Боз үйдөгү кыз. Архивдик сүрөт

Кур кетирбейт! Жаш жубайларды отко киргизүүдө 6 "болбойт"

1802
(жаңыланган 00:22 01.09.2018)
Жаңы келген келин күйөөсүнүн туугандарына же кошунасынын үйүнө өз алдынча кирип бара алган эмес. Жаш бүлөнү алгач тууган, кошуна-колоңу эшик-төрүн көргөзгөн. Этнографтардын айтымында, бул каада жаш үй-бүлөнү бекемдөө максатындагы байыркы теңирчилик доорунан, отко табынган кезден калган жөрөлгө.

Отко чакыруу каадасында кандай эрежелер колдонулган? Жаш жубайларды алгачкы жолу үйгө конокко чакырганда эмнелерди биле жүрүү керек? Sputnik Кыргызстан агенттигинин "Болбойт" рубрикабыздын бул жолку суроосуна этнограф Айымкан Жаманкулова жооп берди.

Отко чакырмайын келин ал үйгө барбайт. Бардык эле үй келинди отко киргизүүгө милдеттүү эмес. Бирок баш алган тараптын жакын туугандары, кошуна-колоңдору жаңы үйлөнгөн бүлөнү үйүнө чакырып, отко киргизип коноктоп коюшу шарт. Антпесе келин да ал үйгө кенен-кесир кирип-чыга албай калат.

Өздөрүн эле чакырбайт. Отко киргизүүдө жаңы үйлөнгөндөр сөзсүз түрдө баланын апасы менен келиши керек. Эгер энеси бара албай калса, жеңесин кошуп алгандары дурус болот.

Келин чакырган үйгө жүгүнмөйүн кирбейт. Чакырган үйгө жаңы келин жүгүнүп кирүүсү керек. Антпесе аларды сыйлабагандык болуп саналат.

Келин барган үйдө койкоюп отура бербейт. Жаңы бүлөнү конокко чакырган күндө да келин дасторкондун ылдый жагына отуруп, чай куюшуп, тамак-ашына жардам берүүсү абзел. Кокус төркүн тараптагылары отко киргизген болсо, анда өйдө жакка отурууга уруксат.

Чакырган тарап эптеп узатпайт. Конок чакырган тарап сөзсүз түрдө колунан келишинче дасторконун жайып, аларды жылуу маанайда тосуп алуусу шарт. Ал тургай мал союп, устукан тартып узаткан.

Куру кол кетирбейт. Үйгө чакырып жаш жубайларды мейман кылган соң аларга үй ээси сөзсүз белек-бечкек берет. Айрымдары аларга көйнөк, жоолук жана идиш-аяк тартуу кылса, колунда барлар мал энчилеп, акчалай белек ыроолошкон.

1802
Белгилер:
конок, келин, жөрөлгө, каада-салт
Тема:
"Болбойт" рубрикасы (83)
Тема боюнча
Жесир аял жоолук салбайт, очокко "байлабайт". Келин алган тарапка 6 "болбойт"
Батаны бузбайт, бейчеки баспайт. Колуктуга байланыштуу 6 "болбойт"
Үй шартында отургузбайт! Баланы сүннөткө отургузууда 8 "болбойт"
Көк боор жебейт, моюн мүлжүбөйт! Кыз балага карата 7 "болбойт"
Драматург Султан Раев. Архивдик сүрөт

Душманын баалай билген киши гана жоону жеңет. Султан Раевдин кеп казынасы

42
(жаңыланган 17:02 14.07.2020)
Султан Раев 1958-жылы 13-июлда  Ош облусундагы Кара-Суу районунун Жоош айылында жарык дүйнөгө келген.

62 жашка чыккан жазуучу жана драматург Султан Раевдин чыгармаларын барактап, элге нуска болчу сөздөрүн чогулттук.

