Репетиция учурунда танктар. Архив

Аскердик кубаттуулукту арттырууга чыгым өсүүдө. Дүйнөлүк тенденцияга сереп

202
(жаңыланган 09:43 28.04.2021)
SIPRI докладында Россия коргоо бюджетинин көлөмү боюнча төртүнчү орунда турса, аскер кубаты боюнча түзүлгөн Global Firepower рейтингинде экинчи сапты ээлеп турат.

Бул мамлекеттик башкаруунун мыктылыгын, аскер курулушунун туура багытын жана Россиянын коргоо-өнөр жай комплексинин натыйжалуулугун айгинелейт.

Стокгольмдун дүйнө көйгөйүн изилдеген эл аралык институтунун маалыматы боюнча, Россия Федерациясынын 2020-жылы аскерий чыгымы 61,7 миллиард долларды түзүп, планетада төртүнчү орунга чыкты. Дүйнө жүзү боюнча аскерий чыгымдар өсүп, орточо 2,6 пайызга жогоруласа, Россия былтыр бекитилген каражаттан 6,6 пайызга аз акча короткон. Ал эми андан бир жыл мурун 65,1 миллиард доллар жумшаганын эске алсак, 2020-жылы чыгым 3,4 миллиардга азайганын көрүүгө болот. "Москва милитаризацияны максат кылбайт, коргонуу жаатындагы аракеттер акыл менен туура жасалышы керек", - дейт аскерий баяндамачы Александр Хроленко.

Аскерий чыгымы ири делген беш мамлекеттин катарына АКШ, Кытай, Индия, Россия жана Улуу Британия кирет. Бул беш өлкөгө 1,95 триллион доллар чегиндеги дүйнөлүк чыгымдын 65 пайызы туура келет.

Аскер тармагына аз акча сарптаса да Россия Global Firepower рейтингинде АКШдан кийинки экинчи орунду ишенимдүү ээлеп келет. Үчүнчүдө Кытай, төртүнчү сапта Индия турат. Ал эми Улуу Британия бул тизмеде араң сегизинчи экени айтылат. Россиянын аз каражат менен ири ийгиликтерге жетишкен сырын мамлекеттик башкаруунун мыктылыгы, аскер курулушунун туура багыты, жогорку технологиялык курал-жарактын чыгарылышы жана коргоо-өнөр жай комплексинин натыйжалуулугу менен түшүндүрүүгө болот. Global Firepower Россиянын аскердик бюджетин 11-орунга койгону кызык, мында эсептөө ыкмасы ар башка экенин белгилей кетүү керек. Өлкөнүн чыгымы өкмөттүн аскер күчтөрүнө сарптаган бардык каражатын, башкача айтканда, айлык акы, курал-жарак жана аскер техникасын сатып алуу, изилдөө иштери, башкарууну камтыйт. Курал-жаракка жумшалган акча жалпы чыгымдын азыраак бөлүгүн түзөт.

Албетте, аскер чыгымдарынын баары ачык-айкын дегенден алыспыз, SIPRI рейтингинин объективдүүлүгү салыштырмалуу мүнөзгө ээ, ал эми алты-тогуз нөлү бар суммалар аскер күчүнүн дараметине шайкеш келбей калышы толук мүмкүн. Мисалы, НАТО өлкөлөрүнүн аскерий чыгымы 2020-жылы бир триллион доллардан ашкан, тагыраагы, Россиянын бюджетинен 25 эсе көп эле. Бирок батыш коалициясы 20 жылга созулган согуштук операциялардан кийин талибдерди жеңе албай, Афганистандан чыгып кетүүгө мажбур болду.

Военные расходы стран ближнего зарубежья 2019-2022 гг. , млрд долларов США
© Sputnik
Коңшу өлкөлөрдүн аскердик чыгымдары

Постсоветтик мейкиндик

Россияны эсепке албаганда КМШ мамлекеттеринин аскерий чыгымы анча көп эмес. Бул өлкөлөрдүн таблицадагы орду лидерлерден бир топ эле алыс.

Россиянын аз акча менен чоң ийгиликке жетиши, аскердик курулуш боюнча стратегиясы постсоветтик аймакта да ишке ашып келет. Москва союздаштарына курал-жарак жаатында өлкө ичиндеги баа менен жардам көрсөтүүдө, айрымдарын жөн гана тартуулап жатат. SIPRI докладында курал экспорттоодо 2016-2020-жылдары Россия АКШдан кийинки экинчи орунда турат. Мындай кадамды КМШнын коопсуздук системасын жакшыртуу (ЖККУ) жана жалпы кирешенин көлөмүн көбөйтүүгө багытталган аракет десе болот.

