Чолпонбек Базарбаевдин уулусу Таалай Базарбаев

Чолпонбек Базарбаевдин уулу Таалай: атам мага баа жеткис мурас калтырып кеткен

5058
(жаңыланган 18:10 04.02.2021)
Бүгүн СССРдин эл артисти, белгилүү балетмейстер Чолпонбек Базарбаевдин туулган күнү. Кыргыз балетин дүйнө жүзүнө тааныткан инсандын көзү тирүү болгондо быйыл 72 жашка толмок.

Чолпонбек Базарбаев А. Адандын "Жизель" балетинде Альберттин, П.Чайковскийдин "Ак куу көлү" балетинде Зигфриддин, А.Хачатуряндын "Спартак" балетинде Спартактын, Ф.Шопендин "Шопенианасында" Жигиттин ролун ойноп, образдарды мыкты ачып берген.

Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысы Чолпонбек Базарбаевдин уулу Таалай Базарбаев менен биргеликте бир кезде СССРди эле эмес, дүйнөнү дүңгүрөткөн талант, уулдары үчүн жөн гана үлгүлүү ата болгон Чолпонбек Базарбаев тууралуу баарлашты.

Таалай Базарбаев атасынын мурас катары калтырып кеткен булганбаган, таза, абийирдүү ысымын ченемсиз байлык катары эсептеп, сыймыктанат.

— Атаңыз көзү тирүү болгондо 72 жашка чыкмак эле. Бул күндү сиздердин үй-бүлө кандай белгилейт?

— Атамдын көзү барда ал кишинин туулган күнү биз үчүн чоң майрам болчу. Үйгө туугандар, достору, кесиптештери, кошуналар келип, чогулушар эле. Башка күндөрү деле үй ичинде майрамдагыдай маанай өкүм сүрүп турчу. Атабыз каза болгондон кийин бул күндү белгилөө үй-бүлөлүк салтка айланып калды. Атамдын арбагына багыштап куран окутуп, апам кечинде эскерүү иретинде туугандарды чакырат. Ушинтип белгилеп келе жатабыз.

Балетмейстер и народный артист СССР Чолпонбек Базарбаев во время выступления
© Фото / Александр Федоров
Чолпонбек Базарбаев А. Адандын "Жизель" балетинде Альберттин, П.Чайковскийдин "Ак куу көлү" балетинде Зигфриддин, А.Хачатуряндын "Спартак" балетинде Спартактын, Ф.Шопендин "Шопенианасында" Жигиттин ролун ойноп, образдарды мыкты ачып берген

— Чолпонбек Базарбаевдин эки уулу бар экенин билебиз. Улуу балетмейстердин балдарынын кесиби, үй-бүлөсү тууралуу кенен айта кетесизби?

— Ооба, биз эки бир тууганбыз. Агам Нурлан бир тууган катары мага абдан карамдуу, таянычым эле. Өзү да аябай жаркылдаган жигит болчу. Атам каза болгондон кийин көп өтпөй эле ал да жарык дүйнө менен кош айтышты. Жоготууну оор кабылдадык. Бизге мурас кылып Асел аттуу кызын таштап кетти. Ал азыр Россияда туризм чөйрөсүндө билим алууда. Мен болсо КРСУдан саясат таануу багыты боюнча билим алдым. Жогорку окуу жайын бүтүргөндөн кийин Кыргызстандын Тышкы иштер министрлигине жумушка кирдим. Анткени атам менин дипломат болушумду жана ушул багытта өлкөгө салым кошушумду каалачу эле. Балдарым Амир менен Аделя азырынча мектепте окуйт. Амир хоккей боюнча биринчи рангдагы оюнчу, ал эми кызым музыка менен алектенип, чоң атасы менен чоң апасынын жолун аркалоону самайт. Буга менин каршылыгым жок, тескерисинче, колдойм.

— Атаңыздай балет чебери болуу кыялы болдубу сизде?

— Байкем экөөбүз тең балет артисти болууну каалаган жокпуз. Атам да кичинебизден экөөбүздү текшерип көрүп, балетке ылайык эмес экенибизди айткан. Бизден ашып-ташыган деле шык-жөндөм көрө албады окшойт. Анын үстүнө балет тууралуу тыңгылыктуу деле түшүнүгүбүз жок болчу, болгону сахнадан балет спектаклдерин тынбай көргөндүктөн аталыштарын жатка билер элек.

