Көчмөндөр оюнунун ачылыш аземи. Архив

Чет элдик ЖМКлар Көчмөндөр оюну тууралуу

Көчмөндөр оюндарынын алкагындагы акыркы беттешүүлөр бейшемби күнү өттү. Бул иш-чара тууралуу жергиликтүү ЖМКлар эле эмес, чет элдин маалымат каражаттары да макалаларды жарыялар турушту.

БИШКЕК, 8-сен. — Sputnik. Бүгүн Дүйнөлүк көчмөндөрдүн II оюндары жыйынтыкталды. Бир апта бою 62 мамлекеттен келген спортчулар Ысык-Көлдүн жээгинде спорттун 26 түрү боюнча күч сынашты.

Оюндардагы мелдештер жергиликтүү да, чет элдик да ЖМКлар аркылуу дүйнөгө тарап жатты. Sputnik Кыргызстан агенттиги өз окурмандарына Көчмөндөр оюну тууралуу жазган чет элдик ЖМКлардын материалдарын сунуштайт.

"Көңүл буруңуздар! Олимпиаданын ойго келбес эң сонун альтернативасы табылды — Дүйнөлүк Көчмөндөр оюндары" — ушундай тема менен CBS Sport басылмасы өз макаласын сунуштады.

Америкалык телеканалдын материалында бул оюндарда баары — "өрттөнгөн чабандес, мүнүшкөрлөр жана дүйнөлүк кинонун жылдызы Стивен Сигал" бар экени белгиленет.

Мындан тышкары, катышуучулардын баарын кылымдарды карыткан көчмөн элдин салт-санаасы бириктиргени, бирок оюндарга көчмөндөр менен байланышы жок элдер да жүргөнү айтылат. 

"Буларга чындап эле уникалдуу иш-чарага катышуу бактысы буюрду", — деп айтылат макалада. 

Американын ири Fox телеканалы "Кыргызстандагы Көчмөндөр оюну — сиз буга чейин көрүп-билбеген көңүл толкуткан иш-чара" деген аталыш менен макаласын жарыялады.

"Рио Олимпиадасы артта калып, Паралимпиада оюндары жаңыдан гана башталып жаткан маалда дүйнө коомчулугунун көңүлү Көчмөндөр оюну өтүп жаткан алыскы Кыргызстанга бурулуп турат", — деп айтылат материалда.

Көчмөндөр оюндарынын алкагында өткөн этнофестивалдын медиа өнөктөшү болгон Түркиянын ири "Анадолу" маалымат агенттиги "Көчмөндөр оюну — Олимпиаданын масштабдуу жана ажайып түгөйү" деген тема менен макаласын жарыкка чыгарган. 

Белгилер:
массалык маалымат каражаттары, макала, телеканал, Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары, Кыргызстан
Тема:
Дүйнөлүк көчмөндөрдүн II оюндары (244)
Тема боюнча
Кыргызстан Көчмөндөр оюнунда 79 медалга ээ болуп, сап башына чыкты
Атчандардын бири-бирине найза ыргытышы — Көчмөндөр оюндарындагы сүртүмдөр
Көчмөндөр оюндарындагы кымча бел кыйын кыздар
Россиядагы мигранттар. Архивдик сүрөт

Россияда мыйзамсыз жүргөн мигранттар 15-июнга чейин чыгып кетиши керек

(жаңыланган 15:28 17.04.2021)
Россия ИИМинин маалыматы боюнча, ушул тапта өлкөдө мыйзамсыз жүргөн чет элдиктердин саны жарым миллиондон ашып кетти.

БИШКЕК, 17-апр. — Sputnik. Россиянын ички иштер министринин орун басары Александр Горовой өлкөдө мыйзамсыз жүргөн мигранттар 15-июнга чейин чыгып кетиши керектигин эскертти. Бул тууралуу РИА Новости жазды.

КМШнын Парламенттер аралык ассамблеясынын 52-жыйынында коронавирус пандемиясы учурундагы миграция маселелери тууралуу сөз болду.

