Кыргыз эл акыны Шайлообек Дүйшеевдин архивдик сурөтү

Биз байларга шайланарда керекпиз. Шайлообек Дүйшеевдин нускасы

885
(жаңыланган 15:53 04.09.2019)
Караңгыда көз, капилеттен сөз тапкан кеменгерлердин ой толгоосун, даанышман көрөгөчтүгүн "Кеп казынадан" тартуулап турган чагыбыз. Бул ирет Кыргыз эл акыны Шайлообек Дүйшеевдин кеп казынасын сунуштайбыз. Кулагыңызга күмүш сырга болсун!

Шайлообек Дүйшеев 1950-жылы 26-февралда Ат-Башы районунун Ат-Башы айылында төрөлгөн. Үч жашында атасынан айрылып, апасы аны чоң энесинин колуна калтырып кетет. 13 жашка чыкканда жалгыз таянар тоосу болгон чоң энеси көз жумуп, эже-жездесиникинде чоңойгон. Окууну бүтөрү менен аскерге кызмат өтөгөнү кетип, кичи мекенине келгенде куруучу, райондук гезитте кабарчы болуп иштей баштайт. Өз киндигин өзү кескен акын Кыргыз улуттук университетинин филология факультетинин журналистика бөлүмүн бүтүргөн. 1980-жылдан тарта "Нарын правдасы" гезитинде кабарчы, облустук телерадиокомитетте редактор, Фрунзедеги филармонияда адабий бөлүмдү жетектеп иштеген. Өлкө эгемендүүлүк алган соң "Ала-Тоо", "Кыргызстан маданияты", "Асаба", "Агым" басылмаларында эмгектенип, курч макалаларын жарыялаган.

Байдылда Сарногоев атындагы эл аралык адабий сыйлыктын лауреаты поэзияга кадамы мектепте окуп жүргөндө кыздарга арнап жазган ырларынан башталганын эскерет. Өзүнүн чыгармачылык жолунда башкалардан айырмаланган кошок, дастан, поэма, лирикалык жана публицистикалык ырларын жараткан. Анын бир топ ыры обонго салынып, эл арасында ырдалууда. Учурда кара сөз менен жазылган көлөмдүү "Агындылар" чыгармасы окурмандардын колунан түшпөй окулуп жатат.

Шайлообек Дүйшеевдин нускалуу кептери:

Кайдыгерлик дегендин
Капканынан чыкпай жүрүп,
Жаманын да,
Жакшысын да,
Гүлүн дагы,
Күлүн дагы,
Бир жерге камап бүттүк.

Жалгыздык башка түшсө
Ашар кылып,
Атаны – үй,
Баланы – базар кылып,
Биз тиккен дарак кана?

Сыйлаган кичүүлөрүн,
Улуусун урматтаган адат кана?

Жерди ойлобой
Итибиз үрүп турса,
Ишибиз жүрүп турат деп ойлодук,
Элди ойлобой,
Эбин таап ичип-жемей адат болду,
Эс тарткан уланыңдын
Эшикке чыгар замат
Эс-дарты арак болду. ("Кайдыгерлик")

***

Кайдыгерлик деген
неме,
Кайран элди
карактап соебу дейм,
Каны-жанын какшытып
соробу дейм,
Калкан болор бүркүтсүз калктын
көзүн
Карга-кузгун кашайтып
Оебу дейм. ("Кайдыгерлик-2")

***

Көңүл канап, өң-алеттен азабыз,
Күндө бөлөк жолго түшүп басабыз.

Күндө бөлөк ыйман күтүп дүйнөдөн
Биз акырын өлүп бара жатабыз.

Бектер-хандар гүлдөп шапар тебишет,
Бейитиңдин так үстүндө жеп-ичет.

Акыйкаттык өлгөн жерде дайыма
Арзыматтар ырдаганга келишет.

Койбуз, уйбуз, балким кыйган терекпиз,
Биз байларга шайланарда керекпиз.

"Эл" деген — биз, макулук да, маймыл да,
Эч ким дагы, эч нерсе да эмеспиз.

Ата Журтта ач-жылаңач, араң жан,
Аялга окшоп зордукталган, таланган.

Өрттү көздөй жылып келе жатабыз,
Өзүбүздүн сөөгүбүздөн каланган.

***

Карында жатканда эле талак туубай,
Калкына канат тууган,
Каныкей, Курманжандай санат тууган,
Кайда энелер?!

Абыке-Көбөш туубай,
Асили бөлөк туубай,
Манас тууган
Кайда энелер?!

Суур эмес султан тууган,
Качыр эмес,
Калкына тулпар тууган,
Карга туубай,
Кадимки шумкар тууган
Кайда энелер?!

