Кыз бетип жабып отурат. Иллюстративдик сүрөт

Карындашыңа кайдыгер болсоң күйөөсү кордойт. Агалар кызга таянар тоо бололу

5759
Журналист Эламан Карымшаков эркек таянар тоосу, сурап алар адамы жок аялдарды сабашы мүмкүн деп эсептейт. Мындан улам ал кыздарды күйөөсүнүн муштумуна салып бербеш үчүн агаларга жана ата-энелерге өз оюн сунуштоону эп көргөн.

"Жыгачтын жумшагын курт жейт, адамдын жумшагын адам жейт" деп кашкайган чындыкты айтышкан. Адам баласы ушундайбыз, алсыздарга кыйын болууга машпыз. Достордун арасында, окууда же жумушта болобу, эгер бирөө бир аз эле бош болсо, аны артка түртө салабыз. Менимче, үй-бүлөдө деле ушундай, аял таяк жесе да унчукпаса, күйөөсү урганын токтотпойт. Эгер бир кишини урууга алың жетпегенин аңдасаң, аны менен урушпай жай сүйлөшүүнүн амалын издейсиң да.

Менин оюмча, аялын алсыз эрекектер урушу мүмкүн. Жубайынын көңүлүн алгысы келбейт, бардык маселени муштум менен чечүүгө өтөт. Дагы бир мисал, көчөдө бараткан жигитти сабап койсоң, кайра ал достору менен келип бетиңди талкалап кетерин же түрмө азабына салып, акчаңды очойто аларын билесиң, мындан улам ал канча жиниңе тийсе дагы унчукпайсың.

Кечээ тараган видеодон аялдын артында таянар тоосу болуп бере турган адамдары жок экенин түшүндүм. Сурап алары болбогондон кийин эркек мыкаачылык кылуудан да кайра тартпай калган өңдүү. Адам канчалык өзүн жоготуп же жини келип турса дагы кесепетин ойлойт. Жөнөкөй эле мисал, мен курактуу жигиттер мас болгондо досторунун арасында тополоң салып, калжактап айланы кетирет. Бирок үйүнө келгенде түптүз басып эле ата-энесине көрүнбөй кирип кеткенге шашат.

Эгер тиги аялга ушунчалык жини келип бир-эки чаап жиберсе, ачуу менен жасалган иш катары түшүнсө болот. Муну салыштыруу үчүн гана айтып жатам, негизи аялга кол көтөрүүнү жактабайм. Анан колун артка байлап, мойнуна дүңгөлөктөрдү илип, башынан ылдый суу куюп, бетке чаап, анысын видеого тарттырып "башкаларга сабак болсун" дегенин аялды адам катары көрбөй калган деп сыпаттадым. Ал буга чейин деле сабап, тескерисинче анысына маашырканып, жазаланбаганын түшүндүм. Же аялынын туугандары алдында, же укук коргоо органдарына жооп берген эмес. Демек ал жөн эле сабаганга алымсынбай калган, ушунтип мазактап эрдемсингиси келген. Каны суюк жаш жигит болсо бир жөн, 52 жашка чыгып калган кишинин буга кантип дити барды? Аны көргөн балдары эмне болот? Эгер билсе, ал өзүнүн тегерегиндегилерге гана зыян келтирбестен, жаш муундун бир бутагын сындырды, бүт кыргыз эркектерине көө жапты. Жаш кыздар "күйөө деген ушул болсо, андан көрө жөн эле жүргөнүм жакшы" деп калды, эркектер зөөкүр, мыкаачы деген түшүнүктү таңуулап койду. Ооба, "бирөөнүн үй-бүлөсү башкага караңгы токой" дейт. Канткен күндө да бул окуя — коомдун трагедиясы.

Бул бир эле көрүнүш, ошол киши өлүм жазасына тартылса дагы маселе чечилип кетпейт. "Аялдардын укугу" деп көчөгө кыйкырып чыгуудан да натыйжа болбойт.

Мен үй-бүлөлүү эмесмин, турмуштун ачуу-таттуусун жон терим менен сезе элекмин. Ошентсе да көргөн-билгендериме таянып ой-туюмдарымды айтууну эп көрдүм.

Эркек досторума кайрыларым, карындашыңарга көңүл бургула, ачык сүйлөшкүлө. "Тиги менен жүрбө, бул жакка баспа" деп үйдө камап, ар бир кадамына тыюу сала бербегиле. Адамды эч качан күч менен кармап тура албайсың. Андан көрө аң-сезимин ойготуп, дүйнө таанымын кеңейтип, жашоодогу ак-караны айрый билишине жардам бергиле.

Менин эки карындашым бар, бири былтыр турмушка чыкты, кичүүсү 2-класста окуйт. Улуу карындашым менен баарын ачык сүйлөшөм. Ким менен мамиле куруп жатканы тууралуу да ачык эле айтып берчү. Ага кеп-кеңешимди айтам. Себеби өткөөл курактагы кыздарга кооз сүйлөгөндөр эле идеалдуу көрүнүп, чыныгы жүзүн биле албай калышат. "Жигиттер менен сүйлөшпө" деп чек койгон эмесмин. Артынан чуркагандарды көрсөтсө, ал кандай адам, максаты эмне, баарын териштирип көрүп өзүмдүн оюмду айтар элем. Баары эле сүйүүнүн отуна малынгысы келет, аны чектеп коё албайсың. Ошондуктан мен карындашымдын өзүнө татыктуу адамды тандашына жардам бергем.

