АКШнын учурдагы президенти Дональд Трамптын жактоочусу

АКШдагы шайлоонун күңгөй-тескейи: өлкө келечегине азыртан абай салганда

238
АКШдагы шайлоонун жыйынтыгы банан республикасындагыдай (же "банан империясы") болушу керектигине карабай, соттук талаш-тартыш тартибинде же көчөдөгү күчтөрдүн тирешүүсүндө аныкталат. Бул тууралуу Иван Данилов ой жүгүрткөн.

Американын келечеги кандай болоруна азыртадан абай салып карай берсек болот. Ал үчүн саясатчылардын бири-бирине айтканына эмес, коомдук пикирдин лидерлеринин айтканын угуу жетиштүү. Алар конкреттүү бир өлкөдө адеп-ахлак климатын эле эмес, коомдук талкууну да аныктап коё алышат.

Демократиялык партия (болжол менен алганда элдин жарымы) тарабындагылар менен солчул инфлюенсерлердин Дональд Трамптын шайлоочуларына (элдин башка бир бөлүгү) болгон кадимки эле мамилесинин мисалын америкалык теленин жылдызы, ырчы, ЛГБТ-активисти жана коомдук пикирдин лидери Монет Иксчейнж (Monét X Change) көрсөтүп берип жатат:

"Бардыгыңарга айтам: Трамптын тарапташтарына кадимки эле түшүнүгү жана сезүү мүмкүнчүлүгү бар адам катары кайрылбагыла. Алар — монстр".

Азыркы АКШда бул позиция негизинен стандарт болуп эсептеле баштаган. Мындайча алганда, Хиллари Клинтондун белгилүү болгон тезисинин формасында эмоция менен кайырлуу. Ал Трамптын шайлоочулары (эгерде түз маанисинде алып которсок) — "байкуш бир адамдардын тобу".

Серепчи АКШдагы шайлоо тууралуу: Трамптын жеңишин далилдөөгө бир гана жол бар

Монет Иксчейнждин өзүнө заманбап америкалык дискурста сындоого болбойт. Себеби бул ТВ-жылдыздын кандай болсо да жана эч нерсесине карабай туруп айланасындагыларды кемсинтип мамиле кылган эки сапаты бар. Биринчиден, ал драг-квин деп аталган, кара түстүү жаран. Тагыраагы, аялдын кийими менен жүргөн кадимки эле эркек. Ага аял катары мамиле кылып жана мындай кадамдарын урматташы керек деп талап кылып келет.

Бул контексттен алып караганда, ким болсо да, мисалы, Монет Иксчейнжди (а негизи Кевин Бертин) саясий билдирүүсү же саясий атаандаштарын дегуманизация кылганы үчүн "монстр" деп атаган адамдар бери дегенде эле күн кечиргенге эч нерсеси жок калат. Себеби саясий активисттер иш бергендердин бардыгын мындай "гомофоб менен расага бөлгөн жикчилди" ишке алууга даяр тургандыгы үчүн акесин таанытат.

Трамптын тарапташтарына, христиандарга, консерваторлорго, жумушчу кесиптин ээлерине (Трамптын негизги шайлоочуларына), андан сырткары, республикалык же айылдык штаттын жашоочуларына (Трамп үчүн добуш берген) жек көрүүчүлүк же дегуманизация көрсөткөндө ишсиз, акчасыз калууга, ТВны көрбөй же соцтармактагы аккаунтусуз калуу принцибинде болбойт.

Бул бир эле деңгээлде сенат менен конгресстеги орундардын көрсөткүчү боюнча саясий аналитикага караганда да абдан айбаттуулугун, АКШда реалдуу бийлик кимде экенин көрсөтүп турат.

Мындай алып караганда, АКШнын элинин болжол менен жарымына баарын жасаганга боло берет. Ал эми экинчи бөлүгү төлөш керек, маанилүү деген шаарлардагы шайлоо участокторунда ак фургондор түнкү контейнерлерди ичине салынган түшүнүксүз нерселери менен ташып келгенин эки колун куушуруп карап турушу лаазым. Бул контейнерлерди санаш үчүн аймакка алып киришет, андан соң Байденде капыстан эле он миңдеген добуштар пайда болот.

