Украинанын аскер кызматкерлери. Архив

Украина НАТОго кирет деп ишенип... Россияга ким чагымчылык жасоодо

205
Украинанын геосаясий абалы Россия менен Батыштын ортосундагы мамилеге байланыштуу. Москва үчүн бул талкууланбай турган маселе болсо, Батыш үчүн анчалык принципиалдуу эмес.

Донбасста болчу согушту, башкача айтканда "Россиянын кол салуусун" күткөнү Киевдин жалгыз эле чагымчылыгы эмес. Владимир Зеленскийдин шейшемби күнү айткан сөзү алда канча кооптуураак болуп чыкты.

НАТО менен Украина "алакасына" Петр Акопов баам салып, макала РИА Новости агенттигине жарыяланды.

"Биз армия менен коргонуу секторун реформалоого умтулуп жатабыз, бирок Россияны жалгыз эле реформа менен токтотуу мүмкүн эмес. НАТО — Донбасстагы согушту токтотууга жападан жалгыз жол. Мүчөлүк боюнча иш-аракеттердин планы Россия үчүн чындап сигнал боло алат", — деди президент.

Мындай пикирин Украина ажосу НАТОнун башкы катчысы Столтенберг менен сүйлөшүп жатып билдирди. Ушул эле сөзүн ал Британия жана Канаданын премьерлери менен жолукканда да кайталады. Зеленский мүчөлүк боюнча иш-аракеттердин планына интеграция боюнча конкреттүү кадамдар жана НАТОго кирүү мөөнөтү так жазылышын талап кылууда. Премьер-министри кечээ жакында эле Украина альянска беш-алты жылдын ичинде кошулуп каларын айткан. Зеленскийдин сөзүнө НАТО өлкөлөрү "эл көзүнө" эле реакция жасады. Мисалы, АКШ макул экенин, бирок маселени НАТОнун бардык мамлекеттери чечиши керектигин (башкача айтканда, каршы) кыйытты. Ал эми Берлин "Украина саясий муктаждыктарын эркин тандоо укугуна ээ өлкө экенин айтып, бирок мүчөлүк боюнча кийинки кадамдар тууралуу сөз кылуу мүмкүн эместигин" белгиледи.

Зеленский чындап эле Украина Түндүк Атлантика альянсына кирет деп ишенип жатабы? Ооба, ишенип жатат, Украинанын талуу жери да ушунда.

Анткени Украина НАТО мүчөсү боло албайт. СССР кыйрагандан кийин Россиянын бир бөлүгүндө пайда болгон Украина мамлекети Советтер Союзуна каршы туруу үчүн англосакстар тарабынан Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин түзүлгөн түндүк атлантикалык альянска кире албайт. Украинанын элитасы аябай каалашы мүмкүн, калктын басымдуу бөлүгү да бул кадамды колдошу ыктымал, бирок мүчөлүк эгерим ишке ашпай турган кыял. Эмне үчүн? Анткени НАТО Россияны ооздуктоого багытталган, ал эми Украина — тарыхый Россиянын бир бөлүгү.

Антейин десең Украинаны антиРоссияга айландыруу аракети күч болуп жатпайбы, анда эмне үчүн Россиянын каршылаштарынын тобуна киргизбей жатышат.

Анткени Украина — насилинде субъект эмес, ал Россия менен Батыштын ортосунда талашка түшкөн объект. Батыш Россияны маанилүү бөлүгүнөн ажыратып, геосаясий чек араны бөлүп-жарып, өлкөнү чыгышты көздөй сүрүп чыгарууга ниеттенип жатат. Ал эми Россия үчүн Украина талкууланбай турган маселенин катарында: орустар мамлекеттүүлүгүнүн негизин түзүп турган пайдубалдан ажырай албайт, ага жол бербейт. Эки башка мамлекетке бөлүнүүнү түшүнсө болот. Бирок атлантизация, башкача айтканда, Украинанын европалык да эмес, таптакыр бөлөк-бөтөн, башынан эле орустарга каршы турган атлантикалык геосаясий мейкиндикке кирип кетиши Россия үчүн да, жалпы орус цивилизациясы үчүн да таптакыр акылга сыйгыс көрүнүш. Орус цивилизациясынын бир бөлүгүн украин эли да түзөт.

