Жети-Өгүз капчыгайы. Архив

Ава, тепек, бадоот... Ысык-Көлгө барганда жергиликтүүдөй сүйлөшүңүз

2167
(жаңыланган 11:35 30.04.2019)
Тилдин бай болушу үчүн диалект менен говорлордун мааниси чоң экендиги белгилүү эмеспи. Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги жети дубандын "ички" тилин тизмектеп берүүнү улантат.

"Тибиртке" рубрикасынын бул жолку чыгарылышында Ысык-Көл говоруна токтолдук. Адис белгилегендей, бул дубандагы диалектилик айырмачылыктар уруулар арасында кездешет. Материал Ишеналы Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин профессору, тилчи, диалектолог Толгонай Сыдыкованын жардамы менен жасалды.

Тырмоок (Тоңдун саяк уруусунда айтылат) — жерди тырмоочу курал;

Тырмак (Ак-Суунун солто уруусунда жана Түп районундагы бугу уруусунда колдонулат) — жерди тырмоочу курал;

Бадавод, бадоот — тамак же суюктук куюлуучу идиш, чоң чыны;

Очоккана (Тоңдогу саяк уруусу айтат) — тамак даярдалуучу жер;

Очок үй (Ак-Суудагы солто уруусунда айтылат) — тамак даярдалуучу жер;

Аш үй, кампа (Түптөгү бугу уруусунда айтылат) – тамак даярдалуучу жер;

Чанжы — чөп отоочу курал;

Тууралган кесме — бешбармак;

Элеген (Тоңдогу саяк уруусунда колдонулат) — кир жууй турган буюм. Кээ бир жерлерде дагара, тазик, таштек деп айтылат;

Илеген (Ак-Суудагы солто жана Түптөгү бугу уруусунда айтылат) — кир жууй турган буюм;

Ава, аба — атасынын эркек бир тууганы, өзүнөн улуу эркек бир тууганы;

Алты кат (Тоңдогу саяк уруусунда колдонулат) — жерге салынуучу төшөк;

Төргөрпө (Ак-Суудагы солто уруусунда колдонулат) — жерге салынуучу төшөк;

Кепкир (Ак-Суунун солто жана Түптүн бугу уруусунда колдонулат) — тамак аралаштыруучу буюм;

Ашпурут (Тоңдогу саяк уруусунда колдонулат) — түштүк тарапта алмурут же нак;

Ашпуруд (Түптөгү бугу уруусунда айтылат) — алмурут;

Коро (Тоңдогу саяк уруусунда колдонулат) — өрүктүн көгү, быша элеги;

Көк өрүк (Түптөгү бугу уруусунда колдонулат) — өрүктүн көгү;

Мияз — пияз;

Савиз, абиз — сабиз;

Пенжек — эки жеңи жок үстүңкү кийим;

Тепек — козу карын.

2167
Белгилер:
сөз, диалект, тибиртке, Ысык-Көл облусу
Тема:
Тибиртке — кыргызча туура сүйлөйбүз (75)
Тема боюнча
Көкүрөгүңүз абалкы кептерге чаңкап, сөзүңүз мокоп турабы? Архаизмдер топтому
Куда го түшүнүктүү, "сөөгү" эмнени билдирет? Кыргыздын туугандык байланышы
Шанхайдын тургундары. Архив

Кыргыз режиссёрунун "Көл" тасмасы Кытайдагы ири фестивалга чакыруу алды

104
(жаңыланган 11:50 04.07.2020)
Режиссёр ыйык көлдө балык түрүндө жашаган байыркы ата-бабалардын жан дүйнөсү тууралуу уламышты кадрга түшүргөн.

БИШКЕК, 4-июл. — Sputnik. Кыргызстандык режиссёр Эмил Атагелдиевдин "Көл" аттуу тасмасы Шанхайда өтө турчу абройлуу эл аралык кинофестивалга катышат. Бул туурасында Кинематографисттер союзунун катчысы, фильмдин со-продюсери Талант Төлөбеков билдирди.

Аталган кино Shanghai International Film Festival 2020 (SIFF) деп аталган Кытайдагы ири кинофестивалга чакыруу алган. Ал 23 жылдан бери өткөрүлүп келет, А категориясындагы дүйнөдөгү 15 кинофестивалдын катарында турат.

"Бул абдан чоң ийгилик, кыргыз режиссёрлорунун тасмалары А категориясындагы кинофестивалдарга акыркы ирет 2018-жылы катышкан. Ошондой эле Кыргызстандын фильмдери Шанхай фестивалы түзүлгөндөн бери биринчи ирет катышып жатат", — деди Төлөбеков.