Ушул жерден бир окуяны айтып берейин. 1980-жылдардын башында "Жер эне" телефильми тартылып, атамдын аркасы менен мени да бир кичине эпизоддо Толгонай эненин небересинин ролун аткарууга алышты. Кичинекей баланын ролундагы тапшырма — болгону талааны жылаңач аралап чуркап барып, чоң энесин ыйлап кучактап калуу эле. Анда Толгонайдын ролун легендарлуу актриса Даркүл Күйүкова ойногон. Албетте, биз үй-бүлөбүз менен фильмдин чыгышын чыдамсыздык менен күттүк. Атам ыңгайы келе калган жерден эле анын уулу "Жер эне" фильмине тартылгандыгын баарына сүйүнчүлөп жүрдү. Акыры ал күн да келип, кинону көрүү үчүн туугандар, бүт кошуна-колоң биздин үйгө чогулушту. Кино көрүп отургандардын баары эң акырында менин ыйлап фильмди аяктаган жеримди күтүп отурушту. Бирок кызык ошондо болду. Фильмдин акырында баягы мен аткарган эпизодду эмнегедир башка бала аткарса болобу. Мен кичинемин да, ага башымды деле ооруткан жокмун, балдар менен каткырып ойноп кетип калдык. Бирок ошондогу атамдын жана эмне болгонун түшүнө албай туруп калган кошуналар менен туугандардын абалын сөз менен жеткирип берүү кыйын эле. Ушундай кызыктай окуя болгон.

Директор департамента кадровой работы МИД КР Таалай Базарбаев. Архивное фото
© Фото / Сабырбек Айылчиев
Таалай Базарбаев: биз эки бир тууганбыз. Агам Нурлан бир тууган катары мага абдан карамдуу, таянычым эле. Өзү да аябай жаркылдаган жигит болчу. Атам каза болгондон кийин көп өтпөй эле ал да жарык дүйнө менен кош айтышты

Бирок ушундан кийин эмнегедир келечекте ГИТИСке же ВГИКке тапшырууну ойлоно баштадым. Андан кийин мен 12 жашка чыкканда Москвада өткөн СССРдин театр ишмерлеринин союзунун жыйынына ата-энем ээрчите барышкан. Ошондо советтик кинематографиянын дөө-шааларын көрдүм. Достору, белгилүү режиссёрлор жана актёрлор Михаил Ульянов, Кирилл Лавров, Марк Захаров, Владимир Этуш менен бир столдо отурдук. Аябай апкаарып, сүрдөп, бир чети толкундандым. Алар мага ыр айттырышып, атамдын суроосу менен менин актёрдук жөндөмдүүлүгүмдү текшеришкен.

Күтүлбөгөн экзаменден соң кесибимди туура тандаганыма көзүм жетип, кыпылдап жүрдүм. Бирок кийин дипломат болуп кетишиме 1990-жылдардагы замандын капыл-тапыл өзгөрүшү таасирин берди. Албетте, атам менен кеңештим. Ошентсе да кино тартуу кыялым дагы эле бар.

— Агаңыз менен кичинеңерде атаңыз катышкан балет, спектаклдерге барып турчу белеңиздер?

— Ооба, атам бийлеген спектаклдин баарына барчубуз. Кичинекей кезимде бир жолу театрда "Спартак" спектаклин көрүп отурганбыз. Анан акырында сахнадан атамды өлтүрүштү. Муну көрүп алып аябай ыйлагам. Анын тирүү экенине ишенүү үчүн сахнанын артына дайым чуркап барып карачумун. Атам грим бөлмөсүндө бетин тазалап отурган болот. Сүйүнгөнүмдөн андан бешбетер бакырып ыйлап, барып эле атамды кучактап калар элем. Муну көргөн кесиптештери кийин "Спартак" болгон сайын менин келеримди сахнанын артында күтүп, дагы ыйлап барсам баары күлүп карашар эле. Көптөрү ушул моментти азыркыга чейин эстеп айтып калышат.

Ал эми театрдан үйгө келгенде байкем атамдын ар бир кыймылын туурап бийлейт. Баарыбыз анын ар кыймылды так аткарганына таң калчубуз. Ал болсо спектаклде жаңырган музыканы да дал өзүндөй аткарып берчү.

Балетмейстер и народный артист СССР Чолпонбек Базарбаев во время выступления
© Фото / из личного архива Чолпонбека Базарбаева
Таалай Базарбаев: абдан мыкты ата болду. Дайыма мээримдүү, камкор жана баарына көңүл бура билген адам эле. Ошол убакта талапты да койчу. Анткени ал өзү эмгекчил, абийирдүү адам болгондуктан балдарынан да ошону көргүсү келди

— Атаңыз менен бирге өткөн эсте каларлык бир окуяны эскере аласызбы?

— Америкада болчубуз. Бир ирет атам Элвис Преслинин жаркын элесине арналган фестивалга катышуу үчүн Мемфис шаарына келип калды. Биз атам жайгашкан мейманканадан жолугуп, андан ары шаар аралап жүрдүк. Ар бир көчөдө Элвистин ырлары жана блюз композициялары жаңырып турду. Экөөбүз музыкалуу чакан ресторандары жана клубдары менен атагы чыккан Beale street көчөсүнө барып, "Блюз" кафесинде отурдук. Аталган кафеде дүйнөдөгү эң мыкты блюз ойнолот. Аны угуп отуруп Луис Армстронг жана Крис Барбердин заманына барып калгандай болосуң. Атама бир аз музыка угуп отура турууну сунуштасам макул болду. Ошол жерден атам экөөбүз алгач ирет ата-бала катары ачык сырдашып отурдук.

