Армениялык аскер кызматкерлери Тоолуу Карабахтагы азербайжан аскерлери тарапка артиллериялык куралдан ок атууда

Тоолуу Карабахта тынчтык орнотуу: ким эмне үчүн күрөштү?

331
(жаңыланган 18:23 12.11.2020)
Саясий жана аскерий серепчилердин 9унан 10-ноябрга караган түндөгү Тоолуу Карабахка байланыштуу окуяларды тыкыр талдоосу дагы узакка уланчудай.

Кептин кыскасы, бир сутка ичинде согуш тынчтык менен алмаштырылды, ал эми фронттун линиясы россиялык аскердик контингенттин жайгашкан жерине айланды. Бул маселе тегерегинде Ирина Алкснис ой толгогон.

Адегенде кеч күүгүмдө армян-азербайжан чек арасында россиялык аскердик тик учак атып түшүрүлүп, экипаждын эки мүчөсү набыт болгону тууралуу кабар келген. Балким, дал ушул нерсе кырдаалдын көз ачып-жумганча өзгөрүшү үчүн кыймылдаткыч күч болуп берди.

Баку чагылгандай тездик менен болуп өткөн окуя үчүн жоопкерчиликти өзүнө алган. Каргашалуу кокустук болгонун моюнга алып, Ильхам Алиев кечирим сурап Владимир Путинге телефон чалган.

Андан соң россиялык президент атайын кайрылуу менен чыгып, Тоолуу Карабахта ок атууну толук токтотуу аймакка тынчтык орнотуучу россиялык контингентти киргизүү жөнүндө жогорку деңгээлде үч тараптуу билдирүүгө кол коюлганын маалымдаган.

Кыргызстан Карабахтагы тирешти токтотуу келишими боюнча позициясын билдирди

Таңга жуук Ульяновск-Чыгыш аэродромунан бортунда россиялык тынчтык орнотуучулар менен Ил-76 учуп чыккан. Түзүлгөн келишимдин чоо-жайы ушундай экен, Ереванда көз-ачып жумганча башаламандыктар башталды.

Митингчилер өкмөт үйү жана парламент имараттарын талкалап, ошондой эле Улуттук жыйындын спикери аёосуз сабалды. Документке кол койгон өлкөнүн премьер-министри Никол Пашинянды оппозиция улутту сатты деп айыптоодо.

Еревандык оппозиционерлердин каары жана алардын кол коюлган макулдашуудан чыгуу талабын да түшүнүүгө болот. Анткени маңызында документ армениялык тараптын утулушун жана таанылбаган Тоолуу Карабах республикасынын территориясынын басымдуу бөлүгүнөн кол жууй турганын белгилейт. Бирок Армениянын мындан башка аргасы жок, ал эми эң кооптуусу – аскердик кырсыкка кабылары ыктымал эле.

Тоолуу Карабахтын президенти Араик Арутюнян белгилегендей: "Эгер согуштук аракеттер ошол ыргак менен улана берсе, саналуу күн ичинде бүтүндөй Арцахтан айрылып калмакпыз". Стратегиялык маанидеги Шуши калаасын армениялык аскердик күчтөр 7-ноябрда эле колдон чыгарып жибергенин моюнга алуусун толуктагандай эле болгон.

Эмнеликтен Баку макулдашууга кол коюп, республика үчүн талуу маселенин биротоло чечилишине кадам калганда согуштук аракеттерди токтотууга барды деген мыйзам ченемдүү суроо туулат. Азербайжан президенти өз өлкөсү үчүн улуттук баатырга айланды, бирок улуттук кызыкчылыктарды сатты деп нааразы болгондор да (Еревандагыдай көп болбосо да) жетиштүү санда.

Дасыккан мамлекеттик ишмер катары Ильхам Алиев чечим кабыл алууда себеп жана мотивдердин жыйындысына таянганы шексиз. Мисалы, бир нече апта оболу ал Карабахта жашаган армяндардын коопсуздугу жана укуктарынын корголушуна кепилдик берген. Бирок канчалык каалоосу күч болсо да бул убаданы аткара алары арсар, эки элдин тарыхындагы кайгылуу жана кандуу барактар муну тастыктап турат. Азербайжан лидери армяндардын дагы бир кыргыны үчүн жоопкерчиликти алгысы келбес.

