НТС телеканалынын Таң шоола берүүсүнүн алып баруучусу Канышай Рысбаева

Алып баруучу Канышай Рысбекова: эфир үчүн ар түрдүү бут тосуулар болду

4685
(жаңыланган 10:54 05.10.2017)
Таң атпай туруп боенуп, чач жасап, анан да миллиондогон көрүүчүлөрдүн алдында какап-чакап калбай, алардын маанайын көтөрүү чеберчилик, эмгек, эркти талап кылат эмеспи.

НТС телеканалынын "Таң шоола" берүүсүнүн алып баруучусу Канышай Рысбекова да теленин жүзү болуу кыялына жетип, акырындап ой-максатын иш жүзүнө ашырып келе жаткан мезгили. Ошондой эле Instagram социалдык баракчасында да активдүү колдонуучу болуп, поэзия жаатында өз өнөрүн тартуулап жүрөт.

Келечекке койгон максаттары бийик, тыпылдаган алып баруучуну Sputnik Кыргызстан агенттиги студияга чакырып маек курду.

Бугунку поэзия кечеси мырзаларга арналат💫 #поэзия_менименен

Публикация от Канышай Рысбекова (@kanyshai_rysbekova1) Дек 22 2016 в 4:52 PST

— Instagram баракчаңа катталгандардын саны 40 миңден ашат экен. Ал жактан мынча дос күтүп, колдонуучулардын санын көбөйтүү оңой эмес го?

— Социалдык тармак менин жашоомдо абдан чоң мааниге ээ. Анткени азыр адамдардын баары ошол жакта отурат. Жашоомдогу жакшы жаңылыктарды, иштеримди, долбоорлорду өзүмдүн баракчама дайыма жүктөп турам. Ал эми Instagram баракчама жазылган адамдардын саны кантип көбөйгөнү тууралуу айтсам. Өзүм негизи поэзияга жакынмын. Көркөм ырларды окуу менен эргүү алып, кээде кыйын учурлар болсо ыр окуу менен көңүлүмдү көтөрөм. Бир күнү орустардын саунд актерлорунун ушундай ырларды окуган видеоклиптерин көрүп калдым. Анан мен да телефонумду алып өзүмө жаккан ырларды окуп интернетке жүктөп койгом. Башында көп адам маани деле берген жок. Кийинчерээк сүйүү тууралуу бир ырды окусам, ошондон кийин баракчама катталгандар көбөйүп, жакшы ой-пикирлерин калтырып, "качан ыр окуйсуң" деп сурангандар чыга баштады. Бул нерсе менин кадимкидей жумушума айланып калды. Көпчүлүгү майда-барат нерседен тажап поэзияга суусап калганын сездим. "Менин ырымды окуп берчи деген акындар да көбөйдү. Атургай тамадалардан "тойлордо ыр окубайсыңбы" деген да сунуштар түшө баштады.

— Жакшы. Азыр адабият, поэзияга кызыккан жаштардын саны аз. Сенин поэзияга жакын болуп калганыңдын себеби болсо керек?

— Мен өзүм да кичинемен эле ыр жазчумун. Бирок аларды элге жарыялагандан уялам. Анткени мен-мен деген акын эже-байкелер ал ырларды укканда маанайлары чөгүп калабы деп корком. Өзүм адабиятка жакын болгондуктан да Кусейин Карасаев атындагы Бишкек гуманитардык университетинин филология факультетине тапшыргам. Кесибим боюнча мугалиммин, окуумду быйыл аяктадым. 

Ведущая программы Тан шоола на канале НТС Канышай Рысбаева
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Алып баруучу Канышай Рысбекова: мен өзүм да кичинемен эле ыр жазчумун. Бирок аларды элге жарыялагандан уялам. Анткени мен-мен деген акын эже-байкелер ал ырларды укканда маанайлары чөгүп калабы деп корком

— Анан кесибиң боюнча иштейин деген ой барбы же журналистика тармагында эле каласыңбы?

