КР эмгек сиңирген артисти, Рыспай Абдыкадыров атындагы сыйлыктын ээси, обончу жана аткаруучу Сыймык Бейшекеев

Сыймык Бейшекеев: Айсулууга арналган ыр бир түндө жазылып бүттү

(жаңыланган 17:04 06.09.2016)
КР эмгек сиңирген артисти, Рыспай Абдыкадыров атындагы сыйлыктын ээси, обончу жана аткаруучу Сыймык Бейшекеев менен журналист Гүлдана Талантбековага маектешти.

Биз интервью менен кошо сүрөткө да тартат эмеспизби. Сыймык байкенин убактысы тар экен. Фотографты күтүүнү каалабай "Эски эле сүрөттөрдөн кое бербейсиңби" дегенинен "алар ошон үчүн эски да, бизге жаңысы керек" дедим. Же ошондо эле Сыймык байкенин Айсулуу менен жолугаарын билсемчи. 

— Сыймык байке, акыркы убакта балаңыздын чыгармачылыгына көбүрөөк басым жасап калгандайсыз?

— Уулум Кадырлуу үч жашынан баштап эле чыгармачылыкка болгон каалоосу күч. Анан ырдатып көрсөм, менимче, жаман болгон жок. Акыркы учурларда чыгармачылык ышкы көбүрөөк тарта баштады окшойт. Концерт койсом мени ээрчип, гастролго чыксам чогуу жүрдү. Быйыл сегизге толду деп жыл башынан бери ыр жазып, клип тарттырып, сахнанын сырлары тууралуу үйрөтө баштадым. Буюрса, кабыл алуусу да жакшы. 

Заслуженный артист Кыргызской Республики, певец Сыймык Бейшекеев. Архивное фото
© Sputnik / Азамат Тотубаев
Сыймык Бейшекеев: мактангандык болбосун, азыр "Тасма" студиясы менен биргеликте оюн-зоок борборун ачып жатабыз. Бул кыргыз өнөр дүйнөсүнө салым кошот деп ишенем

— Азыр сизди бизнес жагын көбүрөөк ыктап калды дешет?

— Эч кандай сыр деле эмес. Ашынган болбосо да үй-бүлөнү аксатпай турган бизнес бар. Буюрса, концертти өткөрүп алсак элге сапаттуу клип, ырларды тартууласам дейм. Мактангандык болбосун, азыр "Тасма" студиясы менен биргеликте оюн-зоок борборун ачып жатабыз. Бул кыргыз өнөр дүйнөсүнө салым кошот деп ишенем. Аз да болсо кече-тойлордун өңүтүн башка жактарга бурууну максат кылып, программанын үстүндө иштеп жатабыз. 

— Концерттерде ар дайым чоң байгелерди ойнотосуз. Бул элди тартуунун амалыбы?

— Мен популярдуулуктун туу чокусунда турган кезден баштап эле келе жаткан көрүнүштөрдүн бири. Жалпысынан алтымыштай машина ойноттум. Адам сөзсүз элден алганды эмес, бергенди да билиши керек деп ойлойм. Бул кийинки муунга үлгү деп түшүндүрөт элем. Адам алгандан эч качан байып кетпейт. Эми айрым учурда байгенин максаты болот, аны моюнга алыш керек. Бирок менин жасап жаткандарым көпчүлүккө жагат.
(Сыймык байкенин телефону шыңгырап калды)

— Кечиресиз, мага чалып жатышат, жооп берип койсом болобу, ээ?

"Алло, Айсулуу сени биздин режиссер издеп жаткан экен, чалсам телефонун албай жатат дейт. Айтбек деген жигит болчу. Макул, анда" — деп телефонун койду.

— Ии, баса, Айсулуу тууралуу ыр жазып, клип тарттырам деп жаттыңыз эле?

— Жаңы эле чалган ошол алтын кыз да. Мен балбан кызыбыз алтын медаль утса ыр жаздырып, клип тарттырам деп айткам. Анын эрдиги жана намысы алтынга тете болду. Буюрса чыгарма бардык кыргыз айымдарга болгон таазим, сый-урматым. Ар бир айым биздин жакшы сөз, мыкты чыгармаларга татыктуу. Айсулууга арналган ырдын маңызы жалпы аялзатына кылган ызаатым. Ырдын сөзүн, обонун өзүм жаздым. Башында ырды күчтүү темптеги, патриоттук сезимди алоолонткон форматта кылайын деп ойлогом. Бирок Айсулууну болочокогу эне, жар экендигин ойлоп "Таазим сага, Айсулуу" деп атап, темасына ылайык кылып иштеп чыктым.

