Улуттук кийимдеги бийчи. Ала-Тоо аянтында. Архив

Кел, келе бер, Китеп майрамы! Быйыл сени жарык жүз менен тосуп алабыз

417
(жаңыланган 14:09 23.04.2020)
Жыл ичиндеги 365 күндөн эмне үчүн айрымдары гана майрам күндөрү болуп табылган? Деги эле майрам деген эмне? Бул жөнөкөй көрүнгөн соболдорго жооп издөө акыл жана жан дүйнө үчүн аябай эле пайда бермек дейт колумнист Нуржигит Кадырбеков.

Май майрамдары жана китеп күнү

23-апрель — Бүткүл дүйнөлүк китеп күнү. Андан соң кербендеги бири-бирине удаалаша каалгый кадам таштаган төөлөрдөй кезектеше май майрамдары кирип келет. Аларды ар ким ар кандай белгилейт. Майрамдоо деген биздин аң-сезимибизге жыргамай, ырдамай, ойномой, эс алмай, шарап ичип шапар тепмей катары сиңип калган. Ошон үчүн качан көрсөң сеп этип алып мас абалда ыргалгандарды, болбосо шайыр, шатыра-шатман жүргөндөрдү "буга күндө майрам" деп коёбуз тамашалай.

Чынында майрам деген эмне? Майрамды белгилөөнүн маани-маңызы кандай? Жыл ичиндеги 365 күндөн эмне үчүн айрымдары гана майрам күндөрү болуп табылган? Мындай караганда жеңил, беймаани көрүнгөнү менен бул соболдорго жооп издөө акыл жана жан дүйнөбүз үчүн аябай эле пайда бермек. Адамдык жоопкерчилик менен жарандык аң-сезимибиздин бийиктешине огожо болмок.

Майрамдын мааниси жана шааниси

Майрам — адам эригип-зериккенден тандап алып көңүл аччу күн эмес. Майрам — бул адамзаттын, же бир өлкөнүн, же бир коомдун тагдыр-бактысына, келечегине өзгөчө таасир эткен тарыхый  урунттуу учурду, орошон окуяны эсте жаңылап, анын тийгизген шарапатын же кесепетин талдап, жагымдуу маанай сунууга болгон мүмкүнчүлүк жана себеп десек туура болор. Ал эми майрамдоонун максаты — тек гана ырдап-чоордоо, көпчүлүктүн агымына аралашып кара жандын ырахатын издөө эмес, ошол майрамдын тарых-таржымалына бир аз да болсо үңүлүп, түпкү маанисин аңдоо аркылуу ой чабытты кеңейтип, билимди тереңдетип, майрамга себепкер каармандарга таазим этип, мотивация, өрнөк алып, адамга, коомго, өлкөгө аз-көп дебей пайда жана позитив тартуулоо болуп жүрбөсүн.

Мисалга, 5-май – Кыргыз Республикасынын Конституция күнүн алалы. Конституция дегенди бир мекеменин жобосу же регламентинче барк албагандар толтура. Чынында ал эгемендүү өлкөбүздүн күрдөөлдүү жашоо-турмушун жөнгө салган башкы мыйзамыбыз жана эркиндигибиздин эң башкы символдорунун бири. Саясаттабы, экономикадабы, адам укугу жаатында болсун, башка мыйзамдар үчүн туура багыт көрсөтчү алтын казык жылдызы же компас сыяктуу. Конституцияны сыйлабастык – бул бери эле дегенде мамлекеттин таалайына таш ыргытып, тагдырына көңүл коштук көрсөтүү. Ошондуктан ал күнү жок дегенде Баш мыйзамыбызды бир ачып карап, түшүнүк-билимибизди жаңылап, ченемдерин урматтоо жана аткаруу аркылуу канча ый, муң-зар менен келген мамлекеттүүлүгүбүздү сактоого жана бекемдөөгө салым кошорубузду аңдап алсак. Ушул Конституциянын негизин кабыл алып берген, курамында Төлөгөн Касымбеков, Казат Акматов, Төлөмүш Океев, Мар Байжиев ж.б. сыяктуу залкарлар иштеген Легендарлуу парламент жөнүндө азын оолак маалымат жыйнасак.