Дагы бир жери, агасы же атасы таяныч тоо болуп бере албаган кыз ал сезимди башка эркектерден издейт. Коркунучтуусу — ал башын жөлөгөн эркектин максаты кандай экени караңгы. Ошондуктан, достор, калп эле олуттуу боло бербей карындашыңар менен достошкула. Анын бактылуу болушун кааласаң өз оюн ачык айткан, эркин болушуна шарт түзүп бергиле. Кагып-силкип уруша бергенден көрө аң-сезимин ойготуу керек. Мен карындашыма "сага ишенейин, биздин үй-бүлөнү уят кылба, сени жанындай көргөн чоң ата, чоң энебиз бар, алардын жүзүн жер каратпа" деп айтчумун. Ошондо кыз мен минтсем агам же атам урушат дебей, аларды уят кылбайын деп ойлонуп калат.

"Токчулук эркекти, жокчулук аялды бузат" деген сөз бар. Ошондуктан студент карындашыңарга жактырган көйнөгүн алып берип же жөн эле керегиңе жарат деп 1000-2000 сом берип койгон жакшы. Эгер сен кош көңүл болуп, кайдыгер мамиле жасап, баскан-турганын гана тескеп, ичинде эмне болуп жатканын билүүгө кызыкпасаң, сырын башка эркекке айтат. Анан башында айткандай "адамдын жумшагын адам жейт" болуп, кызды канчалык сүйүп турса дагы "артында таянар тоосу жок, эмне кылып алмак эле" деп орой мамиле менен башкарууга өтүшү мүмкүн.

Кээ бир үй-бүлөлөр кызы мектепти бүтөрү менен күйөөгө бергенге шашат. "Жүрө берсе жаман жолго түшүп кетпесин, кой, аманатын тапшырайын" дейт. Эмне үчүн алар жоопкерчиликтен качат? Эмнеге кызына үйдөн татыктуу тарбия берип, окутуп, бир кесипке үйрөтүп, коопсуздугун камсыздап бергиси келбейт? Айылда жүргөн баёо кыздар шаарга келгенден кийин эки жылда өзгөрөт. Жашоого башкача карап, адамдын ким экенин аз да болсо аңдап калат. Менимче, өз үйүнөн жакшы тарбия алган кыз шаарга келсе деле жаман жолго түшпөйт. Ар бир кадамы чектелип, коркуу менен чоңойгон кыз эркиндикке чыкканда өзүн жоготуп коюшу мүмкүн.

Эгер кызыңыздын кор болуп жашашын каалабасаңыз, билим алышына, дүйнө таанымынын кеңейишине шарт түзүп бериңиз. Кызыңызды өз алдынча болгонго, оюн ачык айтканга үйрөтүңүз. Ошондо гана кечээгидей окуялар азаят деген ойдомун.

"Бирөөнүн үй-бүлөсүнө киришпе" деген стереотип бар. Карындашың күйөөсү менен жаңжалдашса, ачуу үстүндө бир окуя болсо өз ара чечип алсын деген жакшы. Эгер катуу сабап жатса, анда киришиш керек деп эле айтам. Унчукпасаң дагы кайталанышы мүмкүн.

Негизи чымчыктын да уясынын бузулушун каалабайм. Бирок аялзатынын бир келген өмүрдүн жыргалчылыгына бата албай, күйөөсүнөн кордук көрүп баш көтөрө албай басынып жашашын да каалабайм. Биздин коомдо аялды алсыз бир адам катары эмес, балдарынын келечегине кам көргөн, улутту тарбиялаган асылзат айым катары көрүп сыйлаган эркектер толтура.

Ошол эле учурда эркектерге да жакшы тарбия берип, ыймандуу, нысаптуу, билимдүү кылып чоңойтуш керек. Караңгы болуп калса мурдунан алысты көрө албай, ар кандай иштерди жасай берет. Жеке эле өзүмдү айтайын, окуп, иштеп ар кандай адамдар менен пикир алышып, улуулардын кеп-кеңешин уккан сайын күндөн-күнгө жашоого болгон көз карашым өзгөрүүдө.

Соңунда эки сөз менен оюмду жыйынтыктайын.

Ата-энелер, бизге окшогон уул-кызыңарга татыктуу тарбия берип, билим алуусуна шарт түзүп бериңиздерчи. Өлкөдө билим берүүнүн деңгээли төмөн, мамлекеттен ушуга көңүл бурууну сурайм.

Акылы тунук асылзаадалар, кечээки окуяга муңайып, үмүт шамын өчүрбөңүздөр. Силерге тоодой бакыт тартуулай алчу жигиттер түгөнгөн жок, БИЗ БАРБЫЗ!

