Акын Евгений Евтушенко жана жазуучу Чыңгыз Айтматов . Архивдик сүрөт

Айтматов Пушкин, Толстойдон эмне үйрөнгөн? Орус адабиятынын таасири тууралуу 5 факты

600
(жаңыланган 09:46 12.02.2019)
Чыңгыз Айтматовдун жазуучу катары калыптануусунда, дүйнөгө таанылуусунда классикалык орус адабиятынын, XIX кылымдагы орус жазуучуларынын орду өлчөөсүз чоң болгон.

"Толстой, Тургенев, Чехов, Горький же Шолохов. Алардан бизге бирдеме өттү, биз болсо аларга таянып андан ары жөнөшүбүз керек. Эмне өттү? Турмуштун ар түрдүү катмарын көрө билүү, ошонун ичинде эң жөнөкөй катмарын да көрө билүү жөндөмдүүлүгү", — деп айтат кыргыз жазуучусу. Мындай ойлорун ал ар дайым айтып келген.

Анын орустун классик жазуучулары тууралуу ойлорун, алар менен болгон чыгармачылык мамилелерин изилдеп, беш факты сунуштап турган чагыбыз.

Александр Пушкин. "Орус элинин улуттук аң-сезими болбогондо Пушкин — Пушкин болмок беле" деп улуу акындын чыгармаларынын элдик башатын жогору баалайт. 1987-жылы "Литературная газетага" Пушкиндин дүйнөдөн кайткандыгынын 150 жылдыгына карата "Мекендин улуу уулу" деген макаласын чыгарат. Анда улуу орус акыны Мекенин башкаларга таанытып, XIX кылымдагы орус адабиятынын өлбөс-өчпөс жылдыздарына – Толстойго, Достоевскийге, Тургеневге, Чеховго жол чаап, босогону аттап өткөнүн белгилейт. "Тутумдашуу түйүнү" деп аталган адабиятчы Виктор Левченко менен маегинде (1976): "Биз, албетте, Пушкин сыяктуу гениалдуу жазып жаткан эместирбиз",- деп акынды гениалдуу чыгармаларды жазган сүрөткер катары баалайт. Жаш кезинде ар бир эле жазган киши Пушкин менен Толстойдой көрүнө берчү деп айтканы бар. Ошол эле кезде жазуучулук столго отуруп жатып Пушкин же Толстой менен атаандашууну каалабасаң, анда баштабай эле койгонун оң деп, бул эки сүрөткерди чыгармачылыктын туу чокусу, ар бир калем кармаган адамдын идеалы катары баалайт. 

Открытие памятника Чингиза Айтматова в Москве
© Sputnik / Алексей Стефанов
Москвадагы жазуучу Чыңгыз Айтматовдун эстелиги

Лев Толстой. 1978-жылы Лев Николаевичтин туулган күнүнүн 150 жылдыгына карата "Нукура элдик жазуучу" деген макала жазып, анда Толстой тирүү кезинде эле классик болгонун, "турмуштун акылман Мугалими" экенин айтып, ага мындай баа берет: "Толстой — биздин доордун, келечектин жаңы көркөм жана адеп-ахлак маданиятынын жол башчыларынын бири деп айта алам. Анда батыштын жана чыгыштын көркөм салттары табигый ажырагыс бир чоң агымга бириккен, өзүнүн маңызы жана духу боюнча интернационалдык өтө сейрек учурай турган тарыхый-маданий кубулуш жаралган. Буга Толстойдун бүткүл дүйнөгө тийгизген таасири күбө". Бул, албетте, улуу орус карасөзчүсүнүн эмгегине берилген өтө таамай жана жогорку баа болгон. "Легенданын жаңырышы" деген Владимир Коркин менен маегинде (1976) Толстойдун "искусствонун адамдарды бириктирүүчү мааниси" оюн мисал катары алат. "Биз дүйнөнү өзгөртөбүз, дүйнө бизди өзгөртөт" деген 1978-жылдагы маегинде эгер азыр Толстой болгондо башкача чыгармаларды жазмактыгын, кептин баары ошол Толстойдун жоктугунда болуп жатканын айтат. Анын реализми "адам аң-сезиминин, адам рухунун поэзиясынын улуу дарыясы, ал бизди космикалык океанга, көз тайгылткан белгисиздикке, адам рухунун чексиз тереңдиктерине алып барат" деп өзү ошол реализмге канат сермеп жатканын ушул ойлор менен белгилеп кеткенсийт. 1987-жылкы А.Анастасьев менен маегинде ар бир жазуучу өзүнүн соборун курууну көксөй турганын, Лев Толстойдун андай собору "Согуш жана тынчтык" экенин айтат.

