда сакталса аалам чындыгы эсибизде сакталат, эс жан менен кошо жаралат. Акыл мээде болсо, эс жүрөк менен байланыштуу болор.

Платондун эстөө теориясы

Эсиңе кел, эсиңди тааны, эс ал, деген түшүнүктөрдүн баары жаныбыз менен кошо жаралган эс тутумду ойгот дегени экен. Платондун "Эстөө" деген теориясы бар. Анда "Киши болуп жерге жаралып келгенге чейин, жан кудайлардын жанында болгон. Жерге келген соң тирүүлүктүн, тирликтин, дүнүйөнүн, дүйнөнүн азгырыгына арбалат да, жан кезиндеги жашоосун унутат. Аны менен катар аалам чындыгы, жогорку эс тутум эстен чыгат. Беш-алты тилди жат билүү мүмкүн эмес, ал акылга сыйгыс нерсе, же болбосо, илим жаатында улуу ачылыштарды жасоо да акылдын жыйынтыгы эмес. Мындай адамдар эс тутумун ойготуп, кудайлардын доорундагы жашоосун эстегендер. Ийгиликке жетүү үчүн эстөө гана керек" деп айтылат.

Чындыгында адам акылына сыйбаган шумдук жагдайларга түшүндүрмө берүү кыйын. Тээ бир аң сезимдин түпкүрүндө гана "болушу мүмкүн" деген бүдөмүк ой турат. 72 тил билген Аль Фарабини алалы, же болбосо, миллион сапты жатка айткан манасчылар болсун, чымын-чиркей болбосо адамзатты өлбөс кыла алат элем деген Улукман Акимди алалы, булардын деңгээли адам акылына сыйгыс. Кишиден артык жаралган, дарамети кудайдын бир учкуну ичине кирип кеткенби деген ойго кептейт. Балким, Платон айтмакчы, бул жандар жана булар сындуу улуу инсандар эстегендир, эс тутумун ойготкондур, ким билет...

Топудай кыргыздын башына тоодой кайгы үйүлбөсө дейм. Сейдакматова менен дил маек

Тизгин жыяр

Барчылык жашоодон, түгөл дүйнөдөн манчыркап, ыксыз шапар тээп, жосунсуз сайран куруп эсирип кеттик эле, дүйнөнү түгөл каптаган улуу тумоо эсибизди оодарды. Боо түшүп кырылган апааттан эстен танып кала жаздадык. Эсил кайран деп эчендерди жоктодук. Балким, бул асман ээлеринин жерге түшүп, эсиңе кел деген чакырыгыдыр. Эсибиз барында этегибизди жаап, балким, эс тутумду ойготуп, андагы улуу аң-сезимди эстейбиз. Ошондо эсибизге келебиз, ар кимибиз аалам чындыгын билген, салабат сабыр күткөн эстүү болобуз. Кудайдын буйругун көкүрөк менен туюп, аяндарын алып, белгилерин аңдап асылдыкты ойготобуз. Сиз кандай ойлойсуз, окурман, дүнүйөгө эс-мас болуп, эсибизди жоготуп койдукпу, эс менен байланыш үзүлө элек болду бекен, эсин тааныган, эстүү боло алабызбы?

374
Белгилер:
жоготуу, адам, философия, акыл, тутум, Кыргызстан
Тема боюнча
Караңгы түндүн артында жаркырап тийчү күн бар... Өмүр-өлүм ортосу
Биз байларга шайланарда керекпиз. Шайлообек Дүйшеевдин нускасы
Айт намазын окуп жаткан карыя. Архив

Азыркы азалуу Ата Журт, эртеңки айт... Бул күндөрдүн артында улуу жакшылыктар бар

377
(жаңыланган 14:39 30.07.2020)
Колумнист Нуржигит Кадырбеков аза күтүү күнүнө улаш келген Курман айт майрамына токтолуп, бул эки күндүн бири-бирине байланышы, мааниси тууралуу ой калчады.

Адамзаттын башына келген апаат кыргыз жерин да кыйгап өткөн жок. Таажы вирус тумандай басып, түтүндөй каптады. Канча адамдарыбыз бул дарттын торуна чалдыкты. Көбү, ылайым жамандык көрбөй, өздөрү эле эмес укум-тукуму оожалып, оомат тапкыр дарыгерлердин алтын колдору жана ападай камкордугу себеп болуп, ал тордон кутулуп чыгышты. Аттиң, бирок канчалары үчүн бул оору ажалдын айдагына салган тирүүлүктүн эң акыркы азабы жана сыноосу болуп калды. Арасында жашы да, карысы да, байы да, кедейи да, аалымы да, илимпозу да, калемгери да, киночусу да, сахна чебери да, карапайымы да, бий, төбөлү да бар...