Горовойдун айтымында, буга чейин Россияда мигранттарга бир топ жеңилдиктер берилди. Бирок ушул тапта мыйзамсыз жүргөн чет элдиктердин саны жарым миллиондон ашып кетти.

"Эгер бул санды азайтпасак, 15-июндан тарта президенттин жарлыгына ылайык, мыйзамсыз жүргөндөргө өлкөдөн чыгарып салуу же чек араны жаап алуу сыяктуу чараларды колдонууга туура келет. Ар бир өлкөдө ЖМКлар аркылуу бул нерсе айтылса жакшы болмок", — деди Горовой.

Постсоветтик өлкөлөрдөн келип, уруксатсыз жүргөн мигранттардын саны:

  • 332 миң — Өзбекстан;
  • 247 миң — Тажикстан;
  • 152 миң — Украина;
  • 120 миң —Азербайжан;
  • 115 миң — Кыргызстан;
  • 61 миң — Армения;
  • 56 миң — Молдова;
  • 49 миң — Казакстан.

Министрдин орун басарынын айтымында, пандемия башталгандан бери мигранттарга Россияда жүрүү мөөнөтү автоматтык түрдө төрт жолу жылдырылды. Акыры мөөнөт 15-июнда соңуна чыгат.

Белгилер:
министр, чара, Кыргызстан, мыйзамдар, миграция, Россия
Тема боюнча
Кыргызстандык мигранттар январь менен февралда канча акча которду
Песков: ири пландарды ишке ашыруу үчүн Россияга мигранттар жетишпей жатат
Кыргызстан "Спутник V" вакцинасын мигранттардын эсебинен сатып алууну көздөөдө
Ак кан оорусу менен ооруган балдардын архивдик сүрөтү

Кубарып, ыйлаак болуп баштайт. Балдардагы ак кандын алгачкы белгилери айтылды

Дарыгер рактын бул түрү балдарда биринчи кезекте генетикалык факторлордон улам пайда болорун белгилеген. Башкача айтканда, тукум кууйт. Мындан сырткары, айлана-чөйрөнүн терс таасири да ооруну шартташы мүмкүн.

БИШКЕК, 28-мар. — Sputnik. Онколог Михаил Мяснянкин балдардагы ак кан оорусунун биринчи белгилерин атады. Бул тууралуу РИА Новости жазды.

Медиктин айтымында, дарт өрчүп жатканда бала арыктап, бат чарчап, ыйлаак болуп, кубарып баштайт. Ошондой эле тамакка табити тартпай, айланада эмне болуп жатканына көңүл деле бурбай калат.

Дарыгер рактын бул түрү балдарда биринчи кезекте генетикалык факторлордон улам пайда болорун белгилеген. Башкача айтканда, тукум кууйт. Мындан сырткары, айлана-чөйрөнүн терс таасири да ооруну шартташы мүмкүн.

"Кош бойлуу мезгилде эненин чылым чегип, спирт ичимдигин ичүүсү да түйүлдүккө таасир этип, балада кандын рагын пайда кылышы ыктымал. Эненин кош бойлуу мезгилде жыныс органдарынын сезгениши да кооптуу", — деди Мяснянкин.

Мындан улам медик ата-энелерге балдардын абалына жана өзүн алып жүрүүсүнө жакшылап көңүл бурууну сунуштаган. Ошондой эле балдар дарыгерине барып туруу керектигин эскерткен.

Белгилер:
рак, медик, бала, оору, белги
Тема боюнча
Спираль койдуруу рак оорусун чакырабы? Акушер-гинеколог менен маек
Рак болгондордун акыркы үмүтү эле... Линиялык тездеткичтер дагы деле иштей элек
Рак менен оорубаш үчүн кайсы азык, тамактардан баш тартуу керек? Иликтөө
Кайсы суусундук рак оорусун алдын алат? Далилденген изилдөө
Акча каражаттары. Архив

Акчаны кайда салып кантип көбөйтсө болот. Кыргызстандагы шарттар

(жаңыланган 16:58 19.04.2021)
Айдан артып калган же топтогон тыйыныңызды жөн катпай эселентип алуу үчүн туура инвестициялоону өздөштүрүп алган дурус. Мындай процесс так билбегендиктен эле адегенде кыйын, дегеле кол жеткистей көрүнөт деп эсептейт Улуттук банктын өкүлдөрү.

