СССРдин Эл артисти, төкмө акын Эстебес Турсуналиев. Архив

Төкмө жана калемгер Эстебес Турсуналиев тууралуу кызыктуу 6 факты

1156
(жаңыланган 00:31 07.05.2018)
СССРдин Эл артисти Эстебес Турсуналиев көзү тирүү болгондо бүгүн 87 жашка чыкмак. Залкар акын 2005-жылы 11-октябрда 74 жаш курагында дүйнө салган.

Sputnik Кыргызстан агенттиги улуу төкмөнүн туулган күнүнө карата өмүрүнөн алынган кызыктуу фактыларды окурмандарга сунуштайт.

Үй-бүлөсү. Эстебес Турсуналиев 1931-жылы 5-майда Талас облусунун Манас районуна караштуу Кара-Арча айылында өнөрпоздордун үй-бүлөсүндө туулган. Атасы Турсуналы комузду жакшы чертсе, энеси Арпаян оозеки чыгармаларды мыкты билген жомокчу жана кошокчу болуптур. Мындан улам, кичинекей Эстебес жаштайынан эле чыгармачылыкка аралаша баштаган. Акындын айтымында бала кезинен эле комуз менен кошо чоңоюп, күү черткенди атасынан үйрөнгөн.

Поэт-импровизатор Эстебес Турсуналиев
© Sputnik / Георгий Зельма
Эстебес Турсуналиев белгилүү төкмө акын Алымкул Үсөнбаевден сабак алган

Токтогул менен Алымкулдун жолун улап… Ырчылык менен төкмөлүктүн жол-жоболорун белгилүү төкмө акын Алымкул Үсөнбаевден үйрөнгөн. Ал эми Үсөнбаев улуу акын Токтогул Сатылгановдун шакирти эле. Андыктан Эстебес Турсуналиевди Токтогулдун жолун улаган саналуу акындардын бири десек болот. Ал устаты менен 1946-жылы таанышкан. Жаш төкмөнүн талантына баа берип, Токтогул Сатылганов атындагы Кыргыз мамлекеттик филармониясына алып келет.

Төкмө жана калемгер. Турсуналиев фольклордук топ менен бирге Индия, Бельгия, Швеция, Франция жана Япония сыяктуу ондогон өлкөлөрдө гастролдордо болгон. Анын чыгармалары 1950-жылдан баштап басма сөздө жарык көрө баштаган. Биринчи поэтикалык жыйнагы "Акындын үнү" деген ат менен 1960-жылы басылып чыккан. Ал аткарган "Жинди суу" менен "Кыз-жигит" термелерин, өзү чыгарган "Акишим", "Анделек" сыяктуу ырларын ар бир кыргыз сүйүп уккан. Турсуналиев филармониядагы 60 жылга чукул чыгармачылык өмүрүндө төкмөлүк өнөр менен айкалыштырып "Айтыштар", "Заман жарчысы", "Эскерүүлөр", "Ыр өмүрүм" жана "Кайыңды" аттуу китептерин жарыкка чыгарган.

Певец-импровизатор Эстебес Турсуналиев
© Sputnik / Мамадалиев
Төкмө акын "Айтыштар", "Заман жарчысы", "Эскерүүлөр", "Ыр өмүрүм" жана "Кайыңды" аттуу китептердин автору

Казакстандын калк артисти. Төкмө акынды убагында коңшу казак эли өздөрүнө биротоло чакыруунун аракетин катуу көрүшкөн. Бардык шартты түзүп беришерин убада кылганына карабастан Турсуналиев баурлардын сунушка макулдугун берген эмес. Алп акындын өнөрүн Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаев да катуу баалап, өлкөсүндөгү мааракелерге тез-тез чакырып, ырдатып турган. Ал гана эмес акынга "Казакстандын калк артисти" наамын өз колу менен тапшырган экен.

Гастролдогу махабат. Жубайы Райгүл Деркенбаева да ырга шыктуу болгон. Акын баштаган фольклордук топ Алматыга гастролго чыгуу үчүн ырчы кыз издей баштайт. Алар бир катар музыкалык фестивалдардын катышуучусу болгон жаш кызды ырдатып көрүшүп, жактырышат. Ошентип гастроль убагында экөөнүн сүйүүсү тутана баштайт. Эки таланттын балдары да чыгармачылыкка жакын болуп чоңоюшкан. Жубайлар алты уул, эки кызды тарбиялашкан. Бир баласы композитор болсо, неберелеринин бири аранжировка, экинчиси ырчылык менен алектенет.

Певец-импровизатор Эстебес Турсуналиев
© Sputnik / Александр Поготов
Певец-импровизатор Эстебес Турсуналиев

Наам жана сыйлыктары. Төкмө 1967-жылдан бери СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон. Токтогул Сатылганов атындагы мамлекеттик жана эл аралык "Руханият" сыйлыктары, Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин Ардак грамоталары ыйгарылган. Кыргыз ССРинин жана СССРдин Эл артисти. Жогорку Кеңештин биринчи чакырылышында депутаттыкты аркалаган. Улуттук филармонияда эмгектенип жүргөн кезинде "Эл ырчысы Эстебес" фольклордук тобун уюштуруп, жетектеп кыргыздын бир топ таланттуу уул-кыздарын тарбиялаган. Бул топ азыркыга чейин талантын кыргыз элине тартуулап келет.