Жай ойногон блюздун ыргагында атам мага 18 жашында жетим калганын, үйдүн улуусу катары көргөн кыйынчылыктарын, Москвада кантип окуп калганын, айтор, жашоосунда көргөн бардык кыйынчылыктары тууралуу төкпөй-чачпай айтып берип отурду. Атам эч нерсеге карабай акыры баарын жеңип, ийгиликке жетишкен. Анын бир эле өкүнүчү — атасы анын сахнадагы жараткан эмгектерин, ролдорун көрбөй калгандыгы болчу.

— Тилекке каршы, сахнанын жылдызы аталган Чолпонбек Базарбаев өзү дагы 53 жаш курагында эле жол кырсыгынан каза болуп калды. Суук кабарды сизге ким угузду? Кандайча болду?

— Ошондой кырсыкка бир саат калганда экөөбүз телефондон сүйлөшкөнбүз. Ал бир аздан кийин үйгө келерин айткан. Апам түшкү тамакты даярдап, баарыбыз келишин күтүп калдык. Арадан бир саат өтүп, жакын адамдар телефон чалып, атам жол кырсыгына кабылганын угузушканда дароо жөнөдүк. Кырсык болгон жерге жеткиче апам экөөбүз атамдын тирүү экендигине ишенип жатканбыз. Тилекке каршы, андай эмес экен.

Директор департамента кадровой работы МИД КР Таалай Базарбаев. Архивное фото
© Фото / Сабырбек Айылчиев
Таалай Базарбаев: жай ойногон блюздун ыргагында атам мага 18 жашында жетим калганын, үйдүн улуусу катары көргөн кыйынчылыктарын, Москвада кантип окуп калганын, айтор, жашоосунда көргөн бардык кыйынчылыктары тууралуу төкпөй-чачпай айтып берип отурду

— Ал киши уулдарына кандай ата болду? Мүмкүн сиз да балдарыңызды тарбиялоодо атаңыздын кээ бир жактарын үлгү көрөрсүз...

— Абдан мыкты ата болду. Дайыма мээримдүү, камкор жана баарына көңүл бура билген адам эле. Ошол убакта талапты да койчу. Анткени ал өзү эмгекчил, абийирдүү адам болгондуктан балдарынан да ошону көргүсү келди. Иш күнү графиги ушунчалык жыш экенине карабай, дайыма балдарына, үй-бүлөсүнө, туугандарына жана досторуна убакыт тапчу. Биз кичине кезде ар кандай сценарийлерди ойлоп таап, ролдорду аткарып, ырларды окуп, анан баарыбызга белек берчү эле. Туугандар дайыма биздин үйдө чогулчу. Атам бирөөгө белек бергенди жана адамдын көңүлүн көтөрүп жакшы маанай тартуулаганды ушунчалык жакшы көрчү.

Мен дайыма экөөбүздүн баарлашкандарыбызды жана үй-бүлө, жумуш, жашоо тууралуу айткан акыл кептерин азыркыга чейин эскерип турам. Ал мен үчүн дайыма жакшы атанын, достун жана мугалимдин үлгүсү болуп калды.

Балетмейстер и народный артист СССР Чолпонбек Базарбаев и писатель Чингиз Айтматов
© Фото / Александр Федоров
Таалай Базарбаев: атамдын СССРдин эл артисти, министр же театрдын директору экенин сезчү эмесмин. Ал мага эң жакын адам бойдон калды, себеби атам карапайым, чынчыл киши болчу

— Бой жеткенде атаңыздын талантына дагы бир жолу баа берип, улуу адамдын уулу экениңизди аңдап отурасызбы?

— Эч качан анын СССРдин эл артисти, министр же театрдын директору экенин сезчү эмесмин. Ал мага эң жакын адам бойдон калды, себеби атам карапайым, чынчыл киши болчу. Жашоосунда дайыма өзүн-өзү өркүндөтүү, өстүрүү менен алек болду. Анын жогорку кызматкер катары бой көтөргөн жүрүм-турумун да байкаган эмесмин. Мен үчүн болгону татыктуу ата бойдон гана калды.

Ошол каза болорго бир-эки жумадай калганда эмнегедир бат-баттан жолугуп, баарлашып отурчу болдук. Сүйлөшкөн сөздөрүбүздүн баары эле жашоо, үй-бүлө тууралуу болуп, ал бир жакка дайынданып жаткандай, бизге айтпай калган нерсесинин баарын айтып калууну көздөгөндөй туюла берди. Каргыш алгыр жанагы жол кырсыгына бир сутка калганда кечке маал дагы сүйлөшүп отурдук. Анан эле атам бир башкача үн менен: "Таалай, мага таарынба. Мен силерге заңгыраган үй, кымбат машина, банкта акча эсебин калтыра албайм. Өлгөндөн кийин менден сага калары — бул булганбаган таза, абийирдүү ысымым", — деди. Ушул сөзү менин жүрөгүмдө кыттай уюп калды. Атамдын мага калтырган ушул ченемсиз мурасы үчүн чексиз ыраазымын. Бул мурасты мен дагы балдарыма калтыргым келет.

