Комузчу Эламан (солдо) жана Айбек Каныбековдор

Комузчу Эламан, Айбек Каныбековдор: 20 мүнөттө беш миң доллар таптык

1857
(жаңыланган 10:51 10.09.2019)
Жакында эле бир тууган комузчулар Эламан жана Айбек Каныбековдор Өзбекстандын Самарканд шаарында өткөн XII эл аралык музыка фестивалында 1-орунду багынтып, беш миң долларлык сертификат алышты.

Жаңыдан дуэт болуп эл оозуна алына баштаган бир туугандарды Sputnik Кыргызстан агенттиги комуз күнүнө карата маекке чакырды. Эсиңиздерде болсо Эламан Каныбеков буга чейин сахнага Чолпон Мелисбекова менен чыккан.

Баса, суроолордун дээрлик баарына эле Эламан жооп берди.

— Өзбекстандагы эл аралык фестивалдан олжолуу кайтыптырсыздар. Иш-чарага министрлик жөнөттүбү же атайын чакырыштыбы?

— Чынын айтсак, бул иш-чараны башында жөн гана сынак деп ойлогонбуз. Көрсө, "Шарк тароналари" деген ири эл аралык фестиваль экен. Ага 80ге чукул мамлекеттен 300дөй катышуучу барды. Ачылыш аземине Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев келди. Бизди уюштуруучулардын бири Хуснидин деген байке чакырган. Бир күнү социалдык тармактан "музыка чөйрөсүндөгү таланттардын сынагы болгону жатат, келип катышып көргүлө" деди. Ал киши менен мурда башка иш-чарадан таанышкан элек. Макул болуп, алгач комузда ойногон видеобузду жибердик. Видеону көрүп дароо жактырышыптыр дагы атайын чакыруу жөнөтүштү. Жол кире, тамак-аш, мейманкана акысын толугу менен чакырган тарап төлөп берди. Бул фестивалга бизге чейин эки жыл мурда Кыргызстандан "Мурас" тобу барып 2-орунду алышыптыр, андан мурда Нурак Абдрахманов агай катышып, ЮНЕСКОнун сыйлыгын алып келген экен. Быйыл биз 1-орунду багынттык.

Комузисты Эламан (справа) и Айбек Каныбековы на радиостудии Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Таалайгуль Усенбаева
Эламан: Самаркандда өткөн "Шарк тароналари" фестивалында ар бир катышуучуга 20 мүнөттөн убакыт берилди. Анын ичинде биз Карамолдо Орозовдун "Жаш кербез", Нурак Абдрахмановдун "Мезгил жаңырыгы", Атай Огомбаевдин "Ак тамак, көк тамак" жана Ниязалы Борошовдун "Кара өзгөй" күүлөрүн ойнодук.

— 300дөй конкурсант катышса, 1-орунду алуу оңойго турбаса керек?

— Биринчи орунду алабыз деген ой дагы жок болчу, бирок аябай даярданганбыз. "Сахнага чыкканда толкунданып, башкаларды көрүп маанайыбыз түшүп калбасын" деп сынакты башынан аягына чейин көргөн жокпуз. Бул убакытта мейманкананын конференция залын сурап алып ошол жакта репетиция кылдык. Фестивалда ар бир катышуучуга 20 мүнөттөн убакыт берилди. Анын ичинде биз Карамолдо Орозовдун "Жаш кербез", Нурак Абдрахмановдун "Мезгил жаңырыгы", Атай Огомбаевдин "Ак тамак, көк тамак" жана Ниязалы Борошовдун "Кара өзгөй" күүлөрүн ойнодук. Калыстар тобу жогорку баасын берип, "силердики өзгөчө болду" деп айтты. Баса, калыстар тобунун курамында Кыргызстандан Роза Аманова эже отурду.

— Алган байгеңерди эмнеге жумшайлы деп жатасыңар?

— Шаардын четине үй куруп жатканбыз, ошол тамыбыздын курулуш иштерине керектейбиз.

— Биз билгенден буга чейин Чолпон Мелисбекова экөөңөр дуэт элеңер. Эми Айбек менен чогуу чыгып калыптырсыз.