Карабах келишими: Азербайжан, Армения жана Россия лидерлери кандай чечимге келди

Өз кезегинде Москва Баку кулак салгыдай жүйө тапкандыр. Бирок дагы бир маанилүү – түркиялык фактор бар. Азербайжан президентинин чечим кабыл алышына таасир эткени анык. Түркиянын колдоосу Азербайжандын азыркы аскердик ийгиликтеринде эбегейсиз роль ойноду. Бирок алгандын бермейи бар. Алиев аймактагы негизги борборлорунун (башкача айтканда, Россия, Түркия жана Ирандын) ортосундагы күчтөрдү тең салмактап, бул менен өз өлкөсүнүн суверенитетин сактоого дайым умтулуп келген. Азербайжанды Анкаранын камчысын чапкычка айландырууга кызыкдар болбогону айдан ачык.

Карабахка Жакынкы Чыгыштан "Жебхат ан-Нусра"* жана башка радикалдуу топтордун согушкерлери келгенин айтпаганда да, бул баш кесерлер Азербайжандын өзүнө да чоң коркунуч туудурат. Дал ушул себептен мусулман мамлекеттер адатта башка өлкөлөргө караганда исламисттик экстремизмге каршы катаал күрөш жүргүзөт.

Согуштук аракеттердин токтотулушу жана түзүлгөн макулдашуу бул коркунучтарды, дегеле Азербайжанга жагымсыз жана кооптуу болгон айрым процесстерди шарт эле бүтүрүүгө мүмкүндүк берет. Ильхам Алиев Карабахтагы түркиялык тынчтык орнотуучулар жөнүндө жарыялоо менен Анкара тарапка формалдуу ишарат кылган. Болгону кол коюлган документте Түркия тууралуу дегеле аталбайт. Мындайда атып түшүрүлгөн россиялык тик учак окуясы жаңыча өңүткө өтөт. Азербайжанда макулдашууну үзгүлтүккө учуратууга кызыкдар күчтөр (эң оболу түркиялык тарапка ыктаган) бар экенинде шек жок. Себеби сүйлөшүү процесси мурдатан башталып, анын жыйынтыктары боюнча маалымат тийиштүү чөйрөдө тарап келген. Атайын чагым уюштурулуп, анын "кылтагына" россиялык бийлик илинип, мына бүтөт деп калган маалда макулдашуудан баш тартып, Карабахта согуш уланат деп үмүттөнгөндөр болгонун да ойго алуу абзел.

Бирок Москва менен Баку туура нуктан тайбады: Азербайжан жоопкерчиликти өзүнө алды, Россия сабырдуулукту сактады. Тилекке каршы, Армения жаатында ушундайды айта албайсың.

Карабахтагы согуш бүттү: Пашинян, Алиев жана Путин келишимге кол койду

2018-жылы көчөгө чыккан эл Никол Пашинянды мамлекеттик бийликтин чокусуна чыгарган. Бүгүн ошол эле көчөлөрдөгү ошол эле масса аны кайра тытмалоого даяр. Анткени өлкөнү Европага жетелеген прогрессивдүү лидер башка жакка тушуктуруп баратканын, ал эми анын аскердик курулуш тармагындагы иши Арменияны утулууга учуратты. Айтмакчы, олбурлуу жаш жигиттер кан күйгөн жердеги армиянын катарына кошулуунун ордуна өкмөттүк имараттарды талкалоону туура көргөнү да актуалдуу батыш тенденцияларынын алкагында. Ошентсе да эгер Армения соңку бир-эки жылдагы окуялардан сабак албай турган болсо, анда башка өлкөлөр үчүн ушундай мисалга айланат.

Аймактагы жалпы кырдаал үчүн бир факты маанилүү. Армениялык жана азербайжандык күчтөрдүн ортосуна киргизилген россиялык контингент саны – жетишерлик символикалуу көрүнүшү мүмкүн. Бирок державанын күчү жана таанылган аброю касташкан тараптардын ортосунда анын жоокерлеринин канчалык аздыгы менен өлчөнөт. Согуш отун өчүрүү үчүн анын жетиштүү болушу Кавказда "тынчтык орнотуучу" катары Россиянын макамын бекемдейт.

