Манас эстелиги. Архив

Тыныбек Жапый уулу жөнүндө фактылар. 21инде белгилүү манасчы, 30унда бий болгон

(жаңыланган 13:54 05.04.2021)
ХIХ кылымдагы улуу манасчылардын сап башындагы Тыныбек Жапый уулунун манас айтуучулук чеберчилиги жогорку деңгээлде болгон. Анын улуу өнөрдө өзүнчө манас мектебин түзүүчүлөрдүн бири болгондугун айтышат.

Өз заманынын залкары Тыныбек Жапый уулу тууралуу небереси, Кыргыз эл артисти Табылды Актановдун жардамы менен улуу манасчынын өмүрүндөгү орчундуу окуяларга токтолуп, фактыларды сунуштайбыз.

Өмүр жолу. Тыныбек Жапый уулу 1846-жылы Ысык-Көлдүн Кайнар айылында туулган. Атасы Жапыйдын бир аз тили чулдурураак болгону менен күлүк таптаган саяпкер, баатыр мүнөз, найзакер адам болот. Манасчы бугу уруусунун тынымсейит уругунан. Апасынын чын аты Болушкан болгону менен эркелетип Бопуй деп аташкан.  Жапый көпкө чейин бала көрбөй жүрүп кырктын кырынан ашкан соң уулдуу болуп, атын Тыныбек коёт. Кичинесинен эле аңчылыкка кызыккан улуу манасчы тузак тартып, капкан салып чоңоюптур.

Аян. Манасчынын атасы Жапый уруулар арасындагы жайыт, жер талаш маселелери боюнча кат жазып, 12-13 жашар Тыныбекти эки-үч жигитке кошуп, бугулардын манабы Чыныбайга жиберет. Чыныбайга жолугуп, каттын жообун алып кайра келе жатып, жол жүрүп чарчаган жаш бала азыркы Чоң-Жаргылчак менен Кичи-Жаргылчак айылынын тушунда жайгашкан Бир-Булак деген жерде ат өргүтүп уктап калат. Тыныбектин уктап жатып аян алганын Табылды Актанов айтып берди.

"13 жашар Тыныбектин түшүндө көл кадимкидей экиге бөлүнүп ортосу ачылат да, көлдүн ортосунан кокту пайда болот. Манас атабыз көп кол менен ошол кокту аркылуу чыгып келген экен. Манас ата "тос калпагыңды" деп колуна буудайга окшош таттуу дан салып берет. Ошону жеп, анысы түгөнгүчөктү баланын эси да чыгат. Бул түш дейин десе түш эмес, өң дейин десе өң эмес абалда болгон экен. Баары башкача сезимде өтөт. Ошентип Алмамбет, Чубак, Бакай деп баары менен тааныштырып "Чоң казатка аттанып баратабыз" деп Манас ата аян берген экен. Күн ысык. Тыныбек атабыз кыйналгандан чочуп ойгонуп тура калып эле кунанына минип, айылына чаап жөнөйт. Айылы да Караколдон бери, бир күнчүлүк жерде болот. Ошентип келе жатып жатакчылардын айылына жолугат. Алар жоро куруп, бозо ичип отуруп кызыганда "аа, Жапый баатырдын баласы болсоң ырда. Жөн эле бекер тамак ичип отура бересиңби?" деп тамашалашат. Ошол убакта жакшы көрүп жүргөн кызыбы, айтор, Тыныбектин Тоёно деген кызга арналган жалгыз ыры бар экен. Жатакчылар да аны кайра-кайра ырдата беришет. Акырында боз үйдүн сыртынан "Манас айт, Манас де. Айкөлдөн башта" деген үндөр Тыныбекке гана угулуп, эшикте бороон-чапкын болгондой туюлат. Жаш бала алгач ирет ошондон таң атканча буркан-шаркан түшүп манас айтат. Баягы дуулдап отурган элдин баары аңырайып оозун ачып калат. Эртеси ошол жерде отурган карыялардын бири "бул бала жөн бала болбой калды" деп жылуулап жаап жаткырып, түшкө чейин уктатышат. Ойгонгондо баарылап атына мингизип, айылына узатып жиберишет. Ошондон кийин "Жапыйдын баласы "Манасты" укмуш айтат экен" деген сөз элге жайылып кетет".

