АКШ долларлары. Архив

Кыргызстандан сыртка агылган акча. Себеби жана токтотуу жолу

939
(жаңыланган 10:58 10.09.2019)
Быйыл чет элдик инвестициянын сыртка агылышы күч алды. Анын себептеринин бири катарында айрым мамлекеттик органдардын ашкере тырышчаактыгы, чектен чыккан активдүүлүгү аталды. Акча каражатынын сыртка агылып жатышына эмне түрткү болду, аны бууп калууга жолдун бар-жогу туурасында Sputnik Кыргызстандын бул макаласынан окуңуздар.

4-сентябрда Жогорку Кеңештин депутаты Руслан Казакбаев кыргызстандык ишкерлер, анын ичинде ири бизнесмендер да өз каражатын сыртка чыгарып кете баштаганын билдирди. Экономика министрлиги да бул маалыматты ырастады.

Sputnik Кыргызстан редакциясы каражаттын сыртка агылышы боюнча кандай маалыматтар бар, мындай көрүнүшкө эмне себеп болду, өлкөдөн акча чыгарылып кетпеши үчүн кандай чараларды көрүү зарыл экенин тактап көрүүнү чечти.

Мамлекеттик органдардын маалыматтары

Улуттук банктын маалыматы боюнча, акчанын өлкөдөн сыртка агылган көлөмү биринчи жарым жылдыкта 247,6 миллион долларды түздү. Бул — мониторинг жүргүзүлө баштаган 2005-жылдан бери алты ай үчүн рекорддук көрсөткүч. Сыртка чыккан каражаттын көбөйүш себеби көрсөтүлгөн эмес.

Мурдагы эң жогорку көрсөткүч былтыркы жылы катталган, анда сыртка чыгарылган акчанын көлөмү 238,4 миллион доллар эле. Кеп жеке адамдардын акча которуулары жөнүндө жүргөн, ал эми юридикалык тараптар боюнча маалымат Улуттук банктан суралган.

Улуттук статистикалык комитет чет элдик түз инвестициялардын өлкөгө кириши жана сыртка агылышы боюнча маалыматтарды жарыялаган. Биринчи жарым жылдыкта алар 146 миллион долларга жана 36 миллион долларга жогорулаган. Былтыркы жылдын биринчи бөлүгү менен салыштырылып жатат. Башкача айтканда, чет элдик инвестициялардын келиши сыртка агылышынан кыйла жогору. Бирок жергиликтүү инвесторлор боюнча маалымат жок.

Эң кооптуусу — орто бизнестин да сыртка акча чыгарышы

Sputnik Кыргызстандын редакциясы бул боюнча коңгуроо кагып чыккан депутат Казакбаевдин өзү менен байланышты. Ал мындай билдирүүсү боюнча кеңири токтолуп, бир нече жылдан бери жергиликтүү капиталдын сыртка агылышы көбөйүп баратканын белгиледи.

Депутат ЖК 6 созыва Руслан Казакбаев от партии Республика – Ата-Журт
© Пресс-служба правительства / Сабыр Аильчиев
Жогорку Кеңештин депутаты Руслан Казакбаев

"Ири ишкерлердин тышка капитал чыгарышы түшүнүктүү, биздин рынок чакан, алар өз өндүрүмдөрү үчүн жаңы жерлерди издешет. Бирок ирилери эле эмес, орто бизнестегилер да мындай кадамга көп бара баштаганы түйшөлтөт. Алар Түркия, Россия, АКШ жана европалык мамлекеттер тургай, коңшулаш Казакстан жана Өзбекстандан да жаңы долбоорлорду карап жатышат", — дейт депутат.

Казакбаевдин айтымында, бизнесмендер иш жүргүзүүдөгү тобокелдиктер катары өлкөдө туруктуулуктун жоктугу, коррупция, анын ичинде лицензия жана ар кыл уруксат берүүдөгү алешемдиктер, бизнести коргоонун так стратегиясынын жоктугу өңдүү көрүнүштөрдү аташат. Мунун баары өкмөткө болгон ишенимдин азайышына алып келерин белгилейт эл өкүлү. Казакбаев бюджетке салык жана төгүмдөрдүн толук чогултулбай калганы туурасында мурда кабарланганын да эске салды.

"Ички инвесторлор өз долбоорлорун жаап жатышса, кайдан акча түшөт деп ойлойсуздар? Алардын мекенчил экенинен шегим жок, бирок акча тынчтыкты сүйөт. Бизге түп тамырынан бери жасалган реформа зарыл, анын ичинде экономика да буга муктаж. Себеби саясий жана социалдык-экономикалык кырдаал инвестициялардан да көз каранды. Бийликтин бардык бутактары бири-бири менен эриш-аркак иш алып барууга тийиш", — деп кошумчалады парламентарий.