9-май — Жеңиш күнүн белгилөөнүн мааниси аянттан же теледен аскер парадын көрүп, "Өлбөс полк" маршына назар салып, кечинде концерт, кино көрүп, анан керилип-чоюлуп уйкуга кетүүдө эмес. Балким миллиондогон өмүрдү садага чаап, ыйык топурагын кара мүртөз душмандын бутуна тепсетпей сактап калган мекенибиздин даңазалуу өтмүшү менен сыймыктанып, бул улуу жеңишке алып барган каармандардын көзү тирүүлөрүн зыяраттап, көзү өткөндөрүн эстеп дуба багыштоодо. Дүйшөнкул Шопоков, Чолпонбай Түлөбердиев, Самат Садыков, Иван Панфилов, Дайыр Асанов, Калыйнур Үсөнбеков сыяктуу баатырлардын эрдигин окуп шыктанып, окуучуларга, уул-кыздарыбызга жомоктоп берсек, мүмкүн алардын жүрөгүн ээлеген Супермен, Бетмэн, Гарри Потер сыяктуу фантастикалык каармандар акырындап баатыр аталарыбызга орун бошотмоктур.

Биринчи бизде

Бүткүл дүйнөлүк китеп күнүн да "ии, ушундай да майрам бар экен" деп, адашып корооңо кирип келген жолоочуну сыпаалык үчүн итиңден коргоп, дарбазага чейин коштоп чыгаргандай көңүл кош узатып койбой, китептен акыл алып, жан дүйнөнү байытчу, китеп менен түбөлүк достошчу бир мүмкүнчүлүк катары карайлы. "Сөз баштаган — эл баштайт" дейт акылман кыргыз. Китеп бул — сөздүн, идеянын, билимдин жана маалыматтын кени. Китеп менен ынак эл акыры озот.

Кыргыз журту быйыл бул эл аралык китеп майрамына эң сонун даярдык менен келди. 2019-жылдын баш чендеринде "Быйыл кыргызстандыктар китеп окуу боюнча КМШда биринчи орунга чыгабыз!" деген асыл максатты алдыбызга койгонбуз. Көп өтпөй Бакай, Эрлан деген эки жигит демилгелеп баштаган "Бир адамдан бир китеп" долбоору өлкө боюнча жайылып, жыл ичинде 150дөн ашык китепкананын текчелери 28 миллион сомдук жаңы, окумдуу 112 миң китепке байыды. Бул акыл кенчин жаштарыбыз уюшуп, жарандарыбыздан топтошту.

Жайдын кап ортосунда адамдар кечке маал сейилдегени, балдарын ойноткону, маек курганы келчү өлкөнүн эң негизги «Ала-Тоо» аянтында Табылды башында турган "Китепкөй Ала-Тоо" өнөктүгү старт алды. Күзгө таяп Жалал-Абаддагы "Курманбек" стадионуна жык-жыйма толгон кары-жаш китеп окуп, китеп тууралуу сөз угуп, китепти даңазалап отурушту. Буга себеп болгондордун баарына жана алардын башында турган Бектурга ичибиз жылып ыраазылык айттык.

"Илек-Илек Жаштары" уюму белсенип киришип, 30 миңдей китеп топтоп, кыргыздын кыйыры болгон Лейлек жергесинде элүүгө чукул китепкана ачып коюшту. Мамлекеттик чек арабызды жалаң эле бекем чеп, күжүрмөн аскер жана мыкты курал менен коргобостон, кошуналарга өрнөк болчу интеллектуалдык жана руханий дүркүрөп өнүгүү менен күчтөндүрүү стратегиясы ушинтип ишке аша баштады.

Жер-жемиш, курулуш материалдары же башка соода товарлары толгон КамАЗдардын алыскы аймактарга каттаганын көп көрөбүз. Бирок жаштар аларга көмүр же темир эмес, жаңы китеп толтуруп, Алайкуудагы мекендештерибизге акыл жана руханий белек кылып ташып бараткан фотолор социалдык тармактарга таркаганда кубанганыбыздан көзүбүзгө жаш айланды.

Нургазы чыйыр салган ресторандарда китеп шаан-шөкөтүн уюштуруу иш-чарасы акыры "Китеп-Той" долбооруна айланып, шоу-жылдыздардын түшүнө кирбеген аншлаг менен өтө баштады.

Мындай жөрөлгөлөр КМШда, балким дүйнө жүзүндө биринчи болуп бизде болуп жатканына кантип сыймыктанбайсың?