Чоңбаш манасчыга шакирт болгону. Тыныбек "Манасты" адегенде эч кимге угузбай, жашырынып айкан экен. Бир ирет мергенчилер тоодогу үңкүрдө манас айтып жаткан Тыныбекти көрүп калып, ал сөз айылдагыларга желдей тарап кетет. Ошентип атасы Жапый "кой, элди чакырып Тыныбекти манас айттырайын. Жакшы айтып, эл көөнүнө толсо бата алайын" деп элди жыят. Ал убакта манас айтууга чоң ырым кармашкан. Кокус бузуп алса зыяны да тийип калган учур кездешкен. "Элдин купулуна толгон Тыныбекти атасы чоң манасчы Чоңбашка шакирт кылып кошуп берип, бала анын жанында үч жыл жүрөт. Чоңбаштын өз аты Нармантай болгон. Ал киши да өз доорунун чоң манасчысы аталган", — деди Актанов.

Отузунда бий болгон. Тыныбек жыйырма бир жашында улуу өнөрдүн ээси катары узун элдин учуна, кыска элдин кыйырына тааныла баштайт. Отуз жашында атак-даңкка жетип, уруулар аралык чогулушта бийлердин башчысы болуп шайланат да, өмүрүнүн аягына чейин ошол кызматты аркалайт. Тыныбек манасчынын бий болгондугу жана ошол маалдагы маалыматтар ушу кезге чейин Алматыда сакталып калган.

Нарынга көчүшү. Манасчынын Нарынга көчүп келген себеби да жерге байланыштуу. "Тууган арасында чырдаша бербейли" деп орустун губернатору менен сүйлөшүп, Чыныбай манап Нарындан жер алып берип, Тыныбек жер которот. Бул маселе да эки-үч жылда барып чечилген", — деди Актанов. Нарынга келгенде анын манасчылык өнөрү өркүндөп өскөн.

Манасчылыгы. Тыныбек манасчы "Манастын" бардык бөлүмдөрүн эң жогорку көркөмдүктө айта билген. Уламадан калган кептерге караганда, "Манастагы" "Чоң казат" бөлүмүнүн жаратуучусу дал ушул Тыныбек манасчы болгон. "Манастын" бул бөлүмүн алты ай айтса түгөнбөгөн, андыктан ал улуу жомокчу аталган. Дагы бир өзгөчөлүгү — үнүнүн тунуктугу менен күчтүүлүгү. Көпкө манас айтпай калса буулугуп өзүн жаман сезе баштачу экен. Ошол себептенби, кээде өзү эле элди чогултуп манас айтып кирген дешет. Тыныбектин аткаруусундагы эпос толук жазылып алынбаса да, анын "Манас" үчилтигин толук айткандыгы белгилүү. 1943-жылы Сатар Алмамбетов Берлинде Тыныбектин вариантындагы "Манастын" үзүндүсүн китеп кылып чыгарткан. Аталган эпостун үзүндүсүнө баш сөздү Алмамбетов "Беталман" деген псевдоним менен жазган экен. Тыныбек Жапый уулунун доорунан бери манасчылардын өзүнчө мектеби түптөлгөн десек болот. Тоголок Молдо, Доңузбай, Байбагыш, Сагымбай сыяктуу атактуу манасчылар Тыныбекке таасирленип сабак алган шакирттери болушат. Ал эми алар улуу манасчыдан алган өнөрүн шакирттерине беришкен. Тоголок Молдо, Калыгулдан Молдобасан Мусулманкул уулу, Байбагыштан Багыш Сазан уулу, Доңузбайдан Мамбет Чокмор уулу таалим алат. Ушул манасчылардын варианттарын салыштыра келген айрым изилдөөчүлөр көп жагынан жакындыкты байкап, аны Тыныбек манасчынын өзүнчө өнөр мектеби катары карап жүрүшөт.