— Ыр жаратуу үчүн да көп ойлонуп, аракет кылсаңыз керек?

— Айсулуу беттешке чыккан түнү баштап, таңкы саат беште бүтүргөм. Буюрса, бет ачары 9-сентябрда болот. Ардактуу конок катары Айсулуу апасы менен келет. 

Заслуженный артист Кыргызской Республики, певец Сыймык Бейшекеев. Архивное фото
© Sputnik / Азамат Тотубаев
Сыймык Бейшекеев: тойлордо ырдагандан тартынуунун кереги жок. Ал жактагы угармандын концерттегиден айырмасы болбойт. Мен талант эч качан сатылбайт, ал бааланат деп айтаар элем

— Башка кесиптештериңизге салыштармалуу тойлордо азыраак кызмат кыласыз. "Ставкаңыз" бир топ эле жогору болсо керек?

— Тойлордо ырдагандан тартынуунун кереги жок. Ал жактагы угармандын концерттегиден айырмасы болбойт. Мен талант эч качан сатылбайт, ал бааланат деп айтаар элем. Жакшылыгында ырларымды уккусу келсе убактыма карап барып берем. Бул да болсо чакан театр. Себеп дегенде анын аурасына жараша даярданып, сөз байлыгыңды топтойсуң. Бирок тойду бизнес катары көрүп албай, концерттегидей үндү таптап, мыкты формада болушубуз керек. 

Менин ставкам ар кандай. Көпчүлүк өздөрүнүн шарттарын айтып "байке, жаңы эле буттан туруп келетабыз, элдей болуп миң доллардан төлөй албайбыз" деп шартын түшүндүрүп, ынандыра алгандардын шагын сындырбай арзан же бекер эле ырдап берген учурларым болот. Бизде жылуу сөз жыланды ийининен чыгарат деп коет эмеспи. Ал эми кээ бирөө сынап, көпкөлөңгө тартып "канчага келесиң" дегендерге өздөрүнө жараша ставкаларды айтып коем (күлүп). 

— Эсиңизде болсо керек, өткөндө кыргыз эстрадасындагы жаш ырчылар билими жоктор жана таланттуулар деп экиге бөлүнгөндөй туюлду. Ал эки ырчы жигиттин кайым айтышуусунан башталып, кесиптештеринин түрдүү комментарийлери менен аяктаган. Жаш ырчыларга болгон сиздин бааңыз?

— Менимче азырынча баа жок. Өзүм толук кандуу эстрада ырчысы эмесмин. Мен комуз менен элдик ырларды аткаруу бөлүмүн аяктагам. Эстрадага кокусунан келип калгам десем жаңылышпайм. Анткени концерт койгон учурларда элдик ырларга караганда эстраданын талабы көбүрөөк экенин байкадым. 

Ал эми ырчы жигиттердин чокулашканы туура эмес. Азыр элден өткөн калыс жок. Мен канчалык мыктымын деп төш кагып, катары менен эмгегиң сиңген артист наамың болсо да, эл кабыл албаса мындан өткөн трагедия жок. Азыркы заманда ырчы болуш ушундай оңой сезилип калды деп ойлойм. Азыр техниканын өнүккөн учурунда жеке менчик радиолор, гезиттер көп. Анан эл "аа ушул ыр жакшы турбайбы" деп уга берет. Илгери жүрөктүн жана кулактын ырчысы болот деп айтып калышчу. Биздики мурун айлап, жылдап жүрүп ырларыбыз чыкса чыгып, болбосо жүрө берет элек. Ал кезде концерттин да кадыр-баркы жогору эле. Мен ырчы инилериме айтаар элем, бири-бириңе этият болгула, өнөрпоздор өздөрүн сыйлабаса, анда угармандардын деле силерге болгон сый-урматы кетет. Өзүнүн кыйындыгын далилдеш үчүн бирөөнү жаманатты кылып, басынтуунун кереги жок. Инилериме ар бир нерсеге олуттуу карап, жигит болгула демекчимин. Бири-бириңерден кечирим сурашып койсоңор ашыкча болбойт. 