*Россия жана бир катар мамлекеттерде ишмердигине тыюу салынган террордук уюм

331
Белгилер:
Россия, Аскер, тынчтык, Тоолуу Карабах
Тема:
Тоолуу Карабахтагы жаңжал (44)
Тема боюнча
Россиялык тынчтыкты орнотуучу күчтөр Карабахка учуп кетишти. Видео
Түркиянын аскер кызматкерлери. Архив

Түркия эмнеликтен Азербайжанга аскердик күч киргизүүдө? Ой толгоо

110
Тынчтык орнотуу шылтоосу менен Азербайжанга түркиялык аскердик күчтөрдүн киргизилиши Анкаранын Түштүк Кавказ жана Каспий жээгиндеги аймакка аскердик-саясий таасирин күчөтүүгө, Түркиянын жалпы эл аралык аренадагы ордун бекемдөөгө умтулуусун чагылдырат.

Мындай милдеттерди ишке ашыруу үчүн бир жыл жетишсиз экени шексиз. Биз НАТОнун постсоветтик мейкиндикте орун алышын жайылтуунун кезектеги чыгыш нугундагы кызыктуу баскычына күбө болуп турабыз. Түркиянын бул кадамын аскерий серепчи Александр Хроленко талдаган.

Түркиянын улуттук коргоо министри Хулуси Акар 21-ноябрда өлкөнүн кургактагы күчтөрү даярдыктан өткөнүн, жакында Азербайжанга Аскер-аба күчтөрү тарабынан жеткириле турганын жар салган.

Аскер жетекчиси өз сөзүндө "Түркиянын эл аралык аренада лидерлиги" жөнүндө да камтып, ага бет алган багытта "түркиялык куралдуу күчтөрү республиканын тарыхындагы эң чыңалган убакты баштан өткөрүп жатканын" кошумчалаган.

Азербайжандагы түркиялык аскердик контингенттин сандык жана сапаттык курамы азырынча сыр бойдон. Түркиянын аскердик бөлүктөрү Азербайжанда Анкара менен Бакунун аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтыгынын алкагында мурдатан эле дээрлик туруктуу жайгашып келерин белгилей кетели.

Тоолуу Карабахта окту токтотууну көзөмөлдөөчү россиялык-түркиялык борбордун алкагындагы иштер үчүн офицерлердин кезектеги тобун жөнөтүү президенттик буйрукту жана түркиялык парламентте талкууну талап кылбаган чыгар.

Анкара менен Москва 11-ноябрда Тоолуу Карабахтагы элдешүүнү көзөмөлгө салуу боюнча борбор жөнүндө меморандумга кол койгон. Анан да бул документте биргелешкен тынчтык орнотуу күчтөрүн түзүү туурасында кеп да жок. Бирок мындан ары Азербайжан жана Түркиянын президенттери Ильхам Алиев жана Режеп Тайип Эрдоган түркиялык күчтөрдүн катышуусундагы "биргелешкен тынчтык орнотуу миссиясы" тууралуу бир нече ирет билдиришкен. Ошону менен бирге эле Москванын "кан күйгөн" аймакка түркиялык күчтөрдү киргизбөө өтүнүчүн Анкара менен Баку этибарга да албады.

Азербайжан территориясындагы Түркиянын кургактагы күчтөрүнүн Россия менен ондогон адистерден куралган мониторинг борборунун алкагындагы өз ара аракеттенүүдөн бөлөк башка бир нерсеге даярданып жатканы айкын.

Ийгилик арбитражы

Түркиянын Түштүк Кавказда Россия менен масштабдуу жаңжалды тутантууга стратегиялык себеби жок (андайда ийгиликке жетери күмөн, анан да Анкара үчүн кесепети оор болору турулуу иш).

Азербайжан менен эки тараптуу аскердик-техникалык кызматташтык же "тынчтык орнотуучу миссия" өңдүү ыңгайлуу шылтоо менен аймакка ырааттуу кирүү – кыйла натыйжалуу жана коопсуз. Экинчи жагынан да Бакунун жардамы Карабахтагы куралдуу жаңжалга болгон түркиялык көмөккө акы да болушу мүмкүн.

Тоолуу Карабахтагы түркиялык аскердик күчтөрдүн аракеттери үч тараптуу (Азербайжан, Армения, Россия) эч кандай макулдашууда каралган эмес.