"Семетей" эпосун кагазга түшүрүү. Убагында Тыныбектин "Манасын" жаздыртып алуу да тыңгылыктуу колго алынган эмес. Болгону "Семетей" эпосунан кичинекей эпизод жазып алынган. Ал жазма кийин Казань шаарында, андан соң 1925-жылы араб алфавитинде Москва шаарында басылып чыккан. Улуу манасчынын уулу, манасчы Актан Тыныбековдун айтканына караганда, 1989-жылы Нарын участкасынын башчысы Иванов Дербишаалы деген тилмечине тапшырма берип Тыныбектен "Семетей" бөлүмү жаздырылган. Аны жазуу иши бир жайга созулуптур.

Тыныбектин өң-келбети. Илгери түндүк кыргыздар жылына бир жолу уруу аралык маселелерди, чыр-чатактарды чечүү үчүн жыйын курган. Азыркыча айтканда курултай болгон. "Ошондой жыйындардын биринде Тыныбек манасчыны окумуштуу Белек Солтоноев көргөн экен. Кийин ал манасчынын өңү-түсүн, үнүнүн тембрине чейин сүрөттөп, "жүзү аппак, тарам-тарам кызылы бар, жээрде сакал. Өзү алибеттүү. Үнү да абдан күчтүү, манас айтып баштаганда үнү коңгурап баштайт экен" деп жазып калтырган.

Казак акыны Жамбыл таңданган. Табылды Актановдун айтымында, уруу аралык жыйында Тыныбек өзү да бий болчу экен. "Жыйналыш бүткөндөн кийин "Манас" угабыз деген эл ич ара чатакташып, чабышып кете жаздаганда Шабдан атабыз "Тыныбек деген тигил же бул уруунуку эмес, бүтүндөй кыргыздыкы. Улуулашып уккула. Кана, кимиң улуусуң?" десе, эл бийлегендердин эң улуусу 80ден ашкан Сооронбай ажы болуп чыгат. Ал кеминдик кадимки Дүр манаптын атасы болгон. Ошентип Тыныбек Кеминге келип, үч ай манас айткан экен. Ошол тапта кыргыздарды кыдырып ырдап жүргөн казак акыны Жамбыл Кеминге Тыныбекти көрүү үчүн келет. Кийин Жамбыл акын "100 жашка чыктым, бирок Тыныбектей адамды, манасчыны көрбөдүм да укпадым. Экинчи мындай талант жаралбайт болушу керек"  деп жазып кеткен", — деп айтты Актанов.

Үй-бүлөсү. Тыныбек манасчынын үч аялынан төрт эркек, беш кызы болгон. Алгач Дөөлөтаалы деген кишинин кызы Аккушка үйлөнөт. "Кичүү аялдарынан Сооронбай, Дегенбай, Турдумамбет деген абаларыбыз болгон. Менин атам Актандын апасы — манасчынын улуу аялы Аккуш чоң апабыз. Азыр абаларыбыздын баары каза болуп, эркек балдардан мен эле калдым. Эжелерим, абаларыбыздын небере-чөбөрөлөрү бар", — деди залкардын урпагы Табылды Актанов. Тыныбек манасчы каза болор алдында "өз тукумунан анын жолун улантуучу манасчы чыкса экен" деген тилекте балдарына манас айттырып көрөт. Уулу Сооронбайга "балам, сен көп арбыта албайт экенсиң, Байбагыш дурус жомокчу болуп калган экен" деп жээни Байбагышка ыраазы болгон жайы бар.

Каза болушу. Тыныбек Жапый уулу 1902-жылы Тянь-Шандын Байдулу жайлоосунун Туюк деген төрүндө көз жумган. Ал каза болгон күнү Ай тутулганы маалым. Улуу манасчынын өнөрүн баалап, ыйык туткан эл бул кубулушту жаратылыштын аза күтүүсү катары кабылдаган. "Тыныбек манасчы каза болгондо 15 мүнөттөй Ай тутулгандыгы Москвадагы басылмаларга да чыгыптыр. Каза болордо ырдаган ыр саптарынан үзүндү азыркы филармониянын алдындагы эстелигинде жазылып турат. Бул кишинин касиетин ушундан билсе болот, канча жыл өтсө да кадимки топурак кыштан салынган Тыныбектин күмбөзү күнү бүгүнкүдөй сакталып калган", — деди Табылды Актанов.

Тыныбек манасчы каза болгондо уулу Актан Тыныбеков 13 жашар бала болгон экен.