— Биз азыр жашпыз, аш десе ашка, иш десе ишке тойбой турган убагыбыз. Буюрса эки жакты тең алып кетүүгө аракет кылам. Мугалимдик кесипке жакшы жерден сунуш түшүп жатат. Күз айынан тарта бул жаатта да өз күчүмдү сынап, балдарга билим бере баштайм.

— Бул кесип абдан оор, айлык акысы да аз деп көбү канааттанбайт. Бул сенин тандооңо тоскоол болбойбу?

— Алып баруучулук кызматтан деле аябай көп акча таппайбыз. Ал жакта өзүң үчүн иштейсиң да. Ал эми мугалимдик кесипти өзүм тандап окуган соң, эмнеге иштебешим керек.

— Сыр болбосо алып баруучулардын акысы кандай болот?

— Ар кандай. Эки гонорарымдын баасын кошкондо жакшы сапаттуу бир костюм алганга жетет.

Ала Тоо жаз жыттанып турат🌸 #кыргызкызы#кыргызжери#кыргызтоосу

Публикация от Канышай Рысбекова (@kanyshai_rysbekova1) Янв 28 2017 в 3:13 PST

— Instagram баракчасы да каражат табуунун бир булагы деп айтышат. Сенин деле досторуң аз эмес экен. Ал жактан сен да каражат таап же кээ бир кызматтарды бекер колдонусуңбу?

— Ооба, мисалы мага сулуулук салондордон чачыңды жасап беребиз же бетиңди тазалап, макияж коюп беребиз деген сунуштар түшөт. Жогоруда айтып кеткендей журналист, алып баруучулардын айлык маянасы көп эмес, андыктан өзүбүздү карап жүрүүгө жакшы эле өбөлгө түзүп берет. Бирок мен башка адамдардай "бир постума мынча бергиле" дебейм, эгер кызмат купулума толсо жөн деле киргизип коем.

— Теле жаатында анын ичинде алып баруучу болуу оңой эмес. Кесибиң мугалим болсо да кандайча алып баруучулукту аркалап калдың?

— Эфирге чыгып, алып баруучу болуу менин кыялдарымдын бири болчу. Бирок ата-энем таптакыр журналист болуума каршы чыккан. Студент кезимде ата-энеме айтпай КТРКга барып теле тармагынын "ашканасын" өздөштүрдүм. Андан соң НТС телеканалына журналист болуп атайын репортаж, сюжеттерди жасаганды үйрөндүм. Бир күнү "мени алып баруучу катары байкап көрбөйсүңөрбү" десем, жетекчилик "сен азыр жашсың, тажрыйба топтошуң керек" деп койгон. Таарынып, ЭлТР каналына барып Замир Казакбаев деген агайдан сабак алып, ошол жакта эфирге чыгып, кыялымды орундаттым. Ошол агайдын артынан көп нерсени үйрөнүп, ал бизге ааламга жол ачып берүүгө жардам берди. Чындыгында алып баруучу болуу оор нерсе экен. ЭлТР телеканалынан көп сыноолорго кабылып, эфир болгон жерде интрига да көп болооруна ынандым. Бирок сынган жокмун, андай нерселер мени ого бетер такшалтты. Андан соң кайра НТС телеканалына келип алып баруучу болуп калдым. 

Ведущая программы Тан шоола на канале НТС Канышай Рысбаева
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Алып баруучу Канышай Рысбекова: алып баруучулук кызматтан деле аябай көп акча таппайбыз. Ал жакта өзүң үчүн иштейсиң да

— Алып баруучу болууну самап жүргөн кыздар макаланы окуп калса аларга эмне деп айтат элең?

