Тойдогу меймандар. Архивдик сүрөт

Өкүл ата, өкүл эне эмне себептен, качан, кантип тандалат

10241
(жаңыланган 19:58 11.01.2017)
Баш кошкон түгөйлөрдүн ынтымакта жашап, биргеликте түтүн булатышына көмөктөшкөн адамдарды тандоодо эмнелер эске алынып, кайсы жагына артыкчылык берилген?

Кыргыз элинде өкүл ата жана өкүл энени дайындоо жөрөлгөсү кылымдардан бери уланып келет. Кыздын келин болуп келген жери жашоонун оош-кыйышында жалгыз болбосун, таламын талашкан киши болсун, алар жаңы келинге жол көрсөтсүн деген тилек менен өкүл ата, өкүл эне шайлаган. Көчүп-конуп күн кечирген кыргыздар турмушка узатып жаткан кызын ошол боюнча көрбөй өтүшү ал убакта кадыресе көрүнүш эле. 

Бирок акыркы мезгилде баш кошкон түгөйлөр арасында өкүл ата, өкүл эне тандоо тартиби кескин өзгөрүп бара жатат. Адистер муну заманга жараша ылайыкташып жаткандыгы менен түшүндүрүүдө. Жаш жубайларга баш-көз боло тургандарды кантип тандап, кимдерди койгон? Тарых илимдеринин кандидаты, этнограф Абдымиталип Мырзакметов атайын Sputnik Кыргызстан үчүн аталган салттын тарыхый маани-маңызын тизмектеп берди. 

Өкүл ата жана өкүл эне кантип дайындалган?

  • Өкүл ата жана өкүл эне ким болоорун ата-энеси гана чечкен;
  • Ата-эне буга чейин катышып, жакшы мамиледе болгон адамды түгөйлөргө баш көз болуу үчүн тандаган;
  • Эркек бала тарап гана тандаган, кыз тараптын тандоосу жакшы эмес деп саналган;
  • Нике бир жолу болгон сыяктуу өкүл ата, өкүл эне дагы бир жолу гана коюлган;
  • Эгер өкүл ата же өкүл эне каза болуп калса кайра башка коюлган эмес;
  • Карым-катнаш жакшы болбой калса, башка өкүл ата жана өкүл эне тандалган эмес; 
  • Эки үй-бүлөнү эмес, бир гана үй-бүлө коюлган;
  • Үйлөнгөндөрдүн ата-энесинен улуу адам болгон эмес, бирок тең же кичүү болгон; 
  • Өкүлдүккө бойдокторду эч убакта койгон эмес.

Өкүл ата жана өкүл эненин милдеттери:

  • Баш кошуп жаткандардын никесин кыюуда күбө болуу;
  • Эки жаштын ортосундагы идиш-аяк кагышкан учурларды ата-энеге жеткирбей чечүү;
  • Жашоонун кыйынчылыгын башынан өткөргөн адам катары аларга жол көрсөтүү;
  • Материалдык жана моралдык жактан колдоо. Мисалга: мал энчилеп берүү ж.б.; 
  • Өкүл ата баланын, өкүл эне кыздын сырын угуп акыл-насаат айтуу; 

Өкүл балдардын милдеттери:

  • Өкүл ата, өкүл энеден кеп-кеңеш алып, алар менен катышуу;
  • Жакшылык же жамандыкта өз уул-кыздарындай кызмат кылуу;
  • Өкүл балдарды балдары өкүл ата менен өкүл апаны таята, таене деп атоосу; 
  • Өкүл ата жана өкүл энеге ата-апа деп кайрылуу;

Өлкөнүн жети облустагы калыңдын баасын Sputnik Кыргызстан материалынан окуңуздар>>

10241
Белгилер:
өкүл ата, тарых, каада-салт, үйлөнүү
Тема боюнча
Сүйүүдөн улам 45 жыл мурун Архангельскиден Ак-Талаага келин болуп келген Галя эже
Жети облустагы калыңдын баасы кандай?
Тойдогу хит ырлар: ырчылардын капчыгын калыңдаткан ырлардын тизмеси

Кемедеги Сүймөнкул Чокморов менен айылдык келин. "Кызыл алмадан" таберик сүрөт

144
(жаңыланган 15:00 27.05.2020)
Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги архивде сакталып жаткан сейрек сүрөттөрдү жарыялап, тарыхын баяндайт.
Белгилүү актер, сүрөтчү Сүймөнкүл Чокморов менен белгисиз келин. 1975-жыл Ысык-Көл облусу
© Фото / Александр Федоров

Белгилүү актер, сүрөтчү Сүймөнкүл Чокморов менен айылдык белгисиз келиндин сүрөтү 1975-жылы Ысык-Көл облусунда тартылган. Сүрөттүн автору Александр Федоровдун айтымында, айылдагы үйлөнүү тойду тартуу үчүн элеттиктер массовкага чогултулган.

Ал жылы КРдин эл артисти, атактуу режиссер Төлөмүш Океев жазуучу Чыңгыз Айтматовдун аңгемесинин негизинде "Кызыл алма" тасмасын тартып, Чокморов башкы каарман Темирдин образын жараткан. 

Ошол учурду режиссер "Советтик фильм" журналына "мен бир нече тасманын режиссеру, тажрыйбалуу адам катары кээде жаш кесиптештерим менен жолугуп, чыгармачылык баарлашуу кылып турушум керек окшойт" деп жазган.

Чокморов менен Океев жакшы мамиледе эле. Залкар актер режиссердун "Отко таазим" (1972), "Көк серек" (1974), "Кызыл алма" (1975), "Улан" (1977) тасмаларында башкы ролдорду аткарган. 

