Россиялык Буревестник канаттуу ракетасы. Архив

Эмнеге Пентагон россиялык "Буревестниктен" мынчалык чочулайт?

(жаңыланган 18:59 22.03.2021)
Россия жогорку технологиялык куралдарды иштеп чыгуу жана өндүрүү тармагында лидерликти эч кимге бербей келет. РФтеги мындай аскердик табылгалар улуттук коопсуздукту жана мамлекет суверендүүлүгүн ынанымдуу камсыздайт.

Айрыкча Пентагон өзөктүк күч түзүлүшкө ээ, ыраактыгынын чеги жок россиялык "Буревестник" канаттуу ракетасынан кыйла кооптонот. Ал Кошмо Штаттарды да, бул державанын союздаштарын да сестентерин белгилейт аскерий баяндамачы Александр Хроленко.

Конгресстеги 16-марттагы угууларда АКШнын Куралдуу күчтөрүнүн Түндүк командачылыгынын башчысы генерал-лейтенант Глен Ван Хёрк "Буревестник" канаттуу ракетасы өзүнүн чексиз аралыкка учуу жөндөмү жана автономдуулугу менен дээрлик бардык вектордон сокку урууга мүмкүнчүлүк түзөт.

Хёрктун пикиринде, Россия дайым Кошмо Штаттарга түздөн-түз коркунуч туудуруп, америкалык коргонуусу үчүн эң олуттуу чакырык болуп келет. Ошону менен бирге эле америкалык аскер жетекчиси россиялык лидерлер планетадагы америкалык таасирди солгундатууга, "аймактык үстөмдүк жана дүйнөлүк держава макамын кайтарууга" умтуларын айтат.

Россия алгачкылардан болуп гипер үндүү блоктору бар "Авангард" континенттер аралык баллистикалык ракеталарды аскердик күзөткө коюп, трансокеандык "Посейдон" өзөктүк торпедасын ийгиликтүү сынап, өзөктүк үчтүктүн бардык компоненттерин заманга бапташтырууда.

Ошону менен бирге эле Москва кызыкчылыктардын балансы, бир пикирге келүүгө негизделген чынчыл, тең укуктуу диалогго даярдыгын көрсөтүп келет. Тилекке каршы, Вашингтон азырынча тең укукта сүйлөшүүгө даяр эмес. Ал эми россиялык стратегиялык "Буревестник" Пентагондун түн уйкусун качырат.

Ал ортодо РФтин Коргоо министрлигинин радиолокациялык станциялары бир жума аралыгында чет элдик 27 чалгындоочу учак, 14 учкучсуз учуучу аппараттарды аныкташкан. Алар айрыкча Россиянын батыш чек араларын бойлой чалгындоо жүргүзүшкөн. Бул АКШ Армиясынын жыл сайын өтүүчү DEFENDER Europe 21 масштабдуу окууларын уюштуруунун алкагында өтүп келет. Ага Грузия, Молдова, Украина жана Балтия өлкөлөрү менен бирге жалпы 27 союздаш мамлекеттерден 28 миң жоокер катышат. Россия Кошмо Штаттардын жээгинде эч качан мындай машыгууларды өткөргөн эмес.

Жогорку технологиянын арышы

"Буревестниктин" технологиялык уникалдуулугу аны артыкчылыктын көрүнүктүү белгисине, ошол эле убакта РФтин Коргоо министрлигинин өтө купуя долбоорлорунун бирине айландырат.

Өзөктүү (таамай реактивдүү) кыймылдаткычтуу канаттуу ракетанын айрым гана мүнөздөмөлөрү ачык айтылат, ушул чакта дүйнөдө теңдеши жок. "Буревестник" көлөмү боюнча мурда чыгарылган россиялык канаттуу ракеталар менен бир катарда турат.

"Стандарттык корпуста" ("стелс" технологиясы боюнча жасалган) дүйнөнүн алдыңкы окумуштуу жана конструкторлору жасоону самап, бирок россиялык адистер гана жүзөгө ашыра алган өзөктүк энергетикалык түзүлүш жайгаштырылган.