Федор Достоевский. Орустун улуу жазуучусу тууралуу 1971-жылы атайын пикирин айткан. Ал "Катаал реализм менен" деген ат менен "Правда" гезитине макала түрүндө басылган. Айтматов Достоевскийди "өз доорунун бактысыздыгынын бетин ачкан азыркы адамдар үчүн өтө керек сүрөткер" деп баалайт. Көп маектеринде, макалаларында, сүйлөгөн сөздөрүндө бул кишинин атын атап, анын катаал реализмин, психологизмин үйрөнгөнүн белгилейт. 1986-жылы жазган "Жазуучу дүйнөнүн жаңырыгы" деген макаласында: "Кезегинде Достоевский да сулуулук дүйнөнү сактай алабы же жокпу деген суроону коюп, толук түшүнүүгө аракеттенип көргөн экен",- деп бул ой азыр да күчүндө дейт. "Легенданын жаңырышы" деген Владимир Коркин менен маегинде (1976) Достоевский "Кылмыш жана жаза" романында криминалдык окуяларга зор маани бергенин айтып, Раскольниковдун образы тууралуу ой жүгүртөт. "Биз дүйнөнү өзгөртөбүз, дүйнө бизди өзгөртөт" маегинде (1978) искусствонун милдети катары ой жүгүртүп, Достоевскийдин "Жеткилең реализм менен адамдан адамды табууда" деген сөзүн цитата катары пайдаланат. Улуу орус жазуучусунун чыгармаларын бардык эле окурмандар колуна алып окууга даай бербейт, орус адабиятынын "бул генийи тарабынан түзүлгөн трагедиялуу дүйнөнү чындап кабылдоого бардык эле адамдын колунан келбейт", анын сөздөрү "өтө аянычтуу, көкүрөгүңдү куйкалап, көзүңө жаш толтурат" деп өзүнүн окурмандык ой толгоосун билдирип өтөт. Виктор Левченко менен "Бизди ойготкон китептер" деген маектешүүсүндө (1980): "Достоевский мен үчүн баягындай эмес, ал улам алдымда адабияттын алпына айланып барат, анын "прозасынын руху", анын сөзү мени эргитип, тынч алдырбай түйшөлтүп келет",- дейт. А.Анастасьев менен "Сөзүбүз кандай жаңырат" деген маегинде (1987): "Достоевский-сүрөткер — теңдешсиз жана кол жеткис кыл чоку, ал мен үчүн таптакыр табышмак",- деп белгилейт да "Идиот" романы тууралуу сөз кылат.

Иван Тургенов, Антон Чехов. XIX кылымдагы орус жазуучулары жөнүндө сөз кылганда бир нече жолу Тургеневдин, Чеховдун аты аталганын көрөбүз. Жазуучу алардын чыгармаларынан жаратылышты сүрөттөөдөгү конкреттүүлүктү, даталдарды ачып берүүдөгү кыскалыкты үйрөнгөн.

Николай Гоголь. Маектеринин биринде бул жазуучунун фантастикалык образдары тууралуу кеп кылат.

600
Белгилер:
факты, адабият, Антон Чехов, Александр Пушкин, Чыңгыз Айтматов
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (375)
Тема боюнча
Айтматовду ыйлаткан түн. Маймак айылы жана Маймак бекети тууралуу 7 факты
Айтматов жана Ош шаары. Кызыктуу 10 факты
Алгач немисче жарык көргөн. Айтматовдун "Балалыгым" баяны тууралуу 7 факты
Улуттук кийим кийген жаштар. Архивдик сүрөт

Өтө ысык болуп сырыңды төгүп салба. Аяштар мамилесиндеги этикет

156
(жаңыланган 15:30 17.01.2021)
Sputnik Кыргызстан "Этикет" рубрикасынын алкагында коомдук жайларда жана ар кыл жагдайда өзүн татыктуу алып жүрүү эрежелери менен тааныштырат.