Байден президенттикке даярданып "өткөөл мезгилдин сайтын" ишке киргизди

Алар колу-буту жипсиз байланып, мындай көрүнүштү үнсүз карап турганга мажбур. Ал эми Детройтто булардын көзүнчө эле фанералар менен жаап коюп жатышты. Байденге белгисиз эле миңдеген добуштар кошулуп калгандыгына өкүнгөндөн башка буга эч нерсе кыла албайсың.

Айдан ачык жана обу жок электоралдык тартип бузууларды кылган тараптар ири ЖМКлар менен коомдун басымдуу бөлүгү (саясатчылар тууралуу айтпаганда деле) биз тарапта болгон деп ойлоп, өздөрүнүн жазасыз каларына катуу ишенишет. Балким, аларды Американын сот системасы дагы колдошу ыктымал.

Бул айрым теле жылдыздардын көрүүчүлөрдү адам катары эмес, монстр катары көргөнүнө эле окшош. Монстрларды алдаса, добуш берүү укугунан ажыратса болот. Кыскасы, аларга адам баласына тиешелүү боорукерлик, адилеттүүлүк, мыйзам чегинде жашоо сыяктуу адеп нормалары туура келбеген сыяктуу.

Эгер Трамп менен анын командасы америкалык соттордон (же көчөдө) адилеттүүлүк таба албаса, АКШ элинен тең жарымы белгисиз бир мөөнөттө бул режимде жашоого (же жөн гана күн көрүүгө) аргасыз болот.

Бир жагынан көз көрүнөө алданып жаткан адамдарга бооруң ооруйт, бирок экинчи жагынан тарыхый адилеттүүлүк болуп жаткандай сезилет. Миллиондогон республикачылар мурдагы СССР курамына кирген айрым өлкөлөрдө азыр жашап жаткан этникалык орустардын абалын өзүнүн жон териси менен сезип жаткандыр.

Байден алдыда. АКШ президенттигине ат салышкан инсан тууралуу кызыктуу фактылар

Постсоветтик өлкөлөрдө Россияга көз карашы түз эмес саясатчылардын (жакындагы эле мисал катары Украинанын президенти Зеленский менен Молдованын президенттигине талапкер Майя Сандуну алалы) салты бар. Шайлоо алдында же болуп бүткөндөн кийинки алгачкы күндөрү укугу тебеленип, кемсинген орус азчылыгына улуттук биримдик, сүйүү тууралуу айтып асылып калышат. Кээде бул үчүн орусча дагы сүйлөп коюшат.

Байдендин штабы менен постсоветтик өлкөлөрдөгү америкалык "куурчактардын" стилдери бекеринен окшош болбосо керек. Мисалы, Украина менен Грузияда колдору бир аз булганса дагы "жаш демократиялык күч" деп эсептелген тараптар жеңишке жетишти го.

Бирок абал анча оор эмес. Трамп жеңилип, жашоосу азапка айланып кеткен тарапташтары оор баңгизаттарды алып жүрүүнү элдик референдум аркылуу мыйзамдаштырып алган Орегон штатына барып жашашсын.

Бул дагы "америкалык келечектин" бир белгиси. Качандыр бир кезде улуу держава болгон мамлекет өз жарандарынын жарымын жек көрөт, алардын шарты менен жашагысы келгендерде "ийненин жардамы" тиерин айтышат. Албетте, Американын келечеги бар, бирок анын жаркын экени күмөн санатат.

238
Белгилер:
Жо Байден, Дональд Трамп, АКШ, Россия
Тема боюнча
"Орустарда ондоп саналат, бизде — экөө": АКШ Россиядан кай багытта артта калган?
Степанакерт аэропорту. Архив

Тоолуу Карабах: аба мейкиндигин ачуу аракеттери. Сереп

50
(жаңыланган 14:04 02.12.2020)
Степанакерттен Ереванга чейинки (Эребуни авиабазасы, Звартноц аэропорту) автомобилдик көчөлөр менен кеткен жолдун узундугу 320 чакырымды түзөт. Операциялардын алгачкы күндөрү тынчтык орнотуучулар Степанакерттен ушул багыт боюнча жүрүшкөн.