Тыныбек манасчынын өмүр жолу драмада. Улуу манасчы туурасында драматург Жаныш Кулмамбетов 1992-жылы "Кагылайын, Манасым!" ("Тыныбек") аттуу драма жазып, режиссер Искендер Рыскулов Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрында спектаклин койгон.

Белгилер:
Табылды Актанов, манасчы, Тыныбек Жапый уулу
Тема боюнча
Манастын аялдары. Каныкейден башка төртөө менен баатыр кантип табышкан
Кыргыз эл артисти, композитор Муратбек Бегалиев

Бегалиев: музыка талдоочулар бизде жокко эсе

(жаңыланган 23:06 16.04.2021)
Кыргыз эл артисти, композитор Муратбек Бегалиев Кыргызстанда музыка таануучулардын, талдоочулардын саны жокко эсе экендигин айтты.

Музыканы талдап, ага туура баа берип, сапаттуу, уникалдуу чыгарманын жаралышында музыка таануучулардын орду эбегейсиз. Мындай пикирин Муратбек Бегалиев Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Бегалиев: музыка талдоочулар бизде жокко эсе

Анын айтымында, музыкалык билим берүүнү жакшыртып, кесипкөй музыка талдоочуларды таптап чыгаруу зарыл.

"Кыргыз улуттук консерваториясы түптөлүп жатканда эле окуу жайда музыка талдоочуларды, музыка таануучуларды окутуу зарылчылыгын көтөрүп чыктым эле. Анткени музыканы туура талдап, тандап бере турчулар ошолор. Музыка таануучу деген азыр бизде жок. Бул көйгөйдүн себеби  — музыка таануучу абдан оор окуу. Алар аткаруучуну, композитор, дирижёрдун ишин талдап, баа берип, сындай турган адамдар. Мындай адистер универсал болуп, музыканын ийне-жибине чейин билиши керек. Ошондуктан жаштар аны окубай жатышат. Музыка таануучуларга муктаждыгыбыз чоң", — деди Бегалиев.

Ошондой эле композитор музыка көп убакытты талап кылган абдан татаал окуу экендигин кошумчалады.

Белгилер:
искусство, саясат таануучу, музыка, композитор, Муратбек Бегалиев
Тема боюнча
Рыспай Абдыкадыровдун тун кызы Алтынчач: атамдын каза болгонун теледен уккам
Актёр Жолдошбек Жанжигит уулу менен келинчеги, актриса Анара Ажыканова

Бир көрүп сүйгөм. Издешпей табышкан Жолдош Жанжигит уулу менен Анара Ажыканова

(жаңыланган 21:23 15.04.2021)
Кыргызстанда театрдан, чыгармачылыктан табышкан түгөйлөр арбын. Алардын арасында актёр Жолдошбек Жанжигит уулу менен келинчеги, актриса Анара Ажыканова да бар.

Акчасы аз болгонуна карабай театрды, маданиятты таштабай, карьера, үй-бүлөнү бирдей алып кеткен өнөр адамдары, жубайларды Sputnik Кыргызстан агенттиги кепке тартты.

— Актёрлордун жашоосу катардагы үй-бүлөлөрдүкүнөн айырмаланабы?

Жолдошбек Жанжигит уулу: — Элден эч айырмаланбайбыз. Болгону үйгө барганда үй оокатынан сырткары роль жаттамай деген нерсе бар. Мен барарым менен жакшы көргөн диваныма барам да жатам. Ал эми Анара үй жыйнап, балдарын карап, тамак жасап, айтор, тиричилик менен алек болот. Эртеси театрга барганда Анара баягы берилген ролду жаттап, шакылдап айтып берет, мен болсо жаттабай барам. Анан мени режиссёр урушат. Көрсө, келинчегим үй жумуштарын жасап жатып эле баарын кайталап жүрө берет экен. Негизи эле мен ролдорду аябай оор кабыл алам. Бир сыйра жиним келип, баары менен урушуп анан өзүмө келем.

Супруги актер Жолдошбек Жанжигит уулу и актриса Анара Ажыканова
© Фото / из личного архива Жолдошбека Жанжигит уулу
Кыргызстанда театрдан, чыгармачылыктан табышкан түгөйлөр арбын. Алардын арасында актёр Жолдошбек Жанжигит уулу менен келинчеги, актриса Анара Ажыканова да бар.