Эки адам баш кошкондо алардын жашоосунда өмүрлүк жар менен кайын журттан тышкары түгөйүнүн достору дагы пайда болот. Айрым учурда бул адамдар жеңил кабыл алынып, бат эле жуурулушуп кетсе, кээде оңой менен "өз ордун" таба албайт. Мунун айынан аял менен эркектин ортосунда пикир келишпестик жаралып, достордон кол үзгөн учурлар жок эмес.

Бул канчалык туура көрүнүш? Анткени адам дос күтөт, бирөө менен сырдашып, көңүл ачып, алыш-катышта болушу керек. Мунсуз жашоону элестетүү кыйын эмеспи.

Бүгүн этикет мугалими Нуржан Исмаилова жубайлар бири-биринин достору менен жакшы мамиледе болушу үчүн кандай эрежелерди карманышы керектигин айтып берди.

Күлүп тосуп ал

Алгач достордун үйгө келишинен баштайлы. Албетте, адамда маанайы жок учурлар болот. Кээде келе жаткан коноктордун арасынан кимдир бирөө менен жылдызыңыз келишпеши мүмкүн. Бирок мейман сиздин үйгө келип жаткандан кийин эч нерсеге карабай үй ээси жылуу-жумшак тосуп алганы туура. Бул көбүнесе аялдарга тиешелүү эрежедей сезилиши мүмкүн, бирок эркектерден дагы айланып өтпөшү керек. Үйдүн кожоюну жубайынын курбу-курдаштары келгенде чогуу отуруп, көңүл ачууга убактысы жетпесе (же кыз-келиндин сөзүнө аралашкысы келбесе) дагы дасторконго отургузганга кол кабыш кылганы жакшы. Бир чыны чай ууртап, ал-жай сурашкандан кийин шартын түшүндүрүп, туруп кетсе болот.

Ысык болуп кетпе

Аяштар ынтымакта болгону жакшы, бирок ого эле ынак болуп, болгон-бүткөн сырды ачык айтып койгон кооптуураак. Достор арасында бирде болбосо бирде сөз болуп, өзүңүздүн эле абийириңиз төгүлөт. Кийин бул нерсе үйдөгү атмосферага дагы таасир этип коюшу ыктымал. Баса, аяштарды бири-бирине жамандоо дагы туура эмес, айланып келип өз башыңызга тийип калбасын.

Куру кол барба

Жолугушуу үйдө, кафеде, жаратылышта, айтор кайсы жакта болбосун, шартка жараша баштыгыңыз же капчыгыңыз куру болбошу керек. Үйгө барганда дасторконго, жок дегенде балдарга таттуу алып алганыңыз туура. Ал эми башка жактарда бирөөнүн колун карап калбай чөнтөктө акча болгону жакшы. Өзгөчө эркек киши эки эле жолу акчасыз жүрүп калса, аяштарынын арасында тетири пикир жаратып коюшу мүмкүн.

Тамаша чеги менен

Албетте, достор, аяштар чогулган жерде түркүн-түрлүү тамаша айтылат. Өткөн-кеткенди эске салып, чер жазылат. Бирок айрым шакаба сөздөр кимдир бирөөлөргө зыянын тийгизип коюшу мүмкүн. Балким бирөөлөрдүн үй-бүлөсүндө бул же тигил тема жабык болушу ыктымал. Эмнеси болсо дагы мындайда достор сезимтал болуп, эмнени сүйлөсө болот, эмнени сүйлөбөй эле койгону туура экенин айырмалай билиши керек.

Душман кылба

Сага жаккан адамдын баары өмүрлүк жарыңа сөзсүз жагыш керек деген эреже жок. Кишилер ар кандай болот. Мисалы, жубайынын эң жакын курбусу жеңил ойлуу сезилиши мүмкүн. Адатта бул нерсе эркекти кооптондурат. Айрым учурда, тескерисинче, аялы жолдошунун бойдок досторун жек көрөт. Күйөөсүн бузуп, тетири жолго үндөп жаткандай сезилет. Бирок бойдок же өзүн шайыр, эркин алып жүргөн адамдын бардыгы жаман жолдо жүрөт же башка бирөөнү бузат деп ойлонуу туура эмес. Эгер сиздин жакын адамыңыз аны дос кылып жүрсө, демек жакшы жактары бар. Болбой эле кабыл алгыңыз келбесе, алардын өздөрүнө ачык айтып, душман кылуунун кереги жок. Анын үстүнө жубайыңыздын (жолдошуңуздун) кадырын кетиресиз. Андан көрө аялы менен күйөөсү маселени өз ара чечип алганы жакшы.