Заслуженный артист Кыргызской Республики, певец Сыймык Бейшекеев. Архивное фото
© Sputnik / Азамат Тотубаев
Сыймык Бейшекеев: мен өзүмөн кийинки ырчыларды деле көрүп таасирленип, таланттарына баа берем. Атаандашат деген бири-бириңди жек көрүү эмес. Тескерисинче ал адамдын жакшы жактарын өзүңө сиңирип алуу деп эсептейм

— Балдарыңыз бойго жетип калса керек. Алар тууралуу азын-оолак кеп сала кетсеңиз?

— Өмүрлүк жубайым Нурзада экөөбүздүн эки уул, эки кызыбыз бар. Уулум Азамат Америкада билим алат. Мени тартса эрте эле үйлөнөт. Мен жыйырма жашымда эле үйлөнгөм. Балама айтып жатабыз, эки үч жылда өзүң үйлөн, болбосо апаң экөөбүз үйлөнтүп коебуз деп. Негизи турмушту эрте баштаган жакшы болот. Кызым Каныкей 8-класста окуса, экинчи уулум Кадырлуу сегиз жашта. Анан көкүрөк күчүк кызым Назеркем төрткө чыкты.

— Азыр сизде чыгармачылык жаатта атаандаштар барбы?

— Мен өзүмөн кийинки ырчыларды деле көрүп таасирленип, таланттарына баа берем. Атаандашат деген бири-бириңди жек көрүү эмес. Тескерисинче ал адамдын жакшы жактарын өзүңө сиңирип алуу деп эсептейм.

Белгилер:
маек, эстрада, ырчы, Гүлдана Талантбекова, Сыймык Бейшекеев
Тема боюнча
Эркин Рыскулбеков: малина да тергем, тигүү цехинде да иштегем
Ырчы Самара Каримова: кээ бир тойлорду көрүп оозум ачылат

Улуттук банк Жусуп Баласагын тууралуу ролик тартты. Видео

(жаңыланган 00:31 22.04.2021)
Кыргызстандын Улуттук банкы Facebook социалдык тармагына улуу ойчул Жусуп Баласагын тууралуу ролик жарыялады.

Актёрлор Марат Алышпаев жана Назым Мендебаиров роль жараткан роликтин режиссёру Руслан Акун.

Сценарий боюнча Жусуп Баласагынды хандын алдына чакырышат. Ал жерде чогулгандардын бардыгы ханга перс тилинде сүйлөп, кылыч белек кылып жаткан болот.
Баласагындын хан алдында жалтанбай туруп кыргыз тилинде сүйлөгөнү ал жердегилерге жакпайт.

Ошондо ойчул башчыга кайрылып, “Элим өз тилинде жазып, билимин өркүндөтсө дейм” деп жооп берет. Аны мындай сөздөрүнөн кийин хан башкы кеңешчиси кылып шайлап коёт.

Улуу ойчул, акын, саясат таануучу, мамлекеттик ишмер Жусуп Баласагын 1015-жылы, айрым маалыматтар боюнча 1016-жылы Карахандар каганатындагы Чүй өрөөнүнүн чыгышындагы азыркы Токмок шаарына жакын жерде жайгашкан биринчи борбору — Баласагын шаарында туулган.

1069-1070-жылдары Жусуп Баласагын жазган түрк тилиндеги "Кутадгу билиг" ("Куттуу билим") эмгеги дүйнөнүн көп тилдерине которулган.
Азыркы учурда Жусуптун "Кутадгу билиг" поэмасынын үч нускасы сакталып турат. Бир нускасы Вена шаарында (Австрия) сакталуу. Египеттин борбору Каир шаарында сакталып турган экинчи нуска 1986-ж. табылган.

Ал эми Намангандан табылган үчүнчү нускасы азыр белгилүү болгон нускалардын эң толугу болуп эсептелинет. Эстеликтин үчүнчү нускасы азыр Өзбекстан илимдер академиясынын Чыгыш таануу институтунун кол жазмалар фондунда сакталууда. Наманган жана Каир шаарларынан табылган нускалар араб ариби менен жазылган.

Улуттук банк роликтерди Кыргызстандын эгемендүүлүгүнүн 30 жылдыгына карата тартып жатат.