Шарттуу түрдө учуштун чектөөсүз ыраактыгы (эң кичине чеги – 130 миң чакырым) аскердик колдонуунун жапжаңы стратегиясын жана тактикасын түзүүгө, болжолдуу душманга болуп көрбөгөндөй трансконтиненталдык траектория боюнча сокку урууга мүмкүндүк берет, анын колундагы да, келечектеги да абадан коргонуу жана ракетага каршы коргонуу тутумдарын текке жаратпайт.

"Буревестниктин" ок дүрмөтүнүн кубаттуулугу тротилдик эквивалентте мегатоннадан ашат. Бул каалаган стратегиялык, анын ичинде жер алдындагы жана суу түбүндөгү буталарын таамай талкалоого жетет.

Өзөктүк реактордук канаттуу ракетанын изин табуу жана кармоо дээрлик мүмкүн эмес. Спутник "Буревестниктин" старт алышын байкайт, андан соң ал көзгө көрүнгүс болуп калат.

Келечегинде стратосферада гипер үндүү ылдамдыкта уча турган жапжаңы учакты жаратуу үчүн азыркыдан дагы кубаттуураак өзөктүк реактордуу таамай-аба жана турбореактивдүү кыймылдаткычтарынын интеграцияланышы ыктымал.

Бул фантастика эмес. Глобалдык ыраактыктагы жаңы канаттуу ракетаны сыноо программасына кеминде россиялык эки, атап айтканда, Капустин Яр жана Новая земля полигондору тартылган.

Жазаланбастык жоопкерчиликсиздикке кептеп...

Мурдараак америкалык Military Watch басылмасы россиялык өзөктүк кыймылдаткычтуу 9M730 "Буревестникти" сыноо иштери кайра жанданганын маалымдаган. НАТО ага SSC-X-9 Skyfall деген коддук аталыш ыйгарган. Ушул маалымат каражаты жазгандай, жаңы ракетанын сыноочу полигону катары уюлдун ары жагындагы Новая Земля архипелагы кызмат өтөйт.

Спутниктер сыноо аянтчалардагы жогорку активдүүлүктү каттайт, Россия 2017-жылдын ноябрынан 2018-жылдын февралына чейин "Буревестникти" төрт ирет коё берген.

Military Watch "Буревестниктин" уникалдуулугун белгилейт. Өзөктүк реактордуу ракета коё берилгенден кийин көптөгөн жылдар бою учуп жүрө берет, ал РФ аймагындагы душман биринчи болуп сокку урган күндө да эч кыйрагыс.

Абада мынчалык узакка кармалышы душмандын кандай багыттагы гана объектиси болбосун талкалоого мүмкүндүк берет. Бул үчүн абадан коргонуу тутумунда "туюктарды" колдонот. Мындай ракетанын душмандын аба мейкиндигине жакын коё берилиши ишенимдүү күчтү көрсөтөт.

Ушундай технологияны Россиянын башка ракеталык программаларында пайдалануу планетанын айланасында ойго келгис "орбиталар" боюнча дайым учуп турган стратегиялык жана тактикалык өзөктүк ракеталардын жаңы түрлөрүн жаратууга жол ачат. Дал ушундан улам ооздуктоо инструменти жана өч алуу куралы болгон "Буревестник" Пентагондун генералдарын кыжырдантат. Кадимки канаттуу ракета конструктивдүү түрдө реактивдүү кыймылдаткычтуу жана чектелген радиустуу дүрмөт болуп саналат. Айталы, америкалык "Томагавк" 2500 чакырымга чейинки аралыкка учат.

Өзөктүү реакторлуу ракета он жана жүз миңдеген чакырымдарга чейин учуп, башкача айтканда, бир топ ай же жылдар бою атмосферанын тыгыз катмарында "Жердин спутниги" боло алат.

Америкалык эксперттер Россиянын жаңы канаттуу ракетасы менен аталган мамлекет болжол менен 2025-жылы куралданарын боолголойт. Ал эми россиялык адистердин баамында, стратегиялык "Буревестник" катарга 2027-жылдан кийин гана кошулат. Ошондой эле анын согуштук дарамети 2026-жылдын 5-февралына дейре узартылган Стратегиялык чабуул коюучу куралдар жөнүндөгү (СНВ-3) россиялык-америкалык келишимде каралган эмес.