"Көл" драмалык жанрда Ысык-Көлдөн тартылган. Сюжетинде ыйык көлдө балык түрүндө жашаган байыркы ата-бабалардын жан дүйнөсү тууралуу уламыш баяндалат.

1,5 млн. долларга мыкты тасма тартышты. Токаев кыргыз киносуна суктанды

Кинонун сценарийин Эрке Жумакматова менен КРдин эмгек сиңирген артисти Эмил Атагелдиев жазган. Башкы ролдорду Артыкпай Сүйүндүков, Болот Тентимишов, Малика Айдабосунова, Айнура Качкынбек кызы, Санжар Өмүрбаев аткарган.

Продюсерлери Эрке Жумакматова, Садык Шер-Нияз. Со-продюсерлер Талант Төлөбеков менен Айжан Чыныбаева.

104
Белгилер:
катышуучу, фестиваль, кино, Кыргызстан
Тема боюнча
Валентина Шевченко тартылган тасма Торонто кинофестивалында көрсөтүлөт
Голливуд коронавирустун башталышы тууралуу тасма тартууга бел байлады
Ырчы Асел Кадырбекова

Комада жаткан ырчы Асел Кадырбекова көзүн ачып, эсине келе баштады

1029
(жаңыланган 13:46 03.07.2020)
Эстрада ырчысы комадан толук түрдө чыга элек. Буга чейин дарыгерлер Аселдин мээси катуу жабыркап, моюн омурткалары менен акыреги сынып кеткенин айтышкан.

БИШКЕК, 3-июл. — Sputnik. Ырчы Асел Кадырбекова көзүн ачып, тамак ичип калгандыгын Травматология жана ортопедия илим-изилдөө борборунун жетекчиси Сабырбек Жумабеков билдирди.

Дарыгердин айтымында, Асел толук түрдө өзүнө келе элек.

“Комадан толук чыга элек. Аселди мурда түтүк менен тамактандырып жатканбыз. Азыр “тилиң, мурдуң кана?” деп сураганда көрсөтүп, кашык менен тамак берсек өзү жутуп калды. Буюрса жылыш бар”, — деди ал.

Асел Кадырбекова менен сүзүшкөн айдоочуга иш козголуп, камакка алынмай болду

Эске сала кетсек, 26-июнда 15:30дар чамасында Медеров жана Тыныстанов көчөлөрүнүн кесилишинде Toyota Camry жана Ыкчам аракетке келчү топтун (ГБР) Honda Odyssey автоунаалары кагышкан. Анын кесепетинен Camry автокөлүгүндө бараткан Асел Кадырбекова жана экинчи машинадагы эки киши жабыркаган.

Буга чейин дарыгерлер ырчынын мээси катуу жабыркап, моюн омурткалары менен акыреги сынып кеткенин айтышкан.

1029
Белгилер:
жол кырсык, Сабырбек Жумабеков, ырчы, кома, Асел Кадырбекова
Тема:
Ырчы Асел Кадырбекованын кырсыкташы
Тема боюнча
Асел Кадырбекова дагы деле комада. Сабырбек Жумабеков кайрылуу жасады
Кардиограмма. Архив

Жүрөккө кайсы витамин пайдалуу экендиги айтылды. Изилдөө

36
(жаңыланган 09:44 05.07.2020)
Атайын жүргүзүлгөн изилдөөдө D витамининин концентрациясы нормадан ылдый болгондордо инфаркт жана инсульт менен жабыркагандар көп аныкталган.

БИШКЕК, 5-июл. — Sputnik. Адамдын организминде D витаминдин жетишсиздиги жүрөк-кан тамыр ооруларын өөрчүтөт. Бул тууралуу Известия кардиолог жана терапевт дарыгер Ирина Мурадянга шилтеме кылып жазып чыкты.

"D витамини жүрөк-кан тамыр ооруларын алдын алат. Андан сырткары артериалдык гипертензия кооптуулугунун жаралбашына шарт түзөт", — деген адис.

Окумуштуулар 100 жашка чейин өмүр сүрүүнүн сырларын айтып беришти

Окумуштуулар 18 жаштан жогору курактагы 16 миңден ашык киши катышкан изилдөө жүргүзгөн. Анын жыйынтыгында организминде D витаминдин аралашмасы адаттагы калыбынан ылдый болгондордо инфаркт жана инсульт көп кездешери аныкталган.

36
Белгилер:
кан тамыр, жүрөк, изилдөө, витамин, медицина
Тема боюнча
Окумуштуулар 100 жашка чейин өмүр сүрүүнүн сырларын айтып беришти
Россияда COVID-19га каршы вакцинаны сайдыргандардын абалы айтылды