Боз үйдөгү кыз. Архивдик сүрөт

Кур кетирбейт! Жаш жубайларды отко киргизүүдө 6 "болбойт"

1798
(жаңыланган 00:22 01.09.2018)
Жаңы келген келин күйөөсүнүн туугандарына же кошунасынын үйүнө өз алдынча кирип бара алган эмес. Жаш бүлөнү алгач тууган, кошуна-колоңу эшик-төрүн көргөзгөн. Этнографтардын айтымында, бул каада жаш үй-бүлөнү бекемдөө максатындагы байыркы теңирчилик доорунан, отко табынган кезден калган жөрөлгө.

Отко чакыруу каадасында кандай эрежелер колдонулган? Жаш жубайларды алгачкы жолу үйгө конокко чакырганда эмнелерди биле жүрүү керек? Sputnik Кыргызстан агенттигинин "Болбойт" рубрикабыздын бул жолку суроосуна этнограф Айымкан Жаманкулова жооп берди.

Отко чакырмайын келин ал үйгө барбайт. Бардык эле үй келинди отко киргизүүгө милдеттүү эмес. Бирок баш алган тараптын жакын туугандары, кошуна-колоңдору жаңы үйлөнгөн бүлөнү үйүнө чакырып, отко киргизип коноктоп коюшу шарт. Антпесе келин да ал үйгө кенен-кесир кирип-чыга албай калат.

Өздөрүн эле чакырбайт. Отко киргизүүдө жаңы үйлөнгөндөр сөзсүз түрдө баланын апасы менен келиши керек. Эгер энеси бара албай калса, жеңесин кошуп алгандары дурус болот.

Келин чакырган үйгө жүгүнмөйүн кирбейт. Чакырган үйгө жаңы келин жүгүнүп кирүүсү керек. Антпесе аларды сыйлабагандык болуп саналат.

Келин барган үйдө койкоюп отура бербейт. Жаңы бүлөнү конокко чакырган күндө да келин дасторкондун ылдый жагына отуруп, чай куюшуп, тамак-ашына жардам берүүсү абзел. Кокус төркүн тараптагылары отко киргизген болсо, анда өйдө жакка отурууга уруксат.

Чакырган тарап эптеп узатпайт. Конок чакырган тарап сөзсүз түрдө колунан келишинче дасторконун жайып, аларды жылуу маанайда тосуп алуусу шарт. Ал тургай мал союп, устукан тартып узаткан.

Куру кол кетирбейт. Үйгө чакырып жаш жубайларды мейман кылган соң аларга үй ээси сөзсүз белек-бечкек берет. Айрымдары аларга көйнөк, жоолук жана идиш-аяк тартуу кылса, колунда барлар мал энчилеп, акчалай белек ыроолошкон.

1798
Белгилер:
конок, келин, жөрөлгө, каада-салт
Тема:
"Болбойт" рубрикасы (83)
Тема боюнча
Жесир аял жоолук салбайт, очокко "байлабайт". Келин алган тарапка 6 "болбойт"
Батаны бузбайт, бейчеки баспайт. Колуктуга байланыштуу 6 "болбойт"
Үй шартында отургузбайт! Баланы сүннөткө отургузууда 8 "болбойт"
Көк боор жебейт, моюн мүлжүбөйт! Кыз балага карата 7 "болбойт"

Кемедеги Сүймөнкул Чокморов менен айылдык келин. "Кызыл алмадан" таберик сүрөт

147
(жаңыланган 15:00 27.05.2020)
Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги архивде сакталып жаткан сейрек сүрөттөрдү жарыялап, тарыхын баяндайт.
Белгилүү актер, сүрөтчү Сүймөнкүл Чокморов менен белгисиз келин. 1975-жыл Ысык-Көл облусу
© Фото / Александр Федоров

Белгилүү актер, сүрөтчү Сүймөнкүл Чокморов менен айылдык белгисиз келиндин сүрөтү 1975-жылы Ысык-Көл облусунда тартылган. Сүрөттүн автору Александр Федоровдун айтымында, айылдагы үйлөнүү тойду тартуу үчүн элеттиктер массовкага чогултулган.

Ал жылы КРдин эл артисти, атактуу режиссер Төлөмүш Океев жазуучу Чыңгыз Айтматовдун аңгемесинин негизинде "Кызыл алма" тасмасын тартып, Чокморов башкы каарман Темирдин образын жараткан. 

Ошол учурду режиссер "Советтик фильм" журналына "мен бир нече тасманын режиссеру, тажрыйбалуу адам катары кээде жаш кесиптештерим менен жолугуп, чыгармачылык баарлашуу кылып турушум керек окшойт" деп жазган.

Чокморов менен Океев жакшы мамиледе эле. Залкар актер режиссердун "Отко таазим" (1972), "Көк серек" (1974), "Кызыл алма" (1975), "Улан" (1977) тасмаларында башкы ролдорду аткарган. 

"Кыргыз кереметинин" түптөөчүлөрүнүн алакасы жөнүндө Төлөмүш Океевдин жубайы Жумаш Өмүрова автобиографиялык китептин биринде мындайча эскерген:

"Сүймөнкул Чокморов каза болгондон кийин Төлөмүш көпкө чейин өзүнө келе албай, көп эскерип, жоктоп жүрдү. "Келечек" киностудиясынын атынан анын сүрөттөрү менен календарь чыгарып, Анкарада ал сүрөттү калыпка салып өзүнүн кабинетине илип койгон. Кийин, тилекке каршы, анын жанына Болот Миңжылкыевдин портрети илинип калды. Төлөмүш алар менен сүйлөшүп, жан дүйнөсүнө азык алчу. Бирок жолдошум ал сүрөттөрдү көрүп алып өзүн кандай сезерин элестетүү өтө кыйын болчу", — деген Өмүрова.