5759
Белгилер:
тарбия, билим, сабоо, ур-токмокко алуу, кордук, ата-эне, үй-бүлө, күйөө, аял
Тема боюнча
КРге донорлор үй-бүлөлүк зомбулук менен күрөшүү үчүн 200 миң доллар бөлдү
Айт намазын окуп жаткан карыя. Архив

Азыркы азалуу Ата Журт, эртеңки айт... Бул күндөрдүн артында улуу жакшылыктар бар

307
(жаңыланган 14:39 30.07.2020)
Колумнист Нуржигит Кадырбеков аза күтүү күнүнө улаш келген Курман айт майрамына токтолуп, бул эки күндүн бири-бирине байланышы, мааниси тууралуу ой калчады.

Адамзаттын башына келген апаат кыргыз жерин да кыйгап өткөн жок. Таажы вирус тумандай басып, түтүндөй каптады. Канча адамдарыбыз бул дарттын торуна чалдыкты. Көбү, ылайым жамандык көрбөй, өздөрү эле эмес укум-тукуму оожалып, оомат тапкыр дарыгерлердин алтын колдору жана ападай камкордугу себеп болуп, ал тордон кутулуп чыгышты. Аттиң, бирок канчалары үчүн бул оору ажалдын айдагына салган тирүүлүктүн эң акыркы азабы жана сыноосу болуп калды. Арасында жашы да, карысы да, байы да, кедейи да, аалымы да, илимпозу да, калемгери да, киночусу да, сахна чебери да, карапайымы да, бий, төбөлү да бар...

Адам — аалам

Суу бөксөрсө, жер оюлса бир себеп болуп кайра толор, дайра ташыса бир күн нугуна түшөр, бирок дарттан айыга албай өлүм даамын таткан мекендештерибиздин ордун ким толтурат? Көрсө, ар бир адам өзүнчө кайталангыс бир аалам тура. Бүгүн ошол маркум шейиттерди эскерип бүтүн эли-журтубуз аза күтүүдө. Дүйнө боюнча желбиреген кызыл туубуз түшүрүлүп, капалыкта тунжурап турабыз. Аза учурунда көзү өтүп кеткендер үчүн көңүл айтышып, аларга бата багыштап гана тим болбостон, өлүмдү ойлондурат. Анын айбалтасы акыры ар бир моюнга шилтенерин, мейли падыша бол, бай бол, дыйкан же дубана бол, азыр сен тебелеп баскан чөптөрдүн бир күнү үстүңдө өсүп турмайы барын эсте жаңылайт экен. Ошол себептүү жашоонун маңызын, маанисин, максатын ой элегинен өткөрүп, жүрөгүң эзилип да, жумшарып да чыкканын сезесиң.

Ар бир көз жумган мекендешим сай-сөөгүмдү сыздатып кетти… Жээнбеков элге кайрылды

Аза күтүү ким үчүн?

Адам кандай кымбат... Болбосо пандемиянын таасири тийбеген бир дагы тармак калган жок. Өндүрүш аксады, экспорт жана импорт кыскарды, тыштан инвестиция агымы кан буугандай токтоду, канча ишканалар сызга отуруп, соода айлануусу соолуй жаздаган дайрадай азайды. Булар себеп болуп түмөндөгөн адамдар жумуш орундарынан кол жууду. Натыйжада өлкө казынасына миллиарддаган акча түшпөй, экономикалык абал кедерге кетти. Музейлер жабылды, китепканалар ишин токтотту. Тартылчу кинолор, коюлчу спектаклдар жана концерттер кийинкиге жылып, маданият тармагы өтө өксүдү. Мектептердин, окуу жайлардын, бала бакчалардын стол-парталарын чаң басып, билим берүү айдыңы кыйынчылыкка кептелди. Жергиликтүү шайлоолордун мөөнөтү жылып, саясий система башаламан. Чынында бул көрүнүштөрдүн баары — өлкө үчүн өтө ачуу сыноо жана ого эле чоң жоготуу. Бирок түшпөй калган киреше, тайыздаган казына жана үзгүлтүккө учураган маданий-гуманитардык иш-чаралар үчүн эч ким эч качан аза күтпөйт. Кудайдын алдында дүнүйө-байлыктын чымындын канатынча да кадыры жок деп бекер жерден айтпаса керек. Кечээги селсаяк бүгүн чириген байга айлангандай, буюрса, бүгүн кемисе, эртең кайра кемелине келет бул тармактар. Жамандыкты амандык жеңет дейт акылман кыргыз.

Бирок өлгөн адамды тирилтүүгө ушунча илимий жетишкендиктери менен бүткүл адамзат алсыздык кылат экен. Ошон үчүн пандемиянын кесепетинен көзү өткөн миңдеген мекендештерибизди эскерип, азалуу муңайып турат, кайран Ата Журтубуз. Адам — чыныгы байлык. Адам болбосо кайдагы экономика, кайдагы маданият жана кайдагы мамлекет. Белди бекем бууйлу! Оңололу! Жаман адаттарды таштап, жакшы амалдарды баштайлы! Элибиз адептүүлүгү, уяттуулугу, бекем ынтымагы жана күжүрмөн эмгеги менен ааламга атагы чыксын. Балким, маркумдарга ошонун сообу тиер. Ошону менен алардын арбактарын ыраазы кыларбыз.