— Айбек менин бир тууган иним. Экөөбүз тең Мукаш Абдраев атындагы музыкалык мектепти аяктап, консерваторияда билим алдык. Буга чейин анын окуусуна тоскоол болбоюн деп Чолпон менен дуэт болуп чыгып жүргөнбүз. Анын үстүнө Чолпон декреттик өргүүгө кетти, иним да окуусун аяктап экөөбүз бирге иштей баштадык.

— Демек, эч кандай уруш-талаш, пикир келишпестик болбоптур да.

— Башынан эле иним консерваторияны аяктаса чогуу иштейбиз деген ой, план бар болчу. Чолпон абдан таланттуу кыз, экөөбүз классташпыз. Биргелешип көп нерсеге жетиштик, ийгиликтерди багынттык. Айрымдар Айбекти мен үйрөтүп анан сахнага чыкты деп ойлоп жүрүшөт, бирок андай эмес. Айбектин музыкалык билими бар. Экөөбүз тең "Акак" комузчулар ансамблинде эмгектенебиз. Бир катар эл аралык фестиваль, сынактарга катышып, байгелүү орундарды алганбыз.

Комузист Эламан Каныбеков на радиостудии Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Таалайгуль Усенбаева
Эламан Каныбеков: Айбек менин бир тууган иним. Экөөбүз тең Мукаш Абдраев атындагы музыкалык мектепти аяктап, консерваторияда билим алдык. Буга чейин анын окуусуна тоскоол болбоюн деп Чолпон менен дуэт болуп чыгып жүргөнбүз.

— Ата-энеңер да чыгармачыл чөйрөдөнбү? Үй-бүлөңөр тууралуу да азыноолак кеп кыла кетсеңиз.

— Үй-бүлөбүз өнөрдү сыйлап, баалаган адамдар. Атам гитарада кол ойнотсо, апам комуз чертчү. Чоң атам да комуз черткен, жыгач уста адам экен.

Таятам да чоң уста болчу дешет. Кичине кезде чоң атам комуздун башын бизге тиштетип коюп, ар кайсы күүлөрдү черткени эсимде.

— Ата-энеңиз азыр музыкалык аспаптарда ойнобойбу?

— Атам мен 5-классымда каза болуп калган. Апам болсо тигүү цехинде иштейт. Анда-санда комузун алып, кол ойнотуп калат. Мурда Миң-Куш шаарында турчубуз. Кийин Бишкекке көчүп келдик. Үйдө эки эркекпиз. Апам башынан эле бизди музыка мектебине бергиси келчү экен. Калаага көчүп келгенде алгач комуздун алиппесин №1 музыкалык мектептен үйрөндүк. Кийин Мукаш Абдраев атындагы музыкалык мектеп-интернатында билим алып, кийин окуубузду консерваториядан уланттык.

— Кесибиңизди алмаштыруу жөнүндө ойлонгон эмес белеңиз?

— "Комуз чертип нан таап жесе болобу?" деген суроого мен 7-классыман баштап жооп издей баштадым. Анткени айлана-чөйрөдөгүлөр "комуз чертип үй-бүлөнү кантип багасың?" деп көп айтчу. Бир күнү ыраматылык Калыбек Жекшенов агайыман "кийин музыка менен нан таап жей аламбы?" деп сурап калдым. Агай дароо эле "биз ачкадан өлүп калган жокпуз го" деп жооп бергени эсимде. Ошондон кийин кесибимден күмөн санап, ал тууралуу ойлобой да калгам. Музыканттар күркүрөп байып кетпесе дагы эл менен эл болуп жүрөт. Албетте, айлыгыбыз аз, бирок эмгектенсе көп нерсеге жетсе болоруна көзүм жетти. Кайсы кесип болбосун аракет кылып, изденип, эмгектенсең анын жыйынтыгын көрөт экенсиң. Абдраев мектебинде окуп жүргөндө түнкү саат 1-2лерге чейин колубуз жешилгиче комуз чертчүбүз. Азыр ошол алган билимдин, аракеттин үзүрүн көрүп, эл аралык фестивалдарда жакшы жыйынтык көрсөтүп жатабыз. 20 мүнөттүн ичинде 5000 доллар таптык (күлүп).