Болочоктогу белгилүү калемгер элеттеги мектепти аяктагандан кийин Москвага барып Бүткүл союздук мамлекеттик кинематография институтуна тапшыра албай калат. Андан соң аскер кызматын өтөп, 1984-жылы Кыргыз мамлекеттик улуттук университеттин журналистика факультетин аяктаган.

Айылга кат. Султан Палвандын айылына болгон сагынычы

Жаш талант эмгек жолун "Ленинчил жаш" гезитинин кабарчылыгынан баштап, кийин "Кыргызстан маданияты", "Жаштык жарчысы", "Кыргыз Руху", "Асаба" басылмаларында иштеген. 1994-жылы АКШнын Канзас университетинин журналистика факультетинде стажировкадан өтүп, 2004-2005-жылдары "Эркин Европа" жана "Азаттык" радиосунун саясий баяндамачысы катары эмгектенген.

Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты "Жанжаза", "Топон" романы, "Күн кармаган бала", "Чаң жол" китептеринин автору. Ал чыгармалар орус, украин, француз, кытай тилине да которулган. Ал эми "Кашар", "Оо, кыздар", "Суфлер", "Тайамам" спектаклдери менен "Маң", "Ханышанын көз жашы", "Барсбек", "Илек-илек", "Таажы" драмалары жергиликтүү жана чет элдик театрларда коюлуп келет.

Бас гитара чертип, Beatles ырларын аткарган Султан Раев. Драматург тууралуу 7 факты

***

Адам эң оболу өзүн-өзү акылы менен аңдап билмейин, Кудайдын улуулугун аңдап биле албайт.

***

Адам даңкты эмес, даңк адамды ээрчиш керек.

***

Түбөлүктүүнү убактылуу менен алмаштыра албайсың.

***

Чыныгы жоокер өз душманын баалай билиши керек. Душманын баалай билген адам гана душманын жеңе алат.

***

Уңгу сөз улууга жарашат...

***

Кыргыз, кыргыз, кыргыз, кыргыз
…………………………………………………….. чылык

Койнуңа бир кумалак кирип алган!..
Күндү Сен күрөк менен дүйнөнүн очогуна салып салдың…

Күйүттү өлүм эңсейт, кыпкызыл чоктуу дүйнө чок болуп турат мына…
Адамды отко салып, адамды чоктон алып…

***

Биз каалайбызбы же каалабайбызбы бу дүйнөдө эки адам гана түбөлүктүү деп келишет: гений менен тиран деп. Булардын артынан: генийден акыл казына, тирандан аккан кан калган.

***

Мезгил бизди балалык доордон канча алыстаткан сайын, балалык мезгил мага барган сайын улуу жомоктой сезиле берет...

***

Чыгармачылык убакытка да, мезгилге да, шартка да, кызмат абалга да баш ийбеген өзгөчө стихия, жан дүйнөнүн жанар тоосу.

***

Раевдин "Жанжаза" романы жөнүндө 7 факты. Каркылдаган каргалар илхам берип…

– Мага өлбөстүн дарысын жасап бер, менин түбөлүк жашагым келет, – деди Чынгыс хан айтар кебин маалкатпай.
– Түбөлүк жашоонун дабасы бар, а бирок дарысы жок!.. – деди аалым.

– Дабасы эмне?.. – деди Чынгыс хан.
– Жашоонун маңызы... – деди Аалым.

– Анын маңызы эмнеде?
– Адамдын адам бойдон калышында, – деди аалым.

– Ушу элеби?! – Сиркеси суу көтөрбөй ызырына түштү Чынгыс хан.

***

Адамдык өмүрдүн узак-узак жолдору да анын чаң жолдорунан башталат.

