Баткен жашоочулары. Архивдик сүрөт

Амаки, үзүк, өлүмсанки, горо... Баткенге барганда сыр бербей сүйлөшүңүз

3157
(жаңыланган 10:55 24.04.2019)
Түндүк жана түштүк диалектиден тышкары ар бир облус жашаган жеринин таасиринен улам колдонуп калган сөздөрү же илимий түшүнүк менен айтканда, говорлору бар. Алардын жардамы менен жалпы тил бай экендиги талашсыз. Анан калса, аймактарга барып калсаңыз сыр бербей сүйлөшүп кетсеңиз жаманбы?

Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги "Тибиртке" рубрикасынын алкагында жети дубандын говорун бөлүп берүүнү чечти. Алгач Баткен облусун алдык. Материал Ишеналы Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин профессору, тилчи, диалектолог Толгонай Сыдыкованын жардамы менен жасалды.

Абдесте — чөөгүн;

Азил эмес — оңой эмес;

Айван — веранда, үйдүн алды;

Амаки — алыс тууган;

Ахыры — деги;

Аштама — килем станогунун жалпы түзүлүшү, рамасы;

Бант — бош эмес;

Бөкөвүл — той-ашта бышкан этти бөлө турган адам;

Гилас — алча, чие;

Гөш, көш — эт;

Жавыс, жавыз — жакын;

Пада — уй;

Ноопас — бука;

Маала — көчө;

Саал — бир аз;

Капата — кебете;

Дүмбүл — быша элек жүгөрү;

Парак — барак;

Кар — дүлөй;

Нарака — нары жакка;

Берака — бери жакка;

Чакыч — сагыз;

Карам — капуста;

Калар — келемиш;

Дүм — куйрук;

Горо, коро — көк өрүк;

Лаган — дагара, таштек;

Пүчөк — сыздоок;

Өлүмсанки — кыбырап жүргөн, бош адам;

Өлүмтүк — адам каза болгондо чыгымдала турган буюм, мал жана башка;

Катта — чоң;

Калак, келек — элечек;

Пишек — мышык;

Тага — тай аке;

Балан же балант — бийик;

Пакана — бою кыска;

Таги, тагида — алды, алдында;

Эгедер — ээ, ээлик;

Эгиз — бийик;

Эргеш — ээрчи;

Яхна — муздак чай;

Ыхывал — тагдыр;

Ынтыл — умтул;

Ылык, ылы — жылуу;

Шырба — бордок, бордоку, козу;

Шүрөгү — ушул, мына;

Шапада, шабада — салкын жер, шамалдуу жер;

Чынчалак — чыпалак;

Чөргө — оро, чулга;

Чимейил — майда кумурска;

Чакар – койчунун жардамчысы;

Үзүк — шакек;

Үргөн — үйрөн;

Таксынч — фундаменттин үстүнө коюлган жыгач;

Түймө — топчу;

Патинче — помидор;

Паранда — канаттуу куш;

Өткүрлө — курчут;

Най — керней, чоор;

Лата — чүпүрөк;

Жавлик — бүт, баары, бардыгы.

3157
Белгилер:
тил, сөз, диалект, Баткен облусу, тибиртке
Тема:
Тибиртке — кыргызча туура сүйлөйбүз (75)
Тема боюнча
Көкүрөгүңүз абалкы кептерге чаңкап, сөзүңүз мокоп турабы? Архаизмдер топтому
Хайп, мем, дакфейс, челлендж... Соцтармактын "тилин" талдайбыз
Жувалдыз менен бостекти көктөй калчы... Диалектини дитиңе тутуп ал
Бул сөздөрдү өмүрүңүздө колдонуп көрдүңүз беле? Тест
Актриса Лю Ифэй Мулан тасмасынын премьерасы учурунда. Архив

Кыргызстандыктар тартылган "Мулан" тасмасы сентябрда онлайн көрсөтүлөт

168
(жаңыланган 19:45 05.08.2020)
"Мулан" тасмасынын жаңы версиясы адегенде 27-мартта дүйнөлүк прокатка чыгыш керек болчу. Коронавирус пандемиясына байланыштуу ал кинокомпания тарабынан кийинкиге калтырылган.

