Эл аралык Тurkvision сынагынын жеңүүчүсү Жийдеш Идирисова

Ырчы Жийдеш Идирисова: мен Нюшаны туурабайм!

1165
(жаңыланган 16:14 10.11.2016)
Ачык-айрым, каткыра тамашалап сүйлөп, ар бир ырында өзгөчө тембр жана заманбап бийчилердин коштоосунда чыккан ырчы, Эл аралык Тurkvision сынагынын жеңүүчүсү Жийдеш Идирисова менен журналист Гүлдана Талантбекова маектешти.
Ырчы Жийдеш Идирисова: мен Нюшаны туурабайм!

Маекке Жийдеш жаш ырчы Айыма менен келди. Алар телеканалдардын биринен коноктон келе жатышыптыр. Ырчы кыздар жакында эле "Эки канат" аттуу дуэт аткарып чыгышкан. Бизге берген маегинде ырдын мааниси, жаралуусу тууралуу айтып беришти. Баса, фонограммасыз, жандуу ырдатканга да жетиштик.

— Эми Айыма экөөңүздөр чогуу аткарган ыр тууралуу айта кетсеңиздер. Биргеликте ырдап чыгуу кимдин демилгеси болду?

— Айыма: Бул дуэт "Эки канат" деп аталат. Мааниси эже-сиңдинин, эки курбунун ортосундагы жылуу мамилени, сыйды билдирип турат.

— Жийдеш: Айыма экөөбүз "Алтын микрофон" долбооруна катышып, мен Айыманын устаты болчумун. Чогуу иштешкен жагып, дуэт жаздыралы десем Айыма дароо макул болду. Анын үстүндө экөөбүздүн чыгармачылыктан тышкары катыштыгыбыз бар. Жолдошум обонун жаратса, акын Акбар Кубанычбековго барып сөзүн жаздырдык. Буюрса, клиби да жарыкка чыкты. 

Кыргызстанская эстрадная исполнительница, победительница Turkvizyon Жийдеш Идрисова и певица Айым Айылчиева в радиостудии Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Эл аралык Тurkvision сынагынын жеңүүчүсү Жийдеш Идирисова жана жаш ырчы Айыма Айылчиева

— Жийдеш, сиз сынакка катышкандан кийин калың элге таанылдыңыз окшойт. Жашыңыз отуздан ашыптыр дегенде да таң калгандар болду. Буга чейин эмне менен алектенип жүрдүңүз?

— Сынакка чейин "Артек" тобунда жети жыл солист катары иштедим. Ал жакта 1980-90-жылдардагы дүйнөлүк хит ырларды жаңыдан аранжировкалап, заманбап стилде ырдачубуз. Ал группага чейин чакан чөйрөдө тажрыйба топтоо иретинде ырдап жүрдүм.

— Эмне үчүн ошол учурда чоң сахнага бет алган жок элеңиз?

— Анткени тажрыйба мен үчүн маанилүү нерсе. Сахнаны аттаганга чейин чыгармачылык жактан бутума туруп алышым керек ойлодум. Эптемей ырлардын үстүнөн чыгууну туура көргөн жокмун. 18 жашымда "Сделано в KG" теледолбооруна катышып, жыйынтыгында быша элегимди сездим.

— Ал кезде жаш болсоңуз сынып калган жоксузбу?

— Андай учурлар болгон жок. Өзүмдүн үстүмөн көбүрөөк иштеп, анан чыгайын деген эле ой болду. Жаш кезимен эле дүйнөлүк жылдыздардын чыгармачылыгын, иштөө ыкмаларын, сахнадагы алып жүрүүсүн кадимкидей бизге салыштырып, байкаштырчумун. 

— Анан атайын бир чоң сынакты күтүп, элге таанылайын деп жүрдүңүзбү?

— Чынын айтсам сынакты күткөн деле эмесмин. Тurkvision сынагына катышуу тууралуу Дарика Асылбашевадан сунуш келген. Макулдугумду берип даярдандым. Чоң сынактарга катышып анан жеңем деген ой таптакыр болгон эмес. Болгону "Жаңы толкун" сынагына барып катышкым келчү. Ал жакка барып, басынтууну байкадым. Билбейм, жеке мага ошондой сезилди.

— Сынактан жаңы келгенде мындан кийин катышпайм дедиңиз эле. Келечегиңиз дагы алдыда. Айткандарга өкүнбөйсүзбү?