***

Өмүр – кыска, жыл – тешик,
Өталбайсың "жылт" этип,
Курсак тойгон дүйнөдөн
Кулайт күндөр "былч" этип…

885
Белгилер:
акын, нускама, кеп казына, Шайлообек Дүйшеев
Тема боюнча
Кайра кайтып жолугушчу жолдор бар! Алыкул Осмоновдун кеп казынасы
Багы жок элдин баатыры көп! Салижан Жигитовдун кеп казынасы
Жалгыз устун үй көтөрбөйт. Түгөлбай Сыдыкбековдун кеп казынасы

Москва сахнасында кыргызды даңазалаган залкарлар. Таберик сүрөт

29
(жаңыланган 13:59 01.10.2020)
Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги архивде сакталып жаткан сейрек сүрөттөрдү жарыялап, анын тарыхын баяндоону улантат.
Дирижер Чанай Жумаканов, белгилүү комузчу Ыбырай Туманов, ырчы Мыскал Өмүрканова, композитор Карамолдо Орозов, актриса Алиман Жангорозова жана улуу манасчы Саякбай Каралаев (солдон оңду карай). 1958-жыл, Москва шаары
© Фото / из семейного архива Орозовых

Солдон оңду карай бала көтөрүп турган хор дирижеру Чанай Жумаканов, белгилүү комузчу Ыбырай Туманов, ырчы Мыскал Өмүрканова, композитор Карамолдо Орозов, актриса Алиман Жангорозова жана улуу манасчы Саякбай Каралаевдин сүрөтү 1958-жылы Москва шаарында тартылган.

Ал жылы Москвада Кыргыз искусствосунун жана адабиятынын экинчи декадасы өтүп, ага кыргыз элинин акын-жазуучу, ырчы, аткаруучу, чыгармачыл инсандары катышкан.

Имараты жок көчөдө калган дымагы күч артисттер. "Туңгучтун" таберик сүрөтү

Ошол учурду КРдин эл артисти, белгилүү төкмө акын Замирбек Үсөнбаев мындайча эскерет:

"Мен сүрөттөгү инсандарды бала кезимде көрүп калдым. Алардын ортодогу жаштарында айырма бар, бирок замандаштар. Ыбырай аксакал Ысык-Көлдө жашап, ошол жакта турчу. Ал эми Карамолдо Орозов, Осмонкул Бөлөбалаев, Саякбай Каралаев, Молдобасан Мусулманкулов жана менин атам Алымкул Үсөнбаев Фрунзе шаарында жашачу. Алардын бардыгы чогулуп алып шерине жеп, комуз чертип ырдап, бири-бири менен жакшы катышта эле. Алардын төкмөлүгүнө, манас айтканына, комуз черткенине күбө болуп калдым. Булардын ар бири жөнүндө бир айлап айтсак дагы сөз бүтпөйт. Убакыттын өтүшү менен эскерилбей, унутуп бара жатабыз. Мисалы, Карамолдо Орозов менен Ыбырай Тумановду комуздун генийи деп айта алам. Экөө тең үч кыл комузга симфонияны батырган инсандар. Аларды белгилүү бир даталарда эстебей, жаштарга байма-бай айтып турушубуз керек", — деди Үсөнбаев.

Арсен Өмүралиевди атасындай көргөн шакирттер. Таберик сүрөт

Эске сала кетсек, 1958-жылы Москвадагы Кыргыз искусствосунун экинчи декадасынын өтөрүнө үч жума калганда Күлүйпа Кондучалова министр болуп дайындалып, ага 1100дөй кыргызстандык катышып, иш-чара жогорку деңгээлде өткөн.

29
Белгилер:
таберик сүрөт, чыгармачылык, Москва, Кыргызстан
Тема:
"Таберик сүрөт" — сейрек кездешкен ирмемдер
Тема боюнча
Кара жумушта жүрүп киного аралашкан Үсөн Кудайбергенов. Таберик сүрөт
"Мугалимим, биринчи сүйүүм, балдарымдын атасы". "Ак кемедеги" таберик сүрөт
"Жылаңач" эпизодго Москвадан кыз алдырып... Асел Эшимбекованын таберик сүрөтү
Талас облусундагы Теодор Герцен атындагы көркөм сүрөт музейи

Маданият министрлиги Таластагы экспонаттарга бай музейди карамагына алат

42
(жаңыланган 08:49 01.10.2020)
Музей 1959-жылы ачылган, анда СССРдин кыл сүрөтчүлөрүнүн айрым эмгектери, тарыхый казууларда табылган буюмдар сакталуу.

БИШКЕК, 1-окт. — Sputnik. Талас облусундагы Теодор Герцен атындагы көркөм сүрөт музейин Маданият министрлигинин карамагына алуу пландалып жатат. Бул тууралуу ведомствонун маалымат кызматы билдирди.