СССРдин эл артисти, Кыргыз ССРинин эл сүрөтчүсү, таланттуу актер Сүймөнкул Чокморов тууралуу кызыктуу фактыларды Sputnik Кыргызстан агенттигинин материалынан окуңуздар.

 

147
Белгилер:
таберик сүрөт, "Кызыл алма" тасмасы, Сүймөнкул Чокморов, Кыргызстан
Тема:
"Таберик сүрөт" — сейрек кездешкен ирмемдер
Тема боюнча
Тасмаларына илимий мамиле жасачу. Убукеевдин "Манас ааламынан" таберик сүрөт
"Кыргыз кереметин" жараткан залкарлар эс алууда. Таберик сүрөт
Суу бойлоп... Төлөмүш Океев менен Таттыбүбү Турсунбаеванын таберик сүрөтү
Баланы көтөргөн киши. Архивдик сүрөт

Өлкөдө бөбөктөрдүн майрамын утурлай онлайн жумалык башталды

136
Кыргызстанда 27-майдан 1-июнга чейин өтө турган жумалыктын алкагында бир катар иш-чаралар уюштурулуп, ЖМКлар аркылуу көрсөтүлөт.

БИШКЕК, 27-май — Sputnik. Маданият, маалымат жана туризм министрлиги Балдарды коргоо күнүнө карата "Бактылуу балалык" онлайн жумалыгын жарыялады. Бул тууралуу аталган мекеменин маалымат кызматы билдирди.

Ага ылайык, ушул жылдын 27-майынан 1-июнга чейин өтүүчү жумалыктын алкагында "Поэзия күнү", "Жомок күнү", "Сүрөт жана көркөм тасма күнү", "Музыка күнү", "Театр күнү" жана "Нур замандын балдары" аталышындагы майрамдык иш-чаралар онлайн форматында болот.

Иш-чаралардын жүрүшү жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу берилип, социалдык медиалардан чагылдырылат.

Министрлик бөбөктөрдү келе жаткан майрамы менен куттуктап, жумалыктын жүрүшүнө бардык жарандарды активдүү катышууга чакырды.

136
Белгилер:
иш-чара, жумалык, майрам, бөбөктөр, бала, Кыргызстан
Тема боюнча
Студенттер дипломдук ишин онлайн жактап, кээ бир экзамендер күзгө калат
Бишкектин кайсы жерине мектеп, бала бакча салынат? Тизме
Ысык-Ата капчыгайы. Архивдик сүрөт

Чүйдүн токой аянттарын кеңейтип, өсүмдүктөрүн көбөйтүү тапшырылды

0
Аймактагы токой чарбанын жалпы аянты 33 миң 560 гектарды түзөт. Алты токой чарбачылыгы менен жүз миңден ашуун өсүмдүгү бар алты питомник иш алып барат.

БИШКЕК, 29-май — Sputnik. Айлана-чөйрөнү коргоо жана токой чарба агенттигинин башчысы Мирслав Аманкулов Чүй облусунун токой аянтын көбөйтүүгө, ал жакка мөмө бере турган жана кооздук тартуулай алган өсүмдүктөрдү өстүрүүгө тапшырма берди. Бул тууралуу аталган мекеменин маалымат кызматы билдирди.

Ага ылайык, Аманкулов өкмөт өкүлдөрү жана мекемедеги бөлүмдөрдүн жетекчилери менен биргеликте Чүйдүн токой чарбасын текшерип, бир катар милдеттерди койгон. Алар Кегети токой чарбачылыгына барышкан.

"Токой аянттарын көбөйтүү зарылдыгы белгиленди. Мөмө бере турган, кооздук тартуулаган жана башка токой өсүмдүктөрүн өстүрүү тапшырмасы берилди. Питомниктердин абалын да жакшыртуу сунушталды", — деп айтылат маалыматта.

Аманкулов сапарынын алкагында Чүй токой чарбасынын аймагында жайгашкан Жердев-Сад питомниги менен таанышкан.

"Питомниктин жалпы аянты 25 гектарды түзөт. Учурда бул жерде миңден ашык гүлдүн түрлөрү, 300 миңден ашык мөмө жана токой өсүмдүктөрүнүн көчөттөрү отургузулду", — деп айтылат билдирмеде.

Чүйдүн токой чарбасынын жалпы аянты 33 миң 560 гектарды түзөт. Анын 12 миң 840 гектары токой. Бул жакта алты токой чарбачылыгы жана алты питомник бар. Питомниктердин жалпы аянты 23,8 гектар. Учурда ал жакта токой жана жемиш бере турган 100дөн ашык өсүмдүктүн түрү өстүрүлүп жатат.

0
Белгилер:
айыл чарба, питомник, өсүмдүктөр, аянт, токой, Чүй облусу
Тема боюнча
Токой чарбасы агенттигинин жетекчиси депутаттын сынына калды
Көлдөгү ак чардактар жер котордубу? Токой чарба агенттигинин түшүндүрмөсү