Китеп менен достошкон жыл

Жаратканга шүгүр, кыргыз жаштары арасында китеп окуу модага, трендге айланып барат. Жети дубаныбыздын алыскы айылдарына, керек болсо генералдар энесин ээрчитип кире алгыс жабык аскер бөлүктөрүнө чейин китепкөйлүк дух жайылды. Берлин паркында, Чикагодогу аянтта, Токиодогу аллеяда, Москвадагы скверде, Египеттеги Нил дайрасынын жээгинде кыргызча китеп окуп отурган кыргыз жаштарынын соцтармактардагы сүрөттөрү көргөн көздү кубантып турду. Китепке талап өскөн сайын китеп дүкөндөрү нөшөрдөн кийинки козу карындай көбөйдү. "Шанс", "Жамгыр", "Шам", "Маңыз" ж.б. басмалары ачылып, эбактан басылбай эстен чыгып бараткан улуттук адабияттын классикаларын шакылдатып чыгара башташты. Орто мектептерде бир кезде рэкеттик кылган тентектер авторитет болгон доор бир жылда 70-80 китеп окуган Батырдай балдар кадыр-барк сересин багынткан заманга ордун бошотту. Китеп кыймылынын жайылышы, китеп агымынын күчөшү, ал тургай, Жогорку Кеңешти бул темага бурулууга мажбурлады.

Ошентип биз быйылкы китеп күнүнө өзгөчө дем, ири ийгилик менен келдик. Биз бул жылы китеп сүйүү, китеп окуу жагынан КМШда алдыга суурулуп чыктык. Алдыдагы китеп майрамын ооз учунан гана даңазалабастан, эң сонун демилгелер, изги иштер менен тосуп жатабыз. Тагдыр экен, азыр ааламды каптаган апаат оорудан сактанып карантинде отурабыз. Болбосо, көпчүлүктүн күчүн, каражатын эле эмес, жүрөгүн, акылын жана мээримин бириктирген "Китепкөй өлкө" идеологиясынын күрдөөлү дагы далайларга угулуп калмак.

"Алгандын колу, бергендин жүрөгү толот" деп бекер айтпайт акылман элибиз. Бул күнү китеп белекке бермей акциясын өткөрмөкпүз. Бирок пандемия шартында мындай кылуу мүмкүн эмес. Ошондуктан окуган китептерибиз тууралуу социалдык тармактарда сонун пикирлерди бөлүшүп, бири-бирибизди китепке тартып, кызыктырып белгилейли. Сүрөтүңдү жаркылдата жайгаштырып, өзүңдү мактагыча, китепти жарнамалап, китепти макта, бир боорум!

Кел, келе бер, Китеп майрамы! Быйыл сени жарык жүз менен жаркылдап тосуп алабыз. Сенин эң сүйгөн, эң мактанган, эң сыймыктанган конушуң касиеттүү Кыргыз жергеси, асман тиреген Ала-Тоонун арасы болсун.

417
Белгилер:
карантин, пандемия, белек, ийгилик, акция, майрам, китеп
Тема боюнча
БУУ ачкачылык болорун болжоп жатат. Кыргызстан апаатка туруштук бере алабы?
Бишкек коменданты: орозодо элди топтоп, ооз ачырууга мүмкүнчүлүк болбойт
Боз үйдүн жанында турган бала. Архив

"Эс ообо, эсиңе кел!" Эс тууралуу эки ооз сөз

295
(жаңыланган 15:47 08.08.2020)
Табиятынан сабырдуу кыргыз, кандай кырдаал болбосун сабыр сактап, узакты болжогон. Кандай кырдаал болбосун эсин жоготкон эмес. Бүгүн биздин колумнист эс тууралуу жазууну чечти.

Тизгин жаяр

Адамзатты каптаган алааматтан адам аттуунун эси ооп турган учуру. Эчендеген асылдарыбызды, эсилдерибизди колдон учуруп, эсеңкиреп турабыз. Эстүүлөрүбүз деле эс болгондун ордуна нес болуп калган өңдөнөт. Мындай учурда эзелтен уланган улуу "Эсти" кайра жаңылоого кез келгендир. Эчендеген доорлордо элдин кутун сактап, урпактан урпакка улап, бузулганын курап келген эстүүлөр болгон. Эстүүлөр деген ким болот, эсиргендер ким болот, эс кеткенде не болот, эссиз деген ким болот? Акылгөйлөрдүн айтканын улап, анча-мынчасын өзүбүз курап, эс деген сөздүн өзөгүнө үңүлүп көрөлү.

Эс кайдан келет, кайда болот? Эс менен акылдын айырмасы не?

Эс бул – Эгемден жалганып, туюмга байланып, көкүрөктө тунган чындыктын устуну. Ал жүрүм-турумдан баштап, жүйөөлүү акылга чейин нускап турган чайпалбас тараза. Адам болуп жерге жаралып келе электеги жанда турган жогорку аң-сезим, улуу уңгу. Теңирдин бир учкуну менен кошо жанга уюп, жараткандын деми менен кошо жанга жалганган тууралыктын туусу.