Соода-өнөр жай палатасы эмне дейт?

Ошентсе да Соода-өнөр жай палатасында маалыматтар башкачараак. Аталган палатанын басма сөз кызматындагылар ири бизнес акчаны сыртка чыгарып жатышы мүмкүн экенин билдиришти.

"Биздин мүчөлөр — чакан жана орто бизнес, алар бул жерде, эч жакка кеткен жок. Биздин мүчөлөр каражаттарын сыртка чыгарып жатышканын кабарлашкан жок", — дешти маалымат кызматтан.

Жылдар жылат, көйгөйлөр эч өзгөрбөйт

"БизЭксперт" аналитикалык борборунун жетекчиси Улук Кыдырбаев айтмакчы, өлкөдөн акчанын сыртка агышы жашыруун эмес, алтургай, муну үч мамлекеттик институт — Улуттук статком, Экономика министрлиги жана Улуттук банк да тастыктайт.

Исполнительный директор аналитического центра БизЭксперт Улук Кыдырбаев во время беседы на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
"БизЭксперт" аналитикалык борборунун жетекчиси Улук Кыдырбаев

"Эгер атамекендик ишкер капиталын чыгарып кетип жатса, анда бул эки нерсени айгинелейт: бизнес өкүлүнүн үмүтү өчтү, өз инвестицияларынын коопсуздугун сезе албай калды же анын бизнеси кирешелүүлүгүнөн тайып, бизнес жүргүзүү наркы өсүп, тейлөө менен товарларга болгон сатып алуу жөндөмү төмөндөй баштады. Ошентсе да акча которуулар боюнча маалыматтар көңүл жылытарлык эмес беле?.. Балким, эл каражат жыйнап жаткандыр", — деп боолголойт Кыдырбаев.

Ал мындай көрүнүштүн себептерин териштирип, аларды жоюуга чара көрүлүшү шарт экенин кошумчалап, өлкөдө күрөш жүрүп келе жаткан бөгөттөр боюнча да кызык мисалдарды келтирди.

"2006-жылы бизнес биримдигин биринчи жолу жетектеп калдым, ошондо эле бизнес үчүн негизги көйгөйлөр азыркыдай болчу: ишбилги кадрлардын жетишсиздиги, жеке менчик жана инвестицияны коргоо, мамлекеттик органдар менен өз ара иштешүүдөгү маселелер, сот системасы, анан да жемкорлук", — деп кошумчалады Кыдырбаев.

Күнөө кимде жана кантип чечүүгө болот? Экономика министринен сунуш

Экономика министри Санжар Муканбетов түз чет элдик инвестициялардын ири көлөмү биринчи жарым жылдыкта 390 миллион долларды түзгөнүн, бул былтыркы жылдын ушул маалына караганда жогору экенин эске салды. Бирок быйыл өлкөдө Кызыл-Омпол, Солтон-Сарыдагы жана Кой-Таштагы окуялары болуп өттү.

Министр экономики КР Санжар Муканбетов во время дачи присяги в Жогорку Кенеше
© Фото / пресс-служба ЖК
Экономика министри Санжар Муканбетов

"Алар инвесторлорго таасир этти, инвестициялык климатка да чагылбай койбоду. Тогуз айдын жыйынтыгы менен капиталдын сыртка агылышына күбө болот окшойбуз. Эми ар бир инвестордун артынан чуркоодо өкмөттүн жана жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу органдарынын ролу маанилүү", — дейт министр.

Анын айтымында, мамлекеттик органдар жана жергиликтүү бийликтин ишин баалоо критерийлери иштелип чыгып, премьер-министр тарабынан бекитилген. Эң башкысы — жергиликтүү да, чет элдик да ишкерлерден инвестиция тартуу. Жылдын аягында мамлекеттик жана жергиликтүү бийлик органдарынын жетекчилери бул боюнча "башы менен жооп берет".

"Ошондой эле анык бир фискалдык жана күч органдары да чектен чыккан тырышчаактык менен иштешкенин эске алалы. Мындай жагдай да инвестициялык климатка өз кесепетин тийгизүүдө. Фискалдык органдардын ашкере активдүүлүгүн басаңдатуу үчүн бул жөнүндө өкмөткө кулак кагыш кылып турабыз", — деп билдирди Муканбетов.