Акчасын көбөйтүп алууну ким каалабасын. Ошондуктан кай багытка салуу пайда алып келет деген сууроо туулат. Улуттук банк инвестициялоонун багыттары боюнча кеңештерин берди.

"Акчаңыз сизге утуш алып келиши үчүн туура инвестициялоону билген оң. Процесс эң башында эле татаал жана мүмкүн эмес нерседей туюлат. Эң башкысы — болгон тыйыныңыздын баарын бир тармакка салбоо керектигин эске тутуп, инвестициялоонун инструменттерин ажырата билүү зарыл", — дешти өлкөнүн башкы банкындагылар.

УБ өкүлдөрү инвестициялоонун варианттарын санап, ошондой эле оң жана терс жактарын тизмектеп беришти.

Акциялар

Акция — бул акционердик коом тарабынан чыгарылган үлүштүк баалуу кагаз. Акцияны сатып алуу менен сиз компаниянын үлүшүндө энчиңиз болот. Акционер катары кирешеңиз аталган ишкана рынокто канчалык ийгиликтүү иш алып барарына жараша.

Акция жөнөкөй жана привелегиялуу (артыкча укуктуу) деп эки түргө бөлүнөт. Жөнөкөй акция жыйналыштарда добуш укугуна жана компаниянын кирешесине жараша дивиденд алуу укугуна ээ кылат. Артыкча укуктуу акциялардын "добушу" жок, бирок компания киреше алган-албаган күндө да белгиленген өлчөмдө дивиденд алуу укугу камтылат. Компания жоюлуп кеткен шартта жөнөкөй акционерлерге караганда булардын мүлктөн үлүш алууда артыкчылыгы болот.

Эгер акционердик коом киреше тапса, анда анын төрттөн кем эмес бөлүгүн ал жыл сайын дивиденд түрүндө акционерлерге төлөп берүүгө тийиш. Дивиденддердин өлчөмү компаниядагы сиздин үлүшүңүзгө пропорциялуу. Бирок ошону менен бирге эле акционерлер компания кыйраган учурда жабыр тартарын да эстен чыгарбоо абзел.

"Акцияга салынган каражат заматта пайда алып келбей турганын дароо такташып алган жакшы. Акцияга инвестициялоо — бул капиталга узак мөөнөттүү салым, андан пайданы сиз 2-3 жылдан кийин гана ала баштайсыз. Акцияга инвестициялоо менен баалуу кагаздын наркы жогорулап да, төмөндөп да кетерин түшүнүүгө тийишсиз. Дал ушул себептен акциялар тобокелдиктин жогорку деңгээлдеги салымдардын түрүнө кирет", — деп белгилейт Улуттук банктагылар.

Облигациялар

Облигация — бул карыздык баалуу кагаз. Аны сатып алуу менен сиз компанияга белгилүү бир убакка чейин белгиленген пайыз менен карыз берип турасыз. Облигациялар адатта 2-3,5 жылга чыгарылып, мөөнөтү келгенде компания сиз салган сумманы кайтарып берет. Бир облигациянын баасы миң сом турат. Корпоративдик облигацияларды акционердик жана жоопкерчилиги чектелген коомдор чыгарат.

"Облигация ээлери аны чыгарган компаниянын башкаруу иштерине аралашпайт. Бирок облигацияга ээлик кылуунун артыкчылыгы бар. Акциялардан айырмаланып компаниянын киреше алып-албаганына карабастан пайыздан түшкөн кирешеңиз сизге чегерилет. Облигациялардын оң жагы инвестор каалаган убагында баалуу кагаздарды экинчи рынокто сатып жиберип, башта салган акчасын кайтарып алат. Ошону менен бирге эле пайыздык пайдасын да жоготпойт", — деп белгиледи Улуттук банк.