— Чындыгында конкурска катышуу, даярдануу чоң жоопкерчилик. Толкундануулар, эмоциялар менен иштей билишиң керек. Ошонун баары эле конкурсант үчүн чоң стресс. Жеңишке жетпей калсаң дагы депрессияга түшүп калышың мүмкүн. Биздин аркабызда өсүп келе жаткан жаштар бар. Мисалы, Айыма, Аяна, Нурсултан булар барып жеңип келишсин. Тurkvision сынагына барып биринчи орунду алып келдим, мага болот (күлүп).

— Ыр, клиптерде, кечеде кайсыл гана жакта болбосун аркаңызда бийчилер коштоп жүрөт. Бул эмне имиджби же продюсердик долбоордун бир бөлүгүбү?

— "Артек" тобунан жеке чыгармачылыкка аралашам деп кетип жатканда жолдошум менен бизде шоу болушу керек деп сүйлөшкөнбүз. Анан бийчилер менен иштешебиз деген максат койдук. Эки жылдын бери алты кыздан топтолгон шоу-балетим иштешип келем. 

Вокалистка Жийдеш Идирисова на международном турнире серии Гран-при по борьбе на поясах (алыш) в Бишкеке. Архивное фото
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Жийдеш Идирисова: мен Нюшаны туурабайм. Албетте, өзүмдүн стилимди тапкым келет. Азыр стилимди толук таптым деп айта албайм. Изденүүдө жүрөм

— Сиздин стилиңизди, өзүңүздү алып жүргөнүңүздү Орусиялык ырчы Нюшага окшоштурушат экен. Чын эле туурайсызбы?

— Мени атактуу ырчы Нюшага окшоштуруп жатышса бул мен үчүн жагымдуу эле нерсе. Анын чыгармачылыгын абдан баалайм. Албетте, Нюшанын сахнада эркин алып жүргөнү, келбети, ырдаганы жагат. Артист кыздар үчүн бардык жагынан төп келишүү маанилүү нерсе. Бирок мен Нюшаны туурабайм. Албетте, өзүмдүн стилимди тапкым келет. Азыр стилимди толук таптым деп айта албайм. Изденүүдө жүрөм.

— Анда кайсыл ырчылардын чыгармачылыгана баа берип, таасирленесиз же изденесиз?

— Стиви Уандерден карап, изденем. Майкл Жексондун ырларынын маанисине көңүл бурам. Анткени ал көп учурда сүйүү жөнүндө ырдаган эмес. Адамдар, адамгерчилик, ынтымакка, сүйүүгө чакырган. Эстен кеткис талант Майкл Жексон өзүнүн стили, ырлары менен музыка дүйнөсүндө өзүнчө бир тарыхтын ээси. Мен дагы стилим, үнүм менен Кыргызстандын ушул тармактагы тарыхында изимди калтыргым келет. Ырларымда терең бир маани жатса дейм. Ушундай чоң инсандардан карап изденем. 

— Иштөө графигиңиз кызыктырып турат. Баарына жетишкенге аракет кыласызбы үй-бүлөгө дагы, чыгармачылыкка дагы дегендей? 

— Шоу-балетим менен жумасына үч жолу жолугуп турабыз. Андан тышкары тойлорго барабыз. Жолдошум көбүнчө ырлардын обонун жаратат. Чогуу отуруп ылайыктуусун тандайбыз. Акындар, аранжировкачылар менен иштешебиз. Анан студияда репетиция кылмай. Жеке жашоом тууралуу айткым деле келбейт. Баары жакшы. Жолдошум өзүмдүн продюсерим. Улуту — корей.

— Шоу-балет түзүлгөнгө чейин бийлечү белеңиз?

— Өзүм Нарында туулуп-өскөм. №2 Чкалов атындагы мектебинде окудум. Бийлечү деле эмесмин. Бишкекке келип Улуттук консерваторияга тапшыргандан кийин, кечкисин кафелерде иштеп жүрүп убакыт болгон жок. Мен бий менен дайыма алек эмесмин. Жаңы ыр жаралганда ошого жараша залга келип үйрөнүп, бийлеп кетем. 