— Аял кишинин көбү эле үйүнө барганда эс албай тиричилик менен алек болсо керек. Бизде маданиятка көңүл аз бурулат эмеспи, театрга баргандардын саны да азайды. Мындан улам театрды таштап башка тармакка кетип калууну ойлонгон эмес белеңиздер?

Ж.Ж.: — Ал туура. Биздин үлүш жерибиз, мал-жаныбыз жок, бизнес менен алектенбейбиз. Жалаң гана чыгармачылык менен отуруу азыркы заманда кыйын. Бирок тирүү адамдын ар бирине берилген ырыскысы болот экен. Арзыбаган айлыгыбыз берекелүү, шеринеге да, башкасына да жетет (күлүп).

Айлыктын аздыгынан 2001-жылдан 2017-жылга чейин тамада болуп иштеп, андан кийин токтоттум. Себеби адам андан деле эс алгысы келет экен. Өмүрү тааныбаган адамыңды жерге-сууга тийгизбей мактаган деле оңой эмес да. Азыр айрым учурда дос, тааныштар суранып чакырса, той алып барып калам. 2017-жылы тойду токтотуп, Москвага барып президенттин алдындагы Башкаруу академиясында саясат таануу факультетинде билим алдым. Андан кийин Бишкектеги Жаш көрүүчүлөр, Нарын драма театрларын башкардым. Нарын драма театрын башкарып жүрүп өкмөттүн, министрликтин колдоосу жок эле кыска метраждуу "Тайлак баатыр" көркөм тасмасын тарттык. Аны тартууга жергиликтүү эл, театр артисттери жана ишкерлер колдоо көрсөтүштү.

Актриса Анара Ажыканова на радиостудии Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Анара Ажыканова: театрды таштаган жокмун, болгону теледен көп чыкпай калдым. Мурда "Учур" теле театры иштеп турган убакта "Бөбөк сенин жомогуң", "Учурдун ыр-күлкүсү" деген берүүлөр чыгып турчу. Азыр алар тартылбай токтоп калган

— Анара эжени да теледен, тасмалардан көп көрбөй калдык. Башка тармакка кетип калган жоксузбу?

Анара Ажыканова: — Театрды таштаган деле жокмун, болгону теледен көп чыкпай калдым. Мурда "Учур" теле театры иштеп турган убакта "Бөбөк сенин жомогуң", "Учурдун ыр-күлкүсү" деген берүүлөр чыгып турчу. Азыр алар тартылбай токтоп калган. "Учур" мурдагыдай теле эмес жөн эле театр. Чыгармачылыкты таптакыр таштап, киного тартылбай калдым деп айта албайм. Акыркы жолу режиссёр Бакыт Мукулдун "Акыркы көч" тасмасында роль жараттым. Андан тышкары, жаш режиссёрлордун фильмдерине тартылып жатам.

Ж.Ж.: — Анара өтө жөнөкөй, өзүн көп жарнамалабай бербейт. Маекке да эптеп көндүрүп келдим. Буга роль берсе унчукпай алат дагы, премьерада катыра ойноп коёт. Режиссёрлор бир иштешкенден кийин тасмаларына кайра-кайра чакырышат. Жакында эле Бакыт Мукулдун "Акыркы көч" тасмасына тартылды. Ал киши "Жоки, аялыңды буга чейин эмнеге катып жүргөнсүң, ролду укмуш аткарат турбайбы. Анара ролду сүйлөбөй эле ойноп коёт экен" деп жогорку баасын берди. Негизи жакшы актёр режиссёрдун табылгасы да. Тасмага тартылууга чакыргандар көп. Бирок биз баарына макул болуп тартыла бербейбиз, айрымдарынан баш тартууга туура келет.

Актер Жолдошбек Жанжигит уулу на радиостудии Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Жолдош Жанжигит уулу: биздин үлүш жерибиз, мал-жаныбыз жок, бизнес менен алектенбейбиз. Жалаң гана чыгармачылык менен отуруу азыркы заманда кыйын. Бирок тирүү адамдын ар бирине берилген ырыскысы болот экен. Арзыбаган айлыгыбыз берекелүү, шеринеге да, башкасына да жетет (күлүп)

— Сиздерди театр табыштырды беле? Жаңы таанышкан күнүңөрдү эстеп айтып бересиздерби.

