Киши пульт кармап турат. Архив

КРдеги телеканалдар каникулга карап эфир торчосун өзгөртүүдө. Тизме

484
Кыргызстандын мектеп, ЖОЖдору кезексиз каникулга өлкөдө коронавирус аныкталганга чейин эле тараган. Бийлик ата-энелерди балдарды эл көп чогулган жайларга чыгарбоого чакырып, компьютердик клуб, кинотеатрлардын баарын жапты.

Эми бала бакчалар да убактылуу иштебей турган болду. Үч аптага созулган эс алууда балдарды эмне менен алаксытса болот? Кырдаалга байланыштуу өлкөдөгү негизги делген телеканалдар көрсөтүүлөрүн, программаларын өзгөрттүбү? Sputnik Кыргызстан агенттиги телеканал жетекчилери менен байланышып көрдү.

Жайнак Үсөн уулу, КТРКнын башкы директору:

-Мамлекеттик телеканал болгондуктан, эфир торчобузга бир топ эле өзгөртүүлөр киргизилди. Азыркы тапта басымды коронавирусту алдын алуу, андан сактанууга коюп жатабыз. Балдардын кезексиз эс алууга чыккандыгына байланыштуу да атайын долбоор, кошумча таанып-билүү роликтерин тартып, көрсөтүүдөбүз. Мындай берүүлөрдүн басымдуу бөлүгү "Баластан" телеканалынан сунушталат. Кырдаалга байланыштуу КТРКнын алдындагы алты канал, андан сырткары, радиолорубуз да коронавирусту алдын алуу, илдеттен сактануу үчүн түз эфир, көрсөтүүлөрдү тынбай берип жатабыз.

Кундуз Аманова, "Баластан" телеканалынын жетекчиси:

-Азыркы кырдаалга байланыштуу "Баластан" телеканалы 16-марттан баштап эле торчону өзгөрткөнбүз. Мурда мультфильмдерди кайталап берсек, азыр кайталабай ар кандай таанып-билүүгө басым жасаган мультфильмдер, тасмалар көрсөтүлүп жатат. Эфирдик торчонун басымдуу бөлүгүн таанып-билүү программаларына арнадык. Коронавируска байланышкан роликтер жарым саат сайын кетип турат. Мындан сырткары, биздин каналдын балдары катышкан атайын роликтер тартылып бүттү. "Бош убакытта эмне менен алектенсе болот?", "Вирустан кантип сактаныш керек?" деген темалар камтылган видеороликтер балдарга кечээтен тарта көрсөтүлө баштады.

Керимбек Калыкулов, ЭлТР мамлекеттик телеканалынын жетекчиси:

-Биздин Билим берүү жана илим министрлиги менен биргелешкен "Билим илим" деген телеканалыбыз бар. Ал жакта бүгүндөн тарта балдарга атайын видеосабактар коюла баштады. Анда ар кайсы класстарга ылайыкталып 4-чейректин окуу материалдарына басым жасалган. Бул видеосабактарды балдар күн сайын "Билим илим" каналынан эртең мененки саат 9:00дөн 13:00гө чейин көрө алышат. Мындан сырткары, ЭлТР телеканалы дагы өспүрүмдөргө ылайыктуу, тарбиялык мааниси бар көрсөтүү, берүүлөрдү даярдоодо. Телеканалыбыздын эфирдик торчосу өзгөрдү, басымдуу бөлүгү коронавирустан сактанууга багытталган.

Миржан Балыбаев, НТС телеканалынын башкы директору:

-Кыргызстанда балдарга арналган бир эле мамлекеттик телеканал бар. Калган каналдардын форматы ар кандай. Көп жылдардан бери калыптанып калган телеформатты дароо өзгөртө салуу өтө кыйын, опурталдуу. Бардык каналдардын өзүнүн түзүлүп калган форматына ылайык "эфир торчосу" деген тартиби дагы бекип калган. Ага ылайык, реклама берүүчүлөр менен келишимдер түзүлгөн. Ошентсе дагы соңку кырдаалды эске алуу менен көрүүчүлөрдүн суроо талабына жараша телеберүүлөрдү көрсөткөнгө аракет калабыз.