Мисалы, Казакстан 2015-жылдан бери жеңилдетилген шартта Россиядан Су-30СМ деп аталган 12 истребитель-бомбардировщик, Ми-171Ш жана Ми-35 тик учактарын, модернизацияланган Ил-76МД-90А учагын алып келет. Жакында эле республика Су-24 бомбардировщиктерин, МиГ-31 жана МиГ истребителдерин, С-300 зениттик-ракеталык комплексин (ЗРК) акысыз алган.

Беларусь Россиядан курал-жарактын бир топ түрү менен камсыз болот. Буга чейин өлкөнүн Коргоо министрлиги С-400 зениттик-ракеталык комплекстерин сатып алуу боюнча келишим даярдалып жатканын айткан. С-300ПС деп аталган ЗРКнын төрт дивизиону сатып алынган. Ага чейин Беларусь С-300ПМУ-1 комплектисинен сегизди, төрт "Тор-М2" (батарея) ЗРК жана комплекске пайдаланылчу ракеталардын бир партиясын алган. Курал-жарактын басымдуу бөлүгү бекер берилгени маалым.

Арменияга акысыз С-300 ЗРКнын эки дивизиону берилди, мындан тышкары, республика Россиянын "Искандер-Э" ракета комплекстерин  (жана 25 ракета) импорттогон биринчи өлкө болуп калды. Муну менен катар Су-30СМ истребителдеринен 12ни, "Бук-М1-2", "Тор-М2КМ", "Оса-АК" зениттик-ракеталык комплекстерин, ТОС-1А "Солнцепек" деп аталган ок атуучу системаларын сатып алган. Москва Ереванга курал-жаракты Россиянын ичиндеги баа менен берүүдө, андан сырткары, жалпы көлөмү 300 миллион долларга жеткен мамлекеттик насыя менен да көмөк көрсөтүп келет.

Ал эми НАТОго кирген Балтика мамлекеттеринин аскерий бюджети бир дагы аскердик учак, кеме же танк сатып алууга мүмкүнчүлүк берген жок. Польша суу алдында жүрүүчү Orzel деп аталган акыркы кайыгынан кол жууганы калды, ал эми суу үстүндөгү флоту кыйроо алдында турат. Румыния советтик эски "Мигдерди" пайдаланууда. Мунун баары НАТОнун акчаны жөн бекер коротуп, же аскер кубаттуулугун арттырбаган, же Афганистан, Ирак, Сирия сыяктуу башка аймактарда жеңишке жеткирбеген "стратегиясы" десек болот.

Кандай болгон учурда да бүгүнкү күндө жана жакынкы келечекте дүйнө мамлекеттери ички саясий олку-солкулук менен күрөшүүгө аргасыз, айрымдары жарандык согуш босогосунда турса, кээси эл аралык террорчулукка каршы күрөштү күчөтүүдө. Мунун баары коргонууга чыгымдалчу каражаттын өсүшүн гана шарттайт.

202
Белгилер:
учак, танк, кеме, каражат, чыгым, стратегия, курулуш, КМШ, НАТО, курал-жарак, Россия
Тема боюнча
Бура бастырбаган табылга. Россиянын жаңы стратегиялык ракета ташуучусу
Пакет көтөрүп бараткан аял. Архив

Жашоо начарлап кетсе эмне болот? Бүк түшүп калбай эмнеге даяр болуш керек

641
Бул макала сизди кооптондуруу, бүлүк түшүргөн сезимдерди жаратуу үчүн жазылган жери жок. Чубалган цифралар да, ар кандай эксперттердин пикири да камтылбады. Автор тек гана кырдаалга баам салып, көмөк көрсөтүүнүн жолун издеген.

Чындыгында каатчылык болору деле белгисиз, качан болорун эч ким так айтып бере албайт. Дүйнөлүк каржылык рынокторунун кыйрашы жөнүндө жоромол толтура, бирок божомол берекеси жок иш эмеспи. Бул кыргызстандыктардын турмушуна кандай чагылары анык эмес. Биз 1990-жылдан тарта эле каатчылыкта же аны менен "катарлаш" жашап келгендейбиз. Каатчылык сизге кандай таасир этип, кандай тармактар жабыр тартарын да болжош татаал. Бирок кандай болсо да кыйынчылыктарга туруштук берүүнүн камын ойлоп коюу ашыктык кылбастыр. Баанын көтөрүлүшүнө, маяна булагынан ажырап калууга даяр болуп, бирок андай күндө да эбин таап эптештирмейди билип, каражатыңызды сизге таянган жакындарыңызды багууга жеткире билгендей дараметте болуңуз.