Эгер баалуу кагаздар Кыргыз фондулук биржасында Blue Chips категориясы боюнча листинг жол-жобосунан өткөн болсо, инвесторлор киреше салыгын төлөөдөн бошотулат.

Мамлекеттик баалуу кагаздар

Мамлекеттик баалуу кагаздар ынанымдуулугу жогору деп эсептелгендиктен, тобокелдик дээрлик жок. Мамлекеттин атынан өлкөнүн Финансы министрлиги бул баалуу кагаздар боюнча төлөмдөрдү төлөп берүүгө кепилдик берет. Жыл сайын Кыргызстандын бюджетинде ички карызды, башкача айтканда, мамлекеттик баалуу кагаздардын төлөмүн төлөп берүүгө каражат бөлүнөт.

Здание Национального Банка Кыргызской Республики на проспекте Чуй
© Sputnik / Эмиль Садыров
Улуттук банк

Мамлекеттик баалуу кагаздардын кеңири тараган түрлөрү— Мамлекеттик казыналык векселдер (МКВ), Мамлекеттик казыналык облигациялар (МКО) жана Кыргызстандын Улуттук банкынын ноталары.

КР УБ ноталары — бул мамлекеттик кыска мөөнөттүү баалуу кагаздар. Улуттук банк тарабынан 10 миң сомдук нарк менен чыгарылат. Ноталар 7, 14, 28, 91, 182 жана 364 күнгө жайгаштырылат. Максималдуу кирешелүүлүгү 4-5 пайызга жетет.

МКВ — өкмөттүн кыска мөөнөттүү мамлекеттик баалуу кагаздары 100 сом менен чыгарылат. МКВ 3, 6 жана 12 айга созулат. Алардын жылдык орточо кирешелүүлүгү 6,5 пайызга жетет.

Мамлекеттик казыналык облигациялар — пайыздык кирешеси (купон) жана бир жылдан ашуун айлантылчу өкмөттүн узак мөөнөттүү мамлекеттик баалуу кагаздары. МКО документтүү жана документсиз формада чыгарылат. Мамлекеттик казыналык облигациялардын кирешелүүлүгү 12,5 пайызга жетиши мүмкүн. Мамлекеттик баалуу кагаздарды апта сайын Улуттук банк тарабынан өткөрүлүп турган аукциондорго жайгаштырылат.

Мамлекеттик баалуу кагаздарды каалаган юридикалык же жеке тараптар сатып ала алышат. Бул үчүн коммерциялык банкта эсеп ачып, банк аркылуу аукционго катышууга тапшырык берүү керек. Жеке жак жана юридикалык тарап мамлекеттик баалуу кагаздарды түз сатып ала албайт.

Ошондой эле мамлекеттик казыналык облигацияларды Кыргызстандын фондулук рыногундагы брокердик компаниялар аркылуу да сатып алууга болот.

Коммерциялык банктардын аманаттары (депозит)

Депозит — бул ишкана же жеке жактардан каражаттын банкка кабыл алынышы. Каражатыңызды пайдаланганы үчүн банк сизге пайыз төлөйт. Улуттук банк банкка салынган акча Кыргызстанда эркин капиталды салуунун эң жөнөкөй жана кеңири таралган түрү экенин белгилейт.

Женщина пересчитывает 1000-сомовые купюры
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Акча

"Аманат ачууга дейре өз киреше жана чыгымдарыңызды пландап алууңуз кажет, себеби банк депозитинен акчаны мөөнөтүнөн мурун алууда чегерилген пайыздарды көп учурда жоготуп алышыңыз ыктымал. Кирешенин көлөмү аманаттын мөөнөтү жана суммасына жараша. Мөөнөтү канчалык узагыраак жана суммасы канчалык көбүрөөк болсо, депозит боюнча пайыздык чен да ошончолук жогору болот", — деп айтылат маалыматта.

Ошондой эле баштапкы инвестициялык капиталды топтоо, кийин башка каржылык инструменттерге салуу үчүн да банкта эсеп ачууга болот.

Кыргызстанда аманаттык салымдар Депозиттерди коргоо агенттиги тарабынан корголот. Кепилденген учур келгенде аманатчыга 200 миң сомго чейин төлөнүп берилет.