Акыл – адам болуп жаралгандан баштап, таанып билип алган нерсе болсо, жат ошол илимди, тирүүлүктөгү алган бардык маалыматтарды сактаган казына. Мунун баары адамдын мээси менен байланыштуу. Акыл калчоо, акылга салуу, акылды иштетүү, демек, жадыбызда сакталган турмуш тажрыйбадан топтолгон, окуп, угуп, көрүп өздөштүргөн башыбыздагы маалыматты иштетүү. Ал эми эс андан да тереңирээк. Ал жараткандан жалганган киши жанында сакталган ааламдык аң-сезим.

Караңгы түндүн артында жаркырап тийчү күн бар... Өмүр-өлүм ортосу

Эс түшүнүгү тууралуу кыргызда

Ааламдык аң-сезимдеги бардык маалыматтардын, керек билимдердин, улуу чындыктардын топтому эс тутумда сакталат. Ал эс тутумдун учугу ар бир жанда болгону менен аны улай билгендер, түрүп отуруп түбүнө жеткендер аздыр. Андай кишилерди эстүү дейт.  Эстүүлөр ак-караны айырбаштап, тирүүлүктөн тирликке түшкөн пендеден айырмаланып, аалам чындыгын тааныйт, өзүндөгү өзөктү ойготот. Бала тили чыгып, сөзгө түшүнүп, табиятты, ааламды тааный баштаганда эселек болот, кирди-чыкты эси бар, билип-биле элек кези. Анан эси кирди, эсине кирип калды дешет. Демек, балага жогорку ааламга жол ачылат. Өзүнөн-өзү табият, жер-суу, жашоо, жакшы-жаманды түшүнүп баштайт. Өз ою, өз дүйнөсү менен өтө акылга салып аңдап билбесе дагы, эс тутуму менен өсүп жүрүп отурат. Анан дүйнө жыргалчылыгын аңдап, жашоо кызыгына батып, азгырыктарга алдырып баштаганда эле, айрымдар эсирип башташат. Башкача айтканда, жогору жактан келген байланыш үзүлүп, эсирип, б.а. эси ирип калат. Киши кирдейт. Эсирип калган адамды эстүүлөр эсиңе кел дешкени менен, кырсыктап, кыйынчылык болмоюн эсине келүүсү кыйын. Эсирип жүрүп отуруп, дүйнөнүн кызыгына батып эс-мас абалга келип, манчыркап кетет. Эсиргендин куту учат, анткени ал эсирип отуруп кутурат да. Анан, тирегинен, дымагынан ажырайт, ишенген байлыгынан ажырайт, тооруган кыйынчылыктан эси кетет. Ошентип барып айрымдар эсин жоготот. Түйшүктөн эси ооп, эсеңкиреп калат. Айрымдар эсине келет. Кызыгы, жан болуп жаралганда бар эсибизди, киши болуп калыптанганда эсибизден чыгарып койгонубуз. Албетте, аны кайра эстөө керек. Ал үчүн эс алышыбыз зарыл. Айрымдар эс алуу десе эле шапар тээп-сайрандоону, табият койнун булгап көңүл ачууну ойлошот экен, чыныгы эс алуу бул жаратканга жакын болуу, үзүлүп калган байланышты улап, жашоо чындыгын аңдоо, анүчүн кайра эле өзүбүздү таануу. Башка түйшүк түшкөндө кимдин-ким экендиги билингенде, жашоо өйдө-ылдый болгондо киши эсине келет, көр оокаттын масы тарап соолугат. Албетте, кыйынчылыктан эсибиз кетет, кооптуу жагдайда эсибиз чыгат, керек болсо таптакыр эсибизди жоготуп коюшубуз да мүмкүн. Ошондуктан ар дайым эс-акыл тең салмакта болушу керек. Кичинекей баланы эси жок десе, кудайды тааныбаган, тирүүлүктүн сабагын албаган кишини эссиз дейт. Эстүү жакыныңды эсилим деп жоктойсуң, эстүү кишини эсил кайран дейсиң. Анткени анын улуулугу, билгилиги эсибизге илинип калат тура. Анткени алар жашоонун калпыстыктарында билип-билбегендерибизге эс болгон. Андай адамдар өмүр өтөлгөсүнө чыккандар, ар дайым эскерилгендер, түбөлүк эстелик калтыргандар.