Комузист Айбек Каныбеков на радиостудии Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Таалайгуль Усенбаева
Айбек Эламандын иниси. Музыкалык билими бар. Экөө тең "Акак" комузчулар ансамблинде эмгектенет.

— Тойлорго чыгасыңарбы?

— Ооба, чакыруу болгондо чыгып турабыз. Аз дегенде айына 5-10 миң сом алсак, кээде чакыруу көп болгондо айына 100-150 миң сомго чейин тапкан күндөр болду.

— Балдарына комуз үйрөткүсү келген ата-энени көп көрөм. Мен деле уулума үйрөткүм келет. Бирок музыкалык мектеп оңой менен ала бербесе керек...

— Мен азыр Мукаш Абдраев атындагы мектепте сабак берем. Кээде мектепке балдарды аларда комиссияда отуруп калам. Ошол жерден эле баланын кайсы тармакка жөндөмдүү экенин билип коюшат. Кээ бир бөбөк өзү жактырган музыкалык аспапты барып эле кучактап калат. Бала музыкага кызыгабы, кызыкпайбы, ал өзүнчө маселе.

Балдарды кабыл алууда, мисалы, манжалары узун болсо фортепианого, тиштери түз болсо аны үйлөмө аспаптарга алат, эки бармагы чоң болсо скрипка бөлүмүнө жиберет. Айтор, талапты катуу коюп туруп анан кабыл алышат.

— "Жигитке жетимиш өнөр аздык кылат" дейт. Эл билбеген дагы кандай өнөрлөрүңөр бар?

— Экөөбүз тең фортепиано, кларнет, ооз комуз, сыбызгы, чопо чоордо ойнойбуз. Бул музыкалык аспаптарды изилдеп да жатам. Консерваторияда Муратбек Бегалиевдин классында үч жыл окудум. Фортепиано, камералык оркестр үчүн жазган пьесаларым бар. Азыркы тапта симфониялык оркестрди өздөштүрүп жатам. Чоң атаман калган өнөрдү улай анда-санда жыгачтан бычак менен ар кандай сувенирлерди жоном, сүрөт тартууга да кызыгам.

1857
Белгилер:
маек, фестиваль, комуз, музыка
Тема боюнча
Суеркулова: балдарга комуз үйрөтүүдөн ырахат алам
Алмаз Кененбаев, Азамат Жаманкулов, Кайрат Иманалиев акын Омор Султановдун ден соолугун кабар алышты

Бийлик өкүлдөрү үч ирет операция болгон акын Омор Султановдун үйүнө барды. Сүрөт

49
(жаңыланган 13:30 07.06.2020)
Кененбаев Омор Султановдун ден соолугуна, ал-абалына мамлекет башчысы да тынчсызданып жатканын айтып, дары-дармегине деп президенттин берип жиберген материалдык жардамын тапшырды.

БИШКЕК, 7-июн. — Sputnik. Президенттин аппарат жетекчисинин биринчи орун басары Алмаз Кененбаев, маданият, маалымат жана туризм министри Азамат Жаманкулов, орун басары Кайрат Иманалиев акын Омор Султановдун үйүнө барып, ден соолугунан кабар алышты. Бул тууралуу министрликтин маалымат кызматы кабарлады.