Ошондуктан Украинанын геосаясий абалы Россия менен Батыштын ортосундагы мамилеге байланыштуу. Москва үчүн бул талкууланбай турган маселе болсо, Батыш үчүн анчалык принципиалдуу эмес. Муну ал сөз менен эле эмес, иш жүзүндө да тастыктап келет.

Батыш Украина үчүн Россия менен болчу чыныгы кармашка даярбы? Жок, анткени Батыш үчүн Украинанын Россиядагыдай баасы жок. Европалыктар да, англосакстар да ушундай пикирде. Албетте, булар Украина менен Россиянын убактылуу бөлүнүп-жарылуусун турукташтырып жиберип, өзүнө кошуп алсак дейт. Бул үчүн Россиянын каршылыгын сындырып (ишке ашкыс ой), тарыхый тандоо жасашы керек.

Анда Батыш Россия менен касташкан мамилеге даяр болушу кажет, башкача айтканда, Украинаны кошуп алып Россияны душманга айлантып аларына даяр болушу зарыл. Азыр маалыматтык согушта айтылып жаткан эмес, кадимки душман менен бет келет. Анткени орустар байыркы шаарларынын биринен ажырап тынч отуруп калбайт, мындан улам Батыштын да, Европанын да геосаясий стратегиясы ушул жөпжөнөкөй фактыга баш ийиши керек.

Украинанын атлантизацияланышына ким ишенет? Тарыхты билбегендер, мурдунан алысты көрө албагандар, же Европаны уруп ойнобогондор менен орустарды европалыктар менен каршылаштырууга кызыкдар тараптар. Антлантика элитасында ушундайлар барбы? Албетте, бар, бирок азыркы элитанын басымдуу бөлүгү Украинаны атлантизациялоо демилгесинин өзү канчалык кооптуу экенин жакшы түшүнөт. Европа үчүн кооптуу.

Бирдиктүү Европанын курулушу элитаны реалдуулуктан алыстатып жиберди. Анын бир бөлүгү болгон чыныгы атлантисттер бардык нерсе бирдиктүү Батыштын эркинен көз каранды деген жомокко ишенип алган, көрсө, тарыхты, коңшу цивилизацияларды унутуп койсо болот экен. Глобализациянын атлантикалык долбоорунун кризиске кептелгенин көргөн экинчи бөлүгү деле евроинтеграцияны көзөмөлдөө жөндөмүн сактап калам деп ишенип турат. Бул үчүн англосакстардан бөлүп, европалык чеп куруу менен ишке ашырат имиш.

Бирок канчалык өз алдынчалуу болуп кетсе да Европа Россия менен алака түзбөй кое албайт, ал эми душмандашуу тууралуу ойлонуп да кереги жок. Бирдиктүү Европадан кол жууш үчүн Украинанын артынан түшүү ушунчалык зарылбы? Европалыктар мынчалыкка баргыдай боло элек.

Эмне кылыш керек? Россия качандыр бир кезде өзүнөн өзү алсызданып, Украина эмес өзүнүн айласын таппай калчу учурун күтүш керек. Дал ушул маалда Украинаны өзүнө алып алса болот. Бирок мындай ойдун ишке ашары күндөн-күнгө күмөн болуп бара жатат. Ал эми Европа менен Россиянын өнүгүү тенденциялары күмөнсүнүүнү бекемдеп жатканы айкын.

