АКШнын AGM-183A гиперүндүү ракетасы. Архив

Баасы асман чапчыган америкалык ракеталардан майнап чыкпады. Сереп

268
(жаңыланган 17:11 06.08.2021)
Алгачкы америкалык гиперүндүү ракетанын прототибинин ийгиликсиз сыноолору Кошмо Штаттардын Россия жана Кытайдан технологиялык жактан кыйла артта экенин айгинелейт. Аталган эки мамлекет гиперүндүү ракеталар менен бир нече жыл мурун куралданган.

Жогорку технологиялар метафизикалык түрдө Вашингтондун геосаясаттагы пас максаттарынан улам алыстагандай.

АКШнын Аскердик-аба күчтөрү узаган айдын соңунда, 28-июлда, дагы бир жолу AGM-183A Air-Launched Rapid Response Weapon (ARRW) гиперүндүү ракеталарынын учушун сынап көрүп, шаабайы сууду. Иштелип чыккан Super duper missile (Дональд Трамптын мүнөздөмөсү) Түштүк Калифорния жээктеринде B-52H Stratofortress бомбалоочусунан бөлүнүп, бирок реактивдүү тартылуу күчү болбоду. Прототип Тынч океанга кулап түштү. Аскерий баяндамачы Александр Хроленко ошол сыноого сереп салып, дүйнөдөгү гиперүндүүлөр жаатында жагдайга да токтолгон.

Апрель айында да сыналып, AGM-183A ракетасы аны ташуучу учактын канатынан бөлүнбөй калып, Эдвардс авиабазасына кайткан. Салыштырсак, россиялык гиперүндүү «Кинжал» ракеталык комплекси 2017-жылдын декабрында РФ Аба-космостук күчтөрүнө кабыл алынган. Гиперүндүү «Авангард» блоктору Россиянын Стратегиялык багыттагы ракеталык күчтөрүндө 2019-жылдан тарта күзөтүп келишет.

Россиялык Аскердик-деңиз флоту кемеге каршы «Циркон» гиперүндүү ракеталарынын мамлекеттик сыноолору аяктап барат. РФтин Аба-космостук күчтөрү үчүн чоң аралыкка ылайыкталган Х-95 гиперүндүү ракетасы иштелип чыгууда. Келечектүү гиперүндүү ракеталарды (ARRW) иштеп чыгуу АКШда 2022-жылы аяктаары болжонгон. Анан да AGM-183A үлгүсүндөгү бардык бирдиктер “мүнөздөмөлөрү боюнча россиялык аналогдорунан ашып түшөрү” убадаланган. Анткен менен реалдуулук башканы көрсөтүүдө.

Америкалыктар азырынча гиперүндүү ылдамдыкты 5 Махтан ашыруу аракетинде. Ал эми россиялык гиперүндүү «Авангард» блогу 28 Махка чейинки ылдамдыкта учат. «Кинжал» жана «Циркондордун» ылдамдыгы 10 Махка дейре жетет. Орточо аралыктагы кытайлык гиперүндүү DF-17 ракетасынын ылдамдыгы 10 Махка чейин, КЭР аны менен 2019-жылдан бери куралданып келет. Жүздөгөн миллиард доллар “айланган” америкалык аскердик-өнөр жай комплексинин технологиялык басынуусуна соңку тамчы тамызгандай эле көрүнүш.

Гиперүндүү сатып да алынбас

АКШнын тийиштүү министрлиги келерки каржылык жылга 212,8 млрд. доллар сурап турат. Анын 39 млрд. доллары купуя долбоорлорго жумшалмакчы. 2021-жылдын бюджетине салыштырсак, бул 7,3 млрд. долларга көбүрөөк ($ 205,5 млрд. эле).