Кайдан келгениңди унутпасаң кайда баратканыңды унутпайсың. Моюндагы аманат

Акылыбыз өмүрдөн топтогон, тирүүлүктөгү тажрыйбабыз болсо, эсибиз тээ түпкүрдөгү, асман-жер чеги ажырап бөлүнө элек кездеги, ай-күн дагы жаркырап көрүнө элек кездеги улуу билимдер. Акыл башыбызда сакталса аалам чындыгы эсибизде сакталат, эс жан менен кошо жаралат. Акыл мээде болсо, эс жүрөк менен байланыштуу болор.

Платондун эстөө теориясы

Эсиңе кел, эсиңди тааны, эс ал, деген түшүнүктөрдүн баары жаныбыз менен кошо жаралган эс тутумду ойгот дегени экен. Платондун "Эстөө" деген теориясы бар. Анда "Киши болуп жерге жаралып келгенге чейин, жан кудайлардын жанында болгон. Жерге келген соң тирүүлүктүн, тирликтин, дүнүйөнүн, дүйнөнүн азгырыгына арбалат да, жан кезиндеги жашоосун унутат. Аны менен катар аалам чындыгы, жогорку эс тутум эстен чыгат. Беш-алты тилди жат билүү мүмкүн эмес, ал акылга сыйгыс нерсе, же болбосо, илим жаатында улуу ачылыштарды жасоо да акылдын жыйынтыгы эмес. Мындай адамдар эс тутумун ойготуп, кудайлардын доорундагы жашоосун эстегендер. Ийгиликке жетүү үчүн эстөө гана керек" деп айтылат.

Чындыгында адам акылына сыйбаган шумдук жагдайларга түшүндүрмө берүү кыйын. Тээ бир аң сезимдин түпкүрүндө гана "болушу мүмкүн" деген бүдөмүк ой турат. 72 тил билген Аль Фарабини алалы, же болбосо, миллион сапты жатка айткан манасчылар болсун, чымын-чиркей болбосо адамзатты өлбөс кыла алат элем деген Улукман Акимди алалы, булардын деңгээли адам акылына сыйгыс. Кишиден артык жаралган, дарамети кудайдын бир учкуну ичине кирип кеткенби деген ойго кептейт. Балким, Платон айтмакчы, бул жандар жана булар сындуу улуу инсандар эстегендир, эс тутумун ойготкондур, ким билет...

Топудай кыргыздын башына тоодой кайгы үйүлбөсө дейм. Сейдакматова менен дил маек

Тизгин жыяр

Барчылык жашоодон, түгөл дүйнөдөн манчыркап, ыксыз шапар тээп, жосунсуз сайран куруп эсирип кеттик эле, дүйнөнү түгөл каптаган улуу тумоо эсибизди оодарды. Боо түшүп кырылган апааттан эстен танып кала жаздадык. Эсил кайран деп эчендерди жоктодук. Балким, бул асман ээлеринин жерге түшүп, эсиңе кел деген чакырыгыдыр. Эсибиз барында этегибизди жаап, балким, эс тутумду ойготуп, андагы улуу аң-сезимди эстейбиз. Ошондо эсибизге келебиз, ар кимибиз аалам чындыгын билген, салабат сабыр күткөн эстүү болобуз. Кудайдын буйругун көкүрөк менен туюп, аяндарын алып, белгилерин аңдап асылдыкты ойготобуз. Сиз кандай ойлойсуз, окурман, дүнүйөгө эс-мас болуп, эсибизди жоготуп койдукпу, эс менен байланыш үзүлө элек болду бекен, эсин тааныган, эстүү боло алабызбы?

295
Белгилер:
жоготуу, адам, философия, акыл, тутум, Кыргызстан
Тема боюнча
Караңгы түндүн артында жаркырап тийчү күн бар... Өмүр-өлүм ортосу
Биз байларга шайланарда керекпиз. Шайлообек Дүйшеевдин нускасы
Айт намазын окуп жаткан карыя. Архив

Азыркы азалуу Ата Журт, эртеңки айт... Бул күндөрдүн артында улуу жакшылыктар бар

364
(жаңыланган 14:39 30.07.2020)
Колумнист Нуржигит Кадырбеков аза күтүү күнүнө улаш келген Курман айт майрамына токтолуп, бул эки күндүн бири-бирине байланышы, мааниси тууралуу ой калчады.