Ж.Ж.: — Анда экөөбүз тең 11-классты жаңы бүтүп, окууга тапшырганы келгенбиз. Ошол мезгилде Москвадагы Щепкин атындагы театралдык окуу жайга тандоо болуп жаткан. Мен Чүйдөн, Анара Таластан келиптир. Экөөбүз тең тандоонун 1-2-туруна жетишпей, кийинки сынакка катышканбыз. Анараны сынакка барганда тепкичтен көрүп эле жактырып калгам. Ичимен "сынактан ушул кыз да өтсө экен" деп тиленип койгом. Ошентип сынактан өтүп, Москвага жөнөдүм. Поезддин ичинен Анараны көрүп калып аябай сүйүнгөм. Кудайдын буйругу менен экөөбүз кыз-жигит болуп, андан кийин окууну бүтө электе Москвадан эле баш кошконбуз. Элге окшоп лимузин жалдабай эле бир рублден чогултуп чуваш, якут, корей студиялары менен той кылганбыз. Кеткенде жалгыз болуп кетип, кайра Кыргызстанга экөөбүз, курсактагы бала, диплом менен комплект болуп келгенбиз. Ошондуктан мен Москваны жакшы көрөм.

Бул жакка келгенде Анара экөөбүз КТРКнын алдында түзүлгөн "Учур" деген алгачкы теле театрда чогуу иштедик.

— Анара эже, Жолдош байке сизди бир көрүп жактырып калганын байкап, сездиңиз беле?

А.А.: — Мен чынын айтсам байкабаптырмын. Жолдошту поездде бара жатканда көргөм.

Ж.Ж.: — Сезимдерин эми ачык айта баштады (күлүп).

Супруги актер Жолдошбек Жанжигит уулу и актриса Анара Ажыканова с дочерью
© Фото / из личного архива Жолдошбека Жанжигит уулу
Жолдош Жанжигит уулу: Кудайдын буйругу менен экөөбүз кыз-жигит болуп, андан кийин окууну бүтө электе Москвадан эле баш кошконбуз. Кеткенде жалгыз болуп кетип, кайра Кыргызстанга экөөбүз, курсактагы бала, диплом менен комплект болуп келгенбиз

— Жолдош байке, театрларды башкарып, жетекчилик кызматтарда иштеп жүрөсүз. Буга Анара эженин салымы да чоң болсо керек. Ийгиликке жетүүдө жаныңдагы адамдын колдоосу маанилүү эмеспи.

Ж.Ж.: — Бул жагынан келинчегим менен абдан сыймыктанам. Дайыма колдоп-коштоп турат. Москвага окууга тапшырарда "Жоки, окушуң керек, анын келечеги бар" деп автоунаадан бери саттырды. Үйдө колдоо болбосо кайдагы ийгилик, жумушуң да жүрбөй калат. Мен окууга, жумушка, сыртка кеткенде балдарды өзү карап калат. Ушул деңгээлге Анаранын 90 пайыз колдоосу менен жеттим. Келинчегим дайыма "Жоки, сен иште, сен бар" деп турат. Экөөбүз тең актёр болгонубуз менен Анара үй-бүлөнү биринчи орунга коюп, турмуш-тиричиликке мени көп аралаштырган жок. 

— Анара эже, Жолдош байкенин мыкты актёр, үн коштоочу экенин билебиз. Ал эми үйдө кандай ата?

А.А.: — Жолдош абдан күйүмдүү. Кайсы жерде жүрбөсүн "үй жылуубу, курсагыңар токпу?" деп сурап турат. Үй-бүлө биринчи орунда.

— Үйдө пикир келишпестик жаралса, кырдаалдан кантип чыгасыздар?

Ж.Ж.: — Мындай кырдаалга көбүнчө мен кептейм. Анткени дос-тамырым көп, алар менен ашыкча майрамдап кетебиз. Анара экөөбүз кээде Алыкул менен Зейнептейбиз. Ал Алыкулдай бир жумалап сүйлөбөй койсо, мага андан өткөн жаза жок. Эми мындай учур анда-санда болот. Калганы Кудай кут кылсын, жакшы. Болор-болбоско деле урушуп-талашпайбыз, бири-бирибиздин ишибизге кийлигишпейбиз.