БИШКЕК, 5-авг. — Sputnik. Walt Disney компаниясы Кыргызстандын каскадерлору катышкан "Мулан" анимациялык тасмасын сентябрь айында коомчулукка чыгарууну чечти. Бул тууралуу The Verge басылмасы жазды.

Тасманын бет ачары түз эфирде Disney+ видео көрсөтүү  тейлөө жайында акчага көрсөтүлөт. 

АКШда жана башка аймактардагы көрүүчүлөр тасманы 29,99 доллар, ага кошумча 6,99 доллар бир айлык абоненттик төлөм берип көрүшөт. Ал эми Disney+ жеткиликтүү эмес өлкөлөрдө тасма салттуу түрдө кинотеатрларда тартууланат.

Султамбаев: америкалыктар менен бирге көк бөрү тууралуу тасма тартылды

"Мулан" тасмасынын жаңы версиясы адегенде 27-мартта дүйнөлүк прокатка чыгыш керек болчу. Коронавирус пандемиясына байланыштуу анын күнү кинокомпания тарабынан кийинкиге калтырылган.

Тасманын башкы ролун кытайлык актриса жана ырчы Лю Ифей ойнойт. Киного кыргызстандык Эрлан Жанышбек уулу, Мурат Бурханов, Дамир Ашимов жана Нургазы Мамаражап уулу тартылган. Алар тасмага Жайдарбек Кунгужинов жетектеген Nomad Stunts кыргыз-казак кесипкөй каскадерлор тобунун курамында катышкан. Кунгужинов өзү гунндардын аскер башчысынын ролун аткарган.

"Мулан" анимациялык тасмасы 1998-жылы чыгып, кинопрокаттан эле 304 миллион доллар киреше тапкан.

Кыргызстандык каскадерлордун "Мулан" киносуна кандайча тартылганын биздин төмөндөгү маектен окуңуз.

168
Белгилер:
каскадер, Кыргызстан, премьера, тасма
Тема боюнча
"Шамбала" тасмасы Шанхайдагы эл аралык кинофестивалда көрсөтүлөт

Кино камындагы Жакиев, Базаров, Кыдыралиев... Мөлтүрөгөн жаштык кезден таберик сүрөт

193
(жаңыланган 14:44 05.08.2020)
Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги архивде сакталып жаткан сейрек сүрөттөрдү жарыялап, анын тарыхын баяндоону улантат.
КРдин эл артисти, кинооператор Кадыржан Кыдыралиев, режиссер Лилия Турусбекова, Кыргыз эл жазуучу Бексултан Жакиев жана режиссер Геннадий Базаровдун сүрөтү 1974-жылы Фрунзе (азыркы Бишкек) шаарында тартылган
© Sputnik / Александр Федоров.

КРдин эл артисти, кинооператор Кадыржан Кыдыралиев, режиссер Лилия Турусбекова, Кыргыз эл жазуучу Бексултан Жакиев жана режиссер Геннадий Базаровдун сүрөтү 1974-жылы Фрунзе (азыркы Бишкек) шаарында тартылган.

Ошол жылы сүрөттөгү чыгармачыл инсандар "Искусство жөнүндө баян" аттуу кинофильмди жаратууга киришкен.