Эрнис Кыязов, 5-канал телеканалынын башкы директору:

-Негизи көрсөтүүлөр торчосу телевидениеде бир жума мурда түзүлөт. Ага карабай, кырдаалга байланыштуу кескин өзгөртүүлөрдү киргизип жатабыз. Балдар көрө турган тасмаларды, жаратылышты баяндаган таанып билүү фильмдерин, балдарга ылайык көркөм тасмаларды, мультфильмдерди коюп жатабыз. Мурдагы эфир сеткасын бузууга туура келди. Өлкөдө коронавирус аныкталгандан кийин телекөрсөтүүлөргө да өзгөртүүлөр кирди. Элге түшүндүрүү иштерин жүргүзүп, дүрбөлөңгө түшпөөгө чакырган түз эфирлер, дарыгерлердин кеңештери боюнча атайын программалар тартууланууда.

Калыбек Асылбашев, "Пирамида" медиа холдингинин жетекчиси:

-Кырдаалга байланыштуу эфир торчосун өзгөрттүк. Шаршемби, бейшемби Жогорку Кеңешти түз алып көрсөтөбүз. Мындан башка күндөрү түшкү саат 12:00дөн баштап балдарга, өспүрүмдөргө арналган таанып-билүү программаларын коюп жатабыз. Мисалы, "Эс алуу учурунда эмне менен алектенсе болот?", "Кандай китептерди окуса болот?" деген таризде роликтер даярдалууда. Мындан сырткары, балдар психологдорунун кеңештери камтылган программалар да чыкты. Балдардын кезексиз каникулуна арнап атайын үч жумага эфирдик торчону ылайыкташтырдык.

484
Белгилер:
телеберүү, окуучу, коронавирус
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал (2249)
Тема боюнча
Окумуштуулар: коронавирус пандемиясы адамзаттын өмүрүн сактайт
Кыргызстандыктар Москва менен Новосибирскиге жумасына бир жолу бара алат
Ала жипти көп аттаган эркекти сыртынан карап билсе болобу? Изилдөө
Блокнотко жазган киши. Архивдик сүрөт

Малайлык, музооканада жашаган күндөр. "Ажардын" автору Баялинов жөнүндө 9 факты

107
(жаңыланган 12:40 26.09.2020)
Бул күндөрү кыргыз прозасынын жана кесипкөй котормочулуктун башында турган жазуучу Касымалы Баялинов жарыкка келген. Ал эми быйыл залкар калемгердин 118 жылдыгы белгиленүүдө.

Sputnik Кыргызстан агенттиги оор тагдырга туш болуп кыйын кезеңдерди башынан өткөргөн улуу инсанды эскерип, анын өмүрү менен чыгармачылыгындагы кызыктуу фактыларды сунуштайт.

Орус улутундагы айылдашынан тил үйрөнгөн бала. Касымалы Баялинов 1902-жылы 25-сентябрда Ысык-Көл районуна караштуу Көк-Мойнок айылында бардар үй-бүлөдө туулган. Бирок ата-энесинен эрте ажырап, туугандарынын колунда өскөн. Мектептин жоктугунан улам кичинекей Касымалы айылдагы орус улутундагы адамдан сабак алып, күн сайын он сөздөн үйрөнүп, орус тилин өздөштүрүүгө аракет кылган.

Ачылбай калган каттар, жазылбай калган саптар. Кусейин Эсенкожоев тууралуу кызыктуу алты факты

Кытайдагы оор күндөр. 14 жашында эл менен кошо Кытайга качып, окуусун андан ары уланта албай калган. Бөтөн эл, бөтөн жердеги кыйын учурларды жазуучу кийин минтип эскерген: "Малыбыз ашууда кырылып, андан калган бирин-экиси Турпанга келгенде "делбе" чөптү жеп ууланып өлүп, кур алакан калдык. Колубузда бирин-серин гана жандыгыбыз бар. Ошолордон берип уйгурлардын уйкана, музооканаларына баш калкаладык. Жээнбай абам, Сейилкан апам бизге коңшу. Алар уйканада, биз музооканада турабыз. Канчалык жууп, шыпырып, тазалап,  эшигин улам ачып желдетсек да жипкирткен сасык жыт такыр кетпейт. Айла канча! Эшигине кийиз калап, жерине чөп төшөп, ошондо жашап турабыз", — деп жазган өз эскерүүсүндө.

Билимге умтулган өспүрүм. Октябрь революциясынан кийин ал жактан кайтып келгенде малайлык кылып, 1918-жылы Токмокко жөө келет. Курсагын тойгузуу үчүн аскердик бөлүмдө ашпозчунун жардамчысы, дарыканада дары-дармек ташуучу да болуп жанын баккан. 17 жашында комсомолго кабыл алынып, ошол эле жылы Ташкенттеги алты айлык советтик-партиялык курсун аяктаган. Андан соң жарым жылдык педагогикалык курсту окуган. 1925-жылы Алматыдагы казак педагогикалык техникумун, 1933-жылы Москвада Бүткүл союздук журналистика институтун бүтүргөн.