  • Первый заместитель аппарата президента Алмаз Кененбаев, министр культуры, информации и туризма Азамат Джаманкулов, заместитель Кайрат Иманалиев посетили дом поэта Омора Султанова.
    Президенттин аппарат жетекчисинин биринчи орун басары Алмаз Кененбаев, маданият, маалымат жана туризм министри Азамат Жаманкулов, орун басары Кайрат Иманалиев акын Омор Султановдун үйүнө барып, ден соолугунан кабар алышты
    © Фото / Пресс-служба МКИТ КР
  • Первый заместитель аппарата президента Алмаз Кененбаев, министр культуры, информации и туризма Азамат Джаманкулов, заместитель Кайрат Иманалиев посетили дом поэта Омора Султанова.
    Бул тууралуу министрликтин маалымат кызматы кабарлады
    © Фото / Пресс-служба МКИТ КР
  • Первый заместитель аппарата президента Алмаз Кененбаев, министр культуры, информации и туризма Азамат Джаманкулов, заместитель Кайрат Иманалиев посетили дом поэта Омора Султанова.
    Министрлик акындын чыгармаларын жайылтуу үчүн иш-чараларды өткөрүүнү пландап жатканын кошумчалады
    © Фото / Пресс-служба МКИТ КР
  • Первый заместитель аппарата президента Алмаз Кененбаев, министр культуры, информации и туризма Азамат Джаманкулов, заместитель Кайрат Иманалиев посетили дом поэта Омора Султанова.
    Быйыл ноябрда КР эл акыны 85 жашка толот. Омор Султанов 3-даражадагы "Манас"  орденинин ээси
    © Фото / Пресс-служба МКИТ КР
1 / 4
© Фото / Пресс-служба МКИТ КР
Президенттин аппарат жетекчисинин биринчи орун басары Алмаз Кененбаев, маданият, маалымат жана туризм министри Азамат Жаманкулов, орун басары Кайрат Иманалиев акын Омор Султановдун үйүнө барып, ден соолугунан кабар алышты

Билдирмеге ылайык, КР эл акыны Омор Султанов жазында үч жолу оор операция болгон.

"Акын катуу ооруну жеңип, төшөктөн туруп кетти. Азыр деминен, кайратынан жазбай арабызга аралаша баштады. Алмаз Кененбаев, Азамат Жаманкулов, Кайрат Иманалиев акындын үйүнө барып, ден соолугун сурап баарлашып кайтышты. Президенттин аппарат жетекчисинин орун басары Омор Султановдун ден соолугуна, ал-абалына мамлекет башчысы да тынчсызданып жатканын айтып, дары-дармегине деп Сооронбай Жээнбеков берип жиберген материалдык жардамын тапшырды", — деп айтылат маалыматта.

Министрлик акындын чыгармаларын жайылтуу үчүн иш-чараларды өткөрүүнү пландап жатканын кошумчалады.

Быйыл ноябрда КР эл акыны 85 жашка толот. Омор Султанов 3-даражадагы "Манас"  орденинин ээси.

Ал 1935-жылы 6-ноябрда Жети-Өгүз районунун Тосор айылында туулган. Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин бүтүрүп, эмгек жолун "Ала-Тоо" журналынан баштаган. 1971-жылы Кыргызстан Жазуучулар союзунун жетекчисинин экинчи катчысы, СССР Жазуучулар союзунун текшерүү комиссиясынын мүчөсү, Алыкул Осмонов атындагы адабий бирикменин жетекчиси болгон. Акындын чыгармалары, макалалары 1953-жылдан баштап жарык көрө баштаган. "Жаңы Ала-Тоо" журналын негиздегендердин бири.

49
Белгилер:
бийлик, ден соолук, Омор Султанов, акын
Тема боюнча
Ууру жолдор уурдаганга алпарат! Омор Султановдун кеп казынасы
Кишилер китептерди окуп жатат. Архив

Жети элдин тилин бил. Тил үйрөнгөн адамдын артыкчылыгы жана ийгилиги

35
(жаңыланган 13:06 07.06.2020)
“Канча тил билсең – ошончо адамсың” деген кеп бар. Тил аркылуу биз бир элдин сүйлөгөнүн эле эмес, дүйнө таанымын, руханий дөөлөттөрүн, көөнөрбөс баалуулугун кошо үйрөнөбүз дейт колумнист Нуржигит Кадырбеков.

Тил билген адам эл жеткен ийгиликке ортоктош болуп, акыл жана рух казынасынын алтын ачкычын колго алат. Ошондон шыбага жана үлүш алууга мүмкүнчүлүк жаралат. Тилин өздөштүрүү менен ар бир калктын дилине сүңгүп кирип, алар тууралуу сырттан байкоо салганда көзгө урунбаган акыйкатты көрөбүз. Айтор элди, улутту таанып, түшүнүп, аңдоо үчүн анын тилин билүү аба менен суудай керек.

