Улуттук кийим кийген кыздар. Архивдик сүрөт

Канышай, Кайнар, Калыс, Керээз... Атыңыздын маанисин билесизби?

1405
(жаңыланган 18:15 02.05.2018)
Балага туура, маңыздуу ат коюу — ата-эненин негизги милдеттеринин бири. Андыктан наристеңизге ысымды жакшы ойлонуп, маанисин түшүнүп ыйгарганыңыз оң.

Sputnik Кыргызстан агенттигинин кыргызча ысымдар рубрикасы уланат. Бул ирет да сиздерге кыздар-балдардын 20 ысымын сунуштамакчыбыз.

Эркек балдарга берилчү 10 ысым

Жусуп. Бул ысым кыргыздарга араб тилинен өткөн. Кезегинде араб тилине еврей тилинен кабыл алынган. Ал байыркы еврей тилинен которгондо "көбөйсүн, өссүн, артылсын" деген маанини туюндурат.

Жээналы. Жээнбек, Жээнбай, Жээнай, Жээнгүл, Жээнбүбү, Жээнкул, Жээнтай, Жээнмырза сыяктуу бир антропонимдик негизден тараган ысымдар бала таятасыныкында, жээндериникинде, таекелериникинде, айтор, энесинин бир туугандарыныкында, тай журтунда төрөлгөн учурда берилген.

Зайыр. Лексикалык өзөгү "ачык-айкын, нур чачып жалтырап туруучу, көркөм, сулуу" деген маанини туюндурат. Көпчүлүк учурда эркек балдарга ыйгарылат.

Зарлык. Бул ысым башка түрк элдеринде учурабай, кыргыздардын өзүндө гана кездешкен. Ата-эне зарыгып, жашы кырк-элүүгө барганда уулдуу болсо аларды Зарлык, Зарыл, Зарылбек деп коюшкан.

Каарман. Мындай энчилүү ат кыргыз балдарына 40-жылдары коюла баштаган. Ата-энеси балдарына "замандын алдыңкы адамы, эмгек каарманы (баатыры) болсун" деген тилек менен бул ысымды ыйгарышкан.

Кабыл. Ата-эненин балалуу болгондон кийинки "тилегибиз кабыл болуп, балалуу болдук, ыраазыбыз, балабыз эми биздин турмушубуздун кабыл алуучусу болсун" деген аруу тилеги.

Кадыр. Турмушта жоро-жолдошторунун арасында, үй-бүлөсүндө, коомдо абройлуу-барктуу киши болсун деген максатты көздөп коюлат.

Кайнар. "Кайнар" деген сөз — "булак" деген маанини түшүндүрөт. Мындан улам ата-энеси "өмүрү булак менен тоодой таза, узак болсун" деген үмүт-тилек менен ымыркайына койгон.

Кайрат. Лексикалык өзөгү "күч-кубаттуу, бекем, эр жүрөк" деген маанини туюндурат. Эркек бала төрөлсө жакындары "тайманбас эр жигит болсун" деген максат менен баласын Кайрат аташкан.

Калмырза. Наристе төрөлгөндө денесинде калы болсо ата-энеси "уулубуз бактылуулук жышааны менен төрөлдү, перзентибиз элдин керегине жараган, элге кызмат кылган азаматтардан болсун" деп эркек баласына ушул атты беришкен.

Калыс. "Кара кылды как жарган калыс, адилеттүү адам болсун" деген аруу тилек менен эркек балдарга берилген ысым.

Кыз балдарга берилчү 10 ысым

Канышай. "Каныш" деген сөздүн лексикалык өзөгү "ханыша, хандын аялы" деген маанини туюндурса, "ай" байыркы түрк тилинде "сулуу, көркөм, асыл, аппак, нурдуу, акылдуу, кымбаттуу" деген маанини билдирет. Ата-эне терең маанини камтыган атты кыздарына "бактылуу, кадыр-барктуу, ажарлуу" болсун деп ыйгарган.