205
Белгилер:
Владимир Зеленский, мүчө, НАТО, тарых, Батыш, Украина, Россия
Тема боюнча
Климат көйгөйүнө жамынып ааламды аңтаргандар. Сереп
Эки тизгин, бир чылбырды бере тургула. Дүйнөнү башкарууга умтулган ЕБ лидерлери
Пакет көтөрүп бараткан аял. Архив

Жашоо начарлап кетсе эмне болот? Бүк түшүп калбай эмнеге даяр болуш керек

654
Бул макала сизди кооптондуруу, бүлүк түшүргөн сезимдерди жаратуу үчүн жазылган жери жок. Чубалган цифралар да, ар кандай эксперттердин пикири да камтылбады. Автор тек гана кырдаалга баам салып, көмөк көрсөтүүнүн жолун издеген.

Чындыгында каатчылык болору деле белгисиз, качан болорун эч ким так айтып бере албайт. Дүйнөлүк каржылык рынокторунун кыйрашы жөнүндө жоромол толтура, бирок божомол берекеси жок иш эмеспи. Бул кыргызстандыктардын турмушуна кандай чагылары анык эмес. Биз 1990-жылдан тарта эле каатчылыкта же аны менен "катарлаш" жашап келгендейбиз. Каатчылык сизге кандай таасир этип, кандай тармактар жабыр тартарын да болжош татаал. Бирок кандай болсо да кыйынчылыктарга туруштук берүүнүн камын ойлоп коюу ашыктык кылбастыр. Баанын көтөрүлүшүнө, маяна булагынан ажырап калууга даяр болуп, бирок андай күндө да эбин таап эптештирмейди билип, каражатыңызды сизге таянган жакындарыңызды багууга жеткире билгендей дараметте болуңуз.

Карыздар

Эң жаманы — каатчылыкты карыз, насыя же ипотека менен тосуп алуу. Колуңуздан келишинче мындай түйшүктөрдөн арылуунун жолдорун издеңиз. Чыгымдарды талдап чыгууга (эгер таптакыр эсеп жүргүзбөсөңүз, анда баштаганыңыз оң) жана аларды кыскартууга туура келет, маселен, көңүл ачуудан баш тартыңыз. Кошумча киреше булактарын табуу маанилүү. Эгер батир ижаралап жашасаңыз, ыңгайы келсе убактылуу ата-энеңиздикине барып турганыңыз оң чыгар.

Ал эми азык-түлүктөн сарамжалдайм деген ойдо болсоңуз, анын тобокелдиктери боюнча да туура акыл калчаңыз. Тамактануунун сапаты начарлап кете турган болсо, орто жана узак мөөнөттүү планда кесепети ары кооптуу, ары кымбат да болушу мүмкүн.

Каатчылыкка мойнуңуздагы насыя же ипотека менен кабылсаңыз эмне болот? Мындай учурда банкка барып, карызыңыздын түзүмүн өзгөртүп же кайра каржылоонун варианттарын издөөгө аракет кылуу абзел. Карызыңызды жапканыңыз банк үчүн да пайдалуу, андыктан каатчылыкта ал сизге жагдайдан чыгуунун жолун издөөгө кол кабыш кылар.

Тыйын топтоо

Акча топтоо — бул негиз. Эгер карыздарыңыз жок, бирок капиталыңыз болбосо, "каатчылык фондуна" чогулта бергениңиз дурус. Капыстан киреше булагыңыз бүтөлүп кала турган болсо, жашоого канча акча керек болорун болжол менен эсептеп чыгыңыз. Өзүңүзгө жана үй-бүлөңүзгө куру дегенде 3-4 ай кам санабай жашоого жете турган каражат коруңуз болгону жакшы. Бул убакыт аралыгында тыйын табуунун башка варианттарын таап калат чыгарсыз. Эгер кирешеден тышкаркы акча (сый акы, кошумча маяна, күтүлбөгөн киреше) болсо, аны да сарптап жибербестен чогултканыңыз жакшы.

Акча топтоого мүмкүндүк болбой жатабы? Айлык колго тиери менен бир бөлүгүн катып коюуну акырындап адатка айландырыңыз. Бул ыкма "адегенде өзүңө төлөө" деп мүнөздөлөт.