Адамзаттын башына келген апаат кыргыз жерин да кыйгап өткөн жок. Таажы вирус тумандай басып, түтүндөй каптады. Канча адамдарыбыз бул дарттын торуна чалдыкты. Көбү, ылайым жамандык көрбөй, өздөрү эле эмес укум-тукуму оожалып, оомат тапкыр дарыгерлердин алтын колдору жана ападай камкордугу себеп болуп, ал тордон кутулуп чыгышты. Аттиң, бирок канчалары үчүн бул оору ажалдын айдагына салган тирүүлүктүн эң акыркы азабы жана сыноосу болуп калды. Арасында жашы да, карысы да, байы да, кедейи да, аалымы да, илимпозу да, калемгери да, киночусу да, сахна чебери да, карапайымы да, бий, төбөлү да бар...

Адам — аалам

Суу бөксөрсө, жер оюлса бир себеп болуп кайра толор, дайра ташыса бир күн нугуна түшөр, бирок дарттан айыга албай өлүм даамын таткан мекендештерибиздин ордун ким толтурат? Көрсө, ар бир адам өзүнчө кайталангыс бир аалам тура. Бүгүн ошол маркум шейиттерди эскерип бүтүн эли-журтубуз аза күтүүдө. Дүйнө боюнча желбиреген кызыл туубуз түшүрүлүп, капалыкта тунжурап турабыз. Аза учурунда көзү өтүп кеткендер үчүн көңүл айтышып, аларга бата багыштап гана тим болбостон, өлүмдү ойлондурат. Анын айбалтасы акыры ар бир моюнга шилтенерин, мейли падыша бол, бай бол, дыйкан же дубана бол, азыр сен тебелеп баскан чөптөрдүн бир күнү үстүңдө өсүп турмайы барын эсте жаңылайт экен. Ошол себептүү жашоонун маңызын, маанисин, максатын ой элегинен өткөрүп, жүрөгүң эзилип да, жумшарып да чыкканын сезесиң.

Ар бир көз жумган мекендешим сай-сөөгүмдү сыздатып кетти… Жээнбеков элге кайрылды

Аза күтүү ким үчүн?

Адам кандай кымбат... Болбосо пандемиянын таасири тийбеген бир дагы тармак калган жок. Өндүрүш аксады, экспорт жана импорт кыскарды, тыштан инвестиция агымы кан буугандай токтоду, канча ишканалар сызга отуруп, соода айлануусу соолуй жаздаган дайрадай азайды. Булар себеп болуп түмөндөгөн адамдар жумуш орундарынан кол жууду. Натыйжада өлкө казынасына миллиарддаган акча түшпөй, экономикалык абал кедерге кетти. Музейлер жабылды, китепканалар ишин токтотту. Тартылчу кинолор, коюлчу спектаклдар жана концерттер кийинкиге жылып, маданият тармагы өтө өксүдү. Мектептердин, окуу жайлардын, бала бакчалардын стол-парталарын чаң басып, билим берүү айдыңы кыйынчылыкка кептелди. Жергиликтүү шайлоолордун мөөнөтү жылып, саясий система башаламан. Чынында бул көрүнүштөрдүн баары — өлкө үчүн өтө ачуу сыноо жана ого эле чоң жоготуу. Бирок түшпөй калган киреше, тайыздаган казына жана үзгүлтүккө учураган маданий-гуманитардык иш-чаралар үчүн эч ким эч качан аза күтпөйт. Кудайдын алдында дүнүйө-байлыктын чымындын канатынча да кадыры жок деп бекер жерден айтпаса керек. Кечээги селсаяк бүгүн чириген байга айлангандай, буюрса, бүгүн кемисе, эртең кайра кемелине келет бул тармактар. Жамандыкты амандык жеңет дейт акылман кыргыз.

Бирок өлгөн адамды тирилтүүгө ушунча илимий жетишкендиктери менен бүткүл адамзат алсыздык кылат экен. Ошон үчүн пандемиянын кесепетинен көзү өткөн миңдеген мекендештерибизди эскерип, азалуу муңайып турат, кайран Ата Журтубуз. Адам — чыныгы байлык. Адам болбосо кайдагы экономика, кайдагы маданият жана кайдагы мамлекет. Белди бекем бууйлу! Оңололу! Жаман адаттарды таштап, жакшы амалдарды баштайлы! Элибиз адептүүлүгү, уяттуулугу, бекем ынтымагы жана күжүрмөн эмгеги менен ааламга атагы чыксын. Балким, маркумдарга ошонун сообу тиер. Ошону менен алардын арбактарын ыраазы кыларбыз.