Тоолуу Карабахтагы россиялык тынчтык орнотуучу операция татаал логистикасы менен айырмаланат. Степанакерттеги аэродромду реконструкциялоо жана заманбапташтыруу Россиянын Аба-космостук күчтөрүнүн аскердик-транспорттук учактарын кабылдоого мүмкүндүк берет, жаңы операциялык мүмкүнчүлүктөрдү жаратат, аскердик топторду жабдуу боюнча көптөгөн маселелерди чечет. Ушул тапта көпчүлүктүн көңүл борборундагы аймактын аэропорт жагдайына аскерий баяндамачы Александр Хроленко сереп салган.

Карабахты Армения менен туурасы 5 чакырым болгон Лачын коридору гана байланыштырып турат. Россиялык тынчтык орнотуучулардын көзөмөлүндөгү аймакта бул жол кокус кырдаал курчуп кете турган болсо, баары бир эң талуу көйгөйлөрдөн болуп калат. Келечекте жаңы жолдун (коридордун) оңой эмес курулушу жана Азербайжанга өткөрүлүшү күтүлөт. Бирок жүргүнчү жана жүктү ыкчам ташуу бүгүн зарыл болуп турат.

Степанакерттен Ереванга чейинки (Эребуни авиабазасы, Звартноц аэропорту) автомобилдик көчөлөр менен кеткен жолдун узундугу 320 чакырымды түзөт. Операциялардын алгачкы күндөрү тынчтык орнотуучулар Степанакерттен ушул багыт боюнча жүрүшкөн. Кийин (28-ноябрда) аралаш багыт табылып, Россиядан жүк жана техника жүктөлгөн вагондор Азербайжандын Барда темир жол станциясына келчү болду. Автомашиналарга жүктөлгөн соң Барда – Агдам – Степанакерт багыты боюнча 100 чакырым жол жүрүүдө. Багытты кайда бурба, жол ыраак.

Жоокердик бөлүктөрдүн, техника жана жүктөрдүн Тоолуу Карабахтын шартында жүздөгөн чакырымга ыкчам жеткирүү оор аскердик операцияга айланууда. Тынчтык орнотуучулар тобунун ички курамы жылына эки ирет алмашат. Аймактагы кырдаал курчуп кетсе, дагы кошумча күч жана каражат керектелиши мүмкүн.

Ошондой эле Степанакерттен тогуз чакырым аралыкта жайгашкан Ханкенди аэропорту бар. Болжолдуу түрдө оор аскердик-транспорттук авиацияны кабылдай алат. Бул жакта 1990-жылдардын башындагы согуштук аракеттерден улам учуштар токтоп калган.

Аэропорттун инфраструктурасы 2020-жылдын сентябрь жана октябрь айларында Азербайжан тараптын ракеталык аткылоолорунан кийин жабыркады. Бирок учуп-конуучу тилкенин узундугу 2200 метрди түзөт. Бул жердин рельефи да зарылдыгы чыкса тилкени дагы 1000 метрге узартып, жанына экинчисин курууга ылайык келет.

Степанакертке жакын аэропортту кайра калыбына келтирүү жана заманга бапташтыруунун баасы жакын арада каралса, көп жылдык узун каттам, убакыт жана күчтүн олчойгон чыгымдарынан кымбат деле болбойт. Аэропорт жарандык жүктөрдү ташуу, ошондой эле келечегинде Тоолуу Карабахтын экономикалык өсүшү үчүн түзүлгөн логистикалык борбор да болуп калышы ажеп эмес.

Ыраак жана кооптуу жол

Россиялык тынчтык орнотуучулар 23 байкоочу постто Тоолуу Карабахтагы окту токтотуу режимин сактоого күнү-түнү көз салышат. Лачин коридору аркылуу өткөн автотранспорт жана жергиликтүү калктын кыймылынын коопсуздугун камсыз кылышат.

14-ноябрдан тарта 26 миңден ашуун качкын үйлөрүнө кайтты. Аймакта россиялык саперлор, аскердик медиктер, Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин кызматкерлери да кызуу иш алпарууда.