Гиперүндүү куралдарды (абага ылайыкталган (ARRW) ракеталарын кошо) иштеп чыгууну каржылоо 386 млн. доллардан 438 млн. долларга жогорулайт. Эске салсак, AGM-183A ракеталарын иштеп чыгуу 2018-жылы башталган. Lockheed Martin компаниясы 480 млн. долларга келишим түзгөн. Долбоордук ыраактыгы – 1 600 чакырым, ылдамдыгы – 20 Мах. Үч жыл аралыгында жүздөгөн миллион доллар сарпталып, бирок AGM-183A прототиби өз кыймылдаткычтары менен бир дагы чакырым багындыра алган жок. The Drive басылмасынын маалыматына таянсак, америкалык Аскердик-аба күчтөрү ARRW учуш сыноолорунун убактысынан жок эле дегенде жети айга кечикти. Эң башында сыноолор 2020-жылдын аягына пландалган эле.

Бул багытта Кошмо Штаттар Россиядан кеминде он жыл артта. Америкалык гиперүндүү ракеталардын жасалышы АКШнын Аскердик-аба күчтөрү, Аскердик-деңиз күчтөрү жана Армиясы үчүн да бирдей эле даражада ийгиликсиз. Бирок Вашингтон бул типтеги куралды иштеп чыгууга 3,2 млрд. доллар бөлүүгө белсенди.

Америка ааламы көңүлүңдөгү нерселердин жана планетадагы объектилердин баарын, ал түгүл чет өлкөлүк окумуштуу жана саясатчыларды кошо сатып алууга мүмкүн болгон гипермаркетти элестетет. АКШнын аскердик бюджети эбак эле 700 млрд. доллардан ашкан. Бирок дале эбегейсиз акчага да Пентагон үчүн гиперүндүү ракеталарды чыгаруу аскердик-өнөр жай комплексинин колунан келбей турат. Америкадагы гиперүндүү курал абалы – көзгө көрүнүктүү, бирок жападан жалгыз мисал эмес.

Вашингтон көп жылдан бери Москвадан РД-180 космостук кыймылдаткычтарын сатып алат. Анткени мындай күчтүү, үнөмдүү, жеңил жана болуп көрбөгөндөй ынанымдуу түрлөрүн чыгаруу технологиясын өздөштүрө алган эмес. Балким кеп акчанын көптүгүндө эместир.

Улуттук мүнөз жана салт-санаага таянган илимий жана чыгармачыл шыктануунун таптакыр башка деңгээли бар. Антпесе илимий мектептердин өнүгүшүн жана чакан эле каражатка Россия же Кытайдын жогорку технологиялык куралдарынын пайда болушун түшүндүрүү мүмкүн эмес.

Мунун баары эмнени көздөйт?

Москва жана Пекин айрыкча өз аймактарын коргоо үчүн гиперүндүү ракеталарын жасады. Эксперттердин Кубага россиялык ракеталардын кайтышы туурасындагы талкуусу жаңы дүйнө түзүмүнүн реалдуу долбоору эмес, жөн гана аскердик-саясий коркутуу эле болушу мүмкүн. Россия Федерациясы жана Кытай аскердик тирешке кызыкдар эмес, жамааттык Батыштын агрессивдүү табиятынын айынан гана куралданууга аргасыз.

Варшава блогунун ыктыярдуу түрдө ыдырашы чыгышта НАТОнун кеңейишине кептеди. ГДР менен ФРГнын биригишине берген Москванын макулдугу Прибалтикада Бундесвердин бөлүктөрү түрүндө “кайтты”. Опкоолжуткан көрүнүштөр тек гана Европада байкалган жери жок. АКШ былтыр августта Пекин жана Пхеньянга сес көрсөтүүнү көздөп, Окинавага келечектүү америкалык F-15EX истребителдерин жана али чыгарыла элек AGM-183 гиперүндүү ракеталарын жайгаштырарын жар салган. Анткени Кытай Эл Республикасы менен Корея Элдик Демократиялык Республикасы “Азиялык-Тынч океан чөлкөмүндө америкалык үстөмдүк солгундайт деп” чочулаган.