Ошон үчүн улуулардан “жети элдин тилин бил” деген накыл калыптыр. Бабаларыбыз бул насаатты тек гана айтып койбостон, жашап көрсөтүшүптүр. Кайсыл заман, кайсыл доор болбосун, элибиздин сөз баккан, илим-билимге кызыккан, кат тааныган, кыл калем кармаган акылдуулары бир эмес бир нече тилди өздөштүргөнүн тарых тастыктайт. Жусуп Баласагын, Махмуд Кашгари, Сарахси, Оши сыяктуу аалым бабаларыбыз эне тилибизден бөлөк жок эле дегенде фарсы жана араб тилдерин ийне-жибине чейин өздөштүрүшкөн. Кечээги эле Токтогул, Тоголок Молдо, Молдо Нияз, Жеңижок, Молдо Кылыч, Абдираим сыяктуу залкар акындар жана калемгерлер өзбек, казак, тажик тилдерин мыкты билишкени айтылат. Андан берки Касым Тыныстанов, Жусуп Абдырахманов, Баялы Исакеев, Төрөкул Айтматов, Исхак Раззаков сыяктуу мамлекеттик жана коомдук ишмерлердин бүтүндөй плеядасы болсо орус тилин терең үйрөнүшүп, ошол аркылуу дүйнөлүк илим-билимдин агымына аралашыптыр. Азыркы жаштардын арасында орус, англис, кытай, француз, алман, түрк, араб, фарсы, корей, жапон тилдерин жер жаңгактай жеңил чаккан көп тилдүүлөр көбөйүп барат. Бул өтө жакшы көрүнүш. Эне тилибиз, албетте, уюткулуу улутубуздун улуу уңгусу, акыл, маданият, билим көрөңгөбүздүн тарам-тарам тамыры, байманалуу пайдубалы, берекелүү башаты. Бирок биз үчүн дүйнөгө ар тараптан эшик-терезе ачкан дүйнөлүк тилдер, ар кандай элдер, мамлекеттер жана маданияттар менен байланыштырган алтын көпүрөнүн милдетин аткарууда жана аткара бермекчи.

Жеке өзүм да бир нече тилди үйрөндүм. Тил үйрөнгөнгө чейинки балалыгымда эне тилимди гана жетик билүү бир өмүрдүн ысык-суугу, оош-кыйышы, оомат-ийгилиги үчүн жетиштүү деп боолгочумун. Жогорку окуу жайда орус тайпасында окуп калып, кыргыз тайпасына которулууга айла-амал таппай кыйналгам. Көрсө, орусча окуп калганым тагдырыма буюрган Жараткандын өтө чоң белеги болгон экен. Тилди өздөштүргөн сайын анын даамы дагы да даана жана таттуу сезиле берди. Бара-бара кесибими терең үйрөнүүгө жана адам катары өсүшүмө себеп болгон китептерди биринин артынан бирин окуй баштадым. Пушкиндин, Толстойдун, Достоевскийдин, Есениндин, Тургеневдин түп нускасын окугандагы туйган жан дүйнө ырахатын сүрөттөө кыйын.

Англис тилин да кыргызча билбеген орус мугалимден үйрөндүм. Ал мезгилде түз эле кыргыз тилинен окуп өздөштүрүү үчүн даярдалган окуу-методикалык эмгектер жокко эсе болчу. Япон тилин болсо англис тили аркылуу акылыма сиңирдим.

Араб тили менен орус тилинин структурасы, грамматикасы оголе окшош. Араб тили менен жеңил-желпи таанышып кетишимдин башкы себептеринин бири ушул.

Ошентип ар бир тил өмүрүмдөгү орчундуу максаттарга алып барган чыйыр жол сыяктуу ак кызматын өтөп берди жана өтөп жатат. Теребелге, дүйнөгө бир тараптагы бир эле терезеден эмес, чоң-кичине, түркүн-түрдүү терезеден саресеп салган керемет болорун жон терим менен сездим. Ошон үчүн ушул күндөрү да жаңы тилдерди өздөштүрүү менен алпурушуп жүрөм.