Тынчтык орнотуу милдеттерин аткаруу дайымкы ыкчамдыкты талап кылат. Карабах согушун токтотуу боюнча Россия – Азербайжан – Армения үч тараптуу макулдашуусунун негизинде Москва менен Баку кол койгон атайын протокол Азербайжан менен Армениянын ортосундагы транспорттук коммуникацияны жандандырууну да камтыйт.

Степанакерттеги аэропорттогу учуштарды эске алсак, бул документ жердеги гана тургай, абадагы тыюу салууларды жоеру айкын. Россиядан түз маршрут логистика жана жабдуунун көп көйгөйлөрүн чечип, тынчтык орнотуучу 15-бригаданын аскердик топторунун операциялык мүмкүнчүлүктөрүн арттырмак.

Мурда Грузия Азербайжан жана Армениянын өтүнүчү менен өз аба мейкиндигин россиялык аскердик-транспорттук авиацияга ачкан. Учактар Ереванга учуп турган. Андан ары Степанакертке техникада узак жол басууга аргасыз болушкан. Эми аймактын аба мейкиндигиндеги бөгөттөрдү толук алып салууга убакыт келди. Бул Азербайжандан Нахичеван автономиясына чейинки жолду куруу долбооруна да чоң пайда келтирмек.

Жабык асман

Степанакерт аэродрому ремонттолуп, 2012-жылы учактарды кабыл алууга даяр болчу. Бирок Бакунун каршылыгынан улам бул ишке ашпай калган. Анткен менен үч тараптуу макулдашуу түзүлүп, россиялык тынчтык орнотуучу миссия башталгандан тарта аймактагы кырдаал түп-тамырынан бери өзгөрдү.

Учуштардын коопсуздугунун жолдорун карап, тыюу салууларды жокко чыгарууга убакыт келди. Анан да азербайжан-армян "өз ара чегеришмесинин" үлгүлөрү бар: Бакудан Нахичеванга каттамдар Армения асманынан эл аралык коридорлор аркылуу учушат. Армениялык авиакомпаниялар да Азербайжандын аймагындагы эл аралык-корголгон аба коридорлорун колдонушат.

Азербайжандын президенти Ильхам Алиев кечээ: "Тоолуу Карабахты байырлаган армяндар да, азербайжандар да сөзсүз ал жакка кайтышат. Кайрадан ынтымакта коңшулаш болуп жашашат. Мында логистикалык, транспорттук, энергетикалык коопсуздук маселелери бар. Биз ушул маселелердин баарын карайбыз", - деп билдирди.

Бул үмүт жандырат. Эгер тоо койнундагы аэропорт жакында кучак ачса, бул жышаан – региондук тынчтык жана туруктуулукка чоң өбөлгө.

50
Белгилер:
Степанакерт, Армения, Азербайжан, Тынчтык миссиясы, аэродром, Тоолуу Карабах
Тема:
Тоолуу Карабахтагы жаңжал
Тема боюнча
Түркиянын учкучсуз аппараттарынын мыкты сапаты тууралуу имиш кеп кайдан чыкты
Тынчтыкка карай... Россия Тоолуу Карабахка кандай жардам берип жатат
Түркиянын учкучсуз аппараттарынын мыкты дрон Bayraktar TB2. Архив

Түркиянын учкучсуз аппараттарынын мыкты сапаты тууралуу имиш кеп кайдан чыкты

243
21-кылымдын куралы арзан боло албайт, ошентсе да сокку уруучу учкучсуз аппараттын баары эле жеңишке жеткире бербейт.

Мында чечүүчү ролду мамлекеттин аскерий уюмунун системасы, коргоо өнөр жайы, арсеналы жана логистикалык мүмкүнчүлүктөрү чоң мааниге ээ. Карабах чыры Түркиянын Bayraktar TB2 аппаратынын мыктылыгын эмес, Армениянын өз күчүн ашкере баалаганын жана кургакта коргонуусу начар экенин көрсөттү. Аймакта чыккан чырда колдонулган курал-жарак жана техниканын өзгөчөлүктөрүнө аскерий баяндамачы Александр Хроленко баам салган.

