Ситуация в городе Ош

Кыргызстанда орус тилин окутууга мугалимдер жок болууда

78
(жаңыланган 06:48 23.12.2014)
Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, Кыргызстандын мектептеринин 11 пайызында окутуу жок дегенде жарым-жартылай орус тилинде жүрөт, бирок алардын көпчүлүгү республиканын жакшыраак өнүккөн түндүгүндө жайгашкан.

БИШКЕК, 22-дек — Sputnik. Ноябрда Кыргызстандын жаңылык агенттиктеринин бири калкынын саны жагынан өлкөдө экинчи орунду ээлөөчү Ош шаарында орусча сабак берген мугалимдердин саны азайгандыгы тууралуу орус тилиндеги макаланы жарыялаган деп билдирет ИноСМИ интернет-ресурсу.

Вице-премьер-министр Эльвира Сариева
© Пресс-служба правительства / Сабыр Аильчиев
Бир кездеги көп улуттуу Ош шаарында бүтүндөй Борбордук Азиядай эле улуттар аралык байланыш тили болуп келген орус тили бүгүн өз ордун дээрлик жоготуп отурат. Москва мугалимдерди даярдоого болгон демилгесин көп айтып, миллиондогон долларлык окуу куралдарын бөлүп берип жатканына карабай, Кыргызстандын каржылоодон кем мектептеринин абалы орус тилин окутууну жокко чыгарды. Орус тилинин ордуна башка эч нерсе келбегендигин эске алганда, бүтүндөй муундун өкүлдөрү эми жалгыз кыргыз тилинде гана эркин сүйлөй алышат. 

Бүгүнкү күндө КРдин Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, Кыргызстандын мектептеринин 11 пайызында окутуу жок дегенде жарым-жартылай орус тилинде жүрөт, бирок алардын көпчүлүгү республиканын жакшыраак өнүккөн түндүгүндө жайгашкан (орус тили башка мектептерде деле окутулат). Бул мектептердин көпчүлүгү Россиядан материалдык колдоо алып турат. 

Республикада орус тилдүү мектептерге болгон суроо-талап чоң деп эсептейт Оштогу "Эл аралык коргоого көмөк көрсөтүү борбору" укук коргоо уюмунун директору Акылбек Ташбулатов. 

"Илимий адабиятын орус тилинде гана алып пайдаланса болот. Муну түшүнгөн ата-энелер балдарын кыргыз же өзбек мектептерине эмес, орус мектептерине берип жатат. Менин балдарым да орус мектебине барышат, — деп билдирди Ташбулатов EurasiaNet.org. менен болгон маегинде — Мен юрист болгондуктан, бардык мыйзамдар алгач орус тилинде жазыла тургандыгын белгилейт элем. Ал турсун, Конституция да биринчи орус тилинде жазылып, анан кыргыз тилине которулган. Себеби адистердин көпчүлүгү орусча жакшыраак жазат".

Парламенттеги улутчулдар республиканын мыйзам чыгаруучу органында дайыма кыргыз тили гана угулуп турушун талап кылышат. Бирок Конституцияга ылайык орус тили өлкөнүн расмий тили болуп эсептелет.

"Кыргыз тилинде гана сүйлөөгө ант берүүчү мамлекеттик чиновниктер жөн гана орус тилин жакшы билишпейт. Алардын айткандарына жол берүүгө болбойт", — деп белгиледи Ташбулатов.

Ал тургай, кыргыз мектептеринин мугалимдери да, кыязы, өз балдары орус мектептерде окушун каалайт. Оштун кыргыз тилдүү мектептеринин биринде 25 жыл иштеген ушундай педагогдордун бири балдары чоңойгондо жубайы экөө аларды орус мектебине орноштургандарын айтып берди. 