Адам — аалам

Суу бөксөрсө, жер оюлса бир себеп болуп кайра толор, дайра ташыса бир күн нугуна түшөр, бирок дарттан айыга албай өлүм даамын таткан мекендештерибиздин ордун ким толтурат? Көрсө, ар бир адам өзүнчө кайталангыс бир аалам тура. Бүгүн ошол маркум шейиттерди эскерип бүтүн эли-журтубуз аза күтүүдө. Дүйнө боюнча желбиреген кызыл туубуз түшүрүлүп, капалыкта тунжурап турабыз. Аза учурунда көзү өтүп кеткендер үчүн көңүл айтышып, аларга бата багыштап гана тим болбостон, өлүмдү ойлондурат. Анын айбалтасы акыры ар бир моюнга шилтенерин, мейли падыша бол, бай бол, дыйкан же дубана бол, азыр сен тебелеп баскан чөптөрдүн бир күнү үстүңдө өсүп турмайы барын эсте жаңылайт экен. Ошол себептүү жашоонун маңызын, маанисин, максатын ой элегинен өткөрүп, жүрөгүң эзилип да, жумшарып да чыкканын сезесиң.

Ар бир көз жумган мекендешим сай-сөөгүмдү сыздатып кетти… Жээнбеков элге кайрылды

Аза күтүү ким үчүн?

Адам кандай кымбат... Болбосо пандемиянын таасири тийбеген бир дагы тармак калган жок. Өндүрүш аксады, экспорт жана импорт кыскарды, тыштан инвестиция агымы кан буугандай токтоду, канча ишканалар сызга отуруп, соода айлануусу соолуй жаздаган дайрадай азайды. Булар себеп болуп түмөндөгөн адамдар жумуш орундарынан кол жууду. Натыйжада өлкө казынасына миллиарддаган акча түшпөй, экономикалык абал кедерге кетти. Музейлер жабылды, китепканалар ишин токтотту. Тартылчу кинолор, коюлчу спектаклдар жана концерттер кийинкиге жылып, маданият тармагы өтө өксүдү. Мектептердин, окуу жайлардын, бала бакчалардын стол-парталарын чаң басып, билим берүү айдыңы кыйынчылыкка кептелди. Жергиликтүү шайлоолордун мөөнөтү жылып, саясий система башаламан. Чынында бул көрүнүштөрдүн баары — өлкө үчүн өтө ачуу сыноо жана ого эле чоң жоготуу. Бирок түшпөй калган киреше, тайыздаган казына жана үзгүлтүккө учураган маданий-гуманитардык иш-чаралар үчүн эч ким эч качан аза күтпөйт. Кудайдын алдында дүнүйө-байлыктын чымындын канатынча да кадыры жок деп бекер жерден айтпаса керек. Кечээги селсаяк бүгүн чириген байга айлангандай, буюрса, бүгүн кемисе, эртең кайра кемелине келет бул тармактар. Жамандыкты амандык жеңет дейт акылман кыргыз.

Бирок өлгөн адамды тирилтүүгө ушунча илимий жетишкендиктери менен бүткүл адамзат алсыздык кылат экен. Ошон үчүн пандемиянын кесепетинен көзү өткөн миңдеген мекендештерибизди эскерип, азалуу муңайып турат, кайран Ата Журтубуз. Адам — чыныгы байлык. Адам болбосо кайдагы экономика, кайдагы маданият жана кайдагы мамлекет. Белди бекем бууйлу! Оңололу! Жаман адаттарды таштап, жакшы амалдарды баштайлы! Элибиз адептүүлүгү, уяттуулугу, бекем ынтымагы жана күжүрмөн эмгеги менен ааламга атагы чыксын. Балким, маркумдарга ошонун сообу тиер. Ошону менен алардын арбактарын ыраазы кыларбыз.