— Кандай максат көздөбө эң алгач каалоо күчтүү болушу керек. Эгер адамдын каалоосу болсо ал түрдүү тоскоолдукту жеңет жана келбет деген нерселер да негизги маселе болбой калат. Мисалы, Голливуд актеру Брюс Уиллис убагында кекеч болчу экен. Кийин актер болуп роль жаратканда образга берилип, кекечтиги жоголуп кетчү экен. Мындан улам каалоо болсо көздөгөн максатка жетүү оңой деп айтып кетет элем. Андан соң адамдан интеллект талап кылынат. Башкача айтканда канчалык көп китеп окуп, маалымат алып, жаңы бир нерсени үйрөнүп турса ал адам бир гана алып баруучу эмес, бардык жактан өз ордун таба алган инсан боло алат.

— Алып баруучу болуш үчүн таанышың же акчаң да негизги орунду ээлейт дейт. Буга кошуласыңбы?

— Жок, азыр андай заман эмес. Азыр аракет кылгандардын заманы. Мен өзүмдүн күчүм менен баарына жетип келе жатам. Ата-энем карапайым эле адамдар. Эң негизгиси адам өзүнөн. Өзүнүн күчүнө ишенсе эч ким ага тоскоол боло албайт.

— Таң атпай туруп боенуп, чач жасап, анан да какап-чакап калбай камера алдында өзүңдү эркин алып, элдин маанайын көтөрүп айтор сага таңкы берүү алып баруу кыйын эмеспи?

— Таңкы беште турам. Беш жарымда кызматтык унаа бизди үйдөн алып кетет. 6:00дөн 7ге чейин боенуп, кийинип, текстимди караганга жетишем. Өзүм абдан ыкчам кыймылдагандыктан баарына жетишүүгө аракет кылам. Мен көп деле боенбойм, ага караганда чачыма көп көңүл бурам. Кудайга шүгүр азыр жашпыз, келбетибиз көп деле косметиканы талап кылбайт.

— Эфирге кийимди өзүңөр эле алып киесиңерби?

— Өзүбүз эле кийинебиз, бирок кээде телеканал да дүкөндөр менен сүйлөшүп алып берген учурлар болот.

— Сени ар түрдүү клип, жарнамаларга тартылып жүргөнүңдү да көрүп калабыз. Тасмаларда роль жаратуу оюңда жокпу?

— Буюрса, август айында тасманын үстүнөн иштейли деп жатабыз. Бирок менде актердук билим, чеберчилик жок болгондуктан ушул күнгө чейин уялып келем. Анткени ар бир нерсени өзүнүн ишин билген адам жасаса жакшы болот го. Азыр актердук чеберчилик боюнча сабактарды алып жатам.

— Чоң иш-чара, фестивалдарды алып бара баштадыңбы?

— Азыр мен жаңы өсүп, такшалып келе жаткан алып баруучумун. Буюрса аз-аздан чакыруулар болуп жатат.

— "Кыздын бараар жери күйөө" дейт эмеспи. Кокустан турмушка чыккандан кийин жолдошуң алып баруучулук, журналист болууну токтот десе эмне кыласың?

— Өмүр бою теле жаатында жүрүшүм керек деген чектөөлөр менде жок. Келечекте өзүмдү кайрымдуулук долбоорлорун жасаган, бир кишинин болсо да жашоосун өзгөрткөнгө салым кошкон адам катары көрөм. Эгер жолдошум экөөбүз бири-бирибизди түшүнсөк бул мен үчүн чоң деле маселе жаратпайт. Үй-бүлө күтүп, балдарды тарбиялап, жакшы кожойке болсоң бул деле аял үчүн чоң жетишкендик.

— Жигиттердин кандай сапаттарын баалайсың?

— Мырзада жоопкерчилик, айкөлдүк, эр жүрөктүк ушул үч сапат болсо менин гана эмес, бардык эле айымдын жүрөгүнөн түнөк табат болуш керек. Бирок эгер бир адамды жакшы көрүп калсаң анын жаман жагы сага көрүнбөй калат. Ал эми жакпаган киши болсо анын артыкчылыгы сага кемчиликтей сезилет. Мисалы, мага Төлөгөн Касымбековдун "Сынган кылыч" романындагы Нүзүптүн образы жагат. Кээде болочок жолдошум ушундай сапаттарга ээ болсо деп ойлоп коем.