Коронавирустан көз жумгандар "Ата-Бейитте" эскерилип, куран окулду

Дарт берген дарс

Алтын менен күмүштүн, ак сарай менен кымбат автоунаанын эмес, ден соолуктун чыныгы байлык экенин ооруп сакайган жан билет тура. Апааттын эпкини тийип, эки өпкөсү кагынып, ооруканада жаткан апам менен видео байланыш аркылуу баарлашсам: "Айыгып чыксам алтын шакек-сөйкөлөрүмдү тагынбайм. Аларың байлык эмес экен. Чыныгы байлык жана бакыт — оорубай соо жүргөнүң тура. Эч кимди сындабайм, урушпайм. Адамдын даражасын ыйманы, топугу жана кичи пейилдиги көтөрөт экен. Бизди караган өзбек мээрман айымдын илбериңки мамилесине көңүлүм көлкүлдөп, ушундай тыянакка келдим. Эгер бирөө мени урушса сүйүнөм, анткени тирүү болгонум үчүн урушуп жатат", — дейт. Аны угуп, оору жүрөктү жумшартып, жан дүйнөнү тазалап, боорукерликти күчөтөт деп бекер айтылбасына дагы бир жолу ынандым. Ошондон улам Жараткан бул кара тумоону элибиздин ынтымагын арттырып, бир туугандык сезимин жылуулап, чыныгы дөөлөт-баалуулук эмне экенин аңдатыш үчүн атайын жибергенби деген ой кылт этти мага. Демек, ушул апаат сыноосунан ден соолугубуз жабыркап, канча асыл адамдарыбыздан ажыраган менен өтмүш-келечегибизге дагы бир жолу көз чаптырып, акыл калчап, айып-күнөөлөрүбүз үчүн тообо, аманчылыгыбыз үчүн шүгүр келтирип, анык байлык-бакыт эмне экенин түшүнүп, руханий жактан жетилип, байып чыгалы.

Караңгы түндүн артында жаркырап тийчү күн бар... Өмүр-өлүм ортосу

Артка канчалык кылчактабайлы, өмүрдө өткөн күнүңдүн, саатыңдын, ал тургай көз ирмемиңдин пардасы дароо кайра ачылбас болуп жабылат. Демек, кетирген каталыктардан таалим алып, кемчилдиктерди кайталабай, мындан да көбүрөөк жигер, кайрат менен алга кадам шилтейли. Оорунун жайылышына негиз болгон алешемдиктерди жашоонун берген эң маанилүү сабагы катары кабылдайлы да, ал үчүн ар кимди айыптап, кылдан кыйкым издеп, ансыз да ачышып турган көңүлдөрдү, муңканып турган жүрөктөрдү жаралабай, бири-бирибизге арка-бел болуп, баштарды, жүрөктөрдү бириктирип, ынтымак менен сыноо тоскоолдуктарын сындырып өтөлү.

Өзгөчө Курман Айт

Улуттук аза күнүн утурлап Курман Айт майрамы келет. Бул күн мүмкүнчүлүгү барлардын эчки, кой, уй же төөнү курмандыкка чалып, этин жиликтеп таркатып канчалаган муктаждардын, бей-бечаралардын, тууган-туушкандардын, кошуна-колоңдордун жана жакшы санаалаштардын көңүлүн көтөрүүсүнө себеп. Ошол аркылуу адамдар арасындагы алака бекемдеп, мамилелер жылуулайт. Таарынышкандар табышып, кектешкендер кечиришет. Байлардын берешендиги болбосо жардылар мукурайт, жардылардын батасын албаса байлар жарыбайт дегендей, бул күнү алуучулар берүүчүлөргө ак баталарын арнайт. Ошентип маанай көтөрүлөт, ынтымак-ырашкердик чыңдалып, береке артат. Ушундай улуу мааниси бар бул ыйык майрам – эл-жерибиз үчүн аза-муңду аз да болсо унуткарып, көңүл-сезимдерге жакшылыкка карата үлкөн үмүттүн үрөнүн сепкен, бакытка, бейпилдикке жана сак-саламатыкка карай бурулуштун ак жолтой учуру болуп калгай.

Бизге позитив керек! Жашоону оң нукка бура турган 8 кадам

Азалуу зайыптын ак кийдисин элестеткен быйылкы Курман айт майрамынын дагы бир өзгөчө мааниси бар. Кыргыз кырсыктан сак болуу же кутулуу үчүн мал союп, түлөө өткөргөн. Башына балакет, оору же башка азап келген адам адегенде кой-короосунан токтуларынын семизин карматып, Кудайымдын жолуна деп курмандык чалып, этин эзилте бышырып, устукан-шорпосун атайын жайылган дасторкон үстүнө чакырылган конокторго тартып, алардын жүрөгүн жылытуу менен ак батадан шыпаа жана жакшылыкка жол издеген. Ушул Курман айт майрамында курмандыкка чалынган жандыктардын баары, ылайым, калкка каран түн болгон касиетсиз апааттын алыстап, артын карабай кетишине чабылган садага, арналган түлөө болгой.