Директор департамента кадровой работы МИД КР Таалай Базарбаев. Архивное фото
© Фото / предоставлено Таалаем Базарбаевым
Таалай Базарбаев атасынын мурас катары калтырып кеткен булганбаган, таза, абийирдүү ысымын ченемсиз байлык катары эсептеп, сыймыктанат

— Апаңыз тууралуу да сүйлөшсөк, ал киши Тыва элинин кызы экен. Кыргыздын жигитин кандайча жактырып, турмуш куруп калышты экен?

— Атам менен апам он жашында эле Мураталы Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайда алгач ирет таанышкан экен. Балеттен да бир класста окуп, жалпы билим берүүчү №28 мектепте да классташ болушкан. Ушинтип жүрүп отуруп эле экөөнүн достугу башталган. Кийин 19 жаштарында баш кошушуптур.

— Тайларыңыз менен катышып турасыздарбы?

— Тилекке каршы, апамдын туугандары менен көптөн бери жолугуша элекпиз. Бардык бир туугандары каза болуп калды. Учурда апамдын бир туугандарынын балдары менен катышабыз, алардын бирөө Тыва Республикасынын отун-өнөр жай министри болуп эмгектенет.

— Көкүрөгүңүздө атаңызга байланышкан кандайдыр бир орундалбай жүргөн изги тилек бардыр?

— Ооба, атам менен талкуулай албай калган көп нерселер бар. Буга абдан өкүнөм. Экөөбүз ар кандай максаттарды коюп, пландар тууралуу сүйлөшчүбүз. Алардын кээ бири ишке ашты, бирок атам аны көрбөй калгандыгы өкүндүрөт.

— Азыр атаңызды бир жолу көрүү мүмкүнчүлүгү жаралса эмне дээр элеңиз?

— Биздин жашообузда анын орду бош экенин, сагынганыбызды айтар элем...

5058
Белгилер:
Таалай Базарбаев, балет, уул, ата, Чолпонбек Базарбаев
Тема боюнча
Дүйнө кезген балетмейстер 71 жашка толмок. Чолпонбек Базарбаевдин сүрөттөрү
Чолпон жылдыздай жанган Чолпонбек Базарбаев тууралуу 5 факты
Ырчы  Алтынай Асанбекова

Ырлары миллион көрүүчү топтогон Алтынай: мамлекеттик кызматта экениме сүйүндүм

637
(жаңыланган 19:48 28.02.2021)
Кыргыз эли таланттардан уучу кур эмес. Акыркы кезде интернет айдыңында миллиондон ашык көрөрман топтогон Алтынай Асанбекованын ырлары көпчүлүктүн көңүл чордонунда болууда.

Sputnik Кыргызстан агенттиги гитаранын ыргагында жүрөк кылдарын терметкен чыгармаларды чеберчилик менен аткара билген Алтынай Асанбекованы студияга чакырып маек курду.

Ырчы кыз чыгармачылыкка жаңыча стиль менен кошулууда.

— Негизи Бек Борбиевдин ырларын кыздар көп аткара бербейт. Интернетте элдин сүймөнчүлүгүнө татыган "Эсиңдеби" аттуу ырды кандайча ырдап калдыңыз?

— Кичине кезимде эле гитара ойногонду байкемден үйрөнгөм. Ал негедир Бек агабыздын (Борбиев — ред.) ырларына көп басым жасачу. Мен да анын таасири менен ошондой ырларды өздөштүрдүм. Негизи менин аткаруумда Бек Борбиевдин ырлары көп. Мурда "Эсиңдеби" аттуу ырды шаңдуу вариантта угуп жүрчүмүн. Бирок негедир мага жай ыргакта аткаруу жакты, ошол себептен өзүмдүн вариантымда алып чыктым.

— Чыгармачылыкка өз стилиңиз менен аралашып жатасыз. Бул ойлонуштурулган кадамбы?

— Жок, болгон өнөрүм жана жөндөмүм болсо керек деп ойлойм. Эч кандай деле атайын стиль караштырган эмесмин. Өзгөчөлүк экени өзүмө деле билинбейт (күлүп). Бирөөлөр эле сырттан карап айтып калбаса жаратылышымдан мүнөзүм да ушундай.

— Күйөрмандарга өзүңүз тууралуу айтып берсеңиз?

— Толук аты-жөнүм Асанбек кызы Алтынай, бирок сахнага Алтынай Асанбекова деген ат менен чыгып жатам. Өзүм Нарын облусуна караштуу Кочкор районунун Семиз-Бел айылынан болом. Орто мектепти аяктаган соң борбордогу Кыргыз улуттук консерваториясынын алдындагы эки жылдык Опералык хор ырдоо бөлүмүнө тапшырып, музыкалык билим алгам. Андан тышкары, Кыргыз улуттук агрардык университетинин жерге жайгаштыруу факультетин бүтүргөм. Азыркы учурда мамлекеттик картография кызматында иштейм.