Ал учурду белгилүү режиссер, сценарист, Кыргыз Республикасынын эл артисти Геннадий Базаров мындайча эскерет:

"Кыргыз ССРинин 50 жылдыгына карата толук метраждуу атайын тасма тартып, Кадыржан Кыдыралиев оператор, Бексултан Жакиев сценарист, мен режиссер болгом. Ал эми ортодогу Лилия Турусбекова кеп-кеңеш берген консультант кызматтын аркалаган. Себеби ага чейин көптөгөн даректүү тасмаларды жараткан тажрыйбалуу кыргыз киночулардын бири эле. Фильм тартууда экөөбүз ылайыктуу жерлерди, имараттарды чогуу издеп калганбыз. Бардыгыбыздын жаш, ишке тойбой турган учурубуз, алардын ичинен эң кичүүсү мен болчумун. Бул инсандарды кыргыз кинематографиясынын жүзү жана ардагерлери деп айтсам жаңылышпайм", — деди Базаров.

Бири-бирине тирек болгон кыргыздын сыймыктары. Таберик сүрөт

Ал жылы Кадыржан Кыдыралиев менен драматург Бексултан Жакиев 38, режиссер Лилия Турусбекова 41 жана Геннадий Базаров 32 жашта болгон.

Аталган кинофильмге актёр Муратбек Рыскулов, актриса Бакен Кыдыкеева, залкар калемгер Чыңгыз Айтматов, сүрөтчү Гапар Айтиев, жазуучу Түгөлбай Сыдыкбеков, опера ырчысы Болот Миңжылкыев, окумуштуу Кусеин Карасаев, скульптор Тургунбай Садыков өңдүү бир топ залкарлар тартылган.

193
Белгилер:
таберик сүрөт, Геннадий Базаров, Бексултан Жакиев, Кадыржан Кыдыралиев, Кыргызстан
Тема:
"Таберик сүрөт" — сейрек кездешкен ирмемдер
Тема боюнча
Кыргызды дүйнөгө тааныткан курбулар. Асыл адамдардын таберик сүрөтү
Тай кезинен дүйнөнү дүңгүрөткөн Базарбаев менен Токомбаева. Таберик сүрөт
АКШда жүрүп Чокморовдун ден соолугун ойлогон Океев. "Уландагы" таберик сүрөт
Аэрофлот авиакомпаниянын Airbus A320  учагы. Архив

"Аэрофлот" бир нече шаарга августтагы каттамдарын токтотту. Ичинде Бишкек да бар

9
(жаңыланган 13:47 06.08.2020)
Буга чейин КРдин Жарандык авиация агенттигинин жетекчиси Курманбек Акышев Россия Кыргызстанга 15-августтан 30-августка чейин каттамдарды жаңылоо маселесин карап жатканын айткан.

БИШКЕК, 6-авг. — Sputnik. Россиянын "Аэрофлот" авиакомпаниясы буга чейин пландалып, билеттер сатылып кеткен август айындагы бардык каттамдарын токтотту. Бул тууралуу ишкананын маалымат кызматына шилтеме берип РИА Новости жазды.

Компания учууларды кайра токтоткон шаарлардын тизмесинен Бишкекти дагы көрүүгө болот.

"Аэрофлот" дүйнөдөгү эпидемиологиялык абалды эске алуу менен август айына пландалган каттамдарын токтотуп турууга мажбур болду", — деп айтылат компаниянын түшүндүрмөсүндө.

Буга чейин Жарандык авиация агенттигинин жетекчиси Курманбек Акышев Россия Кыргызстанга 15-августтан 30-августка чейин каттамдарды жаңылоо маселесин карап жатканын айткан.

Кыргызстан жакында үч өлкө менен аба каттамын жандантууну пландап жатат

Эске салсак, Борбор Азия мамлекеттеринде, анын ичинен Кыргызстанда Россия менен аба каттамдарынын ачылышын чыдамсыздык менен күтүп жатышат. Чек ара жабылгандан кийин миңдеген адамдар сыртта калып, учурда алардын көбү үйүнө кайтууну көздөп турушат.

9
Белгилер:
пандемия, миграция, учак, каттам, Кыргызстан, Россия
Тема боюнча
Кыргызстанга эл аралык аба каттамдары августта жаңыланабы? Расмий жооп