Ойлоп көрсөк, курмандыксыз дегеле ийгилик да, жеңиш да болбойт экен. Бизнестеби, илимдеби, чыгармачылыктабы, же саясат багытындабы, бийиктикти багынтуу үчүн канча күч, убакыт жана каражат курмандыгы талап кылынат. Ата-бабаларыбыз элибиздин маданиятын, салтын, наркын сактап, кийинки муунду ыйман-адепке тарбиялаш үчүн да малын, жанын, убактысын аябаптыр. Согушта же азыр биз баштан кечирип жаткандагыдай апаат учурунда күч, убакыт жана байлык эле эмес, өмүр курмандыгысыз жеңиш келбейт экен. Фашизмдин мизин майтарыш үчүн мурдагы СССР отуз миллионго жакын адамынан ажыраганы мунун таасын мисалы.

Ылайым, эртеңки кылчу курмандыктарыбыз бүгүнкү күткөн аза туманын таркаткан керимсел шамал сыяктуу болгой. Келчү балакеттердин алдын тосуп, оор-жеңил дарттардын шыпаасына айлангай. Жеңиштерибизге жана ийгилигибизге жол ачууга себеп болгой.

Караңгыдан кийин күтүп таң турат,
Капалыктан кийин күтүп шаң турат, — демекчи, азанын артынан рухий тазаруу жана ийгилик жылоолгон кез келсин. Бул күндөрдүн артында, буюрса, улуу жакшылыктар бар. Караңгы түндүн эң коюу учуру — таң атар алды болот.

307
Белгилер:
оору, түлөө, майрам, курман айт, курмандык, аза күтүү күнү
Тема боюнча
Эргешов: карантин тууралуу Мухаммед пайгамбардын айтканы бар
Ош облусунда жер-жерлерде куран окулуп пандемиянын курмандыктары эскерилди
Медкызматкер фотографка бармагын көрсөтүүдө. Архивдик сүрөт

Бизге позитив керек! Жашоону оң нукка бура турган 8 кадам

639
(жаңыланган 20:32 26.07.2020)
Колумнист Нуржигит Кадырбеков азыркы кырдаал баркы билинбеген бакыт-таалайдын кадырын сездиртип турган учур экенине токтолду.

Пандемия биз үчүн бир жагынан оор сыноо болсо, бир жагынан жөн-жайда таназар албас бактыбызды жана байлыгыбызды түшүндүргөн даанышман мугалим болду.

Баркы билинбеген бакыт-таалай

Адам менен кол алышып же кучакташып көрүшүүнүн өзү чексиз береке экенин түшүнгөнсүдүк. Азыр эми бөлөк-бөтөндөр мындай турсун, жандай көргөн жакындарыңдан боюңду жаа бою ала качып, жолукса буйтап өтчү заман болуп турат. Анткени аты жаман илдеттин жайылышына ким себеп болорун эч ким билбейт. Ар бир адам шектүү, ар бир адам коркунуч булагы.

Өзүбүз төрөлгөн, чоңойгон, сүйгөн калаабызда же айылыбызда жалаң жырткычтар менен жапайы жандыктар мекендеген чытырман токойдо адашып, коркконунан эки жакты элеңдей караган карыптай алаңдап, көңүлдөр уйгу-туйгу. Аалам гүлистан болсо да, жүрөгүңдү кандайдыр кысылуу, кооптонуу эзгилеп турса, кайдагы бакыт, кайдагы кубаныч, кайдагы эргүү? Тапканың көзгө көрүнбөй, татканыңдын даамы сезилбей, ичиңден кыжалатчылык кемирет. Ташынган дүнүйөң, ашынган бийлигиң болбосо да күнүмдүк оокатыңа шүгүр айтып, тек гана жан дүйнөңдө санаа жок жашаган кандай зор бакыт экенин эми аңдадык окшойт.

Караңгы түндүн артында жаркырап тийчү күн бар... Өмүр-өлүм ортосу

Үйүбүзгө коноктун келип турганы да чексиз таалай экен. Азыр оорунун тарашынан кооптонуп башкалар баш бакпай калган канча үйлөр берекеси качып, суз тарта сурданган мазарды элестетип калды. Көрсө, үй да адам менен үй экен. "Бут менен кошо кут кирет" деп кыргыз бекер айтпаптыр.