Кыргызская эстрадная певица Алтынай Асанбекова
© Фото / Сахаб Орозов
Алтынай Асанбекова: Кочкор районунун Семиз-Бел айылынан болом. Мектепти аяктаган соң Кыргыз улуттук консерваториясынын алдындагы эки жылдык Опералык хор ырдоо бөлүмүнө тапшырып, музыкалык билим алгам. Андан тышкары, Кыргыз улуттук агрардык университетинин жерге жайгаштыруу факультетин бүтүргөм. Азыр мамлекеттик картография кызматында иштейм.

— Көбүнчө кандай чыгармаларга басым жасайсыз?

— Учурда аткарып жаткан чыгармаларымдын көбү эле сүйүү жөнүндө. Бир тууган агам дагы чыгармачылыкка жакын, өзү ыр жазат. Азыр сөзү, обону агам Бакыт Илиясовго таандык "Жамгыр" аттуу ыр да элге жакшы алынууда. Бул менин коомчулукка алып чыккан алгачкы, тушоо кесүүчү чыгармам болуп калды. Негизи көбүнчө байкемдин ырларын аткарып жүрөм. Андан тышкары, дагы бир катар ырларды жаздыруудамын.

— Азыр ырчылар үчүн тойлордо ырдоо кадыресе эле көрүнүш. Сиз да тойлорго чакыруу алып турасызбы?

— Тойлорго акырындык менен чакыруулар тушүп жатат. Бирок көп эмес. Ырларымды уккусу келген адамдар үчүн тойдобу же кечедеби, айырмасы жок экен. Көбүнчө "Эсиңдебини" жана "Жамгыр" аттуу ырларды аткарып берүүмдү сурашат. Тойлордо шаңдуу ырларды угууну жактырышат эмеспи.

Кыргызская эстрадная певица Алтынай Асанбекова на радио Sputnik Кыргызстан
© Фото / Асель Сыдыкова
Алтынай Асанбекова: Учурда аткарып жаткан чыгармаларымдын көбү эле сүйүү жөнүндө. Азыр сөзү, обону агам Бакыт Илиясовго таандык "Жамгыр" аттуу ыр да элге жакшы алынууда.

— Келечекте музыкалык билимиңизди жогорулатуу оюңуз барбы?

— Алгач шаарга келип, Улуттук консерваторияга тапшырганда музыкант болом, консерваториядан жогорку билим алам деген аруу тилегим бар болчу. Бирок турмуш шартка байланыштуу билимимди андан ары уланта алган жокмун. Азыркы учурда андай план коё элекмин. Кийинчерээк кайрылып калармын.

— Чыгармачылыкта жол көрсөткөн адам барбы?

— Башында өзүмдүн аракетим менен эле ырдай баштагам. Бирок Сүймөнкул Чокморов атындагы Аламүдүн маданият үйүнүн директору алдыга сүрөп, көп жардам берди. Андан кийин "Жамгыр" аттуу ырыма клип тарттырдым. Ошентип шоу дүйнөсүнө аралашууда профессионал устат күткүм келип, Канат Кадыржан продюсердик борборуна кайрылдым. Жаңыдан иштешип баштаганда пандемия болуп калып, ишибиз бир аз солгун тартып калды. Азыр кайрадан бирге иштешүүгө белсенип турабыз. Сыр сандыгымда катылып турган жакшы чыгармаларымды элге тартуулайлы деген максаттар бар.

Акыркы учурда апама, ата-энеге, мекенге арналган ырларды аткаргым келип жүрөт. Өзүмө төп келген ырларды издеп жатам. Ылайыктуу чыгарма таба элекмин. Шаңдуу ырларды ырдасам деле кайгылуу аткарып салгандай сезиле берет. Ар бир тыбышты баса белгилеп, жан дүйнөмдү жеткире ачып бере албай, бат эле бүтүп калгандай сезим болот. Бирок шаңдуу ырларды да репертуарга кошуш керек экен. Ошол себептен Бек Борбиевдин "Бүгүн майрам, бүгүн той" аттуу ырын тар чөйрөдө аткарып жүрөм.

Кыргызская эстрадная певица Алтынай Асанбекова
© Фото / Сахаб Орозов
Алтынай Асанбекова: Кичинемде комуз ийримине барып, күү черткенди үйрөнчүмүн. Кийин 6-классымда байкем шаарда студент болуп жүрүп айылга гитара көтөрүп барып калды. Ошондон кийин комузду таштап, гитарага өтүп кеттим.

— Бек Борбиевдин ырларын ырдоодо уруксат сурадыңыз беле, негизи ал киши менен байланышыңыз барбы?

— Ал кишинин ырларын кавер түрүндө аткарып жүргөндүктөн уруксат сураган деле эмесмин. Чынында "Эсиңдеби" аттуу ыр Кудайберген Кутуевдики го деп эле жүрчүмүн. Ырдап чыгар алдында гана авторун билдим. Негизинен дүйнөлүк практикада деле кавер түрүндөгү ырларга уруксат суралбайт. Бирок улууну, авторду сыйлоо түшүнүгүнөн улам Бек агабызга бир ооз кайрылып, уруксат суроо оюмда бар. Бек Борбиев өзүнүн ырларын аткарып чыккан жаштарга түз эле көз карашта экенин угуп жүрөм. Карап көрсөм, буга чейин "Эсиңдеби" аттуу ырын бир топ жаш ырчылар аткарган экен.