Супруги актер Жолдошбек Жанжигит уулу и актриса Анара Ажыканова
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Анара Ажыканова: Жолдош абдан күйүмдүү. Кайсы жерде жүрбөсүн "үй жылуубу, курсагыңар токпу?" деп сурап турат. Үй-бүлө биринчи орунда

— Экөөңүздөр театр же кинодо чогуу роль жараттыңар беле. Мисалы, жубайлардын же түгөйлөрдүн дегендей.

Ж.Ж.: — Жок. Экөөбүз бир үй-бүлө болгону менен театрда чогуу ойногон ролдорубуз жок. Ошентип чечкенбиз.

— Баш кошуп бирге түтүн булатып келе жатканыңыздарга 20 жылдан ашыптыр. Бул аралыкта турмуштун өйдө-ылдыйын көрдүңүздөр да. Бактылуу, бекем үй-бүлө курууда эмне маанилүү деп ойлойсуздар. Балким, өзүңөр жасай албай калган нерселерден сабак кылып айтып берерсиңер.

А.А.: — Үй-бүлө бекем болуш үчүн биринчи сабыр керек го деп ойлойм. "Ар кимде бар ар кыял, ал кыялды ким тыяр" деген кеп бар. Экөөнүн бирөө кичине көтөрүмдүүрөөк болушу шарт. Мисалы, Жолдош менен болор-болбос нерсе үчүн талашып-тартыша бербейм. Айрымдар майда нерсеге деле күйөөсүн аралаштыра берет. Мен ал туура эмес деп ойлойм. Бирок балдар маселесине келгенде атасы менен кеңешем. Жолдош маселени бат, анан тарс эле чечип коёт. Ошол сапатын баалайм. Менде жок мүнөз Жолдошто, анда жок мүнөз менде бар. Жубайлар бири-бирин толуктап, оокатты кеңешип кылганы жакшы го деген ойдомун. Анан бири-бирин уга билиш керек.

Ж.Ж.: — Ар бир үй-бүлө өзүнчө токой да. Кыргызстанда канча үй-бүлө бар. Алардын ар биринин өзүнүн купуя сыры бар. Биздин үй-бүлөнү ала турган болсок, балдарыбызды эркин кармайбыз. "Аны кылба, бул ийримге барба" деп чектөө койбойбуз. Анын үстүнө мен атасыз, Анара энеси жок өскөн. Өзүбүз көрбөгөн нерсени балдарга көрсөткүбүз келет. Балдарды чектеп, урушмай жок. Каалаган ийримдерине барышат. Улуу балабыз 20га чыгып кол арага жарап калды. Азыр бизге акыл айта баштады. Бир жыл Кытайга барып окуп келди. Баланын сыртка чыгып келгени деле жакшы экен. Ошол жактан көп нерсени үйрөндү окшойт.

Супруги актер Жолдошбек Жанжигит уулу и актриса Анара Ажыканова
© Фото / из личного архива Жолдошбека Жанжигит уулу
Жолдош Жанжигит уулу: негизи биздин жумуш баркталбаган кесип. Эл космоско учуп, поезд куруп, автоунаа жасап жатат. Биз болсо "сен апасы, мен атасы" деп кино тартып жатып кээде "ушу да жумушпу" деп ойлоп кетесиң

— Балдарыңардын силердин жолду жолдогонун каалайсыздарбы?

Ж.Ж.: — Апаң экөөбүздүн эле артист болгонубуз жетишет дей беребиз. Алар башка жолду тандаса, балким, кыйналбай бактылуу жашайт чыгар деп ойлойсуң. Бирок азыр кичинекей, чоңойгондо кандай тармакты тандаса да биз аларды колдойбуз. Улуу балама "жашсың, чет өлкөнү көрүп кел, оку, иште" деп жатабыз. Экинчи уулубуз ар кайсы ийримге барып көрдү. Азыр сүрөт тартып жүрөт. Ушул чыгармачылыкка жакын болот окшойт деп ойлоп жүрөбүз. Кызыбыз али кичинекей.