42
Белгилер:
кеп казына, Султан Раев, жазуучу, Кыргызстан
Тема боюнча
Азаматтар кулаганда бийиктен, аял керек мээр чөбүн ийиткен. Эрнис Турсуновдун нускасы
Арсыздар арды кеп кылып, ар-намысты сапырды! Элмирбек Иманалиевдин нускасы
Катыны бузуктун акылы бузук. Манасчы Рысбай Исаковдун учкул сөздөрү
Көйкашка коомдук бирикмесинин мүчөсү, манасчы Нурбек Талантбеков

Талантбеков: "Манас" эпосунда тиш чукугучтун аталышы бар

359
(жаңыланган 12:45 13.07.2020)
"Көйкашка" коомдук бирикмесинин мүчөсү, манасчы Нурбек Талантбеков күнүмдүк турмушта кыргыз тилин жакшы билгендер 500-600, ал эми билбегендер 200-300 сөз колдоно турганын айтты.
Талантбеков: "Манас" эпосунда тиш чукугучтун аталышы бар

Тиш чукугуч "Манас" эпосунда "данданкү" деп аталат. Бул тууралуу Нурбек Талантбеков Sputnik Кыргызстан радиосунун "Көөнө сөз" рубрикасында билдирди.

Анын айтымында, бул сөз айрым жерлерде "данданкү", башка булактарда "дандакүү" деп дагы кездешет.

Талантбеков: "Манас" эпосунда тырмак алгыч "тырабдал" деп айтылат

"Күнүмдүк турмушта колдонулган буюмдардын арасында "зубочистка" же болбосо эки сөз, төрт муундан турган "тиш чукугуч" деген бар. А чынында бул сөз "Манаста" "данданкү" деп колдонула турганы маалым. Ала турган болсок, эпосто дасторкондо тамак-аштын түрү, нандын эле 90 түрү бар экени сүрөттөлөт. Ала-Тоодой эт кылып, Ала-Көлдөй чык кылып, адамдын көөнү, пейили толуп турганы сүрөттөлөт. Тиш чукугуч ошол доордо дагы бүгүнкүдөй атайын идишке топтолуп турчу экен. Мына ошону көргөн Манас атабыздын "данданкү мынча, эт канча?" дегени бар. Бул жерден тиш чукугучуң эле мынча болсо, этиң канча деген тамаша сөздү түшүнөбүз", — деди Талантбеков.

Ошондой эле ал күнүмдүк турмушта ушундай көөнө сөздөрдү колдонуу тилдин байышына алып келе турганын кошумчалады.

359
Белгилер:
тиш, сөз, Манас эпосу
Тема боюнча
Талантбеков: "Манас" эпосунда чачтарач, сулуулук салонду "сүзгөр" дейт
Обвиняемый в наручниках прибывает на судебное разбирательство в зал суда в Дортмунде. западная Германия, 27 ноября 2018 года

Бишкекте дарыны кымбаттатып саткан шектүү кармалды

0
Белгисиз адам Б.Б. аттуу кишиге баасы 2 000 сомдук дарыны 6 000 сомго сатып, алдап кеткен. Изи сууй электе 31 жаштагы шектүү колго түштү.

БИШКЕК, 14-июл. — Sputnik. Борбор калаада мыйзамсыз дары сатууга шектелип 31 жаштагы адам кармалды. Бул тууралуу Милициянын кайгуул кызматынан кабарлашты.

Ага ылайык, 13-июлда Бишкек шаардык ИИББдин 102 кызматына Ахунбаев — Чапаев көчөлөрүнүн кесилишинде алданып калган жаран чалган.

Боронов: эл издеп жаткан дарыларды катып жаткан эки кампа табылды

"Айтылган дарекке ошол замат кайгуулчулар барган. Жыйынтыгында Б.Б. аттуу адамга болжол менен баасы 2 000 сомдук дарыны белгисиз киши 6 000 сомго сатып, алдап кеткени маалым болду. Ыкчам аракеттердин натыйжасында милиция кызматкерлери 31 жаштагы кишини кармашкан. Ал Ленин райондук ИИБдин тергөө бөлүмүнө өткөрүп берилген", — деп айтылат маалыматта.

Аталган факты Кылмыш жана жоруктардын бирдиктүү реестрине катталып, сотко чейинки өндүрүшкө алынганы кошумчаланды.

0
Белгилер:
милиция, мыйзам, алдамчылык, шектүү, дары, Бишкек