Атаң айтпас, энең эскертпес тарбия

Аяштар, классташтар, курсташтар, кесиптештер ж.б. менен өбүшүп учурашпаса деле болорун үйрөттү бул акыбал. Кийинки мезгилде элибизде аял-эркектин бири-бирин өөп саламдашуусу кадыресе көрүнүштөй жайылып бараткан. Жакынсып өбүшүү адепке сыйбайт десең, акыл үйрөтпөй ары турчулап аңырая карагандардын канчасы азыркы күндө өз неберелерин же кыздарын беттен сүйүүдөн айбыгып отурушат. Ар бир элдин өз салты, маданияты жана адеби бар. Кыргызда беттен өбүү бул ата-эне баштаган жакын туугандарга жана Кудай кошкон өмүрлүк жарга гана уруксат берилген өзгөчө укук болуп келген. Ошол үчүн кыргыз акындары "Апаңдан башка өппөгөн, анда сен он беш жашта элең" деген сыяктуу ыр саптарын кошушкан. Каныкей энени өбүү анын жакын аяштары Алмамбет, Чубак, Сыргак баатырлардын үч уктаса түшүнө кирбеген. Анткени Каныкей энебиздин ыйбаа-ыйманы жана Манас атабыздын ар-намысы, ошол эле мезгилде баатыр аталарыбыздын такыбалыгы жана уяты мындайга эч качан жол бермек эмес. Ошондой асыл адат-баалуулуктарыбызды батыштын сериалдары менен Голливуд фильмдеринен үйрөнгөн табиятыбызга жат кылыктарга көөлөп, ашмалтайын чыгарып баратканда пандемия бизге атаң айтпас, энең эстетпес акылды үйрөттү.

Пандемия бизге тарыхтагы кыйын-кезеңдерде бабаларыбыз баштан кечирген ачуу сезимдердин даамын таттырды. Элестетсеңиз, али канчага созулуп, качан бүтөрү белгисиз Улуу Ата Мекендик согуштан күн сайын шойкомдуу кабар күтүп, жүрөк-жүлүнү жыйрылып, сар-санаада отурган апалардын жана кары-картаңдардын абалын. Биз да ошентип, эртең менен ойгонуп эле канча адам ылаңга кабылып, канчасы ошондон кайтыш болгонун билгени интернетке үңүлүүдөбүз. Жакындарыбызды, айтылуу адамдарыбызды жоготкондо колуна кара кагаз тийип, кан какшаган шордуулардын армандуу акыбалын аңдап жатабыз. Жаман кабар болбогой эле, көзгө тикендей сайылган суук көрсөткүчтөр кескин азайса экен деп жүрөк безилдейт.

Адамдан эс алган табият. Карантин кыялды чындыкка айландырганда

Пандемия себеп болуп чыныгы баатырларыбызды таптык жана тааныдык. Жай күндөрү кыйкым таап, сындап турчу дарыгерлерибиздин, тартип сакчыларыбыздын, аскерлерибиздин жана журналисттерибиздин эрдигин билип, кадырын түшүндүк. Кол куушуруп, тагдырга наалып коюп жата бербестен, белди бекем бууп, башына каран түн түшкөн Мекенибизге жан аябай кызмат кылган ыктыярчылык дух жанданды. Кайрымдуулуктардын саны өстү. Жарандар жок эле дегенде өз айылындагы эзели каралбай жүдөө абалга келген бейтапканалар менен медпункттарды оңдоп-түзөп, керектүү жабдыктарды алып берүү үчүн уюшуп каражат топтой баштады.

Эмки маанилүү кадам

Эми ушул апааттан мүмкүн болушунча аз жоготуу менен чыгуубуз керек. Кантип? Элди дары жана дарыланчу жай менен камсыздап, дарыгерлерге мыкты шарттарды түзүп, алардын маяналарын эселеп төлөп, жаңы ооруканаларды тургузуп, керектүү жабдыктарды алып келип, ыктыярчыларды уюштуруп, зарыл болсо кээ бир аймактарга карантиндик тартип киргизип, элдин баарына бет кап кийгизип, аламан иш-чараларга жол бербей көйгөйдү чечүү аракеттери ансыз деле болуп жатат. Бирок булардан да зарылыраак, мыкты түшүмүн берчү бир усул, ыкма бар. Ал — жарык маанайда болуу.

Албетте, азыркыдай ылаң ырбап, жаман кабар тумандай тумчуктуруп турган күндөрү шаттанып жүрүү кыйын. Бирок ошого умтулуубуз керек. Анткени азыркы күндө аты жаман вируска чалдыккандар отуз миңден ашыгыраак болсо, анын кайгысына ууланып, кыжалатчылык менен ооругандар алты миллионго чукул. Акыл токтото элек бөбөктөрдөн башка ар бир жан ушул санаага уугуп, кабатыр, капа.

Жаман маанай да — чыныгы дарт. Анткени ал жаңы ооруларга астана-эшик ачып, андан башка ичте бугуп, тынч жаткан миңдеген дарттарды козгойт. Эгерде көп маселени көңүлгө албай, шатыра-шатман жүргөнүбүздө, иммунитет баралына келип, анча-мынча вирустарды капка салып сабаган кургак жүгөрүдөй таш-талканын чыгармак. Кыжалатчылык деген ошол денени зыяндан коргоочу табигый иммунитетти чүнчүтүп, мокотуп, ар кандай ооруларга ыңгайлуу бута кылып берип жатат. Ошондуктан төмөндөгү шарттарды аткарып, көңүл көтөрүүнүн аракетин кылалы.