Катыш

Түгөйүңдүн жоро-жолдоштору менен катышууга келгенде жолугушууларды эки түргө бөлүп караса болот. Биринчиси — туулган күн, юбилейлер, үлпөт той, кызматтан көтөрүлүү, сөөк коюу сыяктуу жашоодогу өтө маанилүү учурлар. Мындай иш-чараларга колдон келишинче барып койгон жакшы. Милдет деп айтса дагы болот. Ал эми жөн гана көңүл ачуу үчүн аптанын аягында жолугуу, сыра ичүү сыяктуу жеңил-желпи иш-чараларга баруу же барбоону ар бир адам өзү чечет.

156
Белгилер:
достук, катышуучу, этикет, мамиле
Тема:
Өзүн алып жүрүүнүн эрежеси
Тема боюнча
Беймаал тынчын алба! Мугалимге кайрылуу этикети
Бири-бириңди сынап, кафеде орун талашпагыла. Кудалашуу маданияты
Алган буюмду артыңан чуркатпай кайтарып бер. Кошуна-колоң этикети
Кинорежиссёр, оператор Дастан Жапар уулу жана актерлор Марат Алышпаев жана Бакыт Мукул. Архив

"Акыркы көч" тасмасы Дакка эл аралык кинофестивалына катышууда

33
Сынак Бангладештин борбор калаасында 16-24-январь күндөрү өтөт. "Акыркы көч" тасмасы "Азия киносу" сынагынын алкагында көрсөтүлөрү айтылды.

БИШКЕК, 17-янв. – Sputnik. Кинорежиссёр, оператор Дастан Жапар уулу Бакыт Мукул менен биргеликте тарткан "Акыркы көч" кинокартинасы XIX Дакка эл аралык кинофестивалына катышат. Бул тууралуу Кинематографияны колдоо фондунан билдиришти.

Иш-чара Бангладештин борбор калаасында 16-24-январь күндөрү өтөт. "Акыркы көч" тасмасы "Азия киносу" сынагынын алкагында көрсөтүлмөкчү.

Фильмде Марат Алышпаев, Шайыр Касымалиева, Бусурман Одуракаев, Анара Ажыканова, Калипа Усенова, Өмүрзак Токтомуратов сыяктуу көрүнүктүү актёрлор роль жаратты. Фильм ак-кара түстө тартылган.

"Акыркы көч" кинокартинасы 2020-жылы Таллинде өткөн "Темные ночи" кинофестивалына катышып, кинонун дүйнөлүк премьерасы Эстонияда болгон.

33
Белгилер:
фестиваль, Бангладеш, Кыргызстан
Тема боюнча
Коюлбай калган пьеса, тартылбай калган тасмалар. Болот Шамшиевдин мурастары
"Ак кемеде" жашаган Бала. Тасмадагы таберик сүрөт
Кыргыз милициясынын элиталык спецназы, өлкөнүн бүткүл аймагында иш алып барган атайын багыттагы полку, Шумкар кызматкери

11 спецназдан айрылган. Кыргыз милициясынын "Шумкары" тууралуу эмне белгилүү

0
(жаңыланган 16:29 17.01.2021)
Өзгөчө оор кылмыштардын бетин ачууда, митинг, концерт өңдүү массалык иш-чараларда милицонерлерден тышкары атайын форма кийген жоокерлер тартыларын байкаган чыгарсыз. Алар милициянын — "Шумкарлары".

Бүгүн кыргыз милициясынын элиталык спецназы, өлкөнүн бүткүл аймагында иш алып барган атайын багыттагы полку, "Шумкар" жети жашка толду. Мындан улам редакция аталган кызмат тууралуу кызыктуу фактыларды сунуштайт.