Кыргызстанская эстрадная исполнительница, победительница Turkvizyon Жийдеш Идрисова и певица Айым Айылчиева в радиостудии Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Жийдеш Идирисова: жаңы келгенде кадимкидей беттерим кыпкызыл болуп айылдык экеним билинчү. Толук дагы болчумун. "Сделано в KG" долбооруна келгенде арыкташың керек деп дароо бетке айтышкан

— Корей кыздарына окшошуп кеткендиктен, тоолук кыз деп ойлобоптурбуз…

— Жаңы келгенде кадимкидей беттерим кыпкызыл болуп айылдык экеним билинчү. Толук дагы болчумун. "Сделано в KG" долбооруна келгенде арыкташың керек деп дароо бетке айтышкан. Азыр спортко убактымды бөлүп, тамак жагынан чектеп, өзүмдү формада кармап жүргөнгө аракет жасайм. 

— Кийинүү, кийим тандоо жагынан кандайсы?

— Биз үй-бүлөбүз менен кыйынчылыкта жашап өткөнбүз. Ал кезде кийим эмес тамак-ашка акча жетпей жатканда кийимге көп деле маани бербептирмин. Бар болсо кием, жок болсо мурдакылары менен эле жүрө берем. Курбу кыздарым элдин алдына чыгып калган таанымал эле адамсың, өзүңө карабайсыңбы деп урушат учурлар болот. Чынын айтсам кийим жагынан анча эмесмин.

— Стилисттер менен иштеше элексизби?

Башында сахна жагынан стилист Замира Молдошева менен иштешкем. Азыр ошол багыт боюнча бийлерге ылайыктуу форма менен келе жатабыз.

— Бала кезиңизде эмне тууралуу кыялданчу элеңиз? Азыр ал аткарылдыбы?

— Бала кезимде эле ырчы болоорумду так билгем. Башка балдардай болуп дарыгер, мугалим же учкуч болууну самаган эмесмин. Кыял дагы, максат дагы ырчылык болчу. Буюрса, кыялыма жеттим.

1165
Белгилер:
музыка, ырчы, Замира Молдошева, Жийдеш Идирисова, Нарын
Тема боюнча
Бек Борбиев: өкүл ата болуп бериңиз деп көп кайрылышат
Сыймык Бейшекеев: Айсулууга арналган ыр бир түндө жазылып бүттү
Рэпер кыз Тамга

Кыргызстандагы алгачкы рэпер кыз Тамга: бир клип тартып кыйраттык деп жүрүппүз

41
(жаңыланган 17:49 07.03.2021)
Тамга Кыргызстанда алгачкы рэпер кыз катары таанылган. Аны башкалардан аты да, үнү да айырмалап турат. Каарманыбыз бирде назик, бирде сүрдүү болуп эки образды алып жүрөт. Жакында эле дал ушул өзгөчөлүгү үчүн "Ак салкын" тасмасында башкы ролдордун бирин аткарды.

Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысы Тамганын рэп жанрына таштаган кадамы жана режиссер Эрнест Абдыжапаровдун сынынан өткөн алгачкы киносу тууралуу маек курду.

— Алгач атыңыздан баштайлы. Чоң энеңиз түш көрүп ысымыңыз ошондон улам коюлуп калганын айтып жүрөсүз. Тамга деген кадимки ариптен башка эмнени түшүндүрөт?

— Бекеринен чоң энемин түшүнө кирип, атым Тамга деп коюлуп калбаса керек. Тамга деген кыргыздардын тарыхында "белги" деген маани менен көп айтылат экен. Мен да жакшы нерсенин белгиси катары өз атыма татыктуу болууга аракеттенем.

© Фото / Давлет Казыбеков
Рэпер кыз Тамга

— Рэп жанрында кантип ырдап калдыңыз? Бирөөлөр сунуштадыбы же өзүңүз кызыктыңызбы?

— Менин алгачкы дебютум вокалдык эле ыр, бирок арасында бат ырдалган жери да бар болчу. Эл рэп сыяктуу ырдалган жерин жакшы кабыл алып жатты. Анан продюсерим менен кеңешип, "Ой, бой-бой" аттуу рэпти чыгардык. Көпчүлүккө жагып, ошондон улам рэпер катары таанып калышты окшойт. Бирок мен рэп менен эле чектелбейм, ар түрдүү ырларды аткара берем.

— Кыздардын рэп аткарышын биздин коомчулук кандай кабыл алат экен? Бир сыйра сындан өтсөңүз керек...

— Албетте, ар кандай сындар айтылды, көбүнчө "үнүң өзгөчө, ар кандай жанрга туура келе берет" деген жакшы пикирлерди угам. Эгер мага туура сын айтылса маани берип, кемчилдигимди оңдогонго аракет жасайм. "Кыздарга жарашпайт" деген сыяктуу майда-чүйдө сындарга көңүл деле бурбайм. Кызбы же балабы, каалоосу күч болсо ага эч ким тоскоолдук жарата албайт. Эгерде адам бир нерсени жасагысы келсе, башкаларга эмес, өзүнө "каалайсыңбы, жасай аласыңбы?" деп суроо берип, ошого ишенсе жасай бериши керек.