— Артыңан жүгүргөн мырзалар көппү?

— Сүйүүсүн арнап, сөз айттырган мырзалар бар, бирок мен өзүмдүн жүрөгүмдүн ээсин таба элекмин.

— Кыргыздарда жаман бир адатыбыз бар жерлигин сурай беребиз. Анан сураштыра келсең эле тууган же куда болуп чыга келет. Салтты бузбай мен да бул суроону узатайын. Кайсы жактын сулуу кызы болосуң?

— Нарын облусунун Ат-Башы районунда төрөлүп өскөм.

4685
Белгилер:
алып баруучу, телеберүү, мугалим, Кыргызстан
Тема боюнча
Самара Токтакунова: жоолукту үчүнчү ирет башыман алып салаарда кемпир колдон алды
Абдыбаитова: биздин радио ырчылардан акча албайт
Блокнотко жазган киши. Архивдик сүрөт

Малайлык, музооканада жашаган күндөр. "Ажардын" автору Баялинов жөнүндө 9 факты

111
(жаңыланган 12:40 26.09.2020)
Бул күндөрү кыргыз прозасынын жана кесипкөй котормочулуктун башында турган жазуучу Касымалы Баялинов жарыкка келген. Ал эми быйыл залкар калемгердин 118 жылдыгы белгиленүүдө.

Sputnik Кыргызстан агенттиги оор тагдырга туш болуп кыйын кезеңдерди башынан өткөргөн улуу инсанды эскерип, анын өмүрү менен чыгармачылыгындагы кызыктуу фактыларды сунуштайт.

Орус улутундагы айылдашынан тил үйрөнгөн бала. Касымалы Баялинов 1902-жылы 25-сентябрда Ысык-Көл районуна караштуу Көк-Мойнок айылында бардар үй-бүлөдө туулган. Бирок ата-энесинен эрте ажырап, туугандарынын колунда өскөн. Мектептин жоктугунан улам кичинекей Касымалы айылдагы орус улутундагы адамдан сабак алып, күн сайын он сөздөн үйрөнүп, орус тилин өздөштүрүүгө аракет кылган.

Ачылбай калган каттар, жазылбай калган саптар. Кусейин Эсенкожоев тууралуу кызыктуу алты факты

Кытайдагы оор күндөр. 14 жашында эл менен кошо Кытайга качып, окуусун андан ары уланта албай калган. Бөтөн эл, бөтөн жердеги кыйын учурларды жазуучу кийин минтип эскерген: "Малыбыз ашууда кырылып, андан калган бирин-экиси Турпанга келгенде "делбе" чөптү жеп ууланып өлүп, кур алакан калдык. Колубузда бирин-серин гана жандыгыбыз бар. Ошолордон берип уйгурлардын уйкана, музооканаларына баш калкаладык. Жээнбай абам, Сейилкан апам бизге коңшу. Алар уйканада, биз музооканада турабыз. Канчалык жууп, шыпырып, тазалап,  эшигин улам ачып желдетсек да жипкирткен сасык жыт такыр кетпейт. Айла канча! Эшигине кийиз калап, жерине чөп төшөп, ошондо жашап турабыз", — деп жазган өз эскерүүсүндө.

Билимге умтулган өспүрүм. Октябрь революциясынан кийин ал жактан кайтып келгенде малайлык кылып, 1918-жылы Токмокко жөө келет. Курсагын тойгузуу үчүн аскердик бөлүмдө ашпозчунун жардамчысы, дарыканада дары-дармек ташуучу да болуп жанын баккан. 17 жашында комсомолго кабыл алынып, ошол эле жылы Ташкенттеги алты айлык советтик-партиялык курсун аяктаган. Андан соң жарым жылдык педагогикалык курсту окуган. 1925-жылы Алматыдагы казак педагогикалык техникумун, 1933-жылы Москвада Бүткүл союздук журналистика институтун бүтүргөн.