Коронавирустан көз жумгандар "Ата-Бейитте" эскерилип, куран окулду

Дарт берген дарс

Алтын менен күмүштүн, ак сарай менен кымбат автоунаанын эмес, ден соолуктун чыныгы байлык экенин ооруп сакайган жан билет тура. Апааттын эпкини тийип, эки өпкөсү кагынып, ооруканада жаткан апам менен видео байланыш аркылуу баарлашсам: "Айыгып чыксам алтын шакек-сөйкөлөрүмдү тагынбайм. Аларың байлык эмес экен. Чыныгы байлык жана бакыт — оорубай соо жүргөнүң тура. Эч кимди сындабайм, урушпайм. Адамдын даражасын ыйманы, топугу жана кичи пейилдиги көтөрөт экен. Бизди караган өзбек мээрман айымдын илбериңки мамилесине көңүлүм көлкүлдөп, ушундай тыянакка келдим. Эгер бирөө мени урушса сүйүнөм, анткени тирүү болгонум үчүн урушуп жатат", — дейт. Аны угуп, оору жүрөктү жумшартып, жан дүйнөнү тазалап, боорукерликти күчөтөт деп бекер айтылбасына дагы бир жолу ынандым. Ошондон улам Жараткан бул кара тумоону элибиздин ынтымагын арттырып, бир туугандык сезимин жылуулап, чыныгы дөөлөт-баалуулук эмне экенин аңдатыш үчүн атайын жибергенби деген ой кылт этти мага. Демек, ушул апаат сыноосунан ден соолугубуз жабыркап, канча асыл адамдарыбыздан ажыраган менен өтмүш-келечегибизге дагы бир жолу көз чаптырып, акыл калчап, айып-күнөөлөрүбүз үчүн тообо, аманчылыгыбыз үчүн шүгүр келтирип, анык байлык-бакыт эмне экенин түшүнүп, руханий жактан жетилип, байып чыгалы.

Караңгы түндүн артында жаркырап тийчү күн бар... Өмүр-өлүм ортосу

Артка канчалык кылчактабайлы, өмүрдө өткөн күнүңдүн, саатыңдын, ал тургай көз ирмемиңдин пардасы дароо кайра ачылбас болуп жабылат. Демек, кетирген каталыктардан таалим алып, кемчилдиктерди кайталабай, мындан да көбүрөөк жигер, кайрат менен алга кадам шилтейли. Оорунун жайылышына негиз болгон алешемдиктерди жашоонун берген эң маанилүү сабагы катары кабылдайлы да, ал үчүн ар кимди айыптап, кылдан кыйкым издеп, ансыз да ачышып турган көңүлдөрдү, муңканып турган жүрөктөрдү жаралабай, бири-бирибизге арка-бел болуп, баштарды, жүрөктөрдү бириктирип, ынтымак менен сыноо тоскоолдуктарын сындырып өтөлү.

Өзгөчө Курман Айт

Улуттук аза күнүн утурлап Курман Айт майрамы келет. Бул күн мүмкүнчүлүгү барлардын эчки, кой, уй же төөнү курмандыкка чалып, этин жиликтеп таркатып канчалаган муктаждардын, бей-бечаралардын, тууган-туушкандардын, кошуна-колоңдордун жана жакшы санаалаштардын көңүлүн көтөрүүсүнө себеп. Ошол аркылуу адамдар арасындагы алака бекемдеп, мамилелер жылуулайт. Таарынышкандар табышып, кектешкендер кечиришет. Байлардын берешендиги болбосо жардылар мукурайт, жардылардын батасын албаса байлар жарыбайт дегендей, бул күнү алуучулар берүүчүлөргө ак баталарын арнайт. Ошентип маанай көтөрүлөт, ынтымак-ырашкердик чыңдалып, береке артат. Ушундай улуу мааниси бар бул ыйык майрам – эл-жерибиз үчүн аза-муңду аз да болсо унуткарып, көңүл-сезимдерге жакшылыкка карата үлкөн үмүттүн үрөнүн сепкен, бакытка, бейпилдикке жана сак-саламатыкка карай бурулуштун ак жолтой учуру болуп калгай.

Бизге позитив керек! Жашоону оң нукка бура турган 8 кадам

Азалуу зайыптын ак кийдисин элестеткен быйылкы Курман айт майрамынын дагы бир өзгөчө мааниси бар. Кыргыз кырсыктан сак болуу же кутулуу үчүн мал союп, түлөө өткөргөн. Башына балакет, оору же башка азап келген адам адегенде кой-короосунан токтуларынын семизин карматып, Кудайымдын жолуна деп курмандык чалып, этин эзилте бышырып, устукан-шорпосун атайын жайылган дасторкон үстүнө чакырылган конокторго тартып, алардын жүрөгүн жылытуу менен ак батадан шыпаа жана жакшылыкка жол издеген. Ушул Курман айт майрамында курмандыкка чалынган жандыктардын баары, ылайым, калкка каран түн болгон касиетсиз апааттын алыстап, артын карабай кетишине чабылган садага, арналган түлөө болгой.