Чогулткан тыйыныңыз болбосо, кыйын кырдаалда карызга батып, насыя алып, өкмөттөн көмөк күтүүгө туура келет.... Мунун сизге кереги барбы? Кийин азабын тарткандан көрө азыр камын ойлогонуңуз оң эмеспи.

Капитал топтоо "каалоолоруңузду" тыя билүүгө тынымсыз тырышуу экенин эске түйүңүз. Айына 2-3 миң сомдон бөлүп турсаңыз деле жыл соңунда бир кыйла каражат чогулуп калышы ажеп эмес.

Жагдайы түзүк адамдар үчүн

Эгер жыйнаганыңыз жетиштүү, бересеңиз жок болсо, анда өнүгүү үчүн каражат чогултууну баштаңыз. Экономиканын кайсы тармактары жабыр тартары анык эмес, бирок бир каалга жабылса, башкасы ачыларын унутпаңыз. Мүмкүн кыймылсыз мүлк, чет элдик компаниялардын акцияларын, пайдалуу облигацияларды, бизнестен үлүштү арзан сатып алат чыгарсыз. Балким, кайсы бир ийгиликтүү багытка акча салып көбөйтүүгө мүмкүнчүлүккө туш болуп каларсыз. Бирок диверсификация да жадыңызда болсун, үрөндүн баарын бир кампага жыйып болбойт. Каатчылык — бул абалдын начарлашы гана эмес, бул жаңы мүмкүнчүлүктөрдүн да убагы. Эң башкысы — андай шарттарды көрө билип, аларды пайдаланууга даяр болуу.

Акчаны кандай валютада кармаган оң?

Көпчүлүк доллар топтоп алып, айырмасынан акча таап, куру дегенде каражатты сактап калат. Бирок тобокелдиктерди да эске алыңыз. Доллар кармалып турарына же кымбаттап кетерине эч ким кепилдик бербейт. Бул эл аралык валютанын куну түшүп кетиши да толук ыктымал.

Эгер чыгымдарыңыз сом түрүндө болсо, акчанын баарын долларга айырбаштоонун кажети жок. Ооба, сомдун куну кылдын учунда турганда кайдыгер караш кыйын. Бирок башынан эң зарылдарын аныктап алып, пландап жана аны бекем кармансак, карыздардан кутулуп, кризистик фонд түзүп, өнүгүү үчүн акча топтоп алганда каатчылыкка туруштук берүү алда канча жеңилирээк.

Каатчылыкты кабылдай билүү

Тарых көрсөтүп тургандай, каатчылык — кадыресе көрүнүш. Экономика циклдүү багыт болгондуктан, эртеби-кечпи рынок өрүш алат. Азыркы учурдагы кадамдарыңыз келечегиңизди аныкташы ыктымал. Балким, кымгуут түшкөн кырдаалга да тушугуп калышыңыз мүмкүн. Эгер кокус башыңызга андай күн түшсө, сабак алып, күчтүү болууга тырышыңыз. Эгер баам сала билсеңиз, ар бир жагдайдан туура жыйынтык чыгара аласыз.

Ошону менен бирге эле өмүр сүрүүнү да унуткарбаңыз. Жашоодон ырахат алуу үчүн сөзсүз эле капчыгыңыздын калыңдыгы зарыл эмес. Бакыт — бул дүйнөгө болгон көз карашыңыз, аны кабыл ала билиңиз.

654
Белгилер:
экономика, жумуш, валюта, мүмкүнчүлүк, акча, запас, жашоо, турмуш, жакырчылык
Тема боюнча
Кыргызстанда көп балалуу үй-бүлөлөрдүн жарымынан көбү жакыр жашайт
Статком: Баткен, Жалал-Абад жана Нарындын эли жакыр жашайт
Россиянын желеги. Архив

Батыш менен пикири келишпеген Россиянын колунда көзүрү көбүрөөк. Эмне үчүн?