Тил, бирок ишенимсиз дос. Бир аз көңүл бөлбөй койсоң таштай качат. Ошон үчүн аны унутта калтырбай, ар дайым пайдаланып, колдон келсе өнүктүрүп-өстүрүп, байытып отуруу керек. Бир тилдин зыяны башка тилге тийбегендей болсун. Чет өлкөлөрдүн биринде мурдагы СССРден көчүп кеткен Табакиндердин үй-бүлөсү менен таанышып калгам. Алардын кичүү кызы жергиликтүү тилди өздөштүрүүгө баш-оту менен киришип кетип, орус тилин унута баштаган экен. Ошондо ага апасы “кызым, жок болсо мейли эле. Колуңда турган бар улуу байлыгыңды жоготуп жатканың кандай? Канча адам жетпей жүргөн, жетем, үйрөнөм, билем деп умтулган эң сонун тилди унута баштаганың өтө чоң чекилик" дегендей кейип кеңеш айтып жатканын уккам. Эң туура ой. Ошондуктан жаңы тил менен алек болуп жатып, жаттаган тилиңди кароосуз калтыра көрбө. Барды сактай жана таптай билүүнүн өзү акылдуулук. Жылдап тер төгүп мээнет кылып үйрөнгөн тилиңди эс тутумдан өчүрүп алуу — узак убакытта кыйналып курган мунараны ураткандай эле кесирлик.

Эне тилибизди аздектейли, асырайлы, даңазалайлы. Башка тилди, балким, бир-эки жылда мыкты үйрөнсөң болот, бирок эне тилди өмүр бою өздөштүрөсүң. Чет өлкөгө кетип, ошол жакта отурукташып калгандардын бала-бакырасын айыптоо кыйын, бирок өз мекениңде жүрүп өз эне тилиңде чала-чарпыт сүйлөсөң, бул өз тамырыңа жана маданиятыңа кылган улуу кыянаттык.

35
Белгилер:
эне тил, маданият, тил
Тема боюнча
Кел, келе бер, Китеп майрамы! Быйыл сени жарык жүз менен тосуп алабыз
Медициналык беткаптагы балдар ойноп жатышат

COVID-19: Кытайда эпидемиологиялык кооптуулук төмөндөдү

0
Болжол менен бир ай мурда Кытайда эпидемиологиялык абал турукташып, көрсөткүч бир топко төмөндөгөн. Бирок Цзилинь провинциясында жана Уханда кайра вирус аныкталгандар катталган.

БИШКЕК, 7-июн. — Sputnik. Кытайдагы аймактардын баарында коронавирус боюнча эпидемиологиялык кооптуулук төмөндөдү. Бул тууралуу РИА Новости жазды.

Билдирмеге ылайык, жекшемби күнү Цзилинь шаарынын бийлиги райондордогу эпидемиологиялык кооптуулукту жогорку көрсөткүчтөн төмөнкү, ортоңкудан төмөнкү көрсөткүчтөргө ылдыйлата алышкан.

Жыйынтыгында Кытайда коронавирус боюнча эпидемиологиялык абал кооптуу делген бир да район калган эмес.

Болжол менен бир ай мурда Кытайда эпидемиологиялык абал турукташып, көрсөткүч бир топко төмөндөгөн. Бирок Цзилинь провинциясында жана Уханда кайра вирус аныкталгандар катталгандыктан, айрым шаарлар кайра кооптуу аймакка кирген.

Коронавирус тууралуу

2019-жылдын декабрь айынын аягында Кытайдын Ухань шаарында белгисиз өпкө оорусу жайылып баратканы байкалган. Оору деңиз азыктарын саткан базардан тараган. Адистер дарттын козгогучу коронавирустун 2019-nCoV деп аталган жаңы тиби экендигин боолголошкон. 11-март күнү Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму коронавирус боюнча дүйнөдө пандемия жарыялаган.

0
Белгилер:
кооптуулук, эпидемия, коронавирус, аймак, Кытай
Тема:
Кытайдагы жаңы типтеги коронавирус
Тема боюнча
Казакстан президентинин маалымат катчысынан COVID табылды
G20 өлкөлөрү коронавирус менен күрөшүүгө 21 миллиард доллар бөлөт