Уктап жатканда атып кетишкен. Султан Ибраимов тууралуу 10 факты

23 жаштагы редактор. Билим алып жүргөн учурунда бир топ жерде иштегенге да үлгүрөт. 18ге чыкканда Нарында Комсомол комитетинде эмгектенип, 23 жашында Москвадагы Борбордук басмакананын кыргыз бөлүмүнө редакторлук кызматка жиберилет. 1920-30-жылдары төрт жылдай Кыргызмамбастын башкы редактору кызматын аркалаган. Кийин Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз райондук гезитинде, "Советтик Кыргызстан" басылмасында, согуш жылдары "Ысык-Көл правдасы" облустук гезитинде редактор болуп эмгектенген.

Кыргыз прозасынын башатында турган. Болочоктогу белгилүү акын жана жазуучу алгачкы ырларын 1920-жылдардын башында жарата баштап, чыгармалары казак, татар тилдеринде окурмандарга сунушталат. 24 жашында улуттун трагедиясы болгон 1916-жылдагы Үркүндүн оор күндөрүн баяндаган "Ажар" аңгемеси жарыкка чыгып, ал чыгармасы менен кыргыз прозасынын баштоочусу катары таанылган. Баялинов андан соң "Бакыт", "Кыйын өткөөл", "Курман жылга" повесттерин, "Боордоштор", "Көл боюнда" романдарын, "Түлкү менен суу", "Чабалекей менен жылан", "Шаифтин аңгемеси", "Мурат" аттуу аңгемелерин жараткан. Эмгектери орус, азербайжан, өзбек, казак, татар, француз, англис, немис, чех тилдерине которулган, анын айрым чыгармалары азыркыга чейин окурмандардын колунан түшпөй келет.

Уулдуу болууну эңсеп жүрүп... Композитор Калыйбек Тагаев жөнүндө 9 факты

Фронтко аттанып, бирок барбай калган. 1941-жылы Улуу Ата Мекендик согуш башталганда Касымалы Баялинов да башкалар сыяктуу эле аскерге чакыртылып, жоокерлер поездге отургузулган. Бирок бийлик мугалим, кабарчыларды өз жеринде калтыруу чечимин кабыл алып, фронтко кетпей калган. Анын үстүнө көп жыл кургак учук менен алышып жүргөн. Ошол мезгилдери Баялиновдун фин согушуна катышкандыгы үчүн капитан чини болгон.

Кесипкөй котормочу. Калемгер жазуучулуктан сырткары котормочулук менен да алектенген. Ал кесипкөй котормочулардын алгачкыларынан болуп, Максим Горькийдин "Макар Чудра" аттуу аңгемесин, Александр Пушкиндин "Кавказ туткуну", "Руслан менен Людмила" аттуу поэмалары, "Евгений Онегин" романын жана башка бир топ орус жазуучуларынын чыгармаларын кыргыз тилине которгон.

Акаевге кеңешчи, Өзбекстанга элчи болгон. Салижан Жигитов тууралуу 9 факты

Өз арабасын өзү тартып... Жаштайынын жетимчиликтин, жокчулуктун азабын тарткан Касымалы өзүнүн күчү менен эле СССР Жазуучулар союзуна мүчө болгон. Улуу Ата Мекендик согуштан кийин Кыргызстан Жазуучулар союзунун жетектеп, СССР илимдер академиясынын кыргыз филиалынын Тил жана адабият институтунун илимий кызматкери болуп иштеген. Түрдүү бут тосууларга карабай Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешине депутат болуп да шайланган.

Министрдин атасы. Кыргыз эл жазуучусу өзүнүн келинчеги менен Башкыртстанда таанышкан. Түгөйлөр баш кошуп эки уул, эки кызды тарбиялап чоңойтушкан. Улуусу Марклен көп жыл маданият тармагында иштеп, Кыргыз ССРинин маданият министри болгонго чейин жетишкен. Кыздарынын бири ЖОЖдо тилчи мугалим болуп иштесе, экинчиси музыкант. Кичүү уулу узак убакыт Автордук укук боюнча бүткүл союздук агенттикте иштеген. Учурда алардын бардыгы пенсияда. Кыргыз эл жазуучусу 1979-жылы 3-октябрда 77 жашында бул дүйнө менен кош айтышкан.