385
(жаңыланган 09:41 28.04.2021)
Россия менен Батыштын ортосундагы чыңалуу жакында жанчудай эмес. Өзгөчө Батыш Европанын алаңгазарлыгы абалды курчутуп жатканы айгине болуп турат.

Чехия, Латвия, Литва өлкөдөн россиялык дипломаттарды чыгарып жиберди: анын артынан эле Польша Вышеград тайпасын "россиялык маселе боюнча" онлайн-жыйынга чогулта калып, ага мүчө мамлекеттер Чехияны колдогон декларация кабыл алып жиберишти; Румыния Россиянын аскер атташесинин жардамчысын нон-грата персонасы деп жарыялай салды; Италия Москванын жооп иретинде дипломатын чыгарып жибергенине таарынып отурса, Улуу Британия санкциялык тизмесин дагы 14 россиялык менен толуктады. Бул болуп кеткен окуялардын толук тизмеси эмес. Эки жээктин алакасы боюнча эл аралык баяндамачы Ирина Алкснис ой толгогон.

Россия деле кем калышкан жок. Чехияны эл аралык мамилелердин нормасын бузду деп шектенген тышкы иштер министри Сергей Лавров бир топ эле "уулуу" билдирүү таратты. Мында кеп курал-жарак соодасы боюнча келишим тууралуу болуп жатат. Прага 2014-жылы Врбетицтеги курал-жарак кампасындагы жарылуу боюнча "адаштырган", "эмоционалдуу, түшүнүксүз" билдирүүлөрдү жасоодо.

Атайын агент? Кайрабы?

Болуп жаткан окуялар эки ача пикирге кептейт. Бир жагынан Россия бийлигинин позициясы 2010-жылдарга салыштырмалуу катаалдашканын байкабай калууга болбойт. Ал кезде Москванын "келгиле, ынтымакта жашайлы" деген жай баракат риторикасы көпчүлүктүн кыжырын келтирер эле. Бирок мында деле кылдан кыйкым тапкандар бар болчу. Андыктан Москванын азыркы катуу айтылган сөздөрү коомчулуктун колдоосуна ээ болууда.

Анткен менен Россиянын өзүндө деле нааразы болгондор четтен чыгат. Булар үчүн Батыштын акылга сыйбаган билдирүүлөрүнөн улам диалог аттуунун дегеле кереги жоктой сезилип, Кремлдин азыркы катуулугу жетишсиз болуп жатат. Нааразы болгон тарапка Батыш акылына келгиче мамилени таптакыр үзүп салуу оң сыяктанат.

Мындай позицияны да түшүнүүгө болот. Алмаштыргыс "атайын агенттер Петров менен Боширов" жана Кремль жапырт колдонгон "Новичок" тууралуу айтуудан тажабаган мамлекеттер менен эмне деп сүйлөшүүгө болот. Бул экөө Англияда Скрипалдарды уулантып, Чехиядагы кампаларды жардырып жетишкен имиш.

Интернетте жүргөн талкууларда "Годвиндин мыйзамы" деген көрүнүш кездешет. Ага ылайык, атаандашын биринчи болуп улутчул же Гитлерге салыштырган адам утулат. Башкача айтканда, кишини улутчул деп, Гитлерге салыштырган тараптын башка келтире турган аргументи жок калганын айгинелейт.

Саясатка да ушул көрүнүштү пайдаланса болчудай: дипломатиялык мамилени үзүү — тышкы саясаттагы акыркы ыкма, мындан ары кескин кадамдар жасалып, согуш оту тутанат. Мындайга барган өлкө күчтүүлүгүн эмес, тескерисинче, алсыздыгын көрсөтөт.

Ушул көз караштан алып караганда абал өтө эле кызык экенин көрүүгө болот.