Карыздар

Эң жаманы — каатчылыкты карыз, насыя же ипотека менен тосуп алуу. Колуңуздан келишинче мындай түйшүктөрдөн арылуунун жолдорун издеңиз. Чыгымдарды талдап чыгууга (эгер таптакыр эсеп жүргүзбөсөңүз, анда баштаганыңыз оң) жана аларды кыскартууга туура келет, маселен, көңүл ачуудан баш тартыңыз. Кошумча киреше булактарын табуу маанилүү. Эгер батир ижаралап жашасаңыз, ыңгайы келсе убактылуу ата-энеңиздикине барып турганыңыз оң чыгар.

Ал эми азык-түлүктөн сарамжалдайм деген ойдо болсоңуз, анын тобокелдиктери боюнча да туура акыл калчаңыз. Тамактануунун сапаты начарлап кете турган болсо, орто жана узак мөөнөттүү планда кесепети ары кооптуу, ары кымбат да болушу мүмкүн.

Каатчылыкка мойнуңуздагы насыя же ипотека менен кабылсаңыз эмне болот? Мындай учурда банкка барып, карызыңыздын түзүмүн өзгөртүп же кайра каржылоонун варианттарын издөөгө аракет кылуу абзел. Карызыңызды жапканыңыз банк үчүн да пайдалуу, андыктан каатчылыкта ал сизге жагдайдан чыгуунун жолун издөөгө кол кабыш кылар.

Тыйын топтоо

Акча топтоо — бул негиз. Эгер карыздарыңыз жок, бирок капиталыңыз болбосо, "каатчылык фондуна" чогулта бергениңиз дурус. Капыстан киреше булагыңыз бүтөлүп кала турган болсо, жашоого канча акча керек болорун болжол менен эсептеп чыгыңыз. Өзүңүзгө жана үй-бүлөңүзгө куру дегенде 3-4 ай кам санабай жашоого жете турган каражат коруңуз болгону жакшы. Бул убакыт аралыгында тыйын табуунун башка варианттарын таап калат чыгарсыз. Эгер кирешеден тышкаркы акча (сый акы, кошумча маяна, күтүлбөгөн киреше) болсо, аны да сарптап жибербестен чогултканыңыз жакшы.

Акча топтоого мүмкүндүк болбой жатабы? Айлык колго тиери менен бир бөлүгүн катып коюуну акырындап адатка айландырыңыз. Бул ыкма "адегенде өзүңө төлөө" деп мүнөздөлөт.

Чогулткан тыйыныңыз болбосо, кыйын кырдаалда карызга батып, насыя алып, өкмөттөн көмөк күтүүгө туура келет.... Мунун сизге кереги барбы? Кийин азабын тарткандан көрө азыр камын ойлогонуңуз оң эмеспи.

Капитал топтоо "каалоолоруңузду" тыя билүүгө тынымсыз тырышуу экенин эске түйүңүз. Айына 2-3 миң сомдон бөлүп турсаңыз деле жыл соңунда бир кыйла каражат чогулуп калышы ажеп эмес.

Жагдайы түзүк адамдар үчүн

Эгер жыйнаганыңыз жетиштүү, бересеңиз жок болсо, анда өнүгүү үчүн каражат чогултууну баштаңыз. Экономиканын кайсы тармактары жабыр тартары анык эмес, бирок бир каалга жабылса, башкасы ачыларын унутпаңыз. Мүмкүн кыймылсыз мүлк, чет элдик компаниялардын акцияларын, пайдалуу облигацияларды, бизнестен үлүштү арзан сатып алат чыгарсыз. Балким, кайсы бир ийгиликтүү багытка акча салып көбөйтүүгө мүмкүнчүлүккө туш болуп каларсыз. Бирок диверсификация да жадыңызда болсун, үрөндүн баарын бир кампага жыйып болбойт. Каатчылык — бул абалдын начарлашы гана эмес, бул жаңы мүмкүнчүлүктөрдүн да убагы. Эң башкысы — андай шарттарды көрө билип, аларды пайдаланууга даяр болуу.

Акчаны кандай валютада кармаган оң?

Көпчүлүк доллар топтоп алып, айырмасынан акча таап, куру дегенде каражатты сактап калат. Бирок тобокелдиктерди да эске алыңыз. Доллар кармалып турарына же кымбаттап кетерине эч ким кепилдик бербейт. Бул эл аралык валютанын куну түшүп кетиши да толук ыктымал.