Азербайжанда түркиялык аскер кызматкерлеринин болушу юридикалык жактан постфактум бекитилген, себеби РФтин белдүү аскердик серепчилеринин маалыматы боюнча, сентябрдын аягынан тарта азербайжан аймагында 1500 чакты түркиялык аскер кызматкери болгон эмеспи. Түркиялык генерал жана офицерлер кеңешчи катары башкаруунун бардык вертикалында, атап айтканда, азербайжан армиясынын Башкы штабынан полктук бөлүктүн штабдарына чейин иштешти.

Анкаранын жаңжалдын Азербайжан тарабына көрсөткөн аскердик колдоосунан улам түркиялык армиянын Карабахта тынчтык орнотуучу катары роль алышына, чектешкен жерлерди чогуу күзөтүүгө катышуусуна таптакыр жол берилбейт. Анткен менен варианттары болушу мүмкүн. Иш жүзүндө Түркия Азербайжанда эбак ордун бекемдеп алган. Мындан ары түркиялык күчтөр эки тараптуу макулдашуунун негизинде аталган территорияда жылдап калат.

Бул эл аралык укук жоболорун бузбайт, бирок тынчтыкка да кепилдик бербейт. Анткени дүйнөнүн эч бир өлкөсү Тоолуу Карабах Республикасынын суверенитетин тааныган эмес, Баку менен Анкаранын Тоолуу Карабахтагы армян калкына карата каалаганын кыла аларына ынанып алышы ыктымал.

Түркия Тышкы иштер министрлиги жер-жерлерде кандайдыр кошумча байкоочу бөлүмдөрү туурасында билдирүүсү бар. Сириядан келген түркия тарапка ыктаган согушкерлердин Азербайжандан чыгарылышы боюнча маалыматтын жоктугу тынчсыздандырат. Мындай кырдаалда, министр Хулуси Акар айткандай, "азербайжан туугандардын ийгилигинин арбитражы" жетишкендиктерден башы айланбаса болгону.

Келечектин кыялы

Анкаранын "түрк дүйнөсүн" куруу боюнча глобалдык планы бар. Алдыда түркиялык кызыкчылык жана күчтөрүнүн Азербайжан чегинен тыш – Каспий аймагы жана Борбор Азия өлкөлөрүнө чагылышы да ажеп эмес.

Жетиштүү деңгээлде кубаттуу куралдуу күчкө, тагыраак, 355 миң аскер кызматкери, 2600дөн ашуун танк, 270 көп буталуу F-16 истребителине ээлик кылуу менен Global Firepower дүйнөлүк рейтингинде татыктуу 11-орундагы Түркия учак, учкучсуз аппарат, ракета, танк чыгаруу боюнча өз өндүрүшүн кызуу өркүндөтүү менен алек. Соңку 15 жыл ичинде түркиялык коргоо мекемелери 56дан 1500гө өстү. Ал эми өкмөтү 75 миллиард доллардан ашуун наркы бар аскердик-өндүрүштүк комплекстик программаларды тескейт. Анкара чет өлкөлүк куралды да көп сатып алууда. Түркия Республикасынын коргонуу бюджети 18 млрд. доллардан ашуун сумманы, 2020-жылдын бюджетинде жалпы чыгымдардын 13 пайызын түзөт.

Түркия Сириянын түндүгүндө, Ливияда аскердик инструменттерди кызуу пайдаланып келет. Башка өлкөлөрдүн кызыкчылыгына карабастан Жер ортолук деңиздин маанилүү тилкелерине да көз артат (кызыкдар). Ошентип Азербайжан (мунайдын бир топ коруна ээ) Түркиянын белгилүү, экспансивдик жана агрессивдүү тышкы саясатын өнүктүрүүчү аянтчага айланып барат.

Мындай "агалык" жагдайы Анкаранын "аркасында" Эрдоганды бардык географиялык аймакта үндөбөй колдоп турган түндүк атлантикалык альянс турушу менен да кооптуу.