Полктун түптөлүшү

Ички иштер министрлигине караган "Шумкар" 2014-жылдын 17-январында түзүлгөн. Ал эми 2016-жылы полктун карамагына ИИМдин тез чара көрүү атайын отряды (СОБР "Барс") менен кинологиялык борбор өткөрүп берилген. "Шумкарга" бул кызматтардын кошулушу жоопкерчилигин эки эсе жогорулатып, бир катар милдеттерди жүктөгөн.

"Шумкар" эмнелерге милдеттүү?

"Шумкар" оор кылмыштардын бетин ачууда, куралдуу кылмышкерлерди кармоодо жана ар кандай кырдаалда операцияларды жүргүзөт. Милициянын "Шумкарларына" атайын операцияларды жүргүзгөндөн тышкары өлкө аймагындагы түрдүү иш-чараларда, салтанаттуу майрамдарда, саясий кырдаалдарда жарандардын коопсуздугу менен коомдук тартипти сактоо жана укук бузууларга жол бербөө милдети жүктөлгөн.

Ошондой эле кылмыштардан, администрациялык укук бузуулардан, кырсыктардан жана башка олуттуу нерселерден жабыр тарткан жарандарга өз компетенциясынын чегинде жардам көрсөтүшөт.

Полктун даярдыгы

"Шумкар" атайын багыттагы полктун кызматкерлери жергиликтүү жана эл аралык окуу-машыгуулардан өтүп турушат. Өздүк курам сержант, прапорщик жана офицерлерден турат. Алардын арасында мамлекеттик Эрдик жана Даңк медалдарына татыгандар бар.

Атайын багыттагы полкто эркектер менен теңтайлаша айымдар да иштеп, анча чоң эмес операцияларды жүргүзүшөт. Алардын катарындагы Күмүшай Орозкулова Sputnik агенттигине маек берип, генерал болууну кыялданарын айткан.

"Шумкарларга" жолдош болгон иттер

Сотрудники кинологического центра ПСН Шумкар МВД со своими служебными собаками
© Фото / Пресс-служба МВД КР
Будни кинологического центра ПСН "Шумкар" МВД

"Шумкар" атайын багыттагы полкунун кинология борбору бар экенин жогоруда айттык. Кинологдор кызматтык иттерди оор кылмыштардын бетин ачууда, шектүүлөрдү, курал-жарактарды, жарылуучу заттарды, баңгизаттарды табууда жана массалык иш-чара, митинг, акцияларда коомдук коопсуздукту сактоо максатында колдонот. 

Сотрудники кинологического центра ПСН Шумкар МВД проводят тренировку со своим питомцем
© Фото / Пресс-служба МВД КР
Будни кинологического центра ПСН "Шумкар" МВД

Күн сайын кинологдор иттер менен машыгууларды өткөрүп, издөө, кармоо жөндөмдөрүн кайталап, дагы башка ыкмаларды өздөштүрүп турушат. 

Сотрудник кинологического центра ПСН Шумкар МВД проводит тренировку со своим питомцем
© Фото / Пресс-служба МВД КР
Будни кинологического центра ПСН "Шумкар" МВД

Акыркы жылдары атайын операцияларды жүргүзүүдө иттердин арасында жоготуулар болгон эмес. Кайгылуу окуя 80-жылдардын аягында катталган. Анда ит барымтага алынган адамды бошотуу учурунда өзү жаракат алып өлгөн.

Спецназдарды сынаган крап берети

Атайын багыттагы полкко кызматка киргендердин бардыгы кара түстөгү берет кийишет. Ал эми өзүнүн мыктылыгын тастыктайм дегендер крап беретин алуу үчүн атайын сыноодон өтүшөт. Анын тапшырмасы оор, бардыгы эле чыдап, кыялданган баш кийимин кие албайт.

Беретти тапшыруу сынагы жылына бир жолу уюштурулгандыктан, ар бир облус өз ичинен мыктыларды тандап борборго жиберет. Баш кийимди кийүү төрт баскычтан турат.

Биринчи тапшырмада кандидат буга чейин крап беретин кийген кызматкерлер менен эки мүнөттөн төрт беттеш (рукопашный бой) өткөрүп, бардыгын утуп чыгышы керек.