107
Белгилер:
факты, Касымалы Баялинов, жазуучу, Кыргызстан
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар
Тема боюнча
Уулдуу болууну эңсеп жүрүп... Композитор Калыйбек Тагаев жөнүндө 9 факты
Опера жана балет театрын гүлдөткөн! Марклен Баялиновдун жасаган иштери
Манас эпосу. Архив

"Манас" эпосунун казак тилиндеги жаңы котормосу чыкты. Өзгөчөлүгү

96
(жаңыланган 22:44 24.09.2020)
Автор буга чейин Казакстанда басылып чыккан төрт томдук котормо эл арасында сейрек кездешерин жана балдарга анча түшүнүксүз экенин айткан.

БИШКЕК, 24-сен. — Sputnik. Белгилүү манасчы Баянгали Алимжанов "Манас" эпосунун казакча котормосунун жаңы версиясын тартуулады. Бул тууралуу "Казинформ" жазды.

Ага ылайык, 40 жылдан бери манас айтып келген Алимжановдо эпосту өз версиясында которуу идеясы былтыр жаралган.

Анын айтымында, казак жазуучусу Мухтар Ауэзовдун жетекчилиги алдында басылып чыккан төрт томдук котормо эл арасында сейрек кездешет жана балдарга анча түшүнүксүз.

Жолдошов: "Манас" кара сөз менен жазылса 500-600 китеп топтому чыкчудай

Алимжанов 100 миң сапты түшүнүү окурманга оңой эмес экенин белгилеген. Ошондой эле Кыргызстанда балдар үчүн "Манастын" бир томдугу чыкканын айта кеткен.

"Мен "Манасты" 67 күндүн ичинде толугу менен которуп бүттүм. Китептин өзгөчөлүгү — эпостун эң күчтүү, көркөм, поэтикалык үзүндүлөрү Манастын рухун чагылдырган прозада баяндалган. Эпосту кыскача, келечек муундарга түшүнүктүү тилде бергим келди. Манасты ар бир манасчы өзүнчө айтат. Эпостун сюжети бирдей болгону менен түрдүүчө берилет", — деген Алимжанов.

Китептин бет ачары Нур-Султандагы "Достук" үйүндө өткөн.

96
Белгилер:
котормо, Манас эпосу, Кыргызстан, Казакстан
Тема боюнча
"Боз кырдын ойгонушу: Чыңгыз Айтматов". Залкарга арналган китеп түрк тилинде чыкты
Алма ширеси. Архивдик сүрөт

Диетолог организмге пайдалуу деп жүргөн азыктардын зыянын айтып берди

0
(жаңыланган 20:05 26.09.2020)
Адис май ден соолук үчүн маанилүү роль ойной турганын белгилеп, майы кетирилген сүт азыктарын алуу таптакыр эле пайдасы жок экендигин айткан.

БИШКЕК, 26-сен. — Sputnik. Туура тамактануу үчүн колдонгон азыктардын көбүнүн организмге пайдасы жок. Бул тууралуу Sputnik радиосуна диетолог-нутрициолог Арина Скоромная айтып берди. 

Анын пикиринде, майлары кетирилген сүт азыктары ден соолукка оң таасирин тийгизбейт.

"Адамга май керек. Ал жок кальций сиңбейт. Ошондуктан майы кетирилген сүт азыктарынын дээрлик пайдасы жок десек болот. Изилдөөлөр боюнча мындай азыктар зат алмашууну кыйындатат", — деген Арина Скоромная.

Ошондой эле эртең менен эрте жемиштерден сыгылган ширени ичпей эле коюуну сунуштаган. Себеби кандагы канттын деңгээли көтөрүлүп кетет.

Чөнтөккө да күч келбейт, ден соолукка да пайдалуу. Диетолог 7 азыкты санады

Диетолог мүнөздөп тамак ичип жаткандарга арналып чыгарылган азыктарды дагы байкап алууга кеңеш берген. Маселен, фитнес-батондордун курамына жана чыгарган ишканага көңүл буруу керек. Адатта пайдалуу делген азыктардын көбүндө кант болот.

0
Белгилер:
адистер, май, ден соолук, азык, диетолог
Тема боюнча
Адис: жаңгак сиңимдүү болушу үчүн үч эрежени сактоо керек