Негизи биздин жумуш баркталбаган кесип. Эл космоско учуп, поезд куруп, автоунаа жасап жатат. Биз болсо "сен апасы, мен атасы" деп кино тартып жатып кээде "ушу да жумушпу" деп ойлоп кетесиң. Бирок аймактарга барып калганда эл колуңду кармап, алкап, сени менен сүрөткө түшүп, сыйлаганда төбөң көккө жетип калат.

— Бул кесипти тандап алганыңар үчүн өкүнбөйсүңөрбү?

Ж.Ж.: — Эгер мага дагы бир жолу тандоо берилсе ойлонмокмун. Кокус мамлекет бай, маданиятыбызга Европадагыдай көңүл бурулса, кайра эле ушул кесипти тандамакмын. Эгер абал ушул эле бойдон калса, анда башка тармакка кетмекмин.

А.А.: — Актриса болуу — бала кезимдеги кыял. Айлыкты көрүп, балдар чоңоюп калганда "каап, башка эле кесипти тандап кетпей" деп ойлоносуң. Бирок театрдын тузу оор деп коёт. Айлыгы аз болсо да театрда жүргөндө өзүңдү бактылуу сезесиң. Сыртта эмне болуп жатканын театрга киргенде унутуп, өзүнчө дүйнөгө киргендей болосуң. Театрдан алган акчабыз берекелүү, баарына шүгүр кылабыз.

Белгилер:
Анара Ажыканова, Актёр, театр, Жолдошбек Жанжигит уулу
Тема боюнча
Кызыктуу жашообуздун бир эле принциби бар. Издешпей табышкан Дайырбековдор
Аяп, күтүп, сыйлап... Издешпей табышкан Азамат Кыязов менен Жаңылай Алиева
Саламаттык сактоо министрлигинин Медициналык техника жана дары-дармек менен камсыздоо департаментинин сектор башчысы Майя Мусаева

Мусаева: ЕАЭБде дары-дармекти каттоону бир стандартка алып келүү мөөнөтү узарды

(жаңыланган 23:16 16.04.2021)
Майя Мусаеванын айтымында, өлкөдөгү фармацевтика тармагынын ишин ЕАЭБ принцибине которсок дары рыногу тартипке келип, баа саясаты жөнгө салынат.
Мусаева: ЕАЭБде дары-дармекти каттоону бир стандартка алып келүү мөөнөтү узарды

Евразия экономикалык комиссиясы ЕАЭБ аймагында дары-дармекти каттоону бир стандартка алып келүүнүн мөөнөтүн 2021-жылдын 1-июнуна чейин узартты. Бул тууралуу Саламаттык сактоо министрлигинин Медициналык техника жана дары-дармек менен камсыздоо департаментинин сектор башчысы Майя Мусаева билдирди.

Алгачкы мөөнөт 2020-жылдын 31-декабры деп көрсөтүлгөн.

"Өткөөл мезгилди узартуу ЕАЭБге мүчө-мамлекеттердин саламаттык сактоо тармагынын жаңы дары-дармектерге муктаждыгын толугураак камсыздоого, ошондой эле каттоо досьелерин уюмдун талаптарына ылайык келтирүүгө мүмкүндүк берет. Азыр мамлекеттик реестрде 3500дөй дары-дармек катталган. Бирдиктүү стандартка кирсек дагы башка препараттарды алып келип, дарынын сапатын жакшыртууга шарт түзүлөт", — деди Мусаева.

Анын айтымында, эгерде ЕАЭБдин каттоо эрежелерине ылайык иш алып барсак, дары рыногу тартипке келтирилип, баа саясаты жөнгө салынат.

Мындан тышкары, адис өлкөдөгү фармацевтикалык рыноктун ишин ЕАЭБ принцибине которуу боюнча иш-аракеттер планына ылайык, адистер окуудан өтүшкөнүн кошумчалады.

Белгилер:
Майя Мусаева, стандарт, ден соолук, дары, ЕЭК, Евразиялык экономикалык биримдик
Тема:
ЕАЭБдеги Кыргызстан
Тема боюнча
Новиков дары-дармектин кымбатташына эки фактор таасир этип жатканын айтты