Тоолуу Карабахта атышуу токтогондон кийин медиа айдыңда окуяга баа берген бир топ комментарийлер, ой пикирлер жарыяланды. Ток этери эки сүйлөмгө сыят:

  1. Азербайжан Түркиянын учкучсуз аппаратына ээ болгону үчүн жеңишке жетти;
  2. Россиянын ПВО системалары азыркы "дрон согушунда" майнапсыз болуп калды.

Абалга минтип өзөгүн көрбөй жалпылап баа берүү эксперттердин аскердик билиминин тайкылыгы жана Армениянын аскердик техникасы менен өздүк курамынын көз көрүнөө жеңилип жатканы менен түшүндүрүлөт. Бирок реалдуулук биз көргөн-билгенден алда канча татаалыраак.

Адам жашоосунда керемет болбойт, кинонун баары режиссердун көз карашы, ойлоп тапканы менен тартылат. "Байрактар" жана Азербайжандын учкучсуз учуучу аппараттары тарабынан тартылган видеосюжеттер алгач каршылаштын духун түшүрүүгө жана Түркиянын бул аппараттарын дүйнөлүк курал рыногунда жарнамалоого багытталган. Ал эми кадр артында ПВО жана радиоэлектрондук тирешүүдөн жеңилген ондогон дрондор калды.

Согуш талаасында каршылашты ментинен тайдыруунун негизги куралы артиллериялык курал, залптык оттун реактивдүү тутуму болуп кала берет. Куралдуу күчтөрдө да өзү учуучу аппараттарга караганда стволдук жана реактивдүү артиллерия басымдуулук кылат.

Мисалы, 1 миллион доллар турган Bayraktar болгону 150 килограмм ок-дары көтөрүп, керектүү жерге чейин жеткире алат, ал эми баасы кыйла арзан болгон залп оттун реактивдүү тутумунун жүгү 1 тоннага чейин жетет. Демек, артиллерия бутаны жок кылуунун "өз баасын" бир топ эле төмөндөтүп коет. Аскердик бюджеттин көлөмү жеңишке кепилдик бере албайт. Алсак, Пентагон ушунча жылдан бери Афганистандын асманында үстөмдүк кылганы менен кургакта талибдерди жеңе албай келет.

Өзүнө өзү ашкере ишенүүчүлүк

ПВОнун туура уюштурулган эшелондук системасы каршылаштын ири сандагы учкучсуз аппаратын жок кыла алат, ал эми радиоэлектрондук чалгындын каражаттары көз ирмемде душмандын ок атууну тескеген пунктулардын дайын-дарегин аныктоого жөндөмдүү. Армян армиясынын Карабахта колдонгон ПВО комплекстеринин тийиштүү деңгээлде коргой албаганына "эскирип" калганы эмес, бир беткей системанын жоктугу, аракеттердин башаламандыгы себеп болду. Белгилей кетсек, 1960-жылдары чыккан "Стрела-10" жана "Оса-АКМ" комплекстери айрым учурда сегиз чакырым жерден "Байрактарга" жетпей калып жатты. Ал эми заманбап делген "Тор-М2КМ" менен "Бук-М2Э" Ереван менен Мецамор атомдук электр станциясын гана коргоп жатышты.

Дагы бир маселе, маскировка таптакыр көз жаздымда калды, айрым объектилер "мен бул жактамын, өлтүр мени!" деп кыйкырып жаткандай эле болду.

Экинчи жагынан Түркиянын өзү учуучу аппараттары "кокусунан" Карабахтан Армениянын чек ара аймагына кирип калып жатты. Буларды ал жакта иши жолго коюлган ПВО жана радиоэлектрондук тирешүү каражаттары эч көйгөйсүз ордуна коюп келди.