Белгилер:
ролик, Жусуп Баласагын, Улуттук банк, Кыргызстан
Тема боюнча
Нөшөрлөгөн жаанга карабай Саякбайды уккан эл. Улуттук банктын видеосу
Кер мурут жигит Сүймөнкул Чокморов. Улуттук банктын улуу инсан тууралуу видеосу

Согуштун балдары. Океев, Жакиев жана Байжиевдин таберик сүрөтү

(жаңыланган 18:41 21.04.2021)
Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги архивде сакталып жаткан сейрек сүрөттөрдү жарыялап, тарыхын баяндайт.
Байбичеси Жумаш Өмүрова жана кызы Азиза Океева менен турган СССРдин эл артисти, белгилүү режиссер Төлөмүш Океев менен Кыргыз эл баатыры, жазуучу Бексултан Жакиев жана КРдин эл жазуучусу, драматург Мар Байжиевдин сүрөтү 1995-жылы Бишкек шаарында тартылган
© Sputnik / Александр Федоров

Байбичеси Жумаш Өмүрова жана кызы Азиза Океева менен турган СССРдин эл артисти, белгилүү режиссер Төлөмүш Океев менен Кыргыз эл баатыры, жазуучу Бексултан Жакиев жана КРдин эл жазуучусу, драматург Мар Байжиевдин сүрөтү 1995-жылы Бишкек шаарында тартылган.

Ал жылы Океевдин 60 жылдыгы белгиленип, кинематографисттин жакындары, кесиптештери Опера жана балет театрына чогулган эле.

Ошол кезеңди сценарист Мар Байжиев мындайча эскерди.

"Төлөмүш менен Бексултан бир айылда чогуу окушкан, үчөөбүз тең согуштан кийинки балдарбыз. Жакиев экөөбүз филология факультетинде бирге билим алдык. Мен орус, ал кыргыз бөлүмүндө студент болчу. Кийин Океев Ленинграддагы Киноинженерлер институтунун электротехникалык факультетинин үн режиссёр адистигин бүтүрүп келгенде мен "Кыргызфильмде" редактор болчумун. Ал жылдары бирге иштешип, кеңешип иш кылып жүрдүк. Анткени ал жылдары бизде көпчүлүк кыргыз кинолорун еврейлер, орустар тартышчу. Нуртай Борбиев, Геннадий Базаров, Болот Шамшиевдер жаңыдан жогорку окуу жайды бүтүп келе башташкан. Жаштар кыргыз эли кандай таланттуу, акылман эл экенин көрсөткүбүз келип бири-бирибиз менен тыгыз иштешип, ата мекендик кинематографияны дүйнөлүк деңгээлге чыгаруунун көздөчүбүз", — деди драматург.

Байжиев чыгармачылыгында Океевдин "Ак илбирстин тукуму", "Алтын күз" кинофильминин, Бексултан Жакиев "Мурасынын" сценарийин жазган.

1995-жылы Төлөмүш Океев Кыргызстандын Түркиядагы толук жана ыйгарым укуктуу элчиси болуп иштеп турган.

Белгилер:
таберик сүрөт, Бексултан Жакиев, Мар Байжиев, Төлөмүш Океев, Кыргызстан
Тема:
"Таберик сүрөт" — сейрек кездешкен ирмемдер
Тема боюнча
Чокморовдун ден соолугун алган "Караш-Караш окуясы". Таберик сүрөт
Кыргыз окумуштууларынын Бакайы — Юдахин шакирттери менен. Таберик сүрөт
Якутияда бугу издеген Болот Шамшиев, Жолон Мамытов, Айтурган Темирова. Таберик сүрөт
Бишкектеги аба-ырайы. Архивдик сүрөт

Жума күнүнө карата аба ырайы

23-апрелге караган түнү Чүй, Талас, Ысык-Көл облустарынын дыйканчылык аймактарында, Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарынын тоо этектеринде үшүк жүрүшү күтүлөт.

БИШКЕК, 22-апр. — Sputnik. Жума күнү күндүз өлкө боюнча жаан-чачын күтүлбөйт. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Маалыматка ылайык, Кыргызстандын тоолуу райондорунда кар көчкү түшүшү мүмкүн. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетиши күтүлөт.

Абанын температурасы Чүй, Талас облустарында +10…+15, Ош, Жалал-Абад, Баткен аймактарында +16…+21, Ысык-Көл, Нарын өрөөндөрүндө +6…+11 градус болот.

Күндүн табы Бишкекте +13…+15, Ош шаарында +16…+18 градус жылыйт.

Белгилер:
Кыргызстан, апрель, аба ырайы
Тема боюнча
Кыргызстандын аймактарына кар түштү. Видео жана сүрөттөр