Жакында эле Байел аттуу ырчы жигит экөөбүз дуэт кылып ырдап чыгуу үчүн Султан Садыралиевдин "Кош айтам сага" ырына уруксат сурадык.

— Ата-энеңиз кандай карап жатат?

— Алгач консерваториянын алдындагы эки жылдык студияда окуп жатканда ата-энем ырдоомо каршы болгон эмес. Кийин жакындарымдын "музыкадан башка жаатта деле билим алып албайсыңбы" деген кеңештеринен улам агрардык тармакта окугам. Ата-энем чыгармачылыгыма "жок" дешкен эмес, бирок колдоп беришти деп да айта албайм. Бирок акыркы убактарда ырдап чыккандарымды көрүп жакшы кеп-кеңештерин айтып, уруксатын, батасын беришти. Кээде сыймыктанып кеп кылып калышат. Үйдө кандайдыр бир чыгармачылык атмосфера бар. Ата-энем да ырдайт. Атам жаш кезинде актёр болууну самаптыр. Бирок ал кезде колдоп, жол көрсөткөн адам болгон эмес окшойт. Өзүнүн айтымында, жети атамдын бири чөлкөмгө белгилүү кыл кыякчы болуптур. Чоң атам жамактап ырдачу. Каныбызда, генибизде чыгармачылыктын данеги бар окшойт. Ал эми ырчы Акбар Сүйүнбаев экөөбүз бир тууган эки атанын балдарыбыз.

Кыргызская эстрадная певица Алтынай Асанбекова
© Фото / Сахаб Орозов
Алтынай Асанбекова: Ата-энем чыгармачылыгыма "жок" дешкен эмес, бирок колдоп беришти деп да айта албайм. Бирок акыркы убактарда ырдап чыккандарымды көрүп жакшы кеп-кеңештерин айтып, уруксатын, батасын беришти. Кээде сыймыктанып кеп кылып калышат.

— Гитарадан тышкары кайсы аспапта ойной аласыз?

— Кичинемде комуз ийримине барып, күү черткенди үйрөнчүмүн. Кийин 6-классымда байкем шаарда студент болуп жүрүп айылга гитара көтөрүп барып калды. Ошондон кийин комузду таштап, гитарага өтүп кеттим.

— Азыр мамлекеттик кызматта иштейт экенсиз, кесибиңиз жагабы? Биротоло сахнага аттанып, чыгармачылыкка кетүү планыңызда барбы?

— Чыгармачылыкка жан дүйнөм жакын. Сахнага чыгуу, ырдоо менин кичинекейимден бери келе жаткан кыялым. Бирок мамлекеттик кызматта иштеп калганыма кээде сүйүнөм. Адам ар тараптуу болушу керек экен. Каалоо болсо баарына жетишүүгө болот. Пандемия учурунда да мамлекеттик кызматта иштегенимдин пайдасы тийди. Тойлор токтоп, дээрлик ырчылардын баары жумуш жок отуруп калганда мен иштеп, каражат жагынан көйгөй жаралган жок. Жашоодо ар кандай кырдаал болот. Ошондо экинчи кесибимди окуп алганыма сүйүндүм.

637
Белгилер:
маек, гитара, ыр, ырчы
Тема боюнча
Аскат Мусабеков, Миргүл Асаналиева: бир ырдын арты менен сезимибиз бекемделди
Музыка менен АКШны багынткан кыргыз кызы: ыйлаган күндөрүм көп болду
Алып баруучу, актриса Назира Айтбекова. Архив

Ата мээримин таятаман издедим... Назира Айтбекованын айылга каты

356
(жаңыланган 15:50 28.02.2021)
Бул ирет айылга катты алып баруучу, актриса Назира Айтбекова жазды. Ал жол боюнда күткөн таятасын, тайларынын үйүндө өткөн балалыгын жана тартипке бекем таенесин эстеди. Ошондой эле айылга бараткандагы өзгөчө сезимдери менен да бөлүштү.

Кичи мекеним Темир айылы деп билдим

Айылым. "Жээн эл болбойт" дешет. Тайлары жарашса болот эле экен. Таякелерим, бөлөлөрүм, таажеңелерим, айтор, мага тайларым төркүн болду. Кичи мекеним Темир айылы деп билдим. Көзүмдү жумсам айылымдын жыты келип, анан дароо эле тоолору тартыла түшөт. Сагынганда чыдабай, унаамды чапкылап алып учуп жөнөйм. Ал жакка бараткан дагы өзүнчө бир укмуш. Калдайган тоолорум, мээримдүү жайкалган көлүм бири атам сындуу, бири энем сындуу тосуп чыгат. Ошолордун карааны эле канча?!