Коронавирустан көз жумгандар "Ата-Бейитте" эскерилип, куран окулду

Дарт берген дарс

Алтын менен күмүштүн, ак сарай менен кымбат автоунаанын эмес, ден соолуктун чыныгы байлык экенин ооруп сакайган жан билет тура. Апааттын эпкини тийип, эки өпкөсү кагынып, ооруканада жаткан апам менен видео байланыш аркылуу баарлашсам: "Айыгып чыксам алтын шакек-сөйкөлөрүмдү тагынбайм. Аларың байлык эмес экен. Чыныгы байлык жана бакыт — оорубай соо жүргөнүң тура. Эч кимди сындабайм, урушпайм. Адамдын даражасын ыйманы, топугу жана кичи пейилдиги көтөрөт экен. Бизди караган өзбек мээрман айымдын илбериңки мамилесине көңүлүм көлкүлдөп, ушундай тыянакка келдим. Эгер бирөө мени урушса сүйүнөм, анткени тирүү болгонум үчүн урушуп жатат", — дейт. Аны угуп, оору жүрөктү жумшартып, жан дүйнөнү тазалап, боорукерликти күчөтөт деп бекер айтылбасына дагы бир жолу ынандым. Ошондон улам Жараткан бул кара тумоону элибиздин ынтымагын арттырып, бир туугандык сезимин жылуулап, чыныгы дөөлөт-баалуулук эмне экенин аңдатыш үчүн атайын жибергенби деген ой кылт этти мага. Демек, ушул апаат сыноосунан ден соолугубуз жабыркап, канча асыл адамдарыбыздан ажыраган менен өтмүш-келечегибизге дагы бир жолу көз чаптырып, акыл калчап, айып-күнөөлөрүбүз үчүн тообо, аманчылыгыбыз үчүн шүгүр келтирип, анык байлык-бакыт эмне экенин түшүнүп, руханий жактан жетилип, байып чыгалы.

Караңгы түндүн артында жаркырап тийчү күн бар... Өмүр-өлүм ортосу

Артка канчалык кылчактабайлы, өмүрдө өткөн күнүңдүн, саатыңдын, ал тургай көз ирмемиңдин пардасы дароо кайра ачылбас болуп жабылат. Демек, кетирген каталыктардан таалим алып, кемчилдиктерди кайталабай, мындан да көбүрөөк жигер, кайрат менен алга кадам шилтейли. Оорунун жайылышына негиз болгон алешемдиктерди жашоонун берген эң маанилүү сабагы катары кабылдайлы да, ал үчүн ар кимди айыптап, кылдан кыйкым издеп, ансыз да ачышып турган көңүлдөрдү, муңканып турган жүрөктөрдү жаралабай, бири-бирибизге арка-бел болуп, баштарды, жүрөктөрдү бириктирип, ынтымак менен сыноо тоскоолдуктарын сындырып өтөлү.

Өзгөчө Курман Айт

Улуттук аза күнүн утурлап Курман Айт майрамы келет. Бул күн мүмкүнчүлүгү барлардын эчки, кой, уй же төөнү курмандыкка чалып, этин жиликтеп таркатып канчалаган муктаждардын, бей-бечаралардын, тууган-туушкандардын, кошуна-колоңдордун жана жакшы санаалаштардын көңүлүн көтөрүүсүнө себеп. Ошол аркылуу адамдар арасындагы алака бекемдеп, мамилелер жылуулайт. Таарынышкандар табышып, кектешкендер кечиришет. Байлардын берешендиги болбосо жардылар мукурайт, жардылардын батасын албаса байлар жарыбайт дегендей, бул күнү алуучулар берүүчүлөргө ак баталарын арнайт. Ошентип маанай көтөрүлөт, ынтымак-ырашкердик чыңдалып, береке артат. Ушундай улуу мааниси бар бул ыйык майрам – эл-жерибиз үчүн аза-муңду аз да болсо унуткарып, көңүл-сезимдерге жакшылыкка карата үлкөн үмүттүн үрөнүн сепкен, бакытка, бейпилдикке жана сак-саламатыкка карай бурулуштун ак жолтой учуру болуп калгай.

Бизге позитив керек! Жашоону оң нукка бура турган 8 кадам

Азалуу зайыптын ак кийдисин элестеткен быйылкы Курман айт майрамынын дагы бир өзгөчө мааниси бар. Кыргыз кырсыктан сак болуу же кутулуу үчүн мал союп, түлөө өткөргөн. Башына балакет, оору же башка азап келген адам адегенде кой-короосунан токтуларынын семизин карматып, Кудайымдын жолуна деп курмандык чалып, этин эзилте бышырып, устукан-шорпосун атайын жайылган дасторкон үстүнө чакырылган конокторго тартып, алардын жүрөгүн жылытуу менен ак батадан шыпаа жана жакшылыкка жол издеген. Ушул Курман айт майрамында курмандыкка чалынган жандыктардын баары, ылайым, калкка каран түн болгон касиетсиз апааттын алыстап, артын карабай кетишине чабылган садага, арналган түлөө болгой.