Кыймылсыз мүлк

Мүлктүн бул түрүнө акча салуу эки ыкма менен капиталды эселентүүгө жол ачат. Биринчиси — нарк айырмасынан пайда көрүү, башкача айтканда, арзан сатып алып, кайра кымбатыраак сатуу. Экинчиси — ижарага берүүдөн маал-маалы менен пайда көрүү.

© Sputnik / Илья Питалев
Көп кабаттуу үй

"Кыймылсыз мүлккө акча салуу — капитал салуунун эң майнаптуу түрү деген пикир бар. Чындыгында андай деле эмес. Бул ыкманын өзгөчөлүктөрү бар, алардын бирине токтолсок, сиз инвестициялоонун бул багыты менен алектенүү үчүн баштапкы капиталыңыз кыйла көбүрөөк болушу шарт", — деп эскертет Кыргызстандын негизги банкы.

Дагы бир терс жагы — кыймылсыз мүлктү дайым эле заматта сатып жибере албайсың. Мүлктүн бул түрүнө инвестициялоо — капитал салуунун маанилүү түрү, бирок тыкыр мамилени, рынокту жана мыйзамдардын кылдаттыгын ийне-жибине чейин изилдөөнү талап кыларын эскертет КР УБ.

Алтын

Алтын куймалары — бул Кыргызстанда инвестициялоонун жаңы өндүрүмү. Улуттук банк 2015-жылдын 7-майынан тарта алтын куймаларын кайра сатып алуу укугу менен сатыкка чыгарган. Бул анын чоң артыкчылыгы жана салымдын ынанымдуулугунун кепилдиги. Бирок алтын куймалары абдан аяр мамилени талап кыларын эстен чыгарбаңыз. Металлдын үлгүсү (пробасы) абдан жогору — 999,9, ошол себептен ал абдан жумшак келет. Куйма кол, кездеме же салфетка тийсе, бузулуп калышы ыктымал.

Золотые мерные слитки Национального банка Кыргызстана
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Алтын куймалары

Эгер анын үстүндө чийик же манжа издери калып калса, баалуулугун дароо жоготот. Кийин аны сындырылган бөлүктөрдүн баасында, башкача айтканда, баалуу металлдын өз наркынан бир далай арзан сатууга гана болот. Ошондуктан Улуттук банк куйманы кутуча же корголгон таңгакта кармайт.

Алтын куймаларына анча ынанбай турсаңыз менчиктештирилбеген (жеке жактары көрсөтүлбөгөн) металл эсептерди да байкап көрсөңүз болот. Салымдын суммасы куйма өлчөмүнө тете болушун жана аяр мамилени талап кылынган куймаларга инвестициялоодон айырмаланып, бул ыкмада өзгөчө кам көрүү жана салымдын суммасына чектөө жок. Мындайда алтын колго берилбейт, ал виртуалдык, ошондой эле эсепте сакталат.

Эсептен акча алууда виртуалдык алтындарыңыздын санын баалуу металлдын ошол күнкү баасы менен эсептеп беришет. Башкача айтканда, капитал алтындын наркы өскөндө акчаны көбөйтүп алууга болот.

Иш жүзүндө бул баалуу металлдын баасы жай, бирок сезилерлик көтөрүлүп турат.

"Акчаны алтынга салууда инвесторлор бул узак мөөнөттүү инвестиция инструменти экенин эске алышы абзел. Ошондуктан кыска убак үчүн мындай операция жүргүзүүнүн кажети жок", — деп эскертет Улуттук банк.

Буга чейин Sputnik агенттиги кыймылсыз мүлккө акча салуунун артыкчылыгы менен кемчилиги тууралуу материал даярдаган.

Белгилер:
киреше, инвестициялар, металл, алтын, акция, депозит, акча, Улуттук банк
Тема боюнча
Кыргызстандагы электрондук капчыктар. Колдонуу шарттары
Банкка салынган акчаны кантип көбөйтсө болот? Кыргызстандагы депозит тууралуу