Ох, жол боюнда тизилген, асман тиреген теректерчи? Бийиктикти жакшы көрөм негедир. Көңүлүм бийиктеп калгансыйт. Алардан башкача энергия алам. Жаратылыш, табият, жан-жаныбар, аларды кунт коюп тыңшасаң болуп көрбөгөндөй таалим-тарбия берет. Тек гана тыңшаганды билбейбиз. Көлдөн токтоолукту, тазалыкты үйрөнсөң болот. Көл өзүн тазалап турарын билесиңерби? Тоодон сабырдуулукту, бийиктикти үйрөнөсүң. Жемиши бар бактардан канчалык мөмө байласаң, ошончолук жерге ийилип жөнөкөй болгонду үйрөнөсүң.

Ат, ит жана башка жаныбарлардан болсо жакшылыкты унутпаганды, суу ичкен кудугуңа түкүрбөгөндү үйрөнөсүң. Шаардын кымгуутунан чарчаганда кетким келип эңсеген жерим ошол жак.

Телеведущая Назира Айтбекова
© Фото / Назира Айтбекова
Назира Айтбекова: "Жээн эл болбойт" дешет. Тайлары жарашса болот эле экен. Таякелерим, бөлөлөрүм, таажеңелерим, айтор, мага тайларым төркүн болду. Кичи мекеним Темир айылы деп билдим.

Атамдын мээримин таятамдан издедим...

Мурун таятам "кыздарым келет" деп жол боюнда карааныбызды издеп күтөр эле. Азыр деле ошентип жол боюнда күтөт деңизчи, бирок мүрзөдө... Барган сайын багыштап куран түшүрөбүз. Эстейбиз. Таятамды эмнегедир өзгөчө жакшы көрдүм. Биздин арабызда көрүнбөгөн жип болор эле. Ачык айтып, сезимдерибизди ачык билдирбесек да таятамдын мага жан тартып, санаага батып, боор толгоп турганын сезчүмүн.

Айылдаштары таятамдын бир окуясын эстеп күлүп калышат. "Улуттук хит-парадды" алып барып жүргөнүмдө таятам "азыр телевизордон кызым чыгат" деп шашып кетчү экен. Айылга барганымда мени такыр мактачу эмес. Алексейди оозунан түшүрбөй мактап, мага келгенде унчукпай калчу. Көрсө, таятам көзүм тийип калбасын деп мени аярлачу экен. Атамдын мээримин таятамдан издедим. Таятамдан чыпкаладым. Уктап жатса акырын барып жанына жатып алчумун. "Ак сакалы жайкалган аталар жагат" десем жайкы каникулга баргыча ак сакалын жайкалтып, таятам образды өзгөртүптүр. Көзүмө сонун көрүндү.

Эртең менен "ээ айланайын, түшкө чейин да уктайбы?" деп энем (таенемди эне дейм) урушса, таятам энемди тыйып, "мейли, жайына кой, уктап алсын!" деп койчу. Анан таятама таянып, уйкуну бышырчумун. Үйдүн баарын мизилдетип жууп-тазалап, ар кимисинин кийимин өзүнчө текчеге коюп, баарын тыкыйтып коер элем.

Телеведущая, актриса Назира Айтбекова с мамой, бабушкой и братом
© Фото / Назира Айтбекова
Назира Айтбекова: энем өзүнөн улуу бекчейген аталарга, энелерге жүгүнөт. Алар болсо алкашат, батасын берет. Энем бирин да атынан атабайт. Улуу муунду тергеп атайт. Көзү өтүп кеткени болсо да сый-урмат кылат.

Тайларымды көргөндө азыр да эзилип турам

Наргиза бөлөм, Камчы таякем, Кубаныч таякем баарыбыз топтолобуз. Энемдердин үйүн "ылдыйкы үй" деп атайбыз. Бөлө, таякелер бир-эки эле жаш айырмабыз болбосо, теңбиз. Үйдөгү, огороддогу бардык иштерди бүтүрөбүз да концертке суранабыз. Тээ шаардан белгилүү ырчылар келип, айылдын клубуна концерт коет. Акчасын эки таякем табат. Биз кыздар конок болобуз. "Кызга кырк үйдөн тыюу" деп энем экөөбүздү тилдеп жибербейт. Ботодой боздоп, миң түркүн мүнөзүбүздү көргөзүп, ары-бери жагынан чыгып, тайларым ортого түшүп жатып араң уруксат алабыз. Эки таякем эки жагыбыздан чыкпай кайтарып барып, үйдөгүлөрдүн аманатын аткарып, концерт бүткөн соң аман-эсен алып келет.

Бир аз тентектик кылсак таятам энемен чыгарат. Ошон үчүн тартип жактан энем бизди катуу кармайт эле. Сербеңдеп дарбазадан сырткары да чыга бербейбиз. Эртең менен болсо таятам самоорго от жагып, буркурата чай кайнатат. Энем сапсары жумурткаларынан мага алып, эртең менен эрте туруп, уй саап, каймагын тартып атайын алып келет. Башка неберелери жеп кетип, ачка калбасын деп энем анын баарын катып берет. Дүкүлдөп таякелерим келе жатканда энем "бул кыздын курсагы тойсун, силердикин анан тойгузам" дечү. Ага мен боломбу? Тайларымдын мойнуна асылып, өпкүлөп, ичим элжиреп, жеп жаткан тамагымды тең бөлүшөм. Тайларымды көргөндө азыр да эзилип турам.