Министр көйгөйлүү маселелерди талкуулап, чечип алуу үчүн ички да, чет элдик да инвесторлор менен айына бир ирет кезигип турууну пландап жатканын кошумчалады.

939
Белгилер:
Экономика министрлиги, агым, инвестор, каражат, акча
Тема боюнча
Өлкө жыл башынан бери 16,2 млрд. сомдук карыздан кутулду
Айыл өкмөттөргө акчаны сарамжал пайдаланганды үйрөтүштү
ЕАЭБ мамлекеттердин желектери. Архив

ЕАЭБ чек араларындагы көйгөйлөр тезирээк чечилет. ЕЭК жыйынынын жыйынтыгы

111
(жаңыланган 00:45 11.07.2020)
Комитет ЕАЭБдин ичинде товарларды эркин өткөрүүнү камсыз кылуу жана талаш маселелерди, келишпестиктерди жөнгө салган "Жол картасын" иштеп чыгуу менен алектенет. 27-июлга чейин Биримдиктеги өлкөлөр өз сунуштарын көрсөтүшү керек.

БИШКЕК, 11-июл. — Sputnik. Евразия экономикалык комиссиясынын алкагында Евразия экономикалык биримдиктеги товарларды өткөрүүгө байланыштуу талаш кырдаалды жөнгө салган комитет түзүлөт. Бул тууралуу ЕЭК маалымат кызматы кабарлады.

10-июлда ЕЭК кеңешинин кезектеги жыйыны болду. Комитетти ЕЭК коллегиясынын башчысы Михаил Мясникович жетектейт.

"Комитетке Биримдиктеги мамлекеттердин ыйгарым органдарынын жетекчилери жана алардын орун басарлары, ошондой эле ЕЭК коллегиясынын мүчөлөрү Олег Панкратов, Гегам Варданян, Тимур Жаксылыков, Виктор Назаренко, Андрей Слепнев кирген", — деп айтылат маалыматта.

Маалым болгондой, комитет ЕАЭБдин ичинде товарларды эркин өткөрүүнү камсыз кылуу жана талаш маселелерди, келишпестиктерди жөнгө салган жол картасын иштеп чыгуу менен алектенет. 27-июлга чейин Биримдиктеги өлкөлөр өз сунуштарын көрсөтүшү керек.

"Жол картасына Биримдиктеги өлкөлөр арасында, анын ичинде ички чек араларда бир жактан экинчи жакка жөнөтүлгөн товарларды текшерүү иш-чараларын алып салуу же азайтуу кадамдары кириши мүмкүн. Мындан сырткары, планга товар айлантуудагы көзөмөл, каттоо жана ачык-айкындуулукту камсыз кылуучу чечимдер да киргизилет. Жол картасын ЕЭК кеңеши бекитет", — деп жазылган билдирмеде.

ЕЭК жалпы электроэнергетика рыногун түзүү боюнча иш-чаралардын жол картасын жактырды

Жол картасына сунушталчу маселелеринин ичинде транзитти жөнөкөйлөштүрүү көйгөйү да бар. Жыйындын жыйынтыгында ЕАЭБде транзитти жөнөкөйлөштүрүү боюнча келишимге кол коюу пландалып жатканы маалым болду.

"Башкы максат — бажы транзитинде бажы төлөмдөрүн төлөө системасын ыңгайлуу кылып түзүү. Бул келишим бажы төлөмдөрүн сөзсүз төлөө учурларына тиешелүү", — деп айтылат маалыматта.

Долбоордо Макулдашуу суроолордун эки блогун жөндөй турганы айтылган.

"Биринчиси, декларанттар үчүн кыскартуу мүмкүнчүлүгүн колдонууну карайт. Алар транзиттик жүктөр менен иштөөдө тажрыйбасы бар жана аларга коюлган критерийлерге жооп бере алгандар. Сумманы азайтуу бир катар шарттарды сактагандыгына жараша 20 же 30 пайызды түзүшү мүмкүн", — деп билдирди маалымат кызматы.

Суроолордун экинчи бөлүгү кепилдикти өнүктүрүүгө багытталган. Ал бажы, салык, атайын, антидемпингдик, компенсациялык төлөмдөрүнүн милдеттүү аткарылышын камсыздаган ыкма катары каралууда.

Ал кепил (поручитель) болгондорду улуттук кепил катары таануу боюнча жалпы шарттарды аныктайт. Аны менен бирге эле алар үчүн каржылык гарантиянын көлөмүнөн 10дон 100 пайызга чейин кыскартып колдонууну карайт. Макулдашуудагы "жеңилдетилген" механизм тышкы экономикалык ишмердүүлүктүн ЕАЭБ алкагында жүк ташуусунда тарткан чыгымдарын азайтууга көмөкчү болот", — деп айтылган маалыматта.