Карабах боюнча 1994-жылкы жеңиш армян армиясынын кынтыксыздыгы тууралуу мифти жаратып, ондогон жылдар бою бул ойду бекемдеп келген. Аракс дарыясынан Мрава тоо кыркаларына чейинки 100 чакырым аралыкта бир да кыйраткан инженердик курулуштун жоктугун да өзүнө катуу ишенгендиктен деп билсек болот. Үстү жагы ачык окоптор, өзүнчө турган блиндаждар — өткөн кылымдын оокаты. Армян тарап темир бетондон жасалган ок атуу жайлары жана жер алдынан өтүүчү коммуникация түйүнүнө таптакыр баш оорутпаптыр, буга чейрек кылып убактысы бар эле. Абал ушундай болуп турганда 2019-жылы өлкөнүн премьер-министри Никол Пашинян: "Карабах — бул Армения" десе, коргоо министри Давид Тоноян: "Жаңы согуш үчүн жаңы аймактар" деген концепциясын жар салган.

Армян армиясынын потенциалы 27-сентябрга карата Азербайжандан кыйла артта болчу, ошентсе да каршылаштар адамдарынан да, техникасынан да бирдей эле оор жоготууга учурады. Азербайжандын түштүктөгү күчү кайсы бир убакта он эселеп алдыга кеткени менен бир айда 30-40 чакырымга эле жылганы маалым болду. Нары-бери кыла коем деген Бакунун ою ишке ашпай калды. Ал эми калкалоосуз, борбордук башкаруусуз калган армян аскерлеринин, ыктыярчыларынын эрдигине баа берүүгө болот.

Сирия жана Ливия тажрыйбасы

Россиянын ПВО системалары менен Түркиянын учкучсуз аппараттарынын атаандаштыгына кайрыла турган болсок, Сирия менен Ливиянын аба мейкиндигиндеги "Тор-М2КМ", "Бук-М2Э" жана "Сосна" зениттик ракета комплекстеринин ырааттуу иштешинин натыйжасындагы "дрон жаанын" эстөөгө болот. Майнаптуулугун "Панцирь-1" комплекси да көрсөткөн. Эгер аталган техниканы Карабахка өз убакында жайгаштырып колдонгондо, Түркиянын "Байрактары" алапайын таппай калмак.

Россия тынчтык орнотуу миссиясынын акагында Тоолуу Карабахка радиоэлектрондук тирешүүнүн жапжаңы "Леер-3" комплексин жөнөттү. Анын максаты GSM стандартындагы уюлдук байланыш сигналдарын басаңдатуу жана 3G менен 4G түйүндөрүн иштен чыгаруу болчу. Комплекс бир КамАЗ автоунаасынан жана 120 чакырым радиустагы "Орлан-10" деп аталуучу эки-үч учкучсуз аппараттардан турат. Бул аппараттар телефон, планшеттерди таап, чалгындап, маалыматтарды санарип картага түшүрүп, аларды сокку уруу үчүн артиллерияга жиберип тура алат. Карабах чыры толук чечилген жок, болгону токтоп калды. Ал эми ПВО менен чалгындоо каражаттары өз маанисин таптакыр жоготкон жок.

243
Белгилер:
согуш, сокку, ракета, техника, курал, Тоолуу Карабах, Азербайжан, Армения
Тема:
Тоолуу Карабахтагы жаңжал
Тема боюнча
Түркия эмнеликтен Азербайжанга аскердик күч киргизүүдө? Ой толгоо
Эрдогандын Түркияга келген Помпео менен жолугууга бош убактысы болбой калды
Чүй облусундагы Оруу-Сай лыжа базасы. Архив

Бейшембиге карата аба ырайы

0
3-декабрга караган түнү республиканын тоолуу райондорунда кар жаайт. Дыйканчылык аймактарында жаан-чачын болбойт. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетет.

БИШКЕК, 2-дек. — Sputnik. 3-декабрь күндүз өлкөнүн көпчүлүк аймактарында күн ачык болот. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Абанын температурасы Чүй, Ош, Жалал-Абад, Баткен аймактарында +3…+8, Талас жергесинде -2…+3, Ысык-Көлдө 0…+5, Нарын облусунда -2…+3 градусту көрсөтөт.

Ош шаарында кар жааса, Бишкекте күн ачык болот. Күндүн табы борборубузда жана Ошто +6…+8 градус жылыйт.

0
Белгилер:
декабрь, Кыргызстан, аба ырайы
Тема боюнча
Жыл аяктаарда ызгаар суук болобу? Декабрга карата аба ырайы