Калзат. Кал – элдик түшүнүк боюнча адамдын бетиндеги нуру, наристенин келечек куту, бакыттын белгиси деп эсептелет. Кызынын денесинде чоңураак калы бар болуп төрөлсө анда ага ушул сыяктуу Калзат, Калиман деген ысымдар берилген.

Керээз. Энесинин боюнда калып, атасы өлгөндөн кийин төрөлгөн балага атанын керээзи (атасынын энесине, турмушка калтырып кеткен белеги, туягы, мурасы) деген мотив менен байланышкан ысым. Көпчүлүк учурда кыз балдарга коюлат.

Көксулуу. Көк — бул асман. Кыз бала жарык дүйнөгө келсе жакындары "көктөй сулуу, бийик, нурлуу болсун" деген мааниде ушул ысымды ыйгарышкан.

Көктөм. Көктөм — жаз мезгилинин синоними. Аталган мезгил дайыма сулуулуктун, кооздуктун символу катары эсептелет. Мындан улам ата-эне кызын жаз мезгилине салыштырып "жылуулук чачкан, ажайып сулуу кыз болсун" деген тилекте кыздарын Көктөм аташат.

Кулпун. Кыз балдардын энчилүү аты. Бул ысым "жүзү албырып бетинен нуру өчпөгөн, сынынан, сымбатынан тайбаган, дайыма кубулжуп, көрктөнүп, кулпуруп турган кыз болсун" деген аруу тилек менен коюлат.

Курманжан. Орто Азия элдеринин тарыхында "Алай канышасы" деп аталган Курманжан даткадай" эл-жерине берилип, акылдуу, чечкиндүү аял болсун" деген ниетте кыз балдарга коюлган ысым.

Күнзат. Эркек балдарга да, кыз балдарга да күндөй ысык жана сүйкүмдүү болсун деп коюшат.

Күмүшай. "Күмүш" деген сөздүн лексикалык мааниси баалуу буюм дегенди туюндурат. Ай — бул асмандан, бийиктен тийген, караңгыны жарык кылган, шоола чачкан түбөлүктүү планета. Ата-эненин кызы "айдай сулуу, көрктүү селки жана баалуу-барктуу кыз болсун" деген ой-тилегинен алынган ысым.

Кызжибек. "Жибектей созулган кыз болсун" деген тилек менен кыздарга ыйгарылып келет.

1405
Белгилер:
ысым, ата-эне, ымыркай, Кыргызстан
Тема:
Кыргызча адам аттары (13)
Тема боюнча
Актан, Аскар, Айида, Асыл. Атыңыздын маанисин билесизби?
Дүйшөмбү, Шейшемби, Бейшемби. Апта күндөрүнүн аталышын алган кыргызстандыктар
Оймо фестивалынын катышуучулары. Архив

Эскирген сөздөр эсиңизде барбы? Кызыктуу тест

3179
(жаңыланган 22:25 23.05.2020)
Эскирген сөздөрдү угуп же китептен окуп калсаңыз маанисин түшүнөсүзбү? Биз сунуштаган кезектеги тесттен өтүп, өзүңүздү сынап көрүңүз, билбегениңизди билип аласыз.

Sputnik Кыргызстан сайтынан каалаган темада каалаган учурда каалаган санда тест таба аласыз. Алардын тематикасы ар кыл.

Эгерде Кыргызстан санариптешип баратат, онлайн-диктант жазышым керек десеңиз, аныбыз дапдаяр.

Сабаттуу жаза аларымды текшерем дегендерге тестти илгиртпей сунуш кылабыз.

Кандай гана кыргызча татаал сөз болсо да, кыйналбай түшүнөм дегендер үчүн да тест даярдаганбыз.

Депутаттын ката жазарын көрөм десеңиз, көз майыбызды коротуп жасаган тест да бар.

Баса, Facebook баракчабызга кирсеңиз, каалаган темада тесттер бар. Четинен өтө берсеңиз болот.