Маданият, маалымат жана туризм министри Азамат Жаманкулов аталган музейге барган. Ал жергиликтүү бийлик органдарынын өкүлдөрү менен маданий мекемени министрликтин карамагына алуу тууралуу сүйлөшкөн.

"Жолугушууда музейдеги экспонаттарды сактоо жана эффективдүү пайдалануу маселеси талкууланды. Буга чейин министрлик тарабынан, Бакай-Ата районунун Ак-Дөбө айылдык кеңеши менен биргеликте Теодор Герцен атындагы көркөм сүрөт музейин мамлекеттик менчикке өткөрүү тууралуу бир катар иш аракеттер жүргүзүлүп келген", — деп айтылат маалыматта.

Таласта табылган петроглифтерди министр көрүп келди. Сүрөт

Музей алгач 1959-жылы сүт ферманын бир бөлмөсүндө ачылып, кийинчерээк эски мектептин имаратына көчүрүлгөн. Азыркы имараты 1989-жылы курулуп колдонууга берилген. Музей экспонаттарга бай, анын ичинде тарыхый казууларда табылган буюмдар да бар. Теодор Герцендин өзүнүн жана уулу Теодордун эмгектеринен тышкары мурунку СССРге кирген 15 республиканын кыл сүрөтчүлөрүнүн айрым эмгектери да орун алган.

42
Белгилер:
сүйлөшүүлөр, Маданият министрлиги, музей, Талас
Тема боюнча
Иштебеген Тарых музейинин айланасына тосмо эмне үчүн коюлган? Расмий жооп
Алайда талкаланган петроглифтер маданий баалуулуктар тизмесинде жок болуп чыкты
Медиктерге жана коронавирус инфекциясы пандемиясына каршы күрөштө өзгөчөлөнгөн жарандарга мамлекеттик сыйлыктарды тапшыруу аземи

Сооронбай Жээнбеков пандемияга каршы күрөштө өзгөчөлөнгөн жарандарды сыйлады

0
(жаңыланган 14:54 01.10.2020)
Өлкө жетекчиси өз мекенине жардамга келген чет өлкөлөрдөгү мекендештерге да ыраазычылыгын билдирип өттү.

БИШКЕК, 1-окт. — Sputnik. Мамлекет башчы Сооронбай Жээнбеков бүгүн, 1-октябрда, медиктерге жана коронавирус инфекциясы пандемиясына каршы күрөштө өзгөчөлөнгөн жарандарга мамлекеттик сыйлыктарды тапшырды. Бул тууралуу президенттин маалымат кызматынан билдиришти.

  • Президент КР Сооронбай Жээнбеков на церемонии вручения государственных наград медикам и лицам, отличившимся в борьбе против пандемии коронавирусной инфекции
    Мамлекет башчы Сооронбай Жээнбеков бүгүн, 1-октябрда, медиктерге жана коронавирус инфекциясы пандемиясына каршы күрөштө өзгөчөлөнгөн жарандарга мамлекеттик сыйлыктарды тапшырды
    © Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
  • Президент КР Сооронбай Жээнбеков на церемонии вручения государственных наград медикам и лицам, отличившимся в борьбе против пандемии коронавирусной инфекции
    Сыйлык медиктерге, куткаруу кызматынын, укук коргоо органдарынын жана башка мамлекеттик органдардын кызматкерлерине, медицина факультеттеринин ыктыярчы-студенттерине жана журналисттерге берилди.
    © Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
1 / 2
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Мамлекет башчы Сооронбай Жээнбеков бүгүн, 1-октябрда, медиктерге жана коронавирус инфекциясы пандемиясына каршы күрөштө өзгөчөлөнгөн жарандарга мамлекеттик сыйлыктарды тапшырды

Сыйлык медиктерге, куткаруу кызматынын, укук коргоо органдарынын жана башка мамлекеттик органдардын кызматкерлерине, медицина факультеттеринин ыктыярчы-студенттерине жана журналисттерге берилди.

"Мен жалпы элибиздин тилектештигин, ынтымагын дагы бир ирет өтө сыймыктануу менен белгилейм. Кары-жашына, ээлеген кызматына карабай чын дилинен элге жардам берген азаматтарыбыз көп болду. Эл биримдиги жүздөгөн жарандырыбыздын өмүрүн сактады", — деди Жээнбеков.

Ал ошондой эле өз мекенине жардамга келген чет өлкөлөрдөгү мекендештерге ыраазычылыгын билдирди.

0
Белгилер:
сыйлык, коронавирус, Сооронбай Жээнбеков, Кыргызстан
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Бишкек: жугуштуу илдеттердин жаңы ооруканасы курулуп бүтө элек, корпус даяр эмес
Оорукананын жетекчилери Тез жардамдын талаптарын аткарууга тийиш. Жаңы алгоритм
COVID жайылып баратат, бет кап тагынгыла! Штаб сактануу чараларын күчөттү