"Чынын айтсам, кыргыз мектебине караганда, орус мектебинде билим берүү сапаты жакшыраак. Ал жерде мугалимдердин кесипкөйлүгү жогорураак, койгон талаптары катуураак, принципиалдуу жана билимдүүрөөк болушат", — деп билдирди ал EurasiaNet.org менен маегинде, Кыргызстандын ата-энелеринин арасындагы кеңири тараган пикирди кайталап. 

Республикада экономикалык өсүштүн жоктугун эске алып, ал өзүнүн балдары Россияга кетүүгө аргасыз болорун турган иш деп эсептейт.

Москвада саясатчылар орус тилинин эл аралык аренада күчүн жоготуп баратканы тууралуу өкүнүү менен көп айтышат. 2013-жылдын декабрында РФтин билим берүү жана илим министринин орун басары РФ Вениамин Каганов СССР жоюлгандан кийин дүйнө боюнча орус тилинде сүйлөгөндөрдүн саны 100 миллион адамга кыскаргандыгын билдирген деп кабарлайт ТАСС мамлекеттик жаңылыктар агенттиги. Каганов мындай статистика кайдан алынганын тактаган эмес. 

Россиянын өкмөтү жагдайды оңдоо аракеттерин көрп жатат, бирок азырынча алгылыктуу ийгиликке жете элек. 

"Россия кызматташтыгы" федералдык агенттигинин Кыргызстандагы өкүлчүлүгүнүн жетекчиси Алексей Зеньконун айтымында, бул уюм КР үчүн орус тилинде китептерди чыгарып, тренингдерди уюштуруп жана билим алууга гранттарды бөлүп берет. 2014-жылы Россия кызматташтыгы 800 мектеп мугалими үчүн билим берүү иш чараларын уюштурган деп кошумчалады ал. 

"Тереңдетилген билим берүү иш-чараларында биз өзгөчө түштүк аймактарга (Кыргызстандын) көп көңүл бурабыз", — деп билдирди Зенько.

2013-жылы анын уюму россиялык жана кыргызстандык билим берүү тармагынын кызматкерлерин Кыргызстандын мектеп программасына ылайыкташылган орус тилиндеги китептерди жазуу боюнча долбоорду ишке ашырууга тарткан. Бул максатта Россия 500 миң доллар бөлүп берген жана үчүнчү класстын окуучулары үчүн 200 миң окуу китеби басылып чыккан.

Зенько өз уюмунун бюджетин талкуулоодон баш тартып, бирок РФтин өкмөтү жыл сайын Россиянын жогорку окуу жайларында окууга 450 грант бөлүп бере тургандыгын, аны Билим берүү министрлиги бөлүштүрөрүн билдирди. 

Кыргызстанда жана мурдагы СССРдин республикаларында орус тилин окутууну колдоого Россия канча акча бөлүп жаткандыгын эсептөө мүмкүн эмес. РФтин Билим берүү жана илим министрлигинин 2011-жылдагы документтеринин биринде 2011-2015-жылдарда чет мамлекеттерде орус илин окутууга көмөк көрсөтүү максаттарына 2,5 миллиард рубль (ошол кездеги рублдун курсу боюнча 83 миллион, азыркы боюнча 43 миллион доллар) бөлүп берүү жөнүндө айтылат.

"Алар (каражаттар) туура пайдаланылат деген үмүттөмүн", — деген ошол кездеги РФтин президенти Дмитрий Медведевдин бул каражатты бөлүп берүү тууралуу жарлыкка кол коюп жаткандагы сөзүн келтирет РИА Новости.

Көпчүлүгү Россиянын берген кайтарымсыз жардамы – бул жекече бир каржылык колдоо жана анын кайсы бир бөлүгү гана жарыяланган максатта сарпталат деп ойлойт. 

Сынчылардын пикиринде, Кремлдин берген жардамы Кыргызстандагы орус тили мугалимдеринин жетишсиздигине анча таасирин тийгизген жок. Андан калса, бул көйгөй улам курчуп баратат. 

Россия кызматташтыгынын жардамы — "ооруну басып, бирок айыктырбай турган дары" деп билдирди " Билим берүү демилгелерин колдоо фонду" Бишкектин бейөкмөт уюмунда окуу куралдарын иштеп чыгуучу Татьяна Матохина. 