Кытайлыктар жана түндүк кореялыктар тарабынан АКШнын коопсуздугуна коркунуч туурасында кеп жок, бирок “үстөмдүгүн” сактап калгысы келсе АКШнын Аскердик-аба күчтөрүнүн жаңы F-15EX оор истребители “Кытай жана Кореядагы жердеги буталарына чабуул коюу үчүн” сөзсүз түрдө гиперүндүү ракеталарды ташууга тийиш. Ал эми бул - Евразиянын 2050-жылдарга, башкача айтканда, америкалык F-15EX истребителдерин пайдаланууга берилишине чейинки келечеги.

Баасы асман чапчыган укмуш ракета учпай турган маалда Кошмо Штаттар быйыл жыл башында сегиз даана F-15EX (1,2 млрд. долларлык келишим) истребителин каржылоону чечти. Биринчи партиясына дээрлик 23 млрд. доллар чыгым сарпталары болжонгон.

Пентагон жана курал-жарак корпорациялары салык төлөөчүлөрдүн каражаттарына маарып турган кезде АКШнын социалдык чөйрөсүндөгү төлөмдөр берилбей, ошондой эле Пентагон тарабынан “демократиялаштырылган” Афганистан ушул тапта ондон ашуун коңшу өлкөнүн коопсуздугуна коркунуч туудурууда.

Американын миссиясы эмне?

Кошмо Штаттардагы эзелтен бери чыгып келе жаткан The Nation журналы: "Планетанын булуң-бурчунда согуш жүргүзүп жатканда өлкө чындыгында эмне менен алек экени Расмий Вашингтондо дээрлик талкууланбайт", - деп белгиленбейт. Басылма “АКШ үстөмдүк кылуу миссиясын аткарып, ар кандай өлкө жана элдерди эзип, эксплуатациялоодо, башкача айтканда, Антарктидадан тышкары контингенттердин баарында Пентагондун 800 чакты базасы дал ушул нерсе менен шугулданат” деген бүтүмгө келет.

Жаңы технологиялар метафизикалык түрдө Кошмо Штаттардын геосаясатынын пас максаттарынан оолак карманат. Ошондуктан AGM-183A учпайт. Ал эми Россия жана Кытай кыйла алдыга озуп, ал эми бул жарышта башкы байге адилеттүү жана көп полярдуу дүйнө болмокчу.

Аскерий баяндамачы Александр Хроленконун Telegram каналына жазылыңыздар.

268
Белгилер:
АКШ, Россия, ракета
Тема боюнча
Батышка тынчтык берчүдөй эмес. Россиянын Аскер-деңиз флотундагы жылыштар
Мыкты үлгүлөр. Россия учкучсуз аппараттарды экспорттоого киришет
Маршруткага отуруп аткан аялдар. Архивдик сүрөт

Дароо эле "уяты жок" дешет. Маршруткадагы жанды кашайткан жоруктар

1067
(жаңыланган 13:35 04.12.2021)
Коомдук транспорттун ичинде бара жаткан адамдардын айрым кылыктары колумнист Эламан Карымшаковдун көкөйүнө көк таштай тийиптир. Мындан улам ал жанын кашайткан жагдайларын тизмектеп чыкты.

Азыр маршруткаларга 15 сом берип шаардын бир башынан этегине чейин жетсең болот. Ал арада миңдеген кызыктуу окуяларга туш болосуң. Бирок кээ бир учурларды көзүм да көрбөсүн, кулагым да укпасын дейсиң.

Таң кутмандуу болбой калганда…

Адатта эртең менен "кутман таң" дешет эмеспи. Эгер жеке унааңыз болбосо бул сөз сизге тиешелүү эмес. Анткени күндүн жакшы башталышы маршруткадан көз каранды.