Ойлоп көрсөк, курмандыксыз дегеле ийгилик да, жеңиш да болбойт экен. Бизнестеби, илимдеби, чыгармачылыктабы, же саясат багытындабы, бийиктикти багынтуу үчүн канча күч, убакыт жана каражат курмандыгы талап кылынат. Ата-бабаларыбыз элибиздин маданиятын, салтын, наркын сактап, кийинки муунду ыйман-адепке тарбиялаш үчүн да малын, жанын, убактысын аябаптыр. Согушта же азыр биз баштан кечирип жаткандагыдай апаат учурунда күч, убакыт жана байлык эле эмес, өмүр курмандыгысыз жеңиш келбейт экен. Фашизмдин мизин майтарыш үчүн мурдагы СССР отуз миллионго жакын адамынан ажыраганы мунун таасын мисалы.

Ылайым, эртеңки кылчу курмандыктарыбыз бүгүнкү күткөн аза туманын таркаткан керимсел шамал сыяктуу болгой. Келчү балакеттердин алдын тосуп, оор-жеңил дарттардын шыпаасына айлангай. Жеңиштерибизге жана ийгилигибизге жол ачууга себеп болгой.

Караңгыдан кийин күтүп таң турат,
Капалыктан кийин күтүп шаң турат, — демекчи, азанын артынан рухий тазаруу жана ийгилик жылоолгон кез келсин. Бул күндөрдүн артында, буюрса, улуу жакшылыктар бар. Караңгы түндүн эң коюу учуру — таң атар алды болот.

364
Белгилер:
оору, түлөө, майрам, курман айт, курмандык, аза күтүү күнү
Тема боюнча
Эргешов: карантин тууралуу Мухаммед пайгамбардын айтканы бар
Ош облусунда жер-жерлерде куран окулуп пандемиянын курмандыктары эскерилди
 Минскидеги массалык митинг. Архивдик сүрөт

Колунда жарылып кеткен. Минскидеги массалык митингде адам өлүмү катталды

0
Элдин толкундоолору өлкөнүн дээрлик бардык аймагында өтүп жатат. Акциялар президенттик шайлоодон кийин жекшемби күнү башталган.

БИШКЕК, 11-авг. — Sputnik. Нааразылык акциялар өтүп жаткан Беларустун борбор калаасында адам өлүмү катталды. Бул тууралуу ИИМдин расмий өкүлү Ольга Чемодановага таянуу менен Sputnik Беларусь агенттигинин Telegram-каналы кабарлады.

Чемоданованын айтымында, көз жумган адам эркек киши.

"10-август күнү саат 23.00дөрдө Минск шаарынын Притыций проспектисинде топтолгон эл кыймылды бууш үчүн тосмолорду кое баштаган. Аянтты тазалоо үчүн келген атайын бөлүктүн жоокерлери менен кагылышуу учурунда бир киши аларды көздөй жардыруучу түзүлүштү ыргытууга аракет кылган. Бирок ал колдо жарылып, эркек киши алган жаракатынан улам көз жумду", — деди ИИМ өкүлү.

Эскерте кетсек, нааразылык акциялары 9-августта өткөн президенттик шайлоодон кийин башталган. Ушу тапта элдин толкундоолору өлкөнүн дээрлик бардык аймагына жайылды. Милиция митингчилерди таратуу үчүн көздөн жаш чыгаруучу газ менен кулак тундуруучу гранаталарды колдонууда.

38 жашта. Лукашенкодон тизгин талашкан Тихановскаянын таржымалы

Акыркы маалыматтар боюнча тартип сакчылары менен кагылышуудан жапа чеккендер жана кармалгандар көбөйүүдө.

Эл көчөгө шайлоонун жыйынтыгына нааразы болуп чыккан. Анда азыркы президент Александр Лукашенко бир топ айырма менен атаандаштарынан озуп, дагы беш жылга өлкө башчысы болуп калмакчы.

0
Белгилер:
аянт, милиция, өлүм, митинг, Минск, Беларусь
Тема боюнча
Беларуста митинг токтобой, эл күч менен таркатылып жатат. Видео