"Биздин Билим берүү министрлиги мугалимдердин санын көбөйтүүнүн стратегиялык максаттарын иштеп чыгууда Россия кызматташтыгы менен тыгыз иш алып барса жакшы болор эле", — деп кошумчалады ал Матохина.

Бирок мугалимдердин жетишсиздиги, кыязы, дагы өсө берет. Ата-энелер орус класстарда балдардын көптүгүнө арызданууда, ал эми жергиликтүү билим берүү тармагынын кызматкерлери, анын ичинде Оштун бир мектебинин директору Светлана Карпушкина Кыргызстандын түштүгүндөгү жогорку окуу жайларында орус тилдүү мугалимдерди даярдабай калгандыгына капа болууда.

Ош мамлекеттик педагогикалык институтунун окутуучусу Гүлмира Ахмедова мугалимдердин жетишсиздигин моюнга алат. Айтмакчы, анын балдары да орус мектебинде окушат.

Ахмедованын айтымында, билимдүү адамдар орус тили мугалими болууну каалабайт, себеби орус тилин жакшы билгендер үчүн кесиптик жактан өйдөлөө мүмкүнчүлүгү көбүрөөк. Бир жагынан бул маселенин себеби эмгек акысында: башталгыч жана жогорку класстардын мугалимдеринин айлык акысы болгону 7 миң сомду (120 доллар) түзөт.

Ошондой эле ал орусча жакшы билген студенттер юрист, дарыгер, каржы адиси болууну каалашарын белгиледи. Мугалимдикти тандагандар Россияга кетип жатат, себеби бул жерде "мугалимдерге арзыбаган акы төлөнөт".

78
Белгилер:
Ош мамлекеттик педагогикалык институту, Билим берүү министрлиги, Гүлмира Ахмедова, Светлана Карпушкина, Алексей Зенько, Вениамин Каганов, Акылбек Ташбулатов, Дмитрий Медведев, Борбордук Азия, Ош, Кыргызстан, Москва
Тема боюнча
Эльвира Сариева билим берүү жана илим министри болуп дайындалды
Сариева: Билим берүү министрлигине талапкерлигимдин сунушталышы – мен үчүн сыймык
Ымыркайдын бутун кармаган киши. Архивдик сүрөт

10дон ашык ымыркайды өлтүрдү делген медайым кармалды. Британиядагы окуя

240
(жаңыланган 10:31 12.11.2020)
Люси Летби иштеген бөлүмдө наристелер көп чарчап, буга полициянын көңүлү бурулган. Ал тургай медайымды бир ирет кармап, кайра бошотуп ийишкен.

БИШКЕК, 12-ноя. — Sputnik. Улуу Британиянын Честер шаарындагы оорукананын неонатология бөлүмүндө иштеген 30 жаштагы медайым сегиз ымыркайды өлтүрдү жана он бөбөктүн өмүрүнө кол салды деп шектелип кармалды. Бул тууралуу жергиликтүү полицияга таянып РИА Новости жазды.

Люси Летби аттуу медайым Countess of Chester ооруканасынын жаңы туулган ымыркайларга жардам көрсөткөн бөлүмүндө иштейт. Ага аталган бөлүмдө 2015-2016-жылдары 10дон ашык ымыркайдын кулап (же колдон түшүп) кетип чарчап калышы боюнча айып коюлууда.

"Эки жыл ичинде бир бөлүмдө 17 ымыркайдын чарчап калышы полицияны кызыктырып, ага күнөөлүү катары Люси Летби 2018-жылы кармалган. Бирок ал тергөө менен кызматташып, күрөө дагы төлөп бергендиги үчүн эркиндикке чыгарылган", — деп айтылат билдирүүдө.

Кийин полиция ошол эле жылдары айтылгандардан башка дагы алты ымыркайдын өлүмү боюнча иликтөө жүргүзүп, жыйынтыгында медайым кайрадан кармалды.