Уктап жатканда атып кетишкен. Султан Ибраимов тууралуу 10 факты

23 жаштагы редактор. Билим алып жүргөн учурунда бир топ жерде иштегенге да үлгүрөт. 18ге чыкканда Нарында Комсомол комитетинде эмгектенип, 23 жашында Москвадагы Борбордук басмакананын кыргыз бөлүмүнө редакторлук кызматка жиберилет. 1920-30-жылдары төрт жылдай Кыргызмамбастын башкы редактору кызматын аркалаган. Кийин Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз райондук гезитинде, "Советтик Кыргызстан" басылмасында, согуш жылдары "Ысык-Көл правдасы" облустук гезитинде редактор болуп эмгектенген.

Кыргыз прозасынын башатында турган. Болочоктогу белгилүү акын жана жазуучу алгачкы ырларын 1920-жылдардын башында жарата баштап, чыгармалары казак, татар тилдеринде окурмандарга сунушталат. 24 жашында улуттун трагедиясы болгон 1916-жылдагы Үркүндүн оор күндөрүн баяндаган "Ажар" аңгемеси жарыкка чыгып, ал чыгармасы менен кыргыз прозасынын баштоочусу катары таанылган. Баялинов андан соң "Бакыт", "Кыйын өткөөл", "Курман жылга" повесттерин, "Боордоштор", "Көл боюнда" романдарын, "Түлкү менен суу", "Чабалекей менен жылан", "Шаифтин аңгемеси", "Мурат" аттуу аңгемелерин жараткан. Эмгектери орус, азербайжан, өзбек, казак, татар, француз, англис, немис, чех тилдерине которулган, анын айрым чыгармалары азыркыга чейин окурмандардын колунан түшпөй келет.

Уулдуу болууну эңсеп жүрүп... Композитор Калыйбек Тагаев жөнүндө 9 факты

Фронтко аттанып, бирок барбай калган. 1941-жылы Улуу Ата Мекендик согуш башталганда Касымалы Баялинов да башкалар сыяктуу эле аскерге чакыртылып, жоокерлер поездге отургузулган. Бирок бийлик мугалим, кабарчыларды өз жеринде калтыруу чечимин кабыл алып, фронтко кетпей калган. Анын үстүнө көп жыл кургак учук менен алышып жүргөн. Ошол мезгилдери Баялиновдун фин согушуна катышкандыгы үчүн капитан чини болгон.

Кесипкөй котормочу. Калемгер жазуучулуктан сырткары котормочулук менен да алектенген. Ал кесипкөй котормочулардын алгачкыларынан болуп, Максим Горькийдин "Макар Чудра" аттуу аңгемесин, Александр Пушкиндин "Кавказ туткуну", "Руслан менен Людмила" аттуу поэмалары, "Евгений Онегин" романын жана башка бир топ орус жазуучуларынын чыгармаларын кыргыз тилине которгон.

Акаевге кеңешчи, Өзбекстанга элчи болгон. Салижан Жигитов тууралуу 9 факты

Өз арабасын өзү тартып... Жаштайынын жетимчиликтин, жокчулуктун азабын тарткан Касымалы өзүнүн күчү менен эле СССР Жазуучулар союзуна мүчө болгон. Улуу Ата Мекендик согуштан кийин Кыргызстан Жазуучулар союзунун жетектеп, СССР илимдер академиясынын кыргыз филиалынын Тил жана адабият институтунун илимий кызматкери болуп иштеген. Түрдүү бут тосууларга карабай Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешине депутат болуп да шайланган.