Түндүн миссиясын билесизби? Өзгөчө абалдын пайдасы

1. Күндү күлүп баштайлы. Эртең менен көздү ачып эле интернеттен жаңылыктарды издеп, соцтармактагы пикирлерди окуп кирбеңиз. Антсеңиз, ар кандай жаман кабарлар кыжалатчылыктын сазына салып, акылыңызга, жан дүйнөңүзгө таажы вирусунан кем эмес зыянын тийгизет. Азыр интернеттен позитивдүү жаңылык табуу өтө кыйын. Ошондуктан туруп эле жуунуп-тазаланып келип, алакан жайып жакшы тилектерди айтыңыз. Жеңил-желпи көнүгүүлөрдү жасап, денеге кан жүгүртүңүз. Жакындарыңыздын ден соолугун сурап, жылмайып жылуу сөз багыштаңыз. Жакшылап тамактаныңыз.

2. Жүзүңүздөн жылмаюу кетпесин. Эриндин эки учун бир эли көтөрүп коюу анча деле кыйын иш эмес. Бирок түрүңдөгү бул өзгөрүү дилиңе да оң таасирин тийгизет. Ошондой эле жылмаюу аркылуу башкалардын да ичтеги кыжалатчылыгын шамал үйлөгөн булуттай таркатууга себеп болушуңуз ажеп эмес. Бактылуу адам гана бакыт шооласын тарката алат. Каражат жагынан кайрымдуулук кылуу байлар менен жоомарттардын шыбагасы болсо, жылмаюу аркылуу жагымдуу маанай тартуулоо ар кимдин колунан келет.

3. Азыркы оор жагдай үчүн ар кимди айыптоодон алыс бололу. Айыптоонун артынан ызырынуу, ачуулануу, алда кимге тиш кайроо сыяктуу ыйманды ыдыратып, ден соолукту талкалачу жагымсыз сезимдер коштой келет. Ачуудан улам тилиңден чыккан сөз далай адамдын жүрөгүн жаралайт, көөнүн суутат.

4. Комедия көрүңүз, кызыктуу анекдотторду айтып маектешиңизди күлдүрүңүз. Жашоодогу күлкүлүү окуяларды эстеңиз. Айтор, "күлкү — ден соолуктун мүлкү" деген айныксыз чындык экенин далилдей турган учур мына азыр. Бирок чектен ашпаңыз. Ашыкча күлүү адамдан абройду, жүздөн нурду кетирет дейт.

5. Кандай гана жагдай болбосун жакшылыкка жоруйлу. Адамга үмүт тартуулаңыз. Азыр аты жаман илдеттен күнүнө миңдеген адамдар куландан соо болуп айыгып чыгып жатканын эстетиңиз. Эгер шагын сындырып, ындынын өчүрүп, күмөнсүй берсеңиз соону да оору кыласыз. Өлүмдү күтүү өлүмдөн да оор деген сөз бекер айтылбаса керек. Күйүт күйгүзүп күл кылат. Үмүт болсо деңизде чөгүп бараткан адамга ыргытылган куткаруучу кемсел сыяктуу.

Таш ыргыткандар аш алып кетсин. Алмадан алган сабагым

6. Оорунун да пайдалуу пазилеттерин биле жүрөлү. Оору аркылуу адамдын күнөөлөрү кечирилет, жан дүйнөсү тазаланып, жүрөгү жумшарат дейт. Оорунун кадырын ооруган билип, кайрымдуулук, мээримдүүлүк сезимдери күчөйт. Адам такыр оорубаса башка түгүл Жаратканды да унутуп, мүнөзү таш боор, мерез тартып, жүрөгү карайып-катып, ар кандай күнөөлөрдү жасоодон артка кайтпай калмак.

7. Тилди жаман, пайдасыз сөздөн тыйып, жакшы жана жагымдуу гана нерселерди сүйлөйлү. Анткени адамдын тили менен жүрөгү түздөн-түз байланыш. Эч ким жок жерде сөгүнүп алсаң деле жүрөгүңдүн бушайман болгону ошондон. Тескерисинче, маанайды асмандатчу сонун сөздөрдү айтсаң, маектешиңден мурда да өзүңдүн жүрөгүң кубанат. Анткени өз жүрөгүң өз тилиңе алда канча жакыныраак. Сөзү болот, анан өзү болот дегендей, жакшы сөз жакшылыкты, жаман сөз жамандыкты чакырганга тете.

8. Интернеттен көрүп, окуп, кызык деп ойлогондун баарын эле бөлүшө бербейли. Азыр интернетте ачуу сөз, агрессия, зордук-зомбулук, адепсиздик, жалган-жашык аябай көп. Вирустан бет кап тагынып, аралыкты сактап, көпчүлүккө аралашпай аман калуу мүмкүн, бирок интернеттеги "негатив" аттуу вирустан антип кутула албайсың. Негативдүү маалымат жаткан, баскан, отурган жериңе телефонуң аркылуу заматта жетип, убактыңды уурдап, маанайыңды бузуп, кыжырыңды кайнатып, духуңду түшүрүп, стресске чейин алып барууда. Адал менен арамды, чындык менен жалганды айырып, аныктап отурбай, укканына уккандай ынанган биздей баёо, ишенчээк элди ушундай сезимтал абалынан пайдаланып, удургуган ушак, карандай калпты таркатуу менен кандайдыр капсалаңга кабылтып, алааматка түртүп аласалтышпаса экен деп тилейм. Ошондуктан жаман, жагымсыз кабарларды, пикирлерди жок дегенде таркатпайлы. Жаманды айтпай жоёлу.