Россиянын узакка созулган оюну

Батыш Россияга басым жасоонун бардык мүмкүнчүлүгүн пайдаланып бүттү. Маселенин өзөгү ушунда. Эми таптакыр акылга сыйбаган кадамдарга барууга аргасыз болуп турган чагы. Албетте, теорияда Москвага каршы колдонулчу бир катар ыкмалар бар, бирок батыштагылар үчүн аны жүзөгө ашыруу кыйла оор болуп калчудай.

Буга SWIFT эл аралык төлөм системасынын айланасындагы кырдаал ачык мисал. Айрым күчтөр көптөн бери эле Россияны аталган системадан чыгарууга үндөп келет. Бул убакыт аралыгында Россия өзүнүн финансылык байланыш системасын негиздеди, натыйжада тутумдан чыгарылган күндө да кесепети анчалык оор болбой тургандай кылып койду. Бирок Москваны болгон-бүткөн кылмышка күнөөлөп келген Батыш өлкөнү SWIFT системасынан алигүнчө чыгара элек. Россиянын чыгарылышы менен кол жууй турган акчага ичи ачышып жаткан сыяктуу.

Америка менен Европа 2014-жылы мамилеге так салып, колундагы көзүрлөр менен Россияга чабуул баштаганда эмнеси менен ойлонгон деген суроо туулат. Аң-дөңдү карабай жүргүзгөн саясаты, ажаан риторикасы, жүйөсүз айыптоолор... Батыш Россияга таасир этүүчү куралдын баарын пайдаланып бүтүп, баягы эле эски жол менен жүрүүгө аргасыз. Муну менен ого бетер күлкү келтирип, шылдыңга кабылууда.

Ал эми Россиянын колунда инструменттин кыйла запасы бар. Бул өлкө жетекчилигинин картанын баарын бир маалда ачып салбай, оюнду узакка ойноого умтулушу менен байланыштуу экени талашсыз.

Автордун пикири редакциянын көз карашы менен дал келбей калышы мүмкүн.

385
Белгилер:
санкциялар, басым, саясат, карта, мамиле, Европа, Америка, Батыш, Россия
Тема боюнча
АКШ санкциялары менен дүйнөгө болгон үстөмдүгүн кыйратууда
Кумтөр алтын кени. Архив

Сот "Кумтөр" компаниясын мамлекетке 262 млрд. сом төлөөгө милдеттендирди

60
(жаңыланган 00:20 08.05.2021)
Жергиликтүү тургундар чет өлкөлүк компания экологияга зыян келтирди деген доомат менен сотко кайрылган.

БИШКЕК, 8-май — Sputnik. Бишкектин Октябрь райондук соту "Кумтөр Голд Компани" компаниясын мамлекетке 261 миллиард 719 миллион 674 сом төлөөгө милдеттендирди. Бул тууралуу Жогорку соттун маалымат кызматы кабарлады.

Сот "Кумтөр Голд Компани" ишканасынын Кумтөр кенин иштетүүдөн чыккан калдыктарды Давыдов жана Лысый мөңгүлөрүнө жыйып келгенин мыйзамсыз деп тапкан. Дээрлик 262 миллиард сомго жеткен негизги суммадан тышкары сот компаниядан 1 миллиард 308 миллион 653 миң 370 сом мамлекеттик алым өндүрүүнү чечкен.

Маалыматта ишкананын үстүнөн сотко Ысык-Көлдүн тургундары арызданганы айтылат. Жергиликтүү жашоочулар "Кумтөр Голд Компани" Кыргызстандын экологиялык мыйзамдарын бузду деп даттанган. Мөңгүлөргө чыгарылган 1 миллиард 200 миллион тонна калдыктан 183 миллион куб муз талкаланганы белгиленди.

Доого жыгылган тарап 30 күндүн ичинде Бишкек шаардык сотуна кайрылса болот.

60
Белгилер:
токтом, чечим, сот, айып, компания, Кумтөр
Тема боюнча
"Кумтөрдү" Акылбек Жапаров жетектеген мамлекеттик комиссия текшермей болду
Үч милдет бар. Президент Жапаров экономика кандай реформаланарын айтты