Бул макулдашуу өлкөлөр жана Комиссиянын тыкыр иштелип чыккан бажы документтеринин бири. Бул боюнча иш 2015-жылдан бери Евразиялык өкмөттөр аралык кеңештин буйругунун негизинде жасалып келе жатат. Ал учурда иштелип аягына чыкты.

Жээнбеков Бирдиктүү евразия патенти боюнча маанилүү документке кол койду

Жыйында Евразия экономикалык биримдиктин "Сүт жана сүт продукциясынын коопсуздугу тууралуу" техникалык регламентине да өзгөртүүлөр киргизилген. Анда ЕАЭБ "калыбына келтирилген сүт" түшүнүгүн киргизди. Калыбына келтирилген сүт — бул кургатылган сүттөн жасалган азыктар. Буга чейин биримдикте "сүт суусундугу" деген гана түшүнүк бар болчу.

Мындан сырткары, ЕАЭБдин бажы аймагында карантиндик фитосанитардык көзөмөлдөө жобосуна да өзгөртүүлөр киргизилгени айтылды.

111
Белгилер:
транзит, сунуш, техникалык регламент, өзгөртүүлөр, комитет, жыйын, ЕЭК, Евразиялык экономикалык биримдик
Тема боюнча
Назаралиев: ЕАЭБ өлкөлөрү ортосунда бирдиктүү биржа рыногу түзүлөт
Бишкектеги стационардын биринде иштеген медиктер. Архивдик сүрөт

COVID-19ду ооздуктоого чет жактан алынган акчанын 2,2 млн. доллары бөлүнгөн

101
(жаңыланган 13:17 10.07.2020)
Кыргызстан чет элдик донорлордон 627,3 миллион доллар сураган. Бүгүнкү күндө анын жарымы келип түштү.

БИШКЕК, 10-июл. — Sputnik. Чет жактан алынып жаткан каражаттын эсебинен коронавирустун жайылышына бөгөт коюу иш-чараларына 2,2 миллион доллар бөлүнгөн. Бул туурасында вице-премьер Эркин Асрандиев брифинг учурунда билдирди.

Белгилей кетсек, Кыргызстан чет элдик донорлордон кредит жана грант түрүндө 627,3 миллион доллар сураган. Бүгүнкү күндө Финансы министрлигинин эсебине 321,4 миллион доллар келип түштү. Анын 2,2 миллион доллары (болжол менен 165 миллион сомдун тегереги) медициналык жабдуу жана каражат алууга берилген. Бул акчаны Дүйнөлүк банк берген. 

Өкмөт быйыл саламаттыкты сактоо тармагына канча акча бөлүнгөнүн жарыялады

Ал суммага төмөнкүлөр алынды:

  • Тез жардам унаасы — 13 даана;
  • Жеке коргонуу каражаттары — 109,3 даана;
  • Дезинфекциялоо каражаттары — 8,3 миң даана;
  • Лабораториялык реактивдер — 36,3 миң даана;
  • Дары-дармек — 385,6 миң даана;
  • Медицина багытындагы буюмдар — 45,4 миң даана;
  • Өпкөнү жасалма дем алдыруучу аппарат — 10 даана;
  • Жасалма дем алдыруучу BiPAP аппараты — 50 даана;
  • Чарба товарлары — 15,9 миң даана; 
“Товарларды сатып алуу үчүн тендерлер Дүйнөлүк банктын талаптары менен өтүп, ага өздөрү көзөмөл кылышты. Мындан сырткары, бизге бир нече өлкөдөн товар түрүндө гуманитардык жардам келген. Алар: тесттер, жабдуулар, медициналык боюмдар. Бул боюнча да кийинчерээк толук маалымат берилет”, — деди Асрандиев.

Белгилей кетсек, каражаттар бюджетти колдоо, COVID-19дун жайылышына жол бербөө жана экономиканы колдоо деп үч багыт менен алынууда. 

Өлкө аймагындагы соңку кабарлар менен биздин Telegram-каналдан таанышып туруңуз.

101
Белгилер:
колдонуучу, медицина, карыз, каражат
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
COVID: зарыл болгон жардамды бир жерге топтогон жаңы сайт ишке кирди
Нарын облусу 300 кычкылтек концентраторуна жана 17 ИВЛге муктаж болууда

COVID-19дун белгилери байкалган тааныш же туугандарыңыз барбы?

0
0