240
Белгилер:
полиция, өлүм, ымыркай, медайым, Улуу Британия
Тема боюнча
Дарыгерлер "өлдү" деген ымыркай көмөрдө ыйлап жиберди. Индиядагы окуя
Түгөйлөр. Архивдик сүрөт

Бет кабын чечип өбүшө кеткен түгөйлөр жазаланды. Италиядагы окуя

213
40 жаштагы италиялык киши польшалык түгөйү менен ресторанга бара жаткан жолдо бет кабын чечип өбүшкөнүндө полиция кармап алган.

БИШКЕК, 19-окт. — Sputnik. Милан шаарында көчөдө өбүшүү үчүн бет кабын чечкен түгөйлөр Италия өкмөтүнүн коронавируска каршы чектөөлөрүн бузду деп 400 евро айып салынды. Бул тууралуу "Известия" жазды.

40 жаштагы италиялык киши польшалык түгөйү менен ресторанга бара жаткан жолдо бет кабын чечип өбүшкөнүн полиция кармап алган.

Америка футболунун бет капсыз насаатчысы 100 миң доллар айыпка жыгылды

Жергиликтүү бийликтин чечимине ылайык, адамдар бири-бирине бир метрдей аралыкка жакын болгон учурда бет кап тагынуусу зарыл. Бул эреже чогуу жашагандарга тиешеси жок. Бирок полиция бул түгөйлөрдүн эки башка даректе жашаганын аныктагандан кийин айып салган.

Worldometer уюмунун маалыматына ылайык, 18-октябрга карата Италияда COVID-19 илдетине кабылгандардын саны 402 536га жеткен. Анын ичинен 36 474 бейтап каза болгон. 249 127 адам сакайып кеткен.

213
Белгилер:
Италия, бет кап, коронавирус, чектөө, түгөй
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус
Тема боюнча
Адис коронавирус менен күрөшкөн иммунитетти дагы эмне начарлата турганын айтты
Индонезияда бет кап режимин бузгандарды табыттарга салып жазалашты
Адис көп жолу колдончу бет кап тандоодо этият болуу керек экенин эскертти
UFC чемпиону Хабиб Нурмагомедов. Архив

Көк бөрү көрөбүз! Хабиб машыктыруучусу менен Кыргызстанга келет

90
(жаңыланган 01:19 26.11.2020)
Нурмагомедов Кыргызстанга 2018-жылы келген. Анда ал өлкөдө ушунчалык атактуу экенине таң калганын билдирген.

БИШКЕК, 25-ноя. — Sputnik. UFC чемпиону Хабиб Нурмагомедовдун машыктыруучусу Хавьер Мендез Instagram баракчасына Кыргызстанга келип, көк бөрү оюнун көрүү каалоосу тууралуу жазган.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Javier Mendez (@akajav)

Мендез менен Нурмагомедов азыр Бириккен Араб Эмирлигинде жүргөнү маалым болду. Машыктыруучу Кыргызстанды кайрадан көргүсү келип жатканын кыргыз ишкери менен жолукканда айткан.

"Кереметтүү Кыргызстанга барууну чыдамсыздык менен күтүп жатам, ошондой эле көк бөрү оюнун да көрсөк дейбиз", — деп жазган Мендез. 

UFC чемпиону да Instagram баракчасынын сторис бөлүмүнө "Жакында Кыргызстанга барам" деп жазган.

Белгилей кетсек, 2018-жылы Хабиб Нурмагомедов Улуттук олимпиада комитетинин чакыруусу менен өлкөгө келип кеткен. Анда ал КРде ушунчалык атактуу экенине таң калганын билдирген.

90
Белгилер:
Көк бөрү, спортчу, тренер, Хабиб Нурмагомедов, Кыргызстан
Тема боюнча
Миссиямды аткардым. Хабиб кайра октагонго чыгар-чыкпасын айтты