Таң атпай көзүңдү ушалап жумушка шашып жөнөйсүң. Жолго жетейин дегенде маршрутка өтүп кетет же 15-20 мүнөт күттүрүп кууратат. Бир кыйладан кийин булуттан чыккан айга окшоп келе жаткан аппак маршрутканы көрөсүң. Сүйүнүп барып эшигин ача салсаң ичи толо эл.

Ал эми айдоочу "ай, артка жылып койсоңор, ортосу бош эле турбайбы" деп корсулдайт. Эптеп кыпчылып "өх-хх баттым" десең артыңдан дагы үч адам келе жаткан болот. Айла жок, аларды да батырыш керек. Албетте, бул дүйнөдө жалгыз эле сен жашабайсың да. Ошентип унаага жык толгон жүргүнчүлөр айдоочуну басып калчудай абалда батканына сүйүнүп эңкейип, кыйшайып кете берет. Кээде кыздар менен бетме-бет тиктешип каласың, ошол кезде сезимдериң ойгонуп, жүрөгүң козголо баштайт. Тилекке каршы, ал сүйүү 10-15 мүнөткө эле созулат. Ошончо элдин көзүнчө ал бийкеч менен таанышып, телефон номерин алыш үчүн Чолпонбайдай эрдик керек экенин билип унчукпай кала бересиң.

Анан улам сүрүлүп жатып тээ артка өтүп кетесиң. Бир маалда эле терезени карасаң жумушуңа жеткен болосуң. Эми кайра сыртка чыгып көр! Мина коюлган талаадан сойлоп өткөндөй эле. Кечинде чыкканда деле ушул көрүнүш. Чарчап "азыр арт тарабында орун болсо отура калайын" деп кыялданып кирсең дагы деле бири-бирине кабатталып, бир буттап турушкан болот.

Балээге калган жаштар

Ошентип кыйналып бара жатсаң улгайган адамдар кирет. Аларга жол бошотуп, арттагыларга кыйкырып жатып орун алып бересиң. Кээде айрым ата-апалар маршруткага кирбей жатып эле "ай жаштар, орун бошотуп бербейсиңерби!" деп кыйкырышат. Анан берген орундукка да унчукпай эле отуруп калбай "азыркы жаштар тигиндей-мындай" деп бир короо сөз айтышат. "Рахмат балам, өмүрлүү бол!" деп койсо кандай кубанып каларыбызды билсе гана. Анан да күчүңдү сынап көрөйүн дегенсип "келе кармап алайын" дебей, оор сумка көтөрүп турганыңды унчукпай карап отура бергендер да бар.

Чынында жаштар деле эртең менен эрте туруп жумушуна же окуусуна барып чарчашат. Алар деле адам, чаалыгып уктаса уктап калгандыр. Дароо эле наалып кирбей арт жакка өтсө орун бошотуп беришет да. Баса, ал жаштар асмандан түшпөйт, ошол эле ата-апалардын балдары.

IP-телефония

Маршруткага киргенде телефон чалса зарыл ишин айта салып кайра коюп койсо түшүнөм. Кээ бири антпейт да, "кечээ түнү менен кафеде отурдук. Апеей, Айжамал ичип алса кыпкызыл экен. Жигитин кызганып Айгүл менен чачташып кетсе болобу. Аны эртеси Каныбекке айтсам каткырып өлүп калды" деген сыяктуу жеген-ичкенин, достору менен тентип жүргөнүнө чейин эзилип сүйлөшкөндөр жаныңды кашайтат. Дагы бири келинин ушактап, курбусун сынаганга үлгүрөт. Аны карап отуруп коомдук транспортто баратканын унуттубу деп аң-таң болосуң. Кээде эки-үч дос бала же кыздар түшөт да өздөрүнчө кыраан каткырык салып, жаагы тынбай "пыты-пыты-пыты" деп сүйлөшүп башыңды оорутат. Андайда жаактан ары эле бир чапкың келет.

Маршрутка р