Эшекти дос тутсаң, арстан болсоң да кадырың түшөт. Чөйрөнүн мааниси тууралуу

Айтор, "өсөр эл бири-бирин колдойт, кесир эл бири-бирин кордойт" дегендей, азыр бири-бирибизди кордоп, бири-бирибизге орой сөз айтып, кылдан кыйкым таап кыжалат кылчу учур эмес. Колдон келишинче бири-бирибизге дем берели! Улуттук духту көтөрөлү! Дух көтөрүлмөйүн иммунитет көтөрүлбөйт. Дух бийиктемейин, пандемия аттуу жалпы жоонун мизин майтарып, чабуулун кайтаруу оңойго турбайт. Апаатты алдын алуунун да, аны жеңип чыгуунун да жолу — жакшы маанайды сары майдай сактоодо. Жакшы сөз болот, андан соң, буюрса, жакшы кез болот!

639
Белгилер:
сөз, оору, маанай, интернет, коронавирус, пандемия
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус
Тема боюнча
Караңгы түндүн артында жаркырап тийчү күн бар... Өмүр-өлүм ортосу
Ош облусунда уурулукка шектелип кармалган жараныдн үйүнөн табылган алтын буюмдар

1,5 млн. сомдук сөйкөлөр. Оштогу шектүүнүн жер төлөсүнөн уурдалган алтындар табылды

0
(жаңыланган 17:10 04.08.2020)
Учурда кармалган шектүүнүн мындан башка да кылмыш иштерине тиешеси бар же жоктугун милиция иликтеп жатат.

ОШ, 4-авг. – Sputnik. Ош облусунун аймагында алтын буюмдарды уурдоого шектүү киши кармалып, үйүнүн жер төлөсүнөн 1.5 миллион сомдук сөйкө, шакек, чынжырчалар – зер буюмдар табылды. Бул тууралуу Ош облустук ички иштер башкармалыгынын маалымат кызматынын өкүлү Багида Кармышакова билдирди.

  • Краденные золотые изделия с примерной стоимостью в 1,5 миллиона сомов
    Ош облусунун аймагында алтын буюмдарды уурдоого шектүү киши кармалып, үйүнүн жер төлөсүнөн 1.5 миллион сомдук сөйкө, шакек, чынжырчалар – зер буюмдар табылды
    © Фото / пресс-служба УВД Ошской области
  • Краденные золотые изделия с примерной стоимостью в 1,5 миллиона сомов
    Азыркы учурда далил катары алынган алтын буюмдардын наркы такталып, сотко чейинки өндүрүш иши уланууда.
    © Фото / пресс-служба УВД Ошской области
1 / 2
© Фото / пресс-служба УВД Ошской области
Ош облусунун аймагында алтын буюмдарды уурдоого шектүү киши кармалып, үйүнүн жер төлөсүнөн 1.5 миллион сомдук сөйкө, шакек, чынжырчалар – зер буюмдар табылды

Маалыматка ылайык, 2020-жылдын 17-июлунда Ноокат РИИБге Ош шаарынын 29 жаштагы тургуну арыз менен кайрылган. Ал Ноокат шаарында жайгашкан зер буюмдар дүкөнүнө белгисиз адамдар мыйзамсыз кирип, 150 000 сом акчасын жана алтындарын уурдап кеткенин билдирген.

Кудум кинодогудай! 20 секундада дүкөндөгү банкоматты уурдап кеткен видео

Жабырлануучунун арызы боюнча Жазык кодексинин 200-беренесинде (Уурдоо) каралган кылмыштын белгилери боюнча сотко чейинки өндүрүш иши башталган.

Ыкчам иликтөө иштеринин жыйынтыгында шектүү катары Кара-Суу районунун Шарк айыл аймагынын 53 жаштагы тургуну, мурда соттолгон М.А. аттуу киши кармалган. Ал райондук милициянын убактылуу кармоочу жайына киргизилди.

31-июль күнү М.А.нын Шарк айыл аймагындагы турак үйүнө тинтүү жүргүзүү учурунда короосундагы жыйналып турган кыштардын арасынан Кыргызстандын сегиз жаранынын паспорту, эки даана айдоочулук күбөлүк, жети даана банк карты табылган. Ал эми үйүнүн жер төлөсүндөгү көмүлгөн банкадан болжол менен 1 млн. 500 миӊ сомдук алтын буюмдар табылып, алынган.

Мирбек Атабековдун апасынын үйүн тоноду деген киши кармалды

Азыркы учурда далил катары алынган алтын буюмдардын наркы такталып, сотко чейинки өндүрүш иши уланууда.

Шектүүнүн мындан башка да кылмыш иштерине катыштыгы бар же жоктугу текшерилип жатат.

0
Белгилер:
уурулук, милиция, жер төлө, буюм, алтын, Ноокат
Тема боюнча
Телевизор уурдагандардын кылыгы соцтармакты күлкүгө салды. Видео
Жалал-Абадда 37 тонна мунай уурдоого шектелген эки киши үй камагына чыгарылды