Кандай болгон күндө да "Буревестник" Вашингтон жана Брюсселдеги "өнөктөштөрдүн" жазаланбайбыз деген ойлорун биротоло жокко чыгарып, алардын жоопкерчилигин, тынчтыкты сүйүү жана макулдашуу жөндөмдүүлүгүн кыйла арттырат.

Белгилер:
тынчтык, ракета, АКШ, Пентагон, Россия
Тема боюнча
Технологиялык революция. Россияга "Буревестник" ракетасы эмне үчүн зарыл?
F-35тин солгундашы. Истребителди кайрадан "кара булут чулгоодо"
Россиянын Петр Великий атомдук крейсери. Архив

"Бул кемесиз иш жүрбөйт": Россиянын Түндүк флоту НАТОго кандай жооп кайтарат?

(жаңыланган 20:15 22.04.2021)
Эксперттердин баамында, РФтин Түндүк флотуна ушул тапта суу түбүндө жүрүүчү дизелдик кайыктар өтө зарыл.

Куралышы адаттан тыш, купуялуулук, автономдуулугу жогору, бөтөнчө милдеттер... 2027-жылы Россиянын Аскердик-деңиз күчтөрүнүн Түндүк флоту кеминде эле суу түбүндөгү жаңы дизель-электрдик төрт кайык менен бекемделет. Алар "Лада" 677 долбооруна таандык.

Бүгүнкү күндө мындай кемелер айрыкча Арктикага зарыл. РФтин эң күчтүү аскердик-деңиз бирикмесинин курамы кандай өзгөрөрү тууралуу РИА Новости агенттигинин колумнисти Николай Протопопов толгогон.

Дизелдик серия

Төртүнчү муундагы 677 долбоорунун дизелдик-электрдик кайыктары 1990-жылдардын аягынан бери курулуп келет. Башкы кемеси — ушул тапта сынамык пайдалануудагы "Санкт-Петербург". Суу түбүндө жүрүүчү дагы эки, атап айтканда, "Кронштадт" жана "Великие Луки" кайыктарынын курулушу ар кыл баскычта. Булардан тышкары дагы эки кеменин курулушу келерки жылы башталат.

"Лада" — көбүнесе инновациялык долбоор. "Рубин" борбордук конструктордук бюросунун иштеп чыгуучу адистери россиялык кеме курууга анча мүнөздүү болбогон бир корпустуу схеманы колдонушкан.

Атайын каражат менен капталгандыктан, ошондой эле заманбап радиоэлектрондук системалар менен жабдылып, жогорку даражада автоматташтырылгандыктан "Ладалар" бул типтеги субмариналардын арасынан байкатпастыгы боюнча кескин түрдө айырмаланат. Булардан тышкары, келечекте "677чилерди" абадан көз каранды болбогон күч орнотмолору менен жабдышмакчы.

"Ладалар" — россиялык флоттун "курулушу узакка созулган" кайыктарынан. Кемелерди ишке берүүнүн мөөнөтү улам жылдырылып, каржылоо кыскарып, иш токтотулуп келген. Биргелешкен кеме куруу корпорациясынын жетекчиси Алексей Рахмановдун айтымында, мындайга себеп болгон көйгөйлөр тийиштүү каражаттар менен жабдуучуларга байланыштуу. Ал тургай ушундан улам Тынч океандык флот үчүн "Ладалардын" ордуна башка бир — 636.3 долбоорунун суу түбүндөгү алты кайыгын курууну чечишкен.

Башкы "Санкт-Петербург" кемесин моряктарга араң 2010-жылы беришкен. Негизи бул кеме сынамык стенд катары болуп, пайдаланууда улам толукталып, куроодогу мүчүлүштүктөрүн жоюуга бир далай убакыт кеткен.

"Ладалар" салыштырмалуу чакан субмариналар, сыйымдуулугу — 1800 тонна. Суу түбүндө 21 узелге дейре күүлөнөт, 250 метрге чейин сүңгүй алат. Экипажы — 35 киши, автономдуулугу — 45 сутка. Негизги кеме торпеда жана миналар менен гана жабдылган, сериядагы кийинкилеринде бортторуна "Калибр" канаттуу ракеталары жайгаштырылат.