Эгер чыгымдарыңыз сом түрүндө болсо, акчанын баарын долларга айырбаштоонун кажети жок. Ооба, сомдун куну кылдын учунда турганда кайдыгер караш кыйын. Бирок башынан эң зарылдарын аныктап алып, пландап жана аны бекем кармансак, карыздардан кутулуп, кризистик фонд түзүп, өнүгүү үчүн акча топтоп алганда каатчылыкка туруштук берүү алда канча жеңилирээк.

Каатчылыкты кабылдай билүү

Тарых көрсөтүп тургандай, каатчылык — кадыресе көрүнүш. Экономика циклдүү багыт болгондуктан, эртеби-кечпи рынок өрүш алат. Азыркы учурдагы кадамдарыңыз келечегиңизди аныкташы ыктымал. Балким, кымгуут түшкөн кырдаалга да тушугуп калышыңыз мүмкүн. Эгер кокус башыңызга андай күн түшсө, сабак алып, күчтүү болууга тырышыңыз. Эгер баам сала билсеңиз, ар бир жагдайдан туура жыйынтык чыгара аласыз.

Ошону менен бирге эле өмүр сүрүүнү да унуткарбаңыз. Жашоодон ырахат алуу үчүн сөзсүз эле капчыгыңыздын калыңдыгы зарыл эмес. Бакыт — бул дүйнөгө болгон көз карашыңыз, аны кабыл ала билиңиз.

641
Белгилер:
экономика, жумуш, валюта, мүмкүнчүлүк, акча, запас, жашоо, турмуш, жакырчылык
Тема боюнча
Кыргызстанда көп балалуу үй-бүлөлөрдүн жарымынан көбү жакыр жашайт
Статком: Баткен, Жалал-Абад жана Нарындын эли жакыр жашайт
Россиянын желеги. Архив

Батыш менен пикири келишпеген Россиянын колунда көзүрү көбүрөөк. Эмне үчүн?

374
(жаңыланган 09:41 28.04.2021)
Россия менен Батыштын ортосундагы чыңалуу жакында жанчудай эмес. Өзгөчө Батыш Европанын алаңгазарлыгы абалды курчутуп жатканы айгине болуп турат.

Чехия, Латвия, Литва өлкөдөн россиялык дипломаттарды чыгарып жиберди: анын артынан эле Польша Вышеград тайпасын "россиялык маселе боюнча" онлайн-жыйынга чогулта калып, ага мүчө мамлекеттер Чехияны колдогон декларация кабыл алып жиберишти; Румыния Россиянын аскер атташесинин жардамчысын нон-грата персонасы деп жарыялай салды; Италия Москванын жооп иретинде дипломатын чыгарып жибергенине таарынып отурса, Улуу Британия санкциялык тизмесин дагы 14 россиялык менен толуктады. Бул болуп кеткен окуялардын толук тизмеси эмес. Эки жээктин алакасы боюнча эл аралык баяндамачы Ирина Алкснис ой толгогон.

Россия деле кем калышкан жок. Чехияны эл аралык мамилелердин нормасын бузду деп шектенген тышкы иштер министри Сергей Лавров бир топ эле "уулуу" билдирүү таратты. Мында кеп курал-жарак соодасы боюнча келишим тууралуу болуп жатат. Прага 2014-жылы Врбетицтеги курал-жарак кампасындагы жарылуу боюнча "адаштырган", "эмоционалдуу, түшүнүксүз" билдирүүлөрдү жасоодо.

Атайын агент? Кайрабы?

Болуп жаткан окуялар эки ача пикирге кептейт. Бир жагынан Россия бийлигинин позициясы 2010-жылдарга салыштырмалуу катаалдашканын байкабай калууга болбойт. Ал кезде Москванын "келгиле, ынтымакта жашайлы" деген жай баракат риторикасы көпчүлүктүн кыжырын келтирер эле. Бирок мында деле кылдан кыйкым тапкандар бар болчу. Андыктан Москванын азыркы катуу айтылган сөздөрү коомчулуктун колдоосуна ээ болууда.

Анткен менен Россиянын өзүндө деле нааразы болгондор четтен чыгат. Булар үчүн Батыштын акылга сыйбаган билдирүүлөрүнөн улам диалог аттуунун дегеле кереги жоктой сезилип, Кремлдин азыркы катуулугу жетишсиз болуп жатат. Нааразы болгон тарапка Батыш акылына келгиче мамилени таптакыр үзүп салуу оң сыяктанат.