"Кыргыз кереметинин" түптөөчүлөрүнүн алакасы жөнүндө Төлөмүш Океевдин жубайы Жумаш Өмүрова автобиографиялык китептин биринде мындайча эскерген:

"Сүймөнкул Чокморов каза болгондон кийин Төлөмүш көпкө чейин өзүнө келе албай, көп эскерип, жоктоп жүрдү. "Келечек" киностудиясынын атынан анын сүрөттөрү менен календарь чыгарып, Анкарада ал сүрөттү калыпка салып өзүнүн кабинетине илип койгон. Кийин, тилекке каршы, анын жанына Болот Миңжылкыевдин портрети илинип калды. Төлөмүш алар менен сүйлөшүп, жан дүйнөсүнө азык алчу. Бирок жолдошум ал сүрөттөрдү көрүп алып өзүн кандай сезерин элестетүү өтө кыйын болчу", — деген Өмүрова.

СССРдин эл артисти, Кыргыз ССРинин эл сүрөтчүсү, таланттуу актер Сүймөнкул Чокморов тууралуу кызыктуу фактыларды Sputnik Кыргызстан агенттигинин материалынан окуңуздар.

 

144
Белгилер:
таберик сүрөт, "Кызыл алма" тасмасы, Сүймөнкул Чокморов, Кыргызстан
Тема:
"Таберик сүрөт" — сейрек кездешкен ирмемдер
Тема боюнча
Тасмаларына илимий мамиле жасачу. Убукеевдин "Манас ааламынан" таберик сүрөт
"Кыргыз кереметин" жараткан залкарлар эс алууда. Таберик сүрөт
Суу бойлоп... Төлөмүш Океев менен Таттыбүбү Турсунбаеванын таберик сүрөтү
Баланы көтөргөн киши. Архивдик сүрөт

Өлкөдө бөбөктөрдүн майрамын утурлай онлайн жумалык башталды

133
Кыргызстанда 27-майдан 1-июнга чейин өтө турган жумалыктын алкагында бир катар иш-чаралар уюштурулуп, ЖМКлар аркылуу көрсөтүлөт.

БИШКЕК, 27-май — Sputnik. Маданият, маалымат жана туризм министрлиги Балдарды коргоо күнүнө карата "Бактылуу балалык" онлайн жумалыгын жарыялады. Бул тууралуу аталган мекеменин маалымат кызматы билдирди.

Ага ылайык, ушул жылдын 27-майынан 1-июнга чейин өтүүчү жумалыктын алкагында "Поэзия күнү", "Жомок күнү", "Сүрөт жана көркөм тасма күнү", "Музыка күнү", "Театр күнү" жана "Нур замандын балдары" аталышындагы майрамдык иш-чаралар онлайн форматында болот.

Иш-чаралардын жүрүшү жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу берилип, социалдык медиалардан чагылдырылат.

Министрлик бөбөктөрдү келе жаткан майрамы менен куттуктап, жумалыктын жүрүшүнө бардык жарандарды активдүү катышууга чакырды.

133
Белгилер:
иш-чара, жумалык, майрам, бөбөктөр, бала, Кыргызстан
Тема боюнча
Студенттер дипломдук ишин онлайн жактап, кээ бир экзамендер күзгө калат
Бишкектин кайсы жерине мектеп, бала бакча салынат? Тизме
Казань вокзалын дезинфекциялоо. Архивдик сүрөт

Москвада чектөөлөр коронавирустун вакцинасы чыкканга чейин улантылат

0
(жаңыланган 22:43 28.05.2020)
Шаар мэри май айында вирустан каза тапкандардын саны  мындан ары да өсөрүн болжоду. Россия коронавирус жуктургандардын саны боюнча дүйнөдө үчүнчү орунда турат.

БИШКЕК, 28-май — Sputnik. Москванын мэри Сергей Собянин COVID-19 пандемиясынан улам коюлган чектөөлөр улана турганын айтты. Бул тууралуу РИА Новости жазып чыкты.

Анын айтымында, чектөө чаралары коронавирустун вакцинасы табылмайынча созулмакчы.

"Өзүн сактоо режими, санитардык чектөөлөр вакцина чыккыча созулат. Күн сайын эки-үч миңдеп оору жуктурган учурларды каттап жатабыз. Ооруканага жаткырууну азайтканыбыз менен оор абалдагы бейтаптар көбөйүүдө", — деп билдирди ал "Россия-24" телеканалына.

Мэрдин айтымына караганда, борбордо коронавируска байланышкан абал "анчалык жакшы эмес", ошондуктан шашуунун кереги жок. Мындан тышкары, май айында COVID-19дан каза болгондордун саны мындан да өсөрү болжолдонду.

"Май айында каза тапкандардын саны дагы да өсөт. Адам өлүмүнүн чыныгы себебин аныктоо өтө маанилүү. Анткени бул адам өмүрүн сактап калууга мүмкүнчүлүк берет", — деп кошумчалады мэр.

Эпидемия башталгандан бери Россиянын 85 аймагынан 380 миң адамдан коронавирус табылып, алардын 4412си каза болгон. Бейтаптардын 150 миңден ашыгы сакайып чыкты. Москвада 173 497 COVID-19 инфекциясын жуктурган учур катталган.

Жакында эле Собянин өзүн-өзү изоляцияга алуу режими жана борбор шаардагы өткөрмө кагазы 14-июнга чейин узартыларын билдирген.

0
Белгилер:
чектөө, коронавирус, Сергей Собянин, Москва, мэр
Тема:
Кытайдагы жаңы типтеги коронавирус
Тема боюнча
Бишкек мэриясы: "Автомаш-радиатор" заводунда сегиз кишиден COVID табылды