Экинчи тапшырмада кызматкер 20 килограмм оордук менен, тагыраагы, аскердик форма, каска, бронежилет кийип жана башка курал-жарактарын көтөрүп 12 чакырымды чуркап өтүшү керек. Мындай учурда жай басканга болбойт, анын тыкыр аткарылышы комиссия тарабынан көзөмөлдөнөт.

Үчүнчү баскычта курал-жарактын түрү менен ар кандай чеберчиликте ок атышат.

Төртүнчү тапшырмада спецназдардын көтөрүмдүүлүгү жана чыдамкайлуулугу текшерилет. Ал үчүн Долматов (Купер) тестинен өтүшөт, башкача айтканда, бир нече спорттук көнүгүүнү жасап беришет.

Төрт тапшырманы тең "беш" деген баага тапшыргандар ардактуу крап беретин кие алышат.

Ал эми кийинки жылдары жоокер крап беретин коргоо үчүн ага талапкер болгондор менен күч сынашып, баштапкыга караганда жеңилирээк тапшырмаларды аткарып берет.

Жүргүзгөн операциялар жана курман болгондор

"Шумкар" атайын багыттагы полкунда жалпысынан 11 жоокер кызматтык милдетин аткаруу учурунда курман болгон. Мунун ичинде СОБРдин дагы жоокерлери бар экендигин белгилей кетели.

— 2000-жылы 11-сентябрда Жалал-Абаддын Чаткал районунун Ак-Сай айылындагы куралдуу топ менен болгон салгылашууда үч спецназ каза болгон.

Аталган операцияда курман болгон атайын багыттагы отряддын 1-ротасынын командиринин орун басары, милициянын улук лейтенанты Муратбек Туйтунов Талас облусунун Талас районуна караштуу Талды-Булак айылында 1967-жылы 2-октябрда туулган. 2001-жылдын 10-майында өзү туулган айылдагы Бакай-Таш орто мектебине ысымы берилген.

Ушул эле окуяда баатырларча курман болгон отряддын милиционер-снайпери, милициянын кенже сержанты Дмитрий Накидкин 1979-жылдын 16-июлунда Бишкек шаарында туулган.

Жогорудагы операцияда элдин коопсуздугу үчүн жанын берген кинолог, милициянын улук сержанты Мирдин Түгөлбаев 1976-жылдын 4-январында Чүй облусуна караштуу Москва районунун Предтеченко айылында туулган. 2001-жылдын 31-январында Предтеченко орто мектеби Мирдин Түгөлбаев атындагы орто мектеп болуп өзгөрүлүп, ошондой эле Мирдиндин музейи ачылган. Мындан тышкары, өзү жашаган көчөгө ысымы берилген.

— 2004-жылдын 20-ноябрында Ош шаарында террорчулар менен болгон кармашууда атайын отряддын взвод командири, милициянын кенже сержанты Нурланбек Сайдинов курман болгон. Ал Ош облусунун Кара-Суу районунун Төлөйкан айылында 1978-жылы 11-августта туулган. 2004-жылдын 26-ноябрында Төлөйкан айылындагы Бодур-Таш орто мектеби Нурланбек Сайдиновдун атын алган.

— 2006-жылдын 12-майында Баткен облусунун Кадамжай районуна Тажикстандан кирип келген куралдуу топту жок кылууда атайын отряддын 2-ротасынын чабуул тобунун милиционери, милициянын старшинасы Улан Сарыбаев мерт болгон. Ал 1978-жылдын 8-февралында Чүй облусунун Сосновка айылында туулган. 2006-жылдын 7-августунда өзүнүн айылындагы көчөлөрдүн бирине ысымы берилген.

— 2007-жылдын 19-январында Аламүдүн районунун Пригородное айылында уюшулган кылмыштуу топтун мүчөсү, өзгөчө оор кылмыштары үчүн издөөдө жүргөн Айбек Назаровду кармоо операциясы жүргөн. Анда атайын отряддын 1-бөлүмүнүн ыйгарым укуктуу ыкчам милиционери, милициянын старшинасы Өмүрбек Жумакадыров каза тапкан. Ал 1977-жылдын 28-майында Нарын облусуна караштуу Кочкор районунун Кызыл-Дөбө айылында туулган.