Жалгыз кыз болгондуктан бир туугандын даамын билбейм, бирок ушундай болсо керек деп элестетем. Балдарыбыз далдайып чоңойсо деле азыркыга чейин тайларымды баса калып өпкүлөп, жонуна минип көтөртүп алмай адатым бар. Жеңелерим деле көнүп бүттү. Энем дагы эле жол карап, ичкен-жегенинен алып сактап, "баягы кыздарыма берем" деп турат. Биз абдан көппүз. Алардын баары Темир айылында. Ар биринин үйүнө барып, кыдырып бүтпөйсүң. Баары бүлөлүү, бала-чакалуу. Баарыбыз бапырап турабыз. Ынтымагыбыз да күч! Анткени башыбызда энем даанышман болуп турат. Кайнене, кайнеже, келин ортосунда бизде кайым айтышуу деген жок. Болгон да эмес. Энем келиндерин өз кызындай кабыл алды.

Актриса, блогер и телеведущая Назира Айтбекова
© Фото / из личного архива Назиры Айтбековой
Назира Айтбекова: Балдарыбыз далдайып чоңойсо деле азыркыга чейин тайларымды баса калып өпкүлөп, жонуна минип көтөртүп алмай адатым бар. Жеңелерим деле көнүп бүттү.

"Кыздар, келсеңер сыйыңар менен келип-кеткиле!" деп турат. Жадырап-жайнап жакшы маанай менен келебиз. Кайра жайдары кайтабыз. Энем туура эмесин тууралап, өзү жайгарып коет. Бизде, Көлдө, келиндер күндө эртең менен жүгүнүп турушат. Ал тургай энем өзүнөн улуу бекчейген аталарга, энелерге жүгүнөт. Алар болсо алкашат, батасын берет. Энем бирин да атынан атабайт. Улуу муунду тергеп атайт. Көзү өтүп кеткени болсо да сый-урмат кылат. Анын ошол мамилеси эле келиндерин тарбиялайт. Тили тешилгиче акыл үйрөтпөйт. Ашмалтай кылбайт. Тек гана тарбиясын, маданиятын өз мисалында көргөзөт. Айылымдын атуулдары менен баарлашсаң улуу сөздөрдү үйрөнөсүң, салт-санаасын билесиң. Кыргыздын улуу көчүн улаган күч дал ошол айылда! Темир айылым көңүлүмдүн төрүндө!

356
Белгилер:
балалык, эскерүү, таене, айылга кат, Назира Айтбекова
Тема:
"Айылга кат" — адамдардын ички сезими, сагынычы, эскерүүсү
Тема боюнча
Бир бөтөлкөгө арыктын эле суусун берип ийгилечи... Мирзат Мукановдун айылга каты
Кой кайтарган кара кыз, эмгекчил коңшулар. Нурзат Токтосунованын айылга каты
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров. Архив

Мектеп куруп берүүнү өтүнгөн балбайлык окуучу Жапаров менен жолукту. Сүрөт

0
(жаңыланган 23:26 28.02.2021)
Сегиз жаштагы бала соцтармак аркылуу президентке кайрылып, мектеп куруп берүүнү өтүнгөн. Алгач өлкө башчынын аны менен жолуга албай турганы айтылып, кийин видео аркылуу сүйлөшкөнү белгилүү болгон.

БИШКЕК, 28-фев. — Sputnik. Балбайлык окуучу Бекболот Турдушев президент Садыр Жапаров менен жолукту. Ал Instagram баракчасына өлкө башчысы менен жолуккан учурда тартылган сүрөттөрүн жарыялаган. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от turdushev (@bekbolotturduh)

Президенттин маалымат катчысы Галина Байтерек Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысына президент окуучу бала менен жолугууга убада бергенин белгилеп кетти.

Бекболот Турдушев мектебинин эскилиги жеткенин айтып, эки кабат мектеп салып бериңиз деп өлкө башчысына кайрылгандан кийин интернет жылдызына айланган.

Ошондон кийин Бекболоттун Жапаров менен жолуга турганы тууралуу маалымат тараган.

Президенттин маалымат кызматы Жапаров Россияга болчу сапарынын алдында окуучу бала менен жолугуу каралган эмес дешкен.

Көп өтпөй Жапаров видео байланыш аркылуу Бекболот Турдушев менен сүйлөшкөнүн өлкө башчысынын маалымат кызматы кабарлаган.

0
Белгилер:
Бекболот Турдушев, Садыр Жапаров, мектеп, президент, жолугушуу
Тема боюнча
Мектеп куруп берүүнү өтүнгөн балбайлык окуучу Жапаров менен жолукту. Сүрөт