— Элдин сыны тууралуу айтып калдык, эң башкысы үй-бүлөңүз чыгармачылыгыңызга, дегеле рэп ырдаганыңызга кандай карайт?

— Мен жөнөкөй үй-бүлөнүн кызымын, түбүм Алайдан. Бирок атамдын көзү өткөндөн кийин Сокулукта окуп, чоңойгом. Чыгармачылыкка атам үчүн келгем десем да жаңылышпайм. Ал мага каалоо жаратып, шык берип кетти. Атам дүйнө салгандан кийин апам жакшы тарбия берип өстүрдү. Эң башкы колдоочуларым — жакындарым. Алар дем-күч берип турса гана башка ийгиликтерди жарата алам.

© Фото / Мирлан Саткымбаев
Рэпер кыз Тамга

— Кыргызстанда рэп аткарууга кызыккан кыздар көп эле бекен, өзүңүз ырдап чыккандан кийин байкаган чыгарсыз?

— Учурда Кыргызстанда рэп аябай эле өнүгүп, элдин талабы да жогорулап баратат. Башка ырларга да рэп кошуп жүрүшөт. Мурда кыздардын кызыгуусу жогору экенин байкабаптырмын. Өзүм аралашып калгандан кийин жаш кыздар рэп ырларын аябай эмоция менен аткарганын көрүп калдым. Instagram баракчама жазган кыздар да көбөйдү. Демек, бизден мотивация алып жатышса керек. Бул мен үчүн чоң жоопкерчилик экенин сезем.

— Ырчылар көбүнчө тойлордо ырдап киреше табат эмеспи, сиздин киреше булагыңыз кайсы жактан?

— Биз деле тойлорго барабыз, анткени азыр дээрлик жаштардын баары тойдун шаңдуу болушун каалашат. Негизи каражат табуунун жолу көп. Бир эле той менен чектелбеш керек, жаштар түрдүү иш-чараларга чакырышат. Ар кандай кинонун саундтректерине буюртма алабыз, башка да нерселер көп. Ал эми гонарарыбыз боюнча айтпай эле коеюн. Аны продюсерим менен сүйлөшкөн оң.

— Рэп бат кабыл алуу, так сүйлөө, тил үйрөнүү жаатында чоң жардам берет деген сөздүн канчалык деңгээлде чындыгы бар?

— Бул жанрда бир эле ритмде бир канча ой бат-баттан айтылгандыктан, аларды бат кабыл алып, бат айтууга туура келет. Ошондой эле башка рэпти угуп жатканда да бат түшүнүүгө аракет жасайбыз. Андыктан чын эле тез кабыл алууну үйрөтөт. Дикция дагы башкы ролдо, андыктан ар бир тыбышты туура айтуу керек. Менин ырыма чет өлкөлүктөр да кызыгып, ырдап көргөндөрүн угуп калдым. Алар да кыргызчаны ырдын жардамы менен туура айтууга аракет жасашат экен. Бул биз үчүн сыймык. Демек, тилди бат үйрөнүүгө да жардамчы боло алат деп айтсак болот окшойт. Анан, албетте, эмоция менен ырдалып, шаңдуу болгондуктан маанайды көтөрөт.

— Ырчылыктан башка эмнеге кызыгасыз?

— Бийге басым жасап жатам. Анткени менин чыгармачылыгыма аябай керек экен. Комуз чертүү боюнча окугам, аны менен бирге профессионалдуу болбосо да гитарада, фортепианодо бир аз ойнойм. Өзүмдү мажбурлап эч нерсе жасабайм. Мындан сыртары, вокалдан курс ачып сабак бере баштадым.

— Эми кеп "Ак салкын" тасмасы тууралуу болсун, анда кимдин ролун жараттыңыз?