— 2011-жылдын 22-ноябрында кызматтык милдеттерин аткаруу учурунда тез чара көрүү атайын отрядынын 2-бөлүмүнүн ыйгарым укуктуу милиционери, милициянын сержанты Уланбек Жаанов көз жумган. Ал 1986-жылдын 19-декарбында Баткен облусунун Кадамжай районуна караштуу Эшме айылында туулган. Ал айылда Уланбек Жаанов атындагы спорттук клуб ачылган.

— 2014-жылдын 11-апрелинде кызматтык милдетин аткаруу учурунда "Шумкар" атайын багыттагы полкунун эки кызматкери каза болгон. Полктун Ош шаарындагы 3-батальонуна атайын каражат жеткирип бараткан унаа Жалал-Абаддагы Чычкан капчыгайынан оодарылып кеткен.

Бул кырсыкта полктун камсыздоо взводунун айдоочу-милиционери, милициянын прапорщиги Нургазы Молдожакыпов каза тапкан. Ал 1982-жылдын 21-декабрында Чүй облусунун Ысык-Ата районуна караштуу Биринчи май айылында туулган.

Ушул эле каргашада полктун камсыздоо взводунун айдоочу-милиционери, милициянын старшинасы Максат Жоробеков да көз жумган. Ал 1984-жылдын 11-декабрында Ысык-Көл облусунун Түп районуна караштуу Түп айылында туулган.

— 2015-жылдын 12-октябрына караган түнү №50 тергөө абагынан ЖАМКтын үч кызматкерин өлтүрүп, тогуз кылмышкер качып чыккан. Дагы бир жарадар болгон офицер ооруканада беш күндөн кийин каза болгон. Качкындардын бешөө ошол эле түнү кармалып, төртөө из суутуп кетүүгө үлгүргөн.

22-октябрда түнкү саат 22.30да Достук кичи районунда жашырынып жаткан Алтынбек Итибаев жок кылынган. Үч саатка созулган атайын операция учурунда тез чара көрүү атайын отрядынын кесиптик даярдоо боюнча улук инспектору, милициянын капитаны Төлөбек Исмаилов көз жумган. 

пресс-служба правительства КР
Курман болгон жоокер Исмаилов менен коштошуудагы аза кайгысы

37 жашында курман болгон жоокердин артында жубайы, үч баласы калган. Исмаилов 1978-жылдын 19-июнунда Нарын облусуна караштуу Кочкор районунун Куланак айылында туулган. Өзү төрөлгөн айылдагы орто мектепке аты берилип, музейи дагы ачылган. Андан тышкары, туулган жеринде Төлөбектин атынан көпүрө курулган.

— "Шумкар" атайын багыттагы полкунда соңку жоготуу 2018-жылы 20-июнда болду. Кызматтык милдетин аткарууда милициянын майору Рысбек Майрамбеков курман болгон.

Кимдер ИИМдин спецназы боло алат?

Атайын багыттагы полкко кайрылгандар алгач маектешүүдөн өтөт. Андан кийин документтери каралып, дене бой даярдыгы текшерилип, соңунда психологиялык тест каралган. Эгер кененирээк айта турган болсок, "Шумкарга" иштейм деген киши Кыргызстандын жараны, соттолбогон, жашы 19дан 30га чейин, аскердик кызмат өтөгөн, бою 170 сантиметрден кем эмес, орто же жогорку билимдүү болушу керек. Спорттун ар кандай түрү боюнча чебер же ага талапкерлерге артыкчылык берилет. Маселен, спорт чеберлеринин бою 167 сантиметр болсо кызматка алына берет.

Атайын багыттагы полк анда кызмат өтөгөндөр психологиялык жактан бекем, эрктүү, күчтүү, тайманбас, кайраттуу, түрдүү кырдаалда кызматтык милдеттерин так жана жогорку деңгээлде аткара билиши керектигин белгилейт.

"Шумкардан" тышкары Кыргызстандын Күч түзүмдөрү менен Куралдуу күчтөрүндө спецназдын канча түрү бар, алардын милдеттери, аткарган тапшырмалары, күжүрмөн даярдыгы, техникалык жактан камсыздалышы жана кандидаттарга талаптары тууралуу Sputnik даярдаган лонгридден окуңуздар.

0
Белгилер:
милдет, кылмыш, спецназ, шумкар, ИИМ, Кыргызстан