Ойлоп көрсөк, курмандыксыз дегеле ийгилик да, жеңиш да болбойт экен. Бизнестеби, илимдеби, чыгармачылыктабы, же саясат багытындабы, бийиктикти багынтуу үчүн канча күч, убакыт жана каражат курмандыгы талап кылынат. Ата-бабаларыбыз элибиздин маданиятын, салтын, наркын сактап, кийинки муунду ыйман-адепке тарбиялаш үчүн да малын, жанын, убактысын аябаптыр. Согушта же азыр биз баштан кечирип жаткандагыдай апаат учурунда күч, убакыт жана байлык эле эмес, өмүр курмандыгысыз жеңиш келбейт экен. Фашизмдин мизин майтарыш үчүн мурдагы СССР отуз миллионго жакын адамынан ажыраганы мунун таасын мисалы.

Ылайым, эртеңки кылчу курмандыктарыбыз бүгүнкү күткөн аза туманын таркаткан керимсел шамал сыяктуу болгой. Келчү балакеттердин алдын тосуп, оор-жеңил дарттардын шыпаасына айлангай. Жеңиштерибизге жана ийгилигибизге жол ачууга себеп болгой.

Караңгыдан кийин күтүп таң турат,
Капалыктан кийин күтүп шаң турат, — демекчи, азанын артынан рухий тазаруу жана ийгилик жылоолгон кез келсин. Бул күндөрдүн артында, буюрса, улуу жакшылыктар бар. Караңгы түндүн эң коюу учуру — таң атар алды болот.

377
Белгилер:
оору, түлөө, майрам, курман айт, курмандык, аза күтүү күнү
Тема боюнча
Эргешов: карантин тууралуу Мухаммед пайгамбардын айтканы бар
Ош облусунда жер-жерлерде куран окулуп пандемиянын курмандыктары эскерилди
Хакасияда болгон жол кырсыгы

Эс алам деп... Хакасиядагы жол кырсыгында кыргызстандык жигиттер каза болду

0
(жаңыланган 17:02 12.08.2020)
Nissan Sunny автоунаасынын 24 жаштагы айдоочусу бурулуштан рулду башкара албай калып жолдун жээгине чыгып кеткен. Жыйынтыгында автокөлүк ала салып барып токтогон.

БИШКЕК, 12-авг. — Sputnik. Хакасияда беш кыргызстандык жол кырсыгына кабылып, экөө көз жумду. Бул тууралуу аймак боюнча Жол кыймылы коопсуздугун камсыздоо башкармалыгынын "ВКонтакте" тармагындагы баракчасына жарыяланды.

  • На месте ДТП с кыргызстанцами в Хакасии
    Хакасияда беш кыргызстандык жол кырсыгына кабылып, экөө көз жумду
    © Фото / УГИБДД Хакасии
  • На месте ДТП с кыргызстанцами в Хакасии
    Nissan Sunny автоунаасынын 24 жаштагы айдоочусу бурулуштан рулду башкара албай калып жолдун жээгине чыгып кеткен. Жыйынтыгында автокөлүк ала салып барып токтогон.
    © Фото / УГИБДД Хакасии
1 / 2
© Фото / УГИБДД Хакасии
Хакасияда беш кыргызстандык жол кырсыгына кабылып, экөө көз жумду

Маалыматка караганда, кыргызстандыктар Красноярск крайынан көлгө түшүп, эс алуу үчүн барышкан. Кырсык 11-август күнү саат 13:50дө Ачинск — Ужур — Шира — Троицкое автожолунун 232-чакырымында болгон.

Nissan Sunny автоунаасынын 24 жаштагы айдоочусу бурулуштан рулду башкара албай калып жолдун жээгине чыгып кеткен. Жыйынтыгында автокөлүк ала салып барып токтогон.

"Кесепетинде арткы орундуктагы эки киши көз жумган. Айдоочу менен 24 жана 20 жаштагы эки жигитке медициналык жардам көрсөтүлдү. Бирок алар ооруканага жаткан жок", — деп айтылат кабарда.

Машина талкаланган. Бишкектин четиндеги үрөй учурган кырсыктын видеосу

Кырсыктын чоо-жайы иликтенип жатат.

0
Белгилер:
өлүм, жол кырсык, Хакасия, Россия
Тема боюнча
Бетме-бет сүзүшкөн. Көлдөгү жол кырсыктын чоо-жайы