3179
Белгилер:
сабат, кыргызча тест, кыргыз тили, жазуу, тест
Тема:
Кыргызча тесттер
Тема боюнча
Карантинде отуруп катасыз жазууну унутуп калган жокпузбу? Тест
Кыргызча сабаттуу жаза аласызбы? Тест
Макалдатып сүйлөй аласызбы? Тест
Милиция кызматкерлери. Архив

ИИМ милициянын эмгегин, түйшүгүн чагылдырган ырларга сынак жарыялады

151
Чыгармалар ушул жылдын 15-октябрына чейин кабыл алынып, жыйынтыгы 7-ноябрда чыгарылат. Жеңүүчүлөргө байгелүү сыйлыктар каралган.

БИШКЕК, 22-май — Sputnik. Ички иштер министрлиги Жазуучулар союзу менен биргеликте милициянын эмгегин, түйшүгүн жана коомдогу ордун чагылдырган чыгармаларга "Бир ырдын сынагы" аттуу конкурс жарыялады. Бул тууралуу министрликтин маалымат кызматы билдирди.

Ага ылайык, чыгармалар ушул жылдын 15-октябрына чейин кабыл алынып, жыйынтыгы 7-ноябрда чыгарылат. Жеңүүчүлөргө байгелүү сыйлыктар тапшырылмакчы.

"Кыргыз милициясы бүгүнкү күндө эл менен байланышын арттырып, коомчулук менен чогуу иш алып барууну көздөп, болгон аракетин жумшап жатат. Эл да муну түшүнүп, жапа тырмак колдоп, жардамын аябай берип келет. Мына ушул байланышты мындан ары да кеңейтүү, өркүндөтүү максатында сынак жарыяладык. Ага катышам дегендер милициянын жагымдуу образын ачып, анын түйшүгүн, эмгегин жана коомдогу ордун көркөм чагылдырышы керек", — деп айтылат маалыматта.

Сынакка жиберилген ыр мурда эч жерде жарыяланбаган, конкурска гана арналып жазылган чыгарма болушу шарт. Ошондой эле катышуучулардын жаш курагы боюнча чектөөлөр жок экендиги эскертилди.

Конкурска катышуунун жол-жобосу тууралуу ИИМдин сайтынан таанышууга болот.

151
Белгилер:
чыгарма, сынак, эмгек, милиция, ИИМ
Тема боюнча
Облус борборлорунда Милициянын кайгуул-күзөт кызматы иштей баштайт
Аралык сакталсын! Милиция коомдук транспорттун айдоочулары менен жолукту
Шамалга учкан чатыр. Архивдик сүрөт

Бакты омкоруп, чатырды кагаздай учуруп... Екатеринбургдагы шамалдын видеосу

0
(жаңыланган 22:09 25.05.2020)
РИА Новости агенттигинин ИИМ жана жергиликтүү саламаттык сактоо органына таянып жазганына караганда, жаратылыш кырсыгынан эки киши көз жумду.

БИШКЕК, 25-май — Sputnik. Урал жана анын борбору Екатеринбург шаарында (Россия) дүйшөмбү күнү кечинде катуу бороон-чапкын болду. Ал учурда тартылган видеолорду интернет колдонуучулар социалдык тармактарга жүктөдү.


Кадрларда көрүнүп тургандай, шамал темир такталарды, курулуш таштандыларын асманга сапырып жатат.

Башка видеодо жерге түшүп калган темир чатырдын үстүндө турган кишини шамал алып ыргытып, темирди кагаздай желбиретип учуруп кеткенин көрүүгө болот.

РИА Новости агенттигинин ИИМ жана жергиликтүү саламаттык сактоо органына таянып жазганына караганда, жаратылыш кырсыгынан эки киши көз жумду.
Материалдык чыгым эсептелип жатат.

0
Белгилер:
Россия, Екатеринбург, шамал, кырсык, аба ырайы
Тема боюнча
Автобусту алып бараткан катуу шамалдын видеосу. Индиядагы окуя
Суу каптаганы аз келгенсип, эми куюн кууратты. Казакстандагы окуянын видеосу