— Жакында эле биринчи жолу "Боз салкындын" экинчи бөлүгү "Ак салкын" тасмасына тартылдым. Анда көп тажрыйба топтодум окшойт. Биз бир клип тартып алып эле кыйраттык деп жүрүптүрбүз, тасма тарткан андан бир топ эле кыйын турбайбы. Көп адамдын эмгеги сарпталат экен. Эрнест Абдыжапаров менин маектеримди көргөн экен. "Бул кыз эки башка образ берип жатат, башкы каармандын мүнөзүнө окшош экен" деп анан сунуштаптыр. Кинодо Асыл деген мекенин сүйгөн кыздын образын аткарам. Ушундан кийин мен да мекенимди көбүрөөк сүйүп калдым. Кино Ысык-Көлдө тартылып, кооздугуна көзүм тойбой ал жерге жашап калгым келди. Азыр да сагынып турам.

  • Рэпер кыз Тамга
    © Фото / Иманбек Асылбеков
  • Рэпер кыз Тамга
    © Фото / Иманбек Асылбеков
1 / 2
© Фото / Иманбек Асылбеков
Рэпер кыз Тамга

— Ал кинонун саундтрегин да сиз ырдап чыксаңыз керек?

— Ооба, Бегиш экөөбүз ырдайбыз. Кино 25-марттан баштап кинотеатрлардан көрсөтүлө баштайт. Өзүм да күтүп жатам.

— Жаш, татынакай кыздын жеке жашоосуна кызыкпай коюу мүмкүн эмес да. Табитиңиздеги мырза кандай, мүмкүн аны жолуктурган чыгарсыз?

— Табит деп ар нерсени айта беребиз. Негизгиси сезим керек да. Бардык берген маегимде бул тууралуу айтпайм. Ушу тапта менин жигитим — чыгармачыл жашоом, эмгектерим деп гана айта алам. Бүт сезимимди, күчүмдү, энергиямды чыгармачылыкка жумшоодомун.

41
Белгилер:
Тамга, чыгармачылык, кино, маек, ырчы, рэпер
Тема боюнча
Ырлары миллион көрүүчү топтогон Алтынай: мамлекеттик кызматта экениме сүйүндүм
Интернет жылдызына айланган Байзак ырчы: аябай толкунданып жатам...
Укук коргоочулардын үйүндө чоңойгом. Ырчы НурЧолпондун маеги
Аскат Мусабеков, Миргүл Асаналиева: бир ырдын арты менен сезимибиз бекемделди
Маданияттын мыкты кызматкери, Алыкул Осмонов атындагы адабий сыйлыктын ээси, акын Акбар Кубанычбеков

Кубанычбеков: адабиятчылар аймактарды аралап элге көп чыгышы керек

47
(жаңыланган 14:36 05.03.2021)
Маданияттын мыкты кызматкери, Алыкул Осмонов атындагы адабий сыйлыктын ээси, акын Акбар Кубанычбеков учурда поэзия тармагы өнүгүүгө багыт алып жатканын белгиледи.
Кубанычбеков: адабиятчылар аймактарды аралап элге көп чыгышы керек

Адабиятчылар маданий ротацияга муктаж болуп турат. Өзгөчө, акындар аймактарды кыдырып, чыгармаларын элге жеткирсе жакшы болмок. Мындай пикирин Акбар Кубанычбеков Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, чыгармалардын сынга кабылуусу анын окулуп жатканынан кабар берет.

"Поэзия тармагы элдик фольклордон чыныгы жазмага өткөнү жакшы эле өсүш болгон. Андан бери көптөгөн залкар акындар чыгып адабий айдыңда өз ордун ээлеп калды. Ал эми эгемендүүлүккө келе турган болсок, ортодо поэзия каралбай калган. Башкача айтканда, чыгарманын окурманы болуусу шарт. Алар жазуучунун өсүүсүнө түрткү болот. Көз карандысыздыктын алгачкы жылдары китеп окулбай калган. Азыр эми акырындап китепти кубалап окугандар пайда болуп келе жатат. Эгемендүүлүк алгандан бери 30 жыл болду. Бул аралыкта жакшы чыгармалар жазылды. Ошолорду иргеп, тандалмаларды топтоо зарыл. Анан адабий тармак маданий ротацияга муктаж болуп турат. Өз кезегинде Байдылда Сарногоевдин барбаган айылы калбаптыр. Азыр деле Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги тарабынан акындарга аймактарды кыдыруу боюнча демилгеленсе, чыгармалар элге жетет эле", — деди Кубанычбеков.

Акын учурда жазылып жаткан чыгармалардын сапаты көбүнесе орто заар болуп жатканын кошумчалады.

47
Белгилер:
маданият, ротация, адабият, Акбар Кубанычбеков
Тема боюнча
Эгембердиева: аялзатынын адабиятка келишин жигиттер өздөрү шарттаган