Министрдин атасы. Кыргыз эл жазуучусу өзүнүн келинчеги менен Башкыртстанда таанышкан. Түгөйлөр баш кошуп эки уул, эки кызды тарбиялап чоңойтушкан. Улуусу Марклен көп жыл маданият тармагында иштеп, Кыргыз ССРинин маданият министри болгонго чейин жетишкен. Кыздарынын бири ЖОЖдо тилчи мугалим болуп иштесе, экинчиси музыкант. Кичүү уулу узак убакыт Автордук укук боюнча бүткүл союздук агенттикте иштеген. Учурда алардын бардыгы пенсияда. Кыргыз эл жазуучусу 1979-жылы 3-октябрда 77 жашында бул дүйнө менен кош айтышкан.

111
Белгилер:
факты, Касымалы Баялинов, жазуучу, Кыргызстан
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар
Тема боюнча
Уулдуу болууну эңсеп жүрүп... Композитор Калыйбек Тагаев жөнүндө 9 факты
Опера жана балет театрын гүлдөткөн! Марклен Баялиновдун жасаган иштери
Манас эпосу. Архив

"Манас" эпосунун казак тилиндеги жаңы котормосу чыкты. Өзгөчөлүгү

96
(жаңыланган 22:44 24.09.2020)
Автор буга чейин Казакстанда басылып чыккан төрт томдук котормо эл арасында сейрек кездешерин жана балдарга анча түшүнүксүз экенин айткан.

БИШКЕК, 24-сен. — Sputnik. Белгилүү манасчы Баянгали Алимжанов "Манас" эпосунун казакча котормосунун жаңы версиясын тартуулады. Бул тууралуу "Казинформ" жазды.

Ага ылайык, 40 жылдан бери манас айтып келген Алимжановдо эпосту өз версиясында которуу идеясы былтыр жаралган.

Анын айтымында, казак жазуучусу Мухтар Ауэзовдун жетекчилиги алдында басылып чыккан төрт томдук котормо эл арасында сейрек кездешет жана балдарга анча түшүнүксүз.

Жолдошов: "Манас" кара сөз менен жазылса 500-600 китеп топтому чыкчудай

Алимжанов 100 миң сапты түшүнүү окурманга оңой эмес экенин белгилеген. Ошондой эле Кыргызстанда балдар үчүн "Манастын" бир томдугу чыкканын айта кеткен.

"Мен "Манасты" 67 күндүн ичинде толугу менен которуп бүттүм. Китептин өзгөчөлүгү — эпостун эң күчтүү, көркөм, поэтикалык үзүндүлөрү Манастын рухун чагылдырган прозада баяндалган. Эпосту кыскача, келечек муундарга түшүнүктүү тилде бергим келди. Манасты ар бир манасчы өзүнчө айтат. Эпостун сюжети бирдей болгону менен түрдүүчө берилет", — деген Алимжанов.

Китептин бет ачары Нур-Султандагы "Достук" үйүндө өткөн.

96
Белгилер:
котормо, Манас эпосу, Кыргызстан, Казакстан
Тема боюнча
"Боз кырдын ойгонушу: Чыңгыз Айтматов". Залкарга арналган китеп түрк тилинде чыкты

Каарына карышкырлар чыдабай. Аюу жырткычтарды тамаксыз калтырды. Видео

0
(жаңыланган 20:32 26.09.2020)
Видео АКШнын Йеллоустон улуттук паркында тартылган. Карышкырлардын үйүрү менен бизонго аңчылык кылышып, аны кармап жыгышкан. Аюу келип алардын олжосун талашкан.

Йеллоустондогу аюулардын салмагы 300 килограммга жетет. Ал эми жергиликтүү карышкырлар 5-6- килограмм чыгарын National Geographic Россия жазат. Кармашта аюу жеңүүчү болуп чыкты. Карышкырлардан өлгөндөрү болгон эмес.

0
Белгилер:
кармаш, карышкыр, аюу
Тема боюнча
Айкырып, эки аяктап тура калып кармашып... Канададагы аюулардын видеосу