1156
Белгилер:
төкмө акын, маданият, ырчы, Эстебес Турсуналиев
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (366)
Тема боюнча
Бокс менен машыгып, 34 жашында студент болгон. Тууганбай Абдиев тууралуу 6 факты
Жетим өсүп жетилген. Башкы стадионго аты берилген Дөлөн Өмүрзаков деген ким?
Instagram жок эле атак-даңкка жеткендер. Кыргыз ССРинин 10 жылдызы сүрөттө
Кыргызстандык режиссёр Артыкпай Сүйүндүковдун архивдик сүрөтү

Сүйүндүковдун "Шамбала" тасмасы Россияда эки сыйлыкка татыды

50
(жаңыланган 10:40 24.10.2020)
Кинофильм залкар жазуучу Чыңгыз Айтматовдун "Ак кеме" повестинин негизинде 2018-жылы тартылган. Режиссёр фильм тууралуу идея Айтматовдун көзү барында эле жаралганын айтат.

БИШКЕК, 24-окт. — Sputnik. Кыргызстандык режиссёр Артыкпай Сүйүндүковдун "Шамбала" картинасы Россияда өтүп жаткан XXIX "Киношок" ачык фестивалында дароо эки сыйлыкка татыктуу болду. Бул тууралуу Төлөмүш Океев атындагы киностудиянын маалымат кызматынан кабарлашты.

Толук метраждуу фильмдердин сынагында калыстар тобу Артур Аманалиевди "Шамбаладагы" баланын образын чеберчилик менен көркөм ачып бергени үчүн сыйлады.

Кыргыз режиссёрлорунун "Акыркы көч" тасмасы Таллиндеги фестивалга катышат

Ал эми "Мыкты музыка" сыйлыгы композитор Мурзали Жээнбаевге ыйгарылды.

"Шамбала" Чыңгыз Айтматовдун "Ак кеме" повестинин негизинде тартылган.

50
Белгилер:
Артыкпай Сүйүндүков, Кыргызстан
Тема боюнча
"Оскар – 2020": сыйлык ээлери, 44 млн. доллар корогон салтанат
Кинопленка. Архивдик сүрөт

Кыргыз режиссёрлорунун "Акыркы көч" тасмасы Таллиндеги фестивалга катышат

26
"Темные ночи" кинофестивалы — Канн, Венеция жана Берлин кинофестивалдары сыяктуу дүйнөлүк абройго ээ.

БИШКЕК, 24-окт. — Sputnik. Режиссёр Бакыт Мукул менен Дастан Жапар уулунун "Акыркы көч" аттуу тасмасы Таллинде өтө турчу "Темные ночи" кинофестивалына катышат. Бул тууралуу Sputnik Кыргызстан агенттигине режиссёр Дастан Жапар уулу билдирди.

Анын айтымында, фестиваль 18-ноябрдан 29-ноябрга чейин Эстонияда өтөт.

"Акыркы көч" тасмасы "Кыргызфильм" киностудиясы жана "Билимкана" коомдук фонду менен биргеликте тартылды. Фильмде Марат Алышпаев, Шайыр Касымалиева, Бусурман Одуракаев, Анара Ажыканова, Калипа Усенова, Өмүрзак Токтомуратов сыяктуу белгилүү актёрлор роль жаратты", — деди Жапар уулу.

Белгилей кетсек, "Темные ночи" кинофестивалы 2014-жылдан тарта "А" категориясына кирген. Башкача айтканда, Канн, Венеция жана Берлин кинофестивалдары сыяктуу дүйнөлүк абройго ээ.

Москвада кыргыз театрын ачкан Козубаева: репетиция батиримдин бир бөлмөсүндө өтөт

2018-жылы белгилүү режиссёр Темир Бирназаровдун "Түнкү кырсык" тасмасы аталган кинофестивалда баш байгени жеңип алган.

26
Белгилер:
сынак, режиссер, тасма, кинофестиваль, Таллин
Тема боюнча
Шевченко катышкан Холли Берринин тасмасын Netflix чоң акчага сатып алды
Кыргызстан тууралуу тасма эл аралык фестивалда гран-при алды. Видео
Бишкек шаары. Архивдик сүрөт

Казакбаев бюджетти колдоо боюнча РФ президентинин өкүлү Козак менен сүйлөштү

0
(жаңыланган 17:55 24.10.2020)
Эске салсак, тышкы иштер министри Руслан Казакбаев 22-24-октябрь күндөрү Россия Федерациясына иш сапары менен барган.

БИШКЕК, 24-окт. — Sputnik. Тышкы иштер министри Руслан Казакбаев РИА Новости агенттигине берген маегинде Россиянын президенттик администрациясынын жетекчисинин орун басары Дмитрий Козак менен көп маселелерди талкуулаганын, анын ичинде Кыргызстандын бюджетине колдоо катары финансылык жардам тууралуу дагы сөз болгонун айтты.

"Дмитрий Николаевич Козак жана анын кесиптештери менен жолуктук. Россия тарап Кыргызстанда парламенттик шайлоодон кийин түзүлгөн абалды турукташтырууда маанилүү роль ойноду", — деди Казакбаев.

Садыр Жапаровдун биринчи кайсы өлкөгө иш сапар менен барары айтылды

Ошондой эле жолугушууда Россия тараптан кыргыз экономикасына көрсөтүлчү колдоолор тууралуу сөз болду.

"Биздин өкмөттүн иши, алдыда келе жаткан саясий иш-чаралар тууралуу кеп кылдык. Анан, албетте, азыркыдай катаал убакта Россия тараптан Кыргызстандын бюджетин колдоо иретинде берген жардам тууралуу сүйлөштүк", — деди ТИМ башчысы.

Эске салсак, тышкы иштер министри Руслан Казакбаев 22-24-октябрь күндөрү Россия Федерациясына иш сапары менен барган.

0
Белгилер:
жардам, каражат, экономика, Руслан Казакбаев, Кыргызстан, Россия
Тема боюнча
Лавров Кыргызстанга финансылык колдоо көрсөтүү боюнча суроого жооп берди