Россиялык тынчтык орнотуучулар Тоолуу Карабахта тынчтык жана тартипти калыбына келтирүү менен алек, ал эми Түркия Азербайжанда кандайдыр аскердик инфраструктура түзүү менен Түштүк Кавказ аймагындагы аскердик кийлигишүүгө болгон укугун бекемдөөнү көздөйт. Анкаранын Карабах долбоорун логистика гана кабатырга салат. Түркиялык Ыгдыр провинциясы жана "ири Азербайжандан" бир топ обочолонгон Нахичеван Автономдук Республикасы кошулган жерде Азербайжан жана Түркиянын кургактагы орток кичинекей тилкеси бар. Аскердик-аба күчтөрүнүн учактары менен күчтөрдү, курал-жарак жана ок-дарыны жеткирүү (өтө көп чыгымды талап кылат) үчүн Армения, Грузия (кыйла болжолдуу маршрут) же Иран менен макулдашууга тийиш.

Ошентип кандай геосаясий жагдайда болбосун, Түркияга Кавказ жана Жакынкы Чыгыштагы Россиянын бекем ордун эске алууга туура келет.

110
Белгилер:
Жаңжал, согуш, Ливия, Сирия, Тоолуу Карабах, Аскер, Азербайжан, Түркия
Тема:
Тоолуу Карабахтагы жаңжал (44)
Тема боюнча
Түркиянын Карабахтагы тынчтык орнотуучулары: же бар, же жок болуу
Тынчтыкка карай жол. РФ аскерлери Карабахтын Лачын коридорун минадан тазалашты
Тоолуу Карабахтагы Россиянын тынчтык орнотуучулары

Керексиз болуп... Батыш Карабахтагы абал жөнгө салынып жатканына неге нааразы

150
(жаңыланган 18:13 24.11.2020)
Таанылбаган Тоолуу Карабах Республикасында чыккан жаңжал токтоп, абал акырындап турукташып келе жатат.

Франциянын тышкы иштер министри өлкөнүн Тоолуу Карабахтын элине жөнөтүлгөн гуманитардык миссиянын чоо-жайын айтып берди. Мында кеп аймакка жиберилген хирургдардын тобу менен медицинадык жабдуу тууралуу болууда.

АКШ өз кезегинде согуштан жабыркаган адамдарга жардам көрөсткөн Кызыл чырым эл аралык комитети менен башка бейөкмөт уюмдарга беш миллион доллар бөлүү менен чектелген.

Карабахтагы абалды жөнгө салуу боюнча Париж менен Вашингтондун басар-басмаксан болгон аракети, Сергей Лавров айтмакчы, алардын көкүрөк койгулаган менменсинүүсүнө катуу доо кеткенин далилдеп койду дейт россиялык журналист Ирина Алкснис.

Бул тууралуу Азербайжандын президенти Альхам Алиев да АКШ менен Франция "кеч болсо да жетишилген макулдашууга оң көз менен карай турганын" билдиришкенин айтып безге сайды.

Ал эми Анкара көнгөн адатынча сөздүн гүлүн терип отурган жок. Түркия президентинин маалымат катчысы Батыш же болбосо НАТО менен Евробиримдик 30 жылдан бери Карабахтагы каршылашуу боюнча анык бир сунуш берүүгө жарабаганын, ал арада Россия менен Түркия бири-бирин түшүнүп, сөзү бир жерден чыгып жатканын жар салып жиберди.

Тоолуу Карабах боюнча макулдашуу Батышка оор тийгени дароо жазыла баштады. АКШ менен Франциянын Россия менен биргеликте аталган чырлуу абалды жөнгө салуунун жолун издөө боюнча ЕККУнун Минск тобуна мүчө экенин эске алсак, макулдушууну Батыштын утулушу катары кабылдоого болот.

The National Interest кабарчыларына ишене турган болсок, Батыш көп нерседен куру жалак калыптыр. Согуштук аракеттердин жанданышы да, аймакка россиялык тынчтык орнотуучулардын киришин шарттаган макулдашуунун өзү да алар үчүн абдан эле күтүүсүз болгон. Басылма күнөөнү Эрдоган менен Путиндин сүйлөшүүсү тууралуу маалыматты ала албаган АКШнын чалгын кызматына жүктөдү. Жаза баскан бул кадамдан улам АКШнын аталган аймакта таасири солгундай түшкөнү айтылат.

Чын-чынына келгенде абал андан да курч, анткени "чалгындын чабалдыгы" АКШ канчалык терең жаңылышканын жаап-жашырууга жол берет.

Карабахтагы абалды жөнгө салуу — глобалдуу саясий система башынан кечирип жаткан өзгөрүүлөрдүн жаңы этабы. Бул АКШ менен Европа бардык тарапка керек болбой калган алгачкы учур.