Мындай позицияны да түшүнүүгө болот. Алмаштыргыс "атайын агенттер Петров менен Боширов" жана Кремль жапырт колдонгон "Новичок" тууралуу айтуудан тажабаган мамлекеттер менен эмне деп сүйлөшүүгө болот. Бул экөө Англияда Скрипалдарды уулантып, Чехиядагы кампаларды жардырып жетишкен имиш.

Интернетте жүргөн талкууларда "Годвиндин мыйзамы" деген көрүнүш кездешет. Ага ылайык, атаандашын биринчи болуп улутчул же Гитлерге салыштырган адам утулат. Башкача айтканда, кишини улутчул деп, Гитлерге салыштырган тараптын башка келтире турган аргументи жок калганын айгинелейт.

Саясатка да ушул көрүнүштү пайдаланса болчудай: дипломатиялык мамилени үзүү — тышкы саясаттагы акыркы ыкма, мындан ары кескин кадамдар жасалып, согуш оту тутанат. Мындайга барган өлкө күчтүүлүгүн эмес, тескерисинче, алсыздыгын көрсөтөт.

Ушул көз караштан алып караганда абал өтө эле кызык экенин көрүүгө болот.

Россиянын узакка созулган оюну

Батыш Россияга басым жасоонун бардык мүмкүнчүлүгүн пайдаланып бүттү. Маселенин өзөгү ушунда. Эми таптакыр акылга сыйбаган кадамдарга барууга аргасыз болуп турган чагы. Албетте, теорияда Москвага каршы колдонулчу бир катар ыкмалар бар, бирок батыштагылар үчүн аны жүзөгө ашыруу кыйла оор болуп калчудай.

Буга SWIFT эл аралык төлөм системасынын айланасындагы кырдаал ачык мисал. Айрым күчтөр көптөн бери эле Россияны аталган системадан чыгарууга үндөп келет. Бул убакыт аралыгында Россия өзүнүн финансылык байланыш системасын негиздеди, натыйжада тутумдан чыгарылган күндө да кесепети анчалык оор болбой тургандай кылып койду. Бирок Москваны болгон-бүткөн кылмышка күнөөлөп келген Батыш өлкөнү SWIFT системасынан алигүнчө чыгара элек. Россиянын чыгарылышы менен кол жууй турган акчага ичи ачышып жаткан сыяктуу.

Америка менен Европа 2014-жылы мамилеге так салып, колундагы көзүрлөр менен Россияга чабуул баштаганда эмнеси менен ойлонгон деген суроо туулат. Аң-дөңдү карабай жүргүзгөн саясаты, ажаан риторикасы, жүйөсүз айыптоолор... Батыш Россияга таасир этүүчү куралдын баарын пайдаланып бүтүп, баягы эле эски жол менен жүрүүгө аргасыз. Муну менен ого бетер күлкү келтирип, шылдыңга кабылууда.

Ал эми Россиянын колунда инструменттин кыйла запасы бар. Бул өлкө жетекчилигинин картанын баарын бир маалда ачып салбай, оюнду узакка ойноого умтулушу менен байланыштуу экени талашсыз.

Автордун пикири редакциянын көз карашы менен дал келбей калышы мүмкүн.

374
Белгилер:
санкциялар, басым, саясат, карта, мамиле, Европа, Америка, Батыш, Россия
Тема боюнча
АКШ санкциялары менен дүйнөгө болгон үстөмдүгүн кыйратууда
Рио-де-Жанейро шаарында метродо атышуу

Бразилияда метродо атышуу болуп, 25 киши көз жумду. Видео

0
(жаңыланган 00:31 07.05.2021)
Окуянын алгачкы мүнөттөрүндөгү видео тарап, анда жай тургундар октон сактануу үчүн жерде отурганын көрүүгө болот.

БИШКЕК, 7-май — Sputnik. Бразилиянын Рио-де-Жанейро шаарында метродо полиция менен баңгизат сатуучулардын арасында атышуу болуп, 25 киши каза болду. Бул тууралуу РИА Новости агенттиги жазды.

Окуянын алгачкы мүнөттөрүндөгү видео тарап, анда жай тургундар октон сактануу үчүн жерде отурганын көрүүгө болот.

Маалыматка караганда, шаар полициясы баңгизат сатуучуларды кармоо үчүн атайын операция жүргүзгөн. Жыйынтыгында 24 шектүү жана полициянын бир офицери каза болгону айтылат. Алардан тышкары төрт адам жаракат алган. Экөө жай тургун экени кошумчаланды.

0
Белгилер:
өлүм, видео, атышуу, полиция, Бразилия
Тема боюнча
Баткендеги үйдөн Ми-24 тик учагынан атылган авиаракета табылды. Видео