Алмашкыс кайыктар

Эксперттердин баамында, РФтин Түндүк флотуна ушул тапта суу түбүндө жүрүүчү дизелдик кайыктар өтө зарыл. Азырынча аталган өлкөнүн 877 долбоорунун суу түбүндө жүрүүчү эски дизелдик-электрдик кайыгынан бир нечеси гана бар.

"Палтус", негизи эле суу түбүндөгү күчтөр көп буталуу жана стратегиялык атомдук субмариналар катары таанылган. Натыйжада аларды башкы функциясынан башка багытка буруп, тактикалык операцияларга катыштырууга туура келет. Россияда флоттун мурдагы командачысы адмирал Вячеслав Поповдун айтымында, мындай көрүнүш — 1990-жылдардагы каатчылыктын изи.

"Түндүк флотко суу түбүндө жүрүүчү дизелдик кайыктар ар убак зарыл, — дейт ал. — Ар бир долбоордун өз аскердик багыты бар, башкалар анын ордун баары бир жүз пайызга толтура албайт. Азыркы дизелдик-электрдик суу түбүндөгү кайыктардын атомдук түрлөрүнөн негизги айырмачылыгы — дээрлик дабышсыз, аларды табыш абдан татаал. Негизги милдети — душмандын кайыгы менен кармашуу". Адмирал ушундай субмариналардын жоктугун башка каражаттар, атап айтканда авиация, кемелер, атомдук ракета ташуучулар менен толукталарын түшүндүрөт.

"Түндүк флотко суу үстүндөгү жана суу түбүндөгү кемелердин бардык – дизелдик-электрдик кайыктардан атомдук түрлөрүнө дейре керек, — дейт Попов. — Флотко командачылык кылып турганымда суу түбүндө жүрүүчү дизелдик-электрдик үч кайыгыбыз бар эле. Акырындап алар мөөнөтү боюнча эсептен чыгарылган, бирок кайра жарытарлык эч нерсе жөнөтүлгөн эмес. Кара деңиз флотун суу түбүндөгү дизелдик кайыктар менен толуктоону чечишкен. Саясий себептерден улам ушундай болгону айкын".

Чектешкен чекит

Түндүк флоту кансыз согуш жылдары өзөктүк ооздуктоонун маанилүү элементи болгон. Түндүк деңизчилер эң заманбап стратегиялык атомоход жана суудагы сокку уруучу ракеталык кемелерге ээ болгон.

Бүгүн тарых кайталанып турат: Түндүк флотко өзүнчө аскердик округ макамын ыйгарышкан, ал эми 2014-жылы анын базасында Бириккен страгиялык командачылыкты түзүшкөн. Бул жакка эң акыркы курал жана техника келип турат. Ошентип, түндүк деңизчилер "Борей" долбоорунун суу түбүндөгү жаңы атомдук жана "Ясень" көп буталуу кайыктарын алгачкылардан болуп өздөштүрүштү.

"Адмирал Нахимов" атомдук ракеталык крейсери да толук заманбапташтырылууда. Ага удаа эле "Петр Великий" оор атомдук ракеталык крейсери да толук жакшыртылат. Мындан тышкары, түндүк деңизчилерге 22350 долбоорунун көп буталуу фрегаттарынан бир нече бирдик бөлүшкөн. Алар "Калибр" канаттуу ракеталары жана кемеге каршы коргонуучу "Оникс" ракеталары менен куралданган. Анан да сериянын башкы вымпели "Адмирал Горшковдо" "Циркон" гипер үндүү комплексин башкарууга машыгып жатышат.

Азыркы реалдуулукта Россияга Түндүктө кубаттуу форпост (алдыңкы пункт) өтө зарыл. Арктикага планетадагы алдыңкы державалар тыкыр көз салат. Мында пайдалуу кендин эбегейсиз кору жатат. Далай мамлекеттер аталган чөлкөмдө аскердик күчүн бекемдөөгө умтулат. Анын ичинде Арктикадагы башкы атаандаштары катары Россия менен Кытайды атаган Кошмо Штаттар да аталган аймакта активдешти.