Акыркы 30 жыл аралыгында Батыш дээрлик бардык окуяга, бардык жаңжалга аралашып, кийлигишип келген. Тигил же бул өлкөнүн ички саясий турмушунда да Батышка ыктагандар, андан колдоо алгандар сөзсүз болчу.

Буга 2014-жылы Крымда болгон окуя далил. Анда Украинанын аскерлери россиялык аскерий объектиге "Америка биз менен!" деп кыйкырып кол салганы маалым. Албетте, күлкү келерлик иш, бирок бул окуя бүтүндөй планетадагы элдин басымдуу бөлүгүнүн оюн таасын көрсөтүп турат.

Мындай көрүнүштү Батыш өзү кош колдоп колдойт, анткени таразанын ташы болуп, дүйнөдө чыр чыгабы, согуш болобу, болгон-бүткөн жаңжалды басып, тескеп, баштап-көздөп турган күч болууга кызыкдар. Мындай абал анын геосаясий үстөмдүгүнүн бир тирөөчү.

Карабахтагы абалды жөнгө салуу процесси анын катышуучулары Батышты дароо эле четке сүрүп салганы менен уникалдуу болуп калды. Сүйлөшүү процесси татаал өттү. Мындан улам абалды турукташтырууга АКШны же Батышты тартуунун ордуна тараптардын "өзүбүз чечишип алабыз" деген позициясы ого бетер бүйүрдү кызытты.

Чындап эле чечишип алышты да Батышты жөн гана маалымдар кылып коюшту. Муну менен дүйнөлүк системада өзгөчө макамга ээ болгон АКШга бир топ эле катуу сокку урулду. Тажрыйба көрсөткөндөй, адатта мындай нерселер бир эле жасалып токтоп калбайт, экинчиси да, үчүнчүсү да көп күттүрбөйт.

Андыктан америкалыктардын баарын чалгын кызматына оодарып ийиши көп деле таң калтырбайт. Тоолуу Карабахтагы абалды турукташтыруу АКШ менен Батыштын акырындап тизгини бошоп бараткан дүйнөлүк саясий системадагы кезектеги тектоникалык жылыш экенин моюнга алгандан көрө күнөөнү бирөөгө арта салуу алда канча ыңгайлуу эмеспи.

150
Белгилер:
Аскер, жол чырак, согуш, Түркия, Россия, Тоолуу Карабах, Батыш, Европа, АКШ
Тема:
Тоолуу Карабахтагы жаңжал (44)
Тема боюнча
Тынчтыкка карай жол. РФ аскерлери Карабахтын Лачын коридорун минадан тазалашты
Түркиянын Карабахтагы тынчтык орнотуучулары: же бар, же жок болуу
Турсунбек Жумабеков. Архив

Бүгүн дагы бир талапкер президенттик шайлоого катышуу ниетинен кайтты

0
(жаңыланган 23:08 24.11.2020)
Сок өндүрүү боюнча компаниянын башчысы, 44 жаштагы Жумабеков шайлоонун алдында жарыштан четтеген 16-жаран болду.

БИШКЕК, 24-ноя. — Sputnik. Президенттикке талапкерлигин койгон Турсунбек Жумабеков жарышка катышуудан баш тартып, арызын артка чакыртып алды. Бул туурасында Борбордук шайлоо комиссиясынын маалымат кызматы билдирди.

Ушуну менен мамлекетти башкарууга ниеттенгендердин саны 47ге түштү.

Сок өндүрүү боюнча компаниянын башчысы, 44 жаштагы Жумабеков шайлоонун алдында жарыштан четтеген 16-жаран болду.

Эске салсак, шайлоого катышууга жалпы жонунан 65 киши арыз берген. Бирок талапкерликти көрсөтүү процесси аяктаганга чейин эле эки жаран арызын чакыртып алган. Ошентип Боршайком 63 атаандаштын документтерин кароого киришкен, алар менен бул шилтеме аркылуу тааныша аласыздар.

0
Белгилер:
каттоо, талапкер, шайлоо, БШК
Тема:
Кыргызстандагы президенттик шайлоо – 2021
Тема боюнча
БШК президент болом деген 12 талапкерди жарыштан четтетти
Шайлдабекова президенттик шайлоону өткөрүү штабына теңтөрайым болду