Соңку жылдары америкалыктар Түндүккө курал толтуруп, Аляскада радиолокациялык станцияларды куруп, ал жакка ондогон сокку уруучу истребителдерди жеткирүүдө. Пентагон чөлкөмдө жаңы типтеги күч бөлүктөрүн – көп домендүү топторду уюштурууга ниеттенди. Норвегияда азыр АКШнын стратегиялык авиациясынын учактары бар, ал эми россиялык жээктерге жакын тоңдурулган аскердик-деңиз базаларды кайрадан пайдаланууну пландоодо.

Белгилер:
Авиация, сокку, кайык, ракета, курал, НАТО, Россия, кеме
Тема боюнча
Бура бастырбаган табылга. Россиянын жаңы стратегиялык ракета ташуучусу
Кара деңиздеги РФтин Каспий флотилиясы

Кара деңизге жеткирилген артиллериялык, десанттык кемелер. РФ флоту эмнени көздөөдө?

(жаңыланган 22:31 20.04.2021)
Түштүк-батыш стратегиялык багытка карата кандай коркунуч болбосун ыкчам чара көрүүгө даярдыгын Россия Кара деңиздеги кадамы менен көрсөттү.

РФтин Каспий флотилиясы, Балтия жана Түндүк флотторунун ракеталык, артиллериялык жана десанттык кемелери аталган чөлкөмгө жеткирилди. Аскерий баяндамачы Александр Хроленко бул ирет Россиянын ушул аракетине баам салган.

Каспий флотилиясынын 15 кемесинен турган топ 17-апрелдин таңында Керчен кысыгы аркылуу Крым көпүрөсүнүн алдынан сүзүп өтүп, Кара деңизге карай багыт алды. Ошол эле күнү Босфор булуңунан Кара деңизге РФтин Түндүк флотунун ири десанттык кемелери – "Александр Отраковский" жана "Кондопога", андан соң Балтия флотунун ушундай эле "Калининград" жана "Королёв" кемелери жөнөдү.

Жети десанттык ири кемени кошкондо Кара деңизде россиялык мындай жети бирдик бар, штаттык курал жана зооттолгон техника (100 танктан өйдө) үч миң чакты деңиз пехотачыларын бортуна жайгаштыра алат. Ошону менен бирге эле десанттык катерлерди да унутта калтырган болбойт.

Каспий флотилиясынын, Балтия жана Түндүк флотунун күчтөрү Кара деңиз флоту менен биргеликте жоопкерчилик жүктөлгөн аймактагы катаал жагдай эске алынып уюштурулган ири машыгууларга катышат. "Калибр" канаттуу ракеталары менен 2000 чакырымдык радиустан "ливиялык сценарийди" же "чөлдөгү бороонду" уюштуруп, башкача айтканда, европалык өлкөлөрдүн аймагындагы агрессорду кыйратып коё алчу дараметке ээ.

Ошондой эле Кара деңиз флоту жана Каспий флотилиясынын деңиз пехотасы жана жээктеги күчтөрүнүн бөлүктөрү да тартылган. Россиянын түштүк-батыштагы чек араларына аталган мамлекеттин жалпы күчтөрүнүн эки армиясы жана аба-десанттык күчтөрдүн үч дивизиясы, Түштүк аскердик округунун сокку уруучу авиациясы да жеткирилген. Крым тобу кургакта, деңизде жана абада болжолдуу душмандын деңиз жана аба десанттары менен "айыгышкан кармашка" машыгууда.

Батыштын кысымына жооп

Чыгыш Европада 26 өлкөдөн 30 миң жоокер катыша турган Defender Europe 21 машыгуусунун Кара деңиздеги активдүү фазасы май айына коюлган. Ал убакка дейре британ аскердик кемелери, атап айтканда, эсминец жана кайыктарга каршы фрегат келет. Негизинен алар ракетага каршы коргонуучу америкалык "Гарпун", аэродинамикалык бутасын 80 чакырымга чейинки аралыктан кыйратуучу Sea Wolf зениттик ракеталык комплекстери менен жабдылган. Кара деңиз акваториясында британиялык аскердик-деңиз күчтөрүнүн кемелери Жер ортолук деңиздеги "Королева Елизавета" авиа ташуучусунун бортунан көп буталуу F-35 истребитель-бомбалоочуларын колдойт.

Донбасста курчуп турган абалдан улам РФтин Коопсуздук кеңешинин катчысы Николай Патрушев АКШ жана анын союздаштары Украинаны Крымга карата чагымчылыкка шыкактап жатканын билдирген эле.

Россиянын быйыл 21-апрелден 31-октябрга чейин пландалган аскердик окуулары Кара деңиздеги бир нече районду чет өлкөлүк аскердик-деңиз күчтөрү үчүн жабат. Кеме өтүүчү үч тилке, атасак, Крымдын түштүк жээги (Севастополдон Гурзуфка чейинки), Керчен жарым аралындагы жээктеги жана Крымдын батышында деңизге малынып турган чакан тилкеде ушундай бөгөт коюлган. Эске салсак, бардык чектөөлөр РФтин территориалдык сууларынын ичинде гана, ошону менен бирге эле эл аралык эрежелерге шайкеш, Керчен кысыгындагы жарандык кемелердин өтүшүнө жолтоо болбойт.

Украинанын куралдуу күчтөрү жана НАТОнун стандарттык окууларына Россия Крымдын жээктериндеги таамай тийчү канаттуу ракеталар менен сокку уруучу күчтүү кеме тобун, Кара деңиз флоту жана Түштүк десанттык округдун "аба армадасын" түзүү менен жооп кылып, жабдылбаган жээкке жеткирүү менен өз мүмкүнчүлүктөрүн көрсөтүүдө.

Мурдараак Кара деңиз акваториясын Түштүк аскердик округунун авиациясынын жана Кара деңиз флотунун Деңиз авиациясынын биргелешкен ири машыгуулары башталып, анда фронттук Су-24М жана Су-34 бомбалоочу учактары, көп буталуу Су-27СМ жана Су-30СМ болушунча пас бийиктиктеги деңиз буталарын карай ракета кое берүү жана бомбалоого машыгып, ошондой эле Кара деңиз флотунун кемелерин калкалап жана коштоо менен алек болушат.

Кара деңиздеги Россиянын Куралдуу күчтөрүнүн катаал үстөмдүгү шартында "Европанын коргоочулары" күч жана каражаттардын машыгуусунда кескин түрдө чектелген. Defender Europe 21 окуусунун пландарына түзөтүү киргизилери шексиз, антсе НАТО боюнча "улук өнөктөштөрдүн" кадыр-баркы түшөт. Пентагондун "кеме өтүүдөгү эркиндиктин" кыйрашы жөнүндөгү кооптонгон билдирүүлөрү ушундай жагдайдан улам экени түшүнүктүү. Кантсе да октябрь айында аймактагы кырдаал калыбына келип калары айкын.

Белгилер:
десант, НАТО, Россия, аскер-деңиз флоту, Кара деңиз
Тема боюнча
"НАТОнун иши": россиялык чек араларда эмне башталмакчы? Сереп
Көк бөрү мелдеши. Архив

Жеңиш күнүнө арналган республикалык көк бөрү мелдеши Таласта өтөт

2-май күнү чүчү кулак тартылып, оюндар 3-майда башталат. Мелдеш Спорттун улуттук түрлөрү боюнча дирекциясы жана Улуттук көк бөрү федерациясы тарабынан уюшулууда.

БИШКЕК, 23-апр. — Sputnik. Улуу Жеңиш күнүнө арналган көк бөрү боюнча республикалык мелдеш Талас облусунда өтөт. Бул тууралуу өлкөнүн Улуттук көк бөрү федерациясы билдирди. https://www.instagram.com/p/CNsDV-YMxdM/

2-май күнү чүчү кулак тартылып, мелдеш 3-майда башталат.

"Улуу Жеңиш күнүнө арналган көк бөрү боюнча республикалык турнир 3-майдан 9-майга чейин Талас облусунун Райкан Алканов атындагы ат майданында өтөт. Командалардын катышуу боюнча арыздары 30-апрель күнү саат 17:30га чейин кабыл алынат", — деп айтылат маалыматта.

Мелдеш Спорттун улуттук түрлөрү боюнча дирекциясы жана Улуттук көк бөрү федерациясы тарабынан уюшулууда.

Белгилер:
Талас облусу, мелдеш, Көк бөрү, Улуу Жеңиш
Тема боюнча
1-май күнү Кыргызстанда